{"id":"historia-2016-maj-matura-stara-podstawowa/zad/22","paper_id":"historia-2016-maj-matura-stara-podstawowa","number":"22","points":3,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 22. (3 pkt)\nNa podstawie tekstu źródłowego oraz własnej wiedzy wykonaj polecenie.\nUstawa o miastach królewskich1 z 18 kwietnia 1791 r. [fragment]\n1-o. Prawo kardynalne: neminem captivabimus, nisi iure victum2 na osoby w miastach\nosiadłe rozciągamy […].\n2-o. Miasta […] przed każdym sejmem ordynaryjnym jednego plenipotenta większością\ngłosów wybierać będą, z obywatelów, posesje dziedziczne w miastach mających, zdatnych\ndo posługi publicznej, crimine non notatos3, pod procesem nie będących, i urzędowaniem\nmiejskim odbytym zaszczyconych […]. Na sejmach prowincjonalnych wybierani będą\nz plenipotentów miast do komisjów policji, skarbowej i asesorii4; na tychże sesjach\nwyznaczeni będą, którzy do której komisji i asesorii należeć mają. […] Ci komisarze\ni asesorowie, w tychże komisjach i asesorii, w obiektach5, tyczących się miast i handlowych,\nvocem activam6 mieć będą, a w innych zaś okolicznościach vocem consultivam7 mieć mają.\n[…]\n4-o. Po odbytej dwuletniej wysłudze publicznej wzwyż wyrażonych komisjach\nlub asesorii, ciż wybrani od miast plenipotenci na następnym sejmie zaraz nobilitowani być\npowinni […].\n5-o. Wolno odtąd jest i będzie każdemu mieszczaninowi dóbr ziemskich […]\ndziedzicznym prawem nabywać, z zupełnym własności prawem posiadać […].\n8-o. W całym wojsku (prócz kawalerii narodowej) w każdym korpusie, regimencie i pułku\ndla obywatelów kondycji miejskiej będzie dotąd wolny wstęp do dosługiwania się rang\noficerskich stopniami.\n1 Ustawa dotyczyła mieszczan miast królewskich, natomiast obowiązywanie ustawy w miastach prywatnych\nbyło uzależnione od zgody właściciela.\n2 Neminem captivabimus, nisi iure dictum (łac.) - nikogo nie będziemy więzić, kto nie został prawnie skazany.\nCytat z prawa nietykalności osobistej zagwarantowanego rycerstwu (szlachcie) w XV w.\n3 Crimine non notatos (łac.) - niekaranych za zbrodnie.\n4 Asesoria - sąd asesorski.\n5 Obiektach - sprawach, kwestiach.\n6 Vocem activam (łac.) - głos stanowiący.\n7 Vocem consultivam (łac.) - głos doradczy.\nWiek XVI-XVIII w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii\ni studentów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1997, s. 430-431.\nUzasadnij, że w świetle postanowień powyższej ustawy nie nastąpiło pełne\nrównouprawnienie mieszczan względem szlachty (podaj dwa argumenty) i między sobą\n(podaj jeden argument).\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n21.\n22.\nMaks. liczba pkt\n2\n3\nUzyskana liczba pkt\nPoziom podstawowy\nMHI_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-3)\nKorzystanie z informacji.\nUogólnianie informacji ze źródła (II 5).\nSchemat punktowania\n3 p. - za podanie trzech argumentów.\n2 p. - za podanie dwóch argumentów.\n1 p. - za podanie jednego argumentu.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe argumenty\n• Ustawa dotyczyła mieszczan miast królewskich, natomiast jej stosowanie w miastach\nprywatnych było uzależnione od zgody właściciela.\n• Każde miasto miało prawo do wystawienia jednego reprezentanta (plenipotenta) - z czego\nwynika, że liczba reprezentantów mieszczan była nieproporcjonalna do ich liczby\nw społeczeństwie (mieszczanie mieli prawo do mniejszej liczby reprezentantów niż\nszlachta).\n• Plenipotentami mogli zostać wyłącznie mieszczanie spełniający określone przez ustawę\nwarunki (np. cenzus majątkowy).\n• Plenipotenci dysponowali pełnym prawem głosu w kwestiach miast i handlu, w pozostałych\nsprawach ich głos miał jedynie charakter doradczy.\n• Mieszczanom zagwarantowano prawo awansu na stopnie oficerskie z wyjątkiem kawalerii\nnarodowej zastrzeżonej dla osób pochodzenia szlacheckiego.\n• Po odbyciu dwuletniej służby publicznej, ustawa przewidywała nobilitację (nadanie\nszlachectwa) mieszczanina (byłego plenipotenta), co nadal sankcjonowało postrzeganie\nstanu szlacheckiego jako godniejszego (lepszego) od stanu mieszczańskiego.","solution":null,"image":"img/historia-2016-maj-matura-stara-podstawowa/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2016 (podstawowa)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 22. (3 pkt)<br>Na podstawie tekstu źródłowego oraz własnej wiedzy wykonaj polecenie.<br>Ustawa o miastach królewskich1 z 18 kwietnia 1791 r. [fragment]<br>1-o. Prawo kardynalne: neminem captivabimus, nisi iure victum2 na osoby w miastach<br>osiadłe rozciągamy […].<br>2-o. Miasta […] przed każdym sejmem ordynaryjnym jednego plenipotenta większością<br>głosów wybierać będą, z obywatelów, posesje dziedziczne w miastach mających, zdatnych<br>do posługi publicznej, crimine non notatos3, pod procesem nie będących, i urzędowaniem<br>miejskim odbytym zaszczyconych […]. Na sejmach prowincjonalnych wybierani będą<br>z plenipotentów miast do komisjów policji, skarbowej i asesorii4; na tychże sesjach<br>wyznaczeni będą, którzy do której komisji i asesorii należeć mają. […] Ci komisarze<br>i asesorowie, w tychże komisjach i asesorii, w obiektach5, tyczących się miast i handlowych,<br>vocem activam6 mieć będą, a w innych zaś okolicznościach vocem consultivam7 mieć mają.<br>[…]<br>4-o. Po odbytej dwuletniej wysłudze publicznej wzwyż wyrażonych komisjach<br>lub asesorii, ciż wybrani od miast plenipotenci na następnym sejmie zaraz nobilitowani być<br>powinni […].<br>5-o. Wolno odtąd jest i będzie każdemu mieszczaninowi dóbr ziemskich […]<br>dziedzicznym prawem nabywać, z zupełnym własności prawem posiadać […].<br>8-o. W całym wojsku (prócz kawalerii narodowej) w każdym korpusie, regimencie i pułku<br>dla obywatelów kondycji miejskiej będzie dotąd wolny wstęp do dosługiwania się rang<br>oficerskich stopniami.<br>1 Ustawa dotyczyła mieszczan miast królewskich, natomiast obowiązywanie ustawy w miastach prywatnych<br>było uzależnione od zgody właściciela.<br>2 Neminem captivabimus, nisi iure dictum (łac.) - nikogo nie będziemy więzić, kto nie został prawnie skazany.<br>Cytat z prawa nietykalności osobistej zagwarantowanego rycerstwu (szlachcie) w XV w.<br>3 Crimine non notatos (łac.) - niekaranych za zbrodnie.<br>4 Asesoria - sąd asesorski.<br>5 Obiektach - sprawach, kwestiach.<br>6 Vocem activam (łac.) - głos stanowiący.<br>7 Vocem consultivam (łac.) - głos doradczy.<br>Wiek XVI-XVIII w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii<br>i studentów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1997, s. 430-431.<br>Uzasadnij, że w świetle postanowień powyższej ustawy nie nastąpiło pełne<br>równouprawnienie mieszczan względem szlachty (podaj dwa argumenty) i między sobą<br>(podaj jeden argument).<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>21.<br>22.<br>Maks. liczba pkt<br>2<br>3<br>Uzyskana liczba pkt<br>Poziom podstawowy<br>MHI_1P</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 22. (0-3)<br>Korzystanie z informacji.<br>Uogólnianie informacji ze źródła (II 5).<br>Schemat punktowania<br>3 p. - za podanie trzech argumentów.<br>2 p. - za podanie dwóch argumentów.<br>1 p. - za podanie jednego argumentu.<br>0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowe argumenty<br>• Ustawa dotyczyła mieszczan miast królewskich, natomiast jej stosowanie w miastach<br>prywatnych było uzależnione od zgody właściciela.<br>• Każde miasto miało prawo do wystawienia jednego reprezentanta (plenipotenta) - z czego<br>wynika, że liczba reprezentantów mieszczan była nieproporcjonalna do ich liczby<br>w społeczeństwie (mieszczanie mieli prawo do mniejszej liczby reprezentantów niż<br>szlachta).<br>• Plenipotentami mogli zostać wyłącznie mieszczanie spełniający określone przez ustawę<br>warunki (np. cenzus majątkowy).<br>• Plenipotenci dysponowali pełnym prawem głosu w kwestiach miast i handlu, w pozostałych<br>sprawach ich głos miał jedynie charakter doradczy.<br>• Mieszczanom zagwarantowano prawo awansu na stopnie oficerskie z wyjątkiem kawalerii<br>narodowej zastrzeżonej dla osób pochodzenia szlacheckiego.<br>• Po odbyciu dwuletniej służby publicznej, ustawa przewidywała nobilitację (nadanie<br>szlachectwa) mieszczanina (byłego plenipotenta), co nadal sankcjonowało postrzeganie<br>stanu szlacheckiego jako godniejszego (lepszego) od stanu mieszczańskiego.</p>","solutions":[]}