{"id":"historia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"historia-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"19","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (0-1)\nRysunek zamieszczony we francuskim czasopiśmie „Le Petit Journal”, 1911 r.\nA. Radziwiłł, W. Roszkowski, Historia 1871-1939, Warszawa 1998, s. 53.\nWyjaśnij, odwołując się do elementów graficznych źródła, w jaki sposób rysunek\npropaguje francuską politykę kolonialną.\nMHI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu […] problemowym; dostrzega\nproblem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; […] integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nIV. Wiek XIX.\n6. Europa i świat w XIX w.\nZdający:\n4) analizuje polityczne, gospodarcze\ni społeczne […] następstwa podbojów\nkolonialnych państw europejskich w Azji\ni Afryce.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nPrzedstawieni na rysunku czarnoskórzy mieszkańcy kolonii wyraźnie okazują wdzięczność\nkolonizatorom\n(Marianna,\npersonifikacja\nrepubliki\nfrancuskiej)\nprzede\nwszystkim\nza korzystanie z wysypujących się pieniędzy z rogu obfitości. Korzystają także ze zdobyczy\ncywilizacyjnych (książka, narzędzia rolnicze). Kobieta (Marianna) kroczy tryumfalnie\nopromieniona blaskiem, co może symbolizować potęgę Francji.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nRysunek z „Le Petit Journal\" (1911) propaguje **francuską politykę kolonialną** poprzez przedstawienie jej jako **misji cywilizacyjnej i gospodarczej** wobec ludów kolonialnych.\n\n**Elementy graficzne propagujące pozytywny obraz kolonializmu:**\n\n1. **Marianna (personifikacja Republiki Francuskiej)** w długiej białej szacie, **w czapce frygijskiej**, otoczona **aureolą promieni** - kroczy tryumfalnie. Aureola sugeruje **boskie/świetlane pochodzenie misji**. Marianna stoi WYŻEJ niż mieszkańcy kolonii, w pozycji panującej.\n\n2. **Róg obfitości** w jej rękach **sypiący złotymi monetami** na klęczących mieszkańców kolonii - symbolizuje **dobrobyt ekonomiczny przynoszony przez Francję** swoim koloniom.\n\n3. **Klęczący ciemnoskórzy mieszkańcy kolonii** (Afrykanie w białych szatach z turbanami) - przedstawieni jako **wdzięczni odbiorcy** francuskich darów. Pozycja klęcząca = uległość i wdzięczność.\n\n4. **Książki i narzędzia rolnicze** w ich rękach - symbolizują **edukację i rozwój gospodarczy** wprowadzony przez kolonizatorów. To „misja cywilizacyjna\" (*mission civilisatrice*) głoszona przez Trzecią Republikę.\n\n5. **Żołnierz francuski w mundurze** w tle + **wielbłądy** - sygnalizują obecność wojska zapewniającego porządek. Atrybuty afrykańskiej kolonii (Algieria, Tunezja, Maroko).\n\n→ **Cała kompozycja propaguje wizję kolonializmu jako „dobrego dzieła\":** Francja przynosi koloniom CYWILIZACJĘ (książki), DOBROBYT (złoto), TECHNIKĘ (narzędzia rolnicze) i POKÓJ (żołnierze). Ludność kolonii została pokazana jako wdzięczna i podporządkowana - UKRYWA PRAWDZIWY KONTEKST: eksploatację gospodarczą, podboje wojskowe, łamanie kultur lokalnych.\n\n## Sposób 1 - analiza propagandowych elementów rysunku\n\n**1911 r.** to apogeum francuskiego imperializmu kolonialnego. Francja kontrolowała:\n- **Afrykę Północną:** Algieria (od 1830), Tunezja (od 1881), Maroko (1912 - protektorat)\n- **Afrykę Zachodnią:** Senegal, Mali, Niger, Czad (Francuska Afryka Zachodnia, AOF)\n- **Afrykę Równikową:** Gabon, Kongo Francuskie, Republika Środkowoafrykańska, Czad (AEF)\n- **Madagaskar** (od 1896)\n- **Indochiny:** Wietnam, Laos, Kambodża\n- **Karaiby:** Martynika, Gwadelupa, Gujana Francuska\n\nFrancuska polityka kolonialna była uzasadniana **doktryną „misji cywilizacyjnej\"** - pisarze tacy jak **Jules Ferry** (premier 1880-1881, 1883-1885) głosili, że „**rasy wyższe** mają OBOWIĄZEK cywilizować rasy niższe\".\n\n## Sposób 2 - kontekst rzeczywistości kolonialnej\n\nRysunek z „Le Petit Journal\" jest **propagandą** - ukrywa rzeczywistość:\n- **Eksploatację surowców** (kauczuk, kakao, fosfaty, ropa)\n- **Pracę przymusową** w plantacjach\n- **Łamanie kultur lokalnych**\n- **Ucisk fiskalny** (podatki gruntowe, pogłówne)\n- **Zniszczenie tradycyjnych struktur społecznych**\n- **Przemoc** (np. masakra w Madagaskarze 1947, masakra w Sétif 1945, wojna w Indochinach 1946-1954, wojna o niepodległość Algierii 1954-1962)\n\nPrawda kolonialna **wybuchła po II wojnie światowej** - fala dekolonizacji 1947-1962.\n\n## Sposób 3 - odwołanie do reference\n\n📖 **Reference - kolonializm europejski w Afryce (XIX-XX w.):**\n> - **Konferencja berlińska 1884-1885** - podział Afryki między mocarstwa europejskie (Francja, Wielka Brytania, Niemcy, Belgia, Włochy, Portugalia, Hiszpania)\n> - **„Wyścig o Afrykę\" 1880-1900** - kolonizacja praktycznie całego kontynentu\n> - **Doktryny:**\n> - „**Misja cywilizacyjna**\" (Francja, Wielka Brytania) - obowiązek cywilizacji\n> - „**Lebensraum**\" (Niemcy) - przestrzeń życiowa\n> - „**The White Man's Burden**\" (Rudyard Kipling 1899) - brzemię białego człowieka\n> - **Mocarstwa kolonialne 1914:**\n> - Wielka Brytania: Indie, Egipt, RPA, Nigeria, Kenia, Sudan, Australia, Kanada, Hong Kong\n> - Francja: Afryka Zach. + Płn. + Indochiny + Madagaskar\n> - Niemcy: Niem. Afryka Wschodnia (Tanzania), Niem. Afryka Płd-Zach. (Namibia)\n> - Belgia: Kongo Belgijskie\n> - Portugalia: Mozambik, Angola, Gwinea Bissau\n\n📖 **Reference - symbole francuskiej propagandy kolonialnej:**\n> - **Marianna** = personifikacja Republiki Francuskiej (od 1789)\n> - **Czapka frygijska** = symbol wolności (od starożytnego Rzymu, popularna w rewolucji francuskiej)\n> - **Aureola** = boskie pochodzenie misji\n> - **Róg obfitości** = dobrobyt\n> - **Liście oliwne, palmowe** = pokój i tropikalne kolonie\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 19, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - wyjaśnienie z odwołaniem do KONKRETNYCH elementów graficznych:\n> - Marianna jako symbol Francji\n> - Róg obfitości / złoto = dobrobyt\n> - Klęczący mieszkańcy kolonii = wdzięczność\n> - Książki, narzędzia rolnicze = misja cywilizacyjna\n> - Aureola = boskie/wzniosłe znaczenie\n> - **0 pkt** - odpowiedź ogólna bez odwołania do graficznych elementów\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd: uczniowie pisze ogólnie „Francja kolonizuje Afrykę\" bez odwołania do KONKRETNYCH elementów rysunku. Klucz CKE wymaga ANALIZY GRAFIKI - jakie elementy (Marianna, róg obfitości, książki) propagują pozytywny obraz.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** „Misja cywilizacyjna\" (mission civilisatrice) była głównym hasłem francuskiego imperializmu. Po II wojnie światowej została zdemaskowana jako PROPAGANDA usprawiedliwiająca eksploatację.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Rysunki w gazetach typu „Le Petit Journal\" były **głównym narzędziem propagandowym** obok prasy codziennej. Docierały do masowych czytelników francuskich, kształtując ich opinie o koloniach.","image":"img/historia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 19. (0-1)
Rysunek zamieszczony we francuskim czasopiśmie „Le Petit Journal”, 1911 r.
A. Radziwiłł, W. Roszkowski, Historia 1871-1939, Warszawa 1998, s. 53.
Wyjaśnij, odwołując się do elementów graficznych źródła, w jaki sposób rysunek
propaguje francuską politykę kolonialną.
MHI_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 19. (0-1)
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście epok
i dostrzega zależności pomiędzy różnymi
dziedzinami życia społecznego; rozpoznaje
rodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła
do wyjaśnienia problemu historycznego;
dostrzega wielość perspektyw badawczych
oraz wielorakie interpretacje historii i ich
przyczyny.
III. Tworzenie narracji historycznej.
Zdający tworzy narrację historyczną
w ujęciu […] problemowym; dostrzega
problem i buduje argumentację,
uwzględniając różne aspekty procesu
historycznego; […] integruje pozyskane
informacje z różnych źródeł wiedzy.
IV. Wiek XIX.

\n
  1. Europa i świat w XIX w.
\n

Zdający:

\n
  1. analizuje polityczne, gospodarcze
\n

i społeczne […] następstwa podbojów
kolonialnych państw europejskich w Azji
i Afryce.
Schemat punktowania
1 p. - za poprawną odpowiedź.
0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
Przedstawieni na rysunku czarnoskórzy mieszkańcy kolonii wyraźnie okazują wdzięczność
kolonizatorom
(Marianna,
personifikacja
republiki
francuskiej)
przede
wszystkim
za korzystanie z wysypujących się pieniędzy z rogu obfitości. Korzystają także ze zdobyczy
cywilizacyjnych (książka, narzędzia rolnicze). Kobieta (Marianna) kroczy tryumfalnie
opromieniona blaskiem, co może symbolizować potęgę Francji.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Rysunek z „Le Petit Journal" (1911) propaguje francuską politykę kolonialną poprzez przedstawienie jej jako misji cywilizacyjnej i gospodarczej wobec ludów kolonialnych.

\n

Elementy graficzne propagujące pozytywny obraz kolonializmu:

\n
  1. Marianna (personifikacja Republiki Francuskiej) w długiej białej szacie, w czapce frygijskiej, otoczona aureolą promieni - kroczy tryumfalnie. Aureola sugeruje boskie/świetlane pochodzenie misji. Marianna stoi WYŻEJ niż mieszkańcy kolonii, w pozycji panującej.
\n
  1. Róg obfitości w jej rękach sypiący złotymi monetami na klęczących mieszkańców kolonii - symbolizuje dobrobyt ekonomiczny przynoszony przez Francję swoim koloniom.
\n
  1. Klęczący ciemnoskórzy mieszkańcy kolonii (Afrykanie w białych szatach z turbanami) - przedstawieni jako wdzięczni odbiorcy francuskich darów. Pozycja klęcząca = uległość i wdzięczność.
\n
  1. Książki i narzędzia rolnicze w ich rękach - symbolizują edukację i rozwój gospodarczy wprowadzony przez kolonizatorów. To „misja cywilizacyjna" (mission civilisatrice) głoszona przez Trzecią Republikę.
\n
  1. Żołnierz francuski w mundurze w tle + wielbłądy - sygnalizują obecność wojska zapewniającego porządek. Atrybuty afrykańskiej kolonii (Algieria, Tunezja, Maroko).
\n

→ Cała kompozycja propaguje wizję kolonializmu jako „dobrego dzieła": Francja przynosi koloniom CYWILIZACJĘ (książki), DOBROBYT (złoto), TECHNIKĘ (narzędzia rolnicze) i POKÓJ (żołnierze). Ludność kolonii została pokazana jako wdzięczna i podporządkowana - UKRYWA PRAWDZIWY KONTEKST: eksploatację gospodarczą, podboje wojskowe, łamanie kultur lokalnych.

\n

Sposób 1 - analiza propagandowych elementów rysunku

\n

1911 r. to apogeum francuskiego imperializmu kolonialnego. Francja kontrolowała:

\n\n

Francuska polityka kolonialna była uzasadniana doktryną „misji cywilizacyjnej" - pisarze tacy jak Jules Ferry (premier 1880-1881, 1883-1885) głosili, że „rasy wyższe mają OBOWIĄZEK cywilizować rasy niższe".

\n

Sposób 2 - kontekst rzeczywistości kolonialnej

\n

Rysunek z „Le Petit Journal" jest propagandą - ukrywa rzeczywistość:

\n\n

Prawda kolonialna wybuchła po II wojnie światowej - fala dekolonizacji 1947-1962.

\n

Sposób 3 - odwołanie do reference

\n

📖 Reference - kolonializm europejski w Afryce (XIX-XX w.):

\n
- Konferencja berlińska 1884-1885 - podział Afryki między mocarstwa europejskie (Francja, Wielka Brytania, Niemcy, Belgia, Włochy, Portugalia, Hiszpania)
- „Wyścig o Afrykę" 1880-1900 - kolonizacja praktycznie całego kontynentu
- Doktryny:
- „Misja cywilizacyjna" (Francja, Wielka Brytania) - obowiązek cywilizacji
- „Lebensraum" (Niemcy) - przestrzeń życiowa
- „The White Man's Burden" (Rudyard Kipling 1899) - brzemię białego człowieka
- Mocarstwa kolonialne 1914:
- Wielka Brytania: Indie, Egipt, RPA, Nigeria, Kenia, Sudan, Australia, Kanada, Hong Kong
- Francja: Afryka Zach. + Płn. + Indochiny + Madagaskar
- Niemcy: Niem. Afryka Wschodnia (Tanzania), Niem. Afryka Płd-Zach. (Namibia)
- Belgia: Kongo Belgijskie
- Portugalia: Mozambik, Angola, Gwinea Bissau
\n

📖 Reference - symbole francuskiej propagandy kolonialnej:

\n
- Marianna = personifikacja Republiki Francuskiej (od 1789)
- Czapka frygijska = symbol wolności (od starożytnego Rzymu, popularna w rewolucji francuskiej)
- Aureola = boskie pochodzenie misji
- Róg obfitości = dobrobyt
- Liście oliwne, palmowe = pokój i tropikalne kolonie
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 19, max 1 pkt):
- 1 pkt - wyjaśnienie z odwołaniem do KONKRETNYCH elementów graficznych:
- Marianna jako symbol Francji
- Róg obfitości / złoto = dobrobyt
- Klęczący mieszkańcy kolonii = wdzięczność
- Książki, narzędzia rolnicze = misja cywilizacyjna
- Aureola = boskie/wzniosłe znaczenie
- 0 pkt - odpowiedź ogólna bez odwołania do graficznych elementów
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Częsty błąd: uczniowie pisze ogólnie „Francja kolonizuje Afrykę" bez odwołania do KONKRETNYCH elementów rysunku. Klucz CKE wymaga ANALIZY GRAFIKI - jakie elementy (Marianna, róg obfitości, książki) propagują pozytywny obraz.
\n
⚠️ Uwaga: „Misja cywilizacyjna" (mission civilisatrice) była głównym hasłem francuskiego imperializmu. Po II wojnie światowej została zdemaskowana jako PROPAGANDA usprawiedliwiająca eksploatację.
\n
⚠️ Uwaga: Rysunki w gazetach typu „Le Petit Journal" były głównym narzędziem propagandowym obok prasy codziennej. Docierały do masowych czytelników francuskich, kształtując ich opinie o koloniach.
"}]}