{"id":"historia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"historia-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"true_false","subject":"historia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-1)\nMonety francuskie (awersy i rewersy), XVIII/XIX w.\n1.\n2.\n3.\nH. Billard, Historie 2de. Les Européens dans l’histoire du monde, 2010, s. 228.\nTłumaczenia napisów:\nMoneta 1. - na awersie: Ludwik XVI król Francuzów, na rewersie: Naród, Prawo, Król,\ntrzeci rok wolności.\nMoneta 2. - na awersie: Republika Francuska, na rewersie: jedna decyma, rok 7.\nMoneta 3. - na awersie: Bonaparte, pierwszy konsul, na rewersie: Republika Francuska,\n5 franków, rok 12.\nMHI_1R\nOceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F -\njeśli jest fałszywe.\n1.\nWszystkie monety zawierają elementy symboliczne, świadczące\no wpływach kultury antycznej.\nP\nF\n2.\nMoneta 1. została wybita w okresie monarchii konstytucyjnej\nwe Francji.\nP\nF\n3.\nMoneta 3. została wybita przed przewrotem 18 brumaire’a\nwe Francji.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-1)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej […];\ndostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń\nw dziejach […].\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego\n[…].\nI. Starożytność.\n4. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura\nstarożytnego Rzymu.\nZdający:\n6) identyfikuje dziedzictwo kultury rzymskiej\nw dorobku kulturowym Europy.\nIII. Dzieje nowożytne\n5. Oświecenie, absolutyzm oświecony\ni rewolucje XVIII w.\nZdający:\n2) charakteryzuje główne idee europejskiego\noświecenia i rozpoznaje jego główne\ndokonania w […] sztuce i architekturze;\n7) charakteryzuje specyfikę […] rewolucji\nfrancuskiej.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wszystkie trzy prawidłowe odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\n1 - P\n2 - P\n3 - F","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Numer | Stwierdzenie | Ocena |\n| 1 | Wszystkie monety zawierają elementy symboliczne kultury antycznej | **P (Prawda)** |\n| 2 | Moneta 1. została wybita w okresie monarchii konstytucyjnej | **P (Prawda)** |\n| 3 | Moneta 3. została wybita PRZED przewrotem 18 brumaire'a | **F (Fałsz)** |\n\n## Sposób 1 - analiza każdego stwierdzenia\n\n### Stwierdzenie 1 - PRAWDA\n\n**Elementy antyczne na monetach:**\n- **Moneta 1** (Ludwik XVI 1791): kolumna z czapką frygijską na rewersie, profil portretu króla (rzymski styl numizmatyczny). **Czapka frygijska** = symbol wolności w starożytnym Rzymie (przyznawana wyzwoleńcom - *pileus libertatis*); kolumna = element architektury klasycznej.\n- **Moneta 2** (Republika Francuska Rok 7 = 1798/99): Marianna w **czapce frygijskiej** = wprost antyczny symbol; profil głowy = numizmatyka rzymska.\n- **Moneta 3** (Bonaparte konsul, Rok 12 = 1804): profil Napoleona w stylu **Cezara** (rzymskie portrety), wieniec laurowy (atrybut zwycięzcy w Rzymie).\n\n→ Wszystkie trzy monety mają elementy kultury antycznej (klasyczne profile, czapki frygijskie, kolumny). PRAWDA ✓\n\n### Stwierdzenie 2 - PRAWDA\n\n**Moneta 1** napis: „Ludwik XVI król Francuzów\" + „Naród, Prawo, Król, trzeci rok wolności\"\n\n**Daty kluczowe Rewolucji Francuskiej:**\n- 14 VII 1789 - Bastylia (rok 1 wolności)\n- 1790 - rok 2 wolności\n- 1791 - rok 3 wolności (data monety!)\n- 3 IX 1791 - **Konstytucja francuska** (monarchia konstytucyjna)\n- 21 IX 1792 - proklamacja **I Republiki Francuskiej**\n- 21 I 1793 - egzekucja Ludwika XVI\n\nMoneta z 1791 r. (rok 3 wolności) wpada w okres **konstytucyjnej monarchii** (3 IX 1791 - 21 IX 1792). Napis „Naród, Prawo, Król\" oznacza, że Król = jedna z trzech wartości, NIE absolutny władca. PRAWDA ✓\n\n### Stwierdzenie 3 - FAŁSZ\n\n**Przewrót 18 brumaire'a** = **9 listopada 1799 r.** (18 brumaire'a roku VIII rewolucji) - zamach stanu Napoleona, koniec Dyrektoriatu, początek Konsulatu.\n\n**Moneta 3** (Napoleon konsul): „Bonaparte pierwszy konsul\", „Rok 12\" = **1804 r.** kalendarza rewolucyjnego (Rok 1 = 1792).\n\n→ 1804 jest **PO** 1799 (18 brumaire'a). Moneta 3 została wybita 5 lat **PO** przewrocie, NIE przed. FAŁSZ ✗\n\n**Kalendarz rewolucyjny:** 22 IX 1792 = 1 vendémiaire'a roku I. Rok 12 = 22 IX 1803 - 22 IX 1804.\n\n## Sposób 2 - chronologia przemian Francji 1791-1804\n\n📖 **Reference - etapy rewolucji i okresu napoleońskiego:**\n>\n> | Data | Wydarzenie | Ustrój |\n> |------|------------|--------|\n> | 14 VII 1789 | Bastylia | Monarchia stanowa → konstytucyjna |\n> | 3 IX 1791 | Konstytucja | **Monarchia konstytucyjna (1791-1792)** |\n> | 21 IX 1792 | Proklamacja Republiki | I Republika |\n> | 21 I 1793 | Egzekucja Ludwika XVI | I Republika |\n> | 1793-1794 | Konwent, Robespierre | Terror |\n> | 1795-1799 | Dyrektoriat | I Republika |\n> | **9 XI 1799** | **18 brumaire'a - zamach Napoleona** | Konsulat |\n> | 1799-1804 | Konsulat | I Republika (formalnie) |\n> | 18 V 1804 | Cesarstwo Napoleona | I Cesarstwo |\n> | **2 XII 1804** | Koronacja Napoleona | I Cesarstwo |\n\n## Sposób 3 - interpretacja monet jako źródła historycznego\n\nMonety są **doskonałym źródłem politycznym** - pokazują:\n1. Jak władza chce być postrzegana (ikonografia)\n2. Datowanie systemu (kalendarz, era)\n3. Symbole legitymizacji (czapka frygijska = wolność, korona = monarchia, wieniec laurowy = zwycięstwo)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 13, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - wszystkie 3 prawidłowe (1-P, 2-P, 3-F)\n> - **0 pkt** - pomyłka choćby w jednym\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd: zaznaczanie „3-P\" - uczniowie myślą, że Napoleon BYŁ konsulem przed 18 brumaire'a. Klucz: 18 brumaire'a (9 XI 1799) to ZAMACH STANU, w wyniku którego Napoleon stał się PIERWSZYM KONSULEM. Moneta z 1804 r. JEST PO ZAMACHU.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kalendarz rewolucyjny: 22 IX 1792 = początek Roku I. Konwersja: Rok 7 = 1798/99, Rok 12 = 1803/04. UWAŻAJ przy datowaniu monet rewolucyjnych!\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Napis „Naród, Prawo, Król\" (Moneta 1) jest charakterystyczny dla okresu MONARCHII KONSTYTUCYJNEJ (1789-1792). W I Republice (od 22 IX 1792) napis byłby „Wolność, Równość, Braterstwo\" lub „République Française\".","image":"img/historia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 13. (0-1)
Monety francuskie (awersy i rewersy), XVIII/XIX w.
1.
2.
3.
H. Billard, Historie 2de. Les Européens dans l’histoire du monde, 2010, s. 228.
Tłumaczenia napisów:
Moneta 1. - na awersie: Ludwik XVI król Francuzów, na rewersie: Naród, Prawo, Król,
trzeci rok wolności.
Moneta 2. - na awersie: Republika Francuska, na rewersie: jedna decyma, rok 7.
Moneta 3. - na awersie: Bonaparte, pierwszy konsul, na rewersie: Republika Francuska,
5 franków, rok 12.
MHI_1R
Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F -
jeśli jest fałszywe.
1.
Wszystkie monety zawierają elementy symboliczne, świadczące
o wpływach kultury antycznej.
P
F
2.
Moneta 1. została wybita w okresie monarchii konstytucyjnej
we Francji.
P
F
3.
Moneta 3. została wybita przed przewrotem 18 brumaire’a
we Francji.
P
F

","answer_text_html":"

Zadanie 13. (0-1)
I. Chronologia historyczna.
Zdający porządkuje i synchronizuje
wydarzenia z historii powszechnej […];
dostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń
w dziejach […].
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście epok
i dostrzega zależności pomiędzy różnymi
dziedzinami życia społecznego; rozpoznaje
rodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła
do wyjaśnienia problemu historycznego
[…].
I. Starożytność.

\n
  1. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura
\n

starożytnego Rzymu.
Zdający:

\n
  1. identyfikuje dziedzictwo kultury rzymskiej
\n

w dorobku kulturowym Europy.
III. Dzieje nowożytne

\n
  1. Oświecenie, absolutyzm oświecony
\n

i rewolucje XVIII w.
Zdający:

\n
  1. charakteryzuje główne idee europejskiego
\n

oświecenia i rozpoznaje jego główne
dokonania w […] sztuce i architekturze;

\n
  1. charakteryzuje specyfikę […] rewolucji
\n

francuskiej.
Schemat punktowania
1 p. - za wszystkie trzy prawidłowe odpowiedzi.
0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.
Poprawne odpowiedzi
1 - P
2 - P
3 - F

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

| Numer | Stwierdzenie | Ocena |
| 1 | Wszystkie monety zawierają elementy symboliczne kultury antycznej | P (Prawda) |
| 2 | Moneta 1. została wybita w okresie monarchii konstytucyjnej | P (Prawda) |
| 3 | Moneta 3. została wybita PRZED przewrotem 18 brumaire'a | F (Fałsz) |

\n

Sposób 1 - analiza każdego stwierdzenia

\n
Stwierdzenie 1 - PRAWDA
\n

Elementy antyczne na monetach:

\n\n

→ Wszystkie trzy monety mają elementy kultury antycznej (klasyczne profile, czapki frygijskie, kolumny). PRAWDA ✓

\n
Stwierdzenie 2 - PRAWDA
\n

Moneta 1 napis: „Ludwik XVI król Francuzów" + „Naród, Prawo, Król, trzeci rok wolności"

\n

Daty kluczowe Rewolucji Francuskiej:

\n\n

Moneta z 1791 r. (rok 3 wolności) wpada w okres konstytucyjnej monarchii (3 IX 1791 - 21 IX 1792). Napis „Naród, Prawo, Król" oznacza, że Król = jedna z trzech wartości, NIE absolutny władca. PRAWDA ✓

\n
Stwierdzenie 3 - FAŁSZ
\n

Przewrót 18 brumaire'a = 9 listopada 1799 r. (18 brumaire'a roku VIII rewolucji) - zamach stanu Napoleona, koniec Dyrektoriatu, początek Konsulatu.

\n

Moneta 3 (Napoleon konsul): „Bonaparte pierwszy konsul", „Rok 12" = 1804 r. kalendarza rewolucyjnego (Rok 1 = 1792).

\n

→ 1804 jest PO 1799 (18 brumaire'a). Moneta 3 została wybita 5 lat PO przewrocie, NIE przed. FAŁSZ ✗

\n

Kalendarz rewolucyjny: 22 IX 1792 = 1 vendémiaire'a roku I. Rok 12 = 22 IX 1803 - 22 IX 1804.

\n

Sposób 2 - chronologia przemian Francji 1791-1804

\n

📖 Reference - etapy rewolucji i okresu napoleońskiego:

\n

| Data | Wydarzenie | Ustrój |
|------|------------|--------|
| 14 VII 1789 | Bastylia | Monarchia stanowa → konstytucyjna |
| 3 IX 1791 | Konstytucja | Monarchia konstytucyjna (1791-1792) |
| 21 IX 1792 | Proklamacja Republiki | I Republika |
| 21 I 1793 | Egzekucja Ludwika XVI | I Republika |
| 1793-1794 | Konwent, Robespierre | Terror |
| 1795-1799 | Dyrektoriat | I Republika |
| 9 XI 1799 | 18 brumaire'a - zamach Napoleona | Konsulat |
| 1799-1804 | Konsulat | I Republika (formalnie) |
| 18 V 1804 | Cesarstwo Napoleona | I Cesarstwo |
| 2 XII 1804 | Koronacja Napoleona | I Cesarstwo |
\n

Sposób 3 - interpretacja monet jako źródła historycznego

\n

Monety są doskonałym źródłem politycznym - pokazują:

\n
  1. Jak władza chce być postrzegana (ikonografia)
  2. Datowanie systemu (kalendarz, era)
  3. Symbole legitymizacji (czapka frygijska = wolność, korona = monarchia, wieniec laurowy = zwycięstwo)
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 13, max 1 pkt):
- 1 pkt - wszystkie 3 prawidłowe (1-P, 2-P, 3-F)
- 0 pkt - pomyłka choćby w jednym
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Częsty błąd: zaznaczanie „3-P" - uczniowie myślą, że Napoleon BYŁ konsulem przed 18 brumaire'a. Klucz: 18 brumaire'a (9 XI 1799) to ZAMACH STANU, w wyniku którego Napoleon stał się PIERWSZYM KONSULEM. Moneta z 1804 r. JEST PO ZAMACHU.
\n
⚠️ Uwaga: Kalendarz rewolucyjny: 22 IX 1792 = początek Roku I. Konwersja: Rok 7 = 1798/99, Rok 12 = 1803/04. UWAŻAJ przy datowaniu monet rewolucyjnych!
\n
⚠️ Uwaga: Napis „Naród, Prawo, Król" (Moneta 1) jest charakterystyczny dla okresu MONARCHII KONSTYTUCYJNEJ (1789-1792). W I Republice (od 22 IX 1792) napis byłby „Wolność, Równość, Braterstwo" lub „République Française".
"}]}