{"id":"historia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"historia-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-1)\nŹródło 1. Fragment opracowania historycznego\nZdumiewają nas wielkie klęski w bitwach morskich, jakie Kartaginie, państwu przecież\nna wskroś morskiemu, w pierwszej wojnie punickiej zadali Rzymianie. Często były one\njednak spowodowane nadmierną ostrożnością kartagińskich dowódców, brakiem właściwych\ndecyzji, niechęcią do podejmowania jakiegokolwiek ryzyka.\nL. Mrozewicz, Historia powszechna. Starożytność, Poznań 1999, s. 229-230.\nŹródło 2. Plan bitwy\nJ. Dowiat, Historia 1, Warszawa 1985, s. 132.\nRozstrzygnij, czy do bitwy przedstawionej na planie doszło w trakcie wojny opisanej\nw tekście. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1.1.\n1.2.\n2.\n3.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMHI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna:\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależność pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego […].\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu przekrojowym lub problemowym;\ndostrzega problem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nI. Starożytność.\n3. Ekspansja w świecie greckim i rzymskim.\nZdający:\n3) charakteryzuje ekspansję rzymską\ni wyjaśnia ideę imperium rzymskiego.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu źródeł.\n0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nNie, ponieważ w tekście wspomniana jest I wojna punicka, natomiast mapa przedstawia\nschemat bitwy, która została stoczona w czasie II wojny punickiej (podpisy na mapie: Kanny,\nHannibal).","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Rozstrzygnięcie: NIE - bitwa przedstawiona na planie NIE doszła w trakcie wojny opisanej w tekście.**\n\n**Uzasadnienie:** Tekst (Źródło 1) opisuje **I wojnę punicką** (264-241 r. p.n.e.), w której Rzymianie zadawali Kartaginie klęski w *bitwach morskich*. Plan (Źródło 2) przedstawia natomiast **bitwę pod Kannami z 216 r. p.n.e.** - bitwę lądową, w której wódz kartagiński **Hannibal** (wymieniony na planie) zmiażdżył Rzymian podczas **II wojny punickiej** (218-201 r. p.n.e.).\n\n## Sposób 1 - analiza obu źródeł\n\n**Źródło 1 (tekst Mrozewicza):**\n\n> *\"Zdumiewają nas wielkie klęski w bitwach morskich, jakie Kartaginie, państwu przecież na wskroś morskiemu, w pierwszej wojnie punickiej zadali Rzymianie.\"*\n\n→ **Wskazówki kluczowe:**\n1. Wprost wymienione: *\"w pierwszej wojnie punickiej\"* - czas: 264-241 r. p.n.e.\n2. Charakter bitew: *\"bitwy morskie\"* - flota rzymska kontra kartagińska (Mylae 260 p.n.e., Wyspy Egadzkie 241 p.n.e.)\n3. Zwycięzca: Rzymianie zadają KLĘSKI Kartaginie\n4. Krytyka kartagińskich dowódców: \"nadmierna ostrożność\", \"brak właściwych decyzji\"\n\n**Źródło 2 (plan bitwy):**\n\n→ **Wskazówki kluczowe z planu:**\n1. Podpis miejsca: **\"Kanny\"** (po włosku Cannae) - miejscowość w Apulii, południowa Italia\n2. Wódz kartagiński: **\"Hannibal\"** - Hannibal Barkas (247-183 r. p.n.e.), syn Hamilkara\n3. Drugi wódz kartagiński: **\"Hazdrubal\"** - brat Hannibala\n4. Charakter: **bitwa lądowa** (obozy, marsz, oskrzydlenie jazdy) - NIE morska\n5. Datowanie: 216 r. p.n.e., II wojna punicka\n\n**Konfrontacja źródeł:**\n- Źródło 1 → **I wojna punicka, bitwy MORSKIE, zwycięstwa Rzymian**\n- Źródło 2 → **II wojna punicka, bitwa LĄDOWA pod Kannami, zwycięstwo Hannibala**\n\nWniosek: bitwa z planu **nie pasuje** do wojny opisanej w tekście - to inny konflikt punicki.\n\n## Sposób 2 - analiza chronologiczna trzech wojen punickich\n\n**Wojny punickie** (Rzym vs. Kartagina, 264-146 r. p.n.e.) - trzy wojny:\n\n| Wojna | Lata | Charakter | Kluczowe bitwy | Wynik |\n| **I** | **264-241 p.n.e.** | głównie morska, walka o Sycylię | Mylae 260, Wyspy Egadzkie 241 | Zwycięstwo Rzymu, Sycylia jako pierwsza prowincja rzymska |\n| **II** | **218-201 p.n.e.** | lądowa, kampania Hannibala w Italii | Trazymeńskie Jezioro 217, **Kanny 216**, Zama 202 | Zwycięstwo Rzymu (Scypion vs. Hannibal pod Zamą) |\n| **III** | 149-146 p.n.e. | oblężenie Kartaginy | Zniszczenie Kartaginy 146 | Kartagina zrównana z ziemią, Afryka jako prowincja |\n\nKanny (216 p.n.e.) → **bitwa z II wojny punickiej**, NIE z pierwszej.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - prawidłowe rozstrzygnięcie (\"NIE\") + uzasadnienie zawierające **odwołanie do OBU źródeł**\n> - **0 pkt** - błędne rozstrzygnięcie LUB uzasadnienie tylko z jednego źródła LUB brak uzasadnienia\n>\n> **MUSISZ napisać (oba elementy):**\n> 1. Z tekstu: \"I wojna punicka\" / \"bitwy morskie\"\n> 2. Z planu: \"Kanny\" + \"Hannibal\" → II wojna punicka (216 p.n.e.)\n>\n> **Akceptowane uzasadnienia:**\n> - \"Tekst dotyczy I wojny punickiej, mapa pokazuje Kanny - bitwę z II wojny punickiej (na planie podpisy: Kanny, Hannibal).\"\n> - \"Tekst opisuje bitwy morskie, plan pokazuje bitwę lądową pod Kannami z 216 r. p.n.e. (II wojna punicka).\"\n>\n> **Wykluczone:** Sama odpowiedź \"NIE\" bez uzasadnienia. Uzasadnienie tylko z jednego źródła. \"Inne wojny\" bez konkretyzacji.\n\n## Reference historyczny\n\n> 📖 **Reference - wojny punickie:**\n> - **Bitwa pod Kannami (216 r. p.n.e.)** - szczyt sukcesów Hannibala, klasyczny przykład **oskrzydlenia** (manewr kleszczowy). Hannibal pokonał ok. 80 tys. armię konsularną pod dowództwem Lucjusza Emiliusza Paulusa i Gajusza Terencjusza Warrona. Uważana za wzorzec taktyczny do dziś.\n> - **Hannibal Barkas** (247-183 r. p.n.e.) - wódz kartagiński, syn Hamilkara. Słynne przekroczenie Alp (218 p.n.e.) ze słoniami bojowymi. Dewiza: \"Aut viam inveniam, aut faciam\" (Albo znajdę drogę, albo ją utworzę).\n> - **Bitwa pod Zamą (202 r. p.n.e.)** - Scypion Afrykański Starszy pokonuje Hannibala w Afryce, koniec II wojny punickiej.\n> - **I wojna punicka (264-241 p.n.e.)** - Rzym uczy się walki morskiej (corvus = mostek z hakiem do abordażu), zdobywa Sycylię.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE wyraźnie wymaga **odwołania do OBU źródeł**. Brak cytatu/parafrazy z jednego ze źródeł = **0 pkt**. Pisz strukturę: \"Tekst mówi X (cytat), a plan pokazuje Y (Kanny, Hannibal)\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd: uczniowie pomijają, że bitwy I wojny punickiej były **MORSKIE**, a Kanny - LĄDOWE. Sam fakt, że Kanny to inny konflikt, można udowodnić nawet bez znajomości daty 216 - wystarczy zauważyć, że plan pokazuje obozy i marsze armii lądowej.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Atrybucja źródła 1 (\"L. Mrozewicz, Historia powszechna. Starożytność\") + atrybucja źródła 2 (\"Plan bitwy [ ] 132\") - czasem warto sprawdzić, czy strony książki nie sugerują konkretnej epoki. Tu książka Mrozewicza to *Starożytność*, więc obie wojny mieszczą się w tym samym tomie.","image":"img/historia-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 3. (0-1)<br>Źródło 1. Fragment opracowania historycznego<br>Zdumiewają nas wielkie klęski w bitwach morskich, jakie Kartaginie, państwu przecież<br>na wskroś morskiemu, w pierwszej wojnie punickiej zadali Rzymianie. Często były one<br>jednak spowodowane nadmierną ostrożnością kartagińskich dowódców, brakiem właściwych<br>decyzji, niechęcią do podejmowania jakiegokolwiek ryzyka.<br>L. Mrozewicz, Historia powszechna. Starożytność, Poznań 1999, s. 229-230.<br>Źródło 2. Plan bitwy<br>J. Dowiat, Historia 1, Warszawa 1985, s. 132.<br>Rozstrzygnij, czy do bitwy przedstawionej na planie doszło w trakcie wojny opisanej<br>w tekście. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>1.1.<br>1.2.<br>2.<br>3.<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>1<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba pkt<br>MHI_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 3. (0-1)<br>II. Analiza i interpretacja historyczna:<br>Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska<br>i procesy historyczne w kontekście epok<br>i dostrzega zależność pomiędzy różnymi<br>dziedzinami życia społecznego […].<br>III. Tworzenie narracji historycznej.<br>Zdający tworzy narrację historyczną<br>w ujęciu przekrojowym lub problemowym;<br>dostrzega problem i buduje argumentację,<br>uwzględniając różne aspekty procesu<br>historycznego; dokonuje selekcji<br>i hierarchizacji oraz integruje pozyskane<br>informacje z różnych źródeł wiedzy.<br>I. Starożytność.</p>\n<ol><li>Ekspansja w świecie greckim i rzymskim.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje ekspansję rzymską</li></ol>\n<p>i wyjaśnia ideę imperium rzymskiego.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu źródeł.<br>0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>Nie, ponieważ w tekście wspomniana jest I wojna punicka, natomiast mapa przedstawia<br>schemat bitwy, która została stoczona w czasie II wojny punickiej (podpisy na mapie: Kanny,<br>Hannibal).</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Rozstrzygnięcie: NIE - bitwa przedstawiona na planie NIE doszła w trakcie wojny opisanej w tekście.</strong></p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong> Tekst (Źródło 1) opisuje <strong>I wojnę punicką</strong> (264-241 r. p.n.e.), w której Rzymianie zadawali Kartaginie klęski w <em>bitwach morskich</em>. Plan (Źródło 2) przedstawia natomiast <strong>bitwę pod Kannami z 216 r. p.n.e.</strong> - bitwę lądową, w której wódz kartagiński <strong>Hannibal</strong> (wymieniony na planie) zmiażdżył Rzymian podczas <strong>II wojny punickiej</strong> (218-201 r. p.n.e.).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza obu źródeł</h4>\n<p><strong>Źródło 1 (tekst Mrozewicza):</strong></p>\n<blockquote><em>&quot;Zdumiewają nas wielkie klęski w bitwach morskich, jakie Kartaginie, państwu przecież na wskroś morskiemu, w pierwszej wojnie punickiej zadali Rzymianie.&quot;</em></blockquote>\n<p>→ <strong>Wskazówki kluczowe:</strong></p>\n<ol><li>Wprost wymienione: <em>&quot;w pierwszej wojnie punickiej&quot;</em> - czas: 264-241 r. p.n.e.</li><li>Charakter bitew: <em>&quot;bitwy morskie&quot;</em> - flota rzymska kontra kartagińska (Mylae 260 p.n.e., Wyspy Egadzkie 241 p.n.e.)</li><li>Zwycięzca: Rzymianie zadają KLĘSKI Kartaginie</li><li>Krytyka kartagińskich dowódców: &quot;nadmierna ostrożność&quot;, &quot;brak właściwych decyzji&quot;</li></ol>\n<p><strong>Źródło 2 (plan bitwy):</strong></p>\n<p>→ <strong>Wskazówki kluczowe z planu:</strong></p>\n<ol><li>Podpis miejsca: <strong>&quot;Kanny&quot;</strong> (po włosku Cannae) - miejscowość w Apulii, południowa Italia</li><li>Wódz kartagiński: <strong>&quot;Hannibal&quot;</strong> - Hannibal Barkas (247-183 r. p.n.e.), syn Hamilkara</li><li>Drugi wódz kartagiński: <strong>&quot;Hazdrubal&quot;</strong> - brat Hannibala</li><li>Charakter: <strong>bitwa lądowa</strong> (obozy, marsz, oskrzydlenie jazdy) - NIE morska</li><li>Datowanie: 216 r. p.n.e., II wojna punicka</li></ol>\n<p><strong>Konfrontacja źródeł:</strong></p>\n<ul><li>Źródło 1 → <strong>I wojna punicka, bitwy MORSKIE, zwycięstwa Rzymian</strong></li><li>Źródło 2 → <strong>II wojna punicka, bitwa LĄDOWA pod Kannami, zwycięstwo Hannibala</strong></li></ul>\n<p>Wniosek: bitwa z planu <strong>nie pasuje</strong> do wojny opisanej w tekście - to inny konflikt punicki.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza chronologiczna trzech wojen punickich</h4>\n<p><strong>Wojny punickie</strong> (Rzym vs. Kartagina, 264-146 r. p.n.e.) - trzy wojny:</p>\n<p>| Wojna | Lata | Charakter | Kluczowe bitwy | Wynik |<br>| <strong>I</strong> | <strong>264-241 p.n.e.</strong> | głównie morska, walka o Sycylię | Mylae 260, Wyspy Egadzkie 241 | Zwycięstwo Rzymu, Sycylia jako pierwsza prowincja rzymska |<br>| <strong>II</strong> | <strong>218-201 p.n.e.</strong> | lądowa, kampania Hannibala w Italii | Trazymeńskie Jezioro 217, <strong>Kanny 216</strong>, Zama 202 | Zwycięstwo Rzymu (Scypion vs. Hannibal pod Zamą) |<br>| <strong>III</strong> | 149-146 p.n.e. | oblężenie Kartaginy | Zniszczenie Kartaginy 146 | Kartagina zrównana z ziemią, Afryka jako prowincja |</p>\n<p>Kanny (216 p.n.e.) → <strong>bitwa z II wojny punickiej</strong>, NIE z pierwszej.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 3, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - prawidłowe rozstrzygnięcie (&quot;NIE&quot;) + uzasadnienie zawierające <strong>odwołanie do OBU źródeł</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - błędne rozstrzygnięcie LUB uzasadnienie tylko z jednego źródła LUB brak uzasadnienia<br><br><strong>MUSISZ napisać (oba elementy):</strong><br>1. Z tekstu: &quot;I wojna punicka&quot; / &quot;bitwy morskie&quot;<br>2. Z planu: &quot;Kanny&quot; + &quot;Hannibal&quot; → II wojna punicka (216 p.n.e.)<br><br><strong>Akceptowane uzasadnienia:</strong><br>- &quot;Tekst dotyczy I wojny punickiej, mapa pokazuje Kanny - bitwę z II wojny punickiej (na planie podpisy: Kanny, Hannibal).&quot;<br>- &quot;Tekst opisuje bitwy morskie, plan pokazuje bitwę lądową pod Kannami z 216 r. p.n.e. (II wojna punicka).&quot;<br><br><strong>Wykluczone:</strong> Sama odpowiedź &quot;NIE&quot; bez uzasadnienia. Uzasadnienie tylko z jednego źródła. &quot;Inne wojny&quot; bez konkretyzacji.</blockquote>\n<h4>Reference historyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - wojny punickie:</strong><br>- <strong>Bitwa pod Kannami (216 r. p.n.e.)</strong> - szczyt sukcesów Hannibala, klasyczny przykład <strong>oskrzydlenia</strong> (manewr kleszczowy). Hannibal pokonał ok. 80 tys. armię konsularną pod dowództwem Lucjusza Emiliusza Paulusa i Gajusza Terencjusza Warrona. Uważana za wzorzec taktyczny do dziś.<br>- <strong>Hannibal Barkas</strong> (247-183 r. p.n.e.) - wódz kartagiński, syn Hamilkara. Słynne przekroczenie Alp (218 p.n.e.) ze słoniami bojowymi. Dewiza: &quot;Aut viam inveniam, aut faciam&quot; (Albo znajdę drogę, albo ją utworzę).<br>- <strong>Bitwa pod Zamą (202 r. p.n.e.)</strong> - Scypion Afrykański Starszy pokonuje Hannibala w Afryce, koniec II wojny punickiej.<br>- <strong>I wojna punicka (264-241 p.n.e.)</strong> - Rzym uczy się walki morskiej (corvus = mostek z hakiem do abordażu), zdobywa Sycylię.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Klucz CKE wyraźnie wymaga <strong>odwołania do OBU źródeł</strong>. Brak cytatu/parafrazy z jednego ze źródeł = <strong>0 pkt</strong>. Pisz strukturę: &quot;Tekst mówi X (cytat), a plan pokazuje Y (Kanny, Hannibal)&quot;.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd: uczniowie pomijają, że bitwy I wojny punickiej były <strong>MORSKIE</strong>, a Kanny - LĄDOWE. Sam fakt, że Kanny to inny konflikt, można udowodnić nawet bez znajomości daty 216 - wystarczy zauważyć, że plan pokazuje obozy i marsze armii lądowej.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Atrybucja źródła 1 (&quot;L. Mrozewicz, Historia powszechna. Starożytność&quot;) + atrybucja źródła 2 (&quot;Plan bitwy [ ] 132&quot;) - czasem warto sprawdzić, czy strony książki nie sugerują konkretnej epoki. Tu książka Mrozewicza to <em>Starożytność</em>, więc obie wojny mieszczą się w tym samym tomie.</blockquote>"}]}