{"id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/12.2","paper_id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"12.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nWyjaśnij, jaką postawę króla Ludwika XVI wobec przemian politycznych we Francji\nukazuje rysunek. W odpowiedzi odwołaj się do treści ilustracji.\nMHI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego[…]; ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego; […].\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu […] problemowym; dostrzega\nproblem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; […] integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nIII. Dzieje nowożytne.\n5. Oświecenie, absolutyzm oświecony\ni rewolucje XVIII w.\nZdający:\n6) porównuje przyczyny oraz charakter\nrewolucji amerykańskiej i francuskiej.\nIII etap edukacyjny\n28. Rewolucja francuska.\nZdający:\n1) wyjaśnia główne przyczyny rewolucji\ni ocenia jej skutki.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź z odwołaniem do ilustracji.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Rysunek pokazuje dwulicowość / fałsz / obłudę / hipokryzję króla Francji. Władca\nprzedstawiony na rysunku ma dwie twarze i w geście przysięgi trzyma rękę na konstytucji,\na jednocześnie „druga” twarz władcy zwrócona jest w stronę przedstawiciela starego\nporządku - duchownego. Tekst widniejący po tej stronie rysunku - to zapewnienie, że król\nbędzie dążył do zniesienia konstytucji.\n• Rysunek pokazuje niepewność / pragmatyzm / konformizm / oportunizm króla Francji.\nWładca przedstawiony na rysunku z jednej strony przysięga na konstytucję, a z drugiej -\ndeklaruje, że ją zniszczy.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nRysunek satyryczny pokazuje **dwulicowość / fałsz / obłudę / hipokryzję** Ludwika XVI wobec przemian rewolucyjnych we Francji.\n\nKról jest przedstawiony jako postać **z dwiema twarzami**:\n- **Lewa twarz** zwrócona ku rewolucjoniście (postać świecka trzymająca konstytucję) z napisem *\"Je soutiendrai la Constitution\"* (\"Będę wspierał konstytucję\")\n- **Prawa twarz** zwrócona ku duchownemu (przedstawiciel starego porządku) z napisem *\"Je détruirai la Constitution\"* (\"Zniszczę konstytucję\")\n\nKról deklaruje zatem **dwie sprzeczne postawy w zależności od adresata** - wobec rewolucjonistów udaje wsparcie dla konstytucji, a wobec duchowieństwa zapewnia o jej zniszczeniu. Ukazuje to **dwulicowość, hipokryzję i nieszczerość** króla wobec przemian politycznych.\n\n## Sposób 1 - analiza ikonograficzna\n\n**Elementy graficzne rysunku:**\n\n1. **Postać króla w centrum** - pełni regalia (korona), w pozie hieratycznej\n2. **Dwie twarze** - symbol klasyczny **dwulicowości** w karykaturze (pochodzi od mitu o **Janusie** rzymskim, bóstwie z dwiema twarzami patrzącymi w przeciwne strony)\n3. **Lewa strona - rewolucjonista** trzymający konstytucję; tekst *\"Je soutiendrai la Constitution\"*\n4. **Prawa strona - duchowny** (przedstawiciel kościoła i starego porządku); tekst *\"Je détruirai la Constitution\"*\n5. **Postawa rąk króla** - wskazuje obie strony, w geście rzekomej przysięgi (na konstytucji) i tajnego zobowiązania (jej zniszczenia)\n\n**Wymowa:** rysunek jest aktem propagandy rewolucyjnej, demaskującej **hipokryzję** monarchy. Z jednej strony przysięga na konstytucję, z drugiej - przyrzeka jej zniszczenie.\n\n## Sposób 2 - kontekst historyczny\n\n**Dlaczego rewolucjoniści podejrzewali Ludwika XVI o dwulicowość?**\n\n1. **Ucieczka do Varennes (czerwiec 1791)** - Ludwik XVI z rodziną próbował uciec z Paryża do Belgii, by stamtąd, z pomocą Austrii, obalić rewolucję. Został rozpoznany i zatrzymany w Varennes.\n2. **Tajna korespondencja z dworem austriackim** - żona Ludwika XVI **Maria Antonina** (siostra cesarza austriackiego Józefa II) prowadziła tajną wymianę listów z austriackim dworem, prosząc o interwencję wojskową przeciwko rewolucji.\n3. **Wojna z Austrią (kwiecień 1792)** - Ludwik XVI **udzielił sankcji** na wypowiedzenie wojny Austrii, choć potajemnie liczył, że klęska Francji obali konstytucję i przywróci jego władzę.\n4. **Veto przeciw dekretom rewolucyjnym** - Ludwik XVI używał weta królewskiego, blokując ustawy o emigrantach (kontrrewolucyjnych szlachcicach poza Francją) i o duchownych przysięgających.\n5. **Tzw. \"szafa żelazna\"** - odkryta w Tuileries po szturmie 10 sierpnia 1792, zawierała dowody tajnej korespondencji króla z emigrantami i obcymi mocarstwami → bezpośrednia przyczyna procesu i ścięcia króla.\n\nKaża z tych okoliczności mogła być inspiracją dla karykatury demaskującej **dwie twarze** króla.\n\n## Sposób 3 - alternatywne interpretacje (akceptowane przez klucz)\n\nKlucz CKE akceptuje również interpretacje:\n- **niepewność / wahanie / pragmatyzm** - król bał się wybrać jednoznacznie stronę i lawirował\n- **konformizm / oportunizm** - król adaptował się do okoliczności, mówiąc każdemu to, co chce słyszeć\n\nObie interpretacje są dopuszczalne, byle uczeń wskazał na **różne deklaracje wobec różnych adresatów** widoczne na rysunku.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 12.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za **poprawną odpowiedź** ORAZ **odwołanie do ilustracji**\n> - **0 pkt** - za odpowiedź błędną, niepełną lub brak\n>\n> **Akceptowane warianty interpretacji:**\n> - **dwulicowość / fałsz / obłuda / hipokryzja** króla\n> - **niepewność / pragmatyzm / konformizm / oportunizm** króla\n>\n> **Klucz: musi pojawić się odwołanie do ilustracji** - wskazanie konkretnych elementów (dwie twarze, dwa napisy, dwóch adresatów). Sama ogólna teza \"król był obłudny\" bez odwołania do rysunku = 0 pkt.\n\n## Reference historyczny\n\n> 📖 **Ludwik XVI (1754-1793) - życie i koniec:**\n> - Wnuk Ludwika XV, król Francji od 1774 r.\n> - Ożeniony z **Marią Antoniną** (córka Marii Teresy austriackiej, siostra Józefa II)\n> - W obliczu kryzysu finansowego zwołał Stany Generalne (1788-89), tracąc kontrolę nad sytuacją\n> - **1791 - ucieczka do Varennes** (kompromitująca)\n> - **3 września 1791** - pod presją podpisał konstytucję, ale w głębi serca był jej przeciwnikiem\n> - **10 sierpnia 1792** - obalenie monarchii (szturm na Tuileries, masakra Szwajcarów gwardii królewskiej)\n> - **21 stycznia 1793** - ścięcie na placu Rewolucji (dziś plac Zgody) gilotyną\n> - **16 października 1793** - ścięta Maria Antonina\n>\n> 📖 **Karykatura rewolucyjna jako gatunek:**\n> Rewolucja francuska wykorzystywała ulotki i karykatury jako **broń propagandową**. Słynne motywy:\n> - Trzy stany jako trzy postacie (mnich, szlachcic, chłop dźwigający dwóch innych)\n> - Maria Antonina jako kura/papuga (symbol zachłanności)\n> - Ludwik XVI jako świnia (po nieudanej ucieczce)\n> - **Dwulicowy król** (motyw janusowy) - niniejszy rysunek\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - pomijanie odwołania do ilustracji. Klucz wymaga **konkretnego odwołania** do elementów rysunku (dwie twarze, dwóch adresatów, sprzeczne napisy). Sama interpretacja typu \"król był hipokrytą\" bez podania przykładu z obrazu = 0 pkt.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - interpretacja, że rysunek pokazuje **stanowisko króla wobec konstytucji** (jako zwolennika lub przeciwnika) - to nie pokazuje **dwulicowości**, lecz tylko jedną postawę. Klucz: rysunek pokazuje **konflikt dwóch postaw w jednej osobie**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Akceptowalne synonimy interpretacji: dwulicowość, fałsz, obłuda, hipokryzja, oportunizm, konformizm, pragmatyzm, niepewność, dwoistość, ambiwalencja. Najbardziej trafne: **dwulicowość** i **hipokryzja**.","image":"img/historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 12.2. (0-1)<br>Wyjaśnij, jaką postawę króla Ludwika XVI wobec przemian politycznych we Francji<br>ukazuje rysunek. W odpowiedzi odwołaj się do treści ilustracji.<br>MHI_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 12.2. (0-1)<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska<br>i procesy historyczne w kontekście epok<br>i dostrzega zależności pomiędzy różnymi<br>dziedzinami życia społecznego[…]; ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia<br>problemu historycznego; […].<br>III. Tworzenie narracji historycznej.<br>Zdający tworzy narrację historyczną<br>w ujęciu […] problemowym; dostrzega<br>problem i buduje argumentację,<br>uwzględniając różne aspekty procesu<br>historycznego; […] integruje pozyskane<br>informacje z różnych źródeł wiedzy.<br>III. Dzieje nowożytne.</p>\n<ol><li>Oświecenie, absolutyzm oświecony</li></ol>\n<p>i rewolucje XVIII w.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>porównuje przyczyny oraz charakter</li></ol>\n<p>rewolucji amerykańskiej i francuskiej.<br>III etap edukacyjny</p>\n<ol><li>Rewolucja francuska.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia główne przyczyny rewolucji</li></ol>\n<p>i ocenia jej skutki.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawną odpowiedź z odwołaniem do ilustracji.<br>0 p. - za odpowiedź błędną lub za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>• Rysunek pokazuje dwulicowość / fałsz / obłudę / hipokryzję króla Francji. Władca<br>przedstawiony na rysunku ma dwie twarze i w geście przysięgi trzyma rękę na konstytucji,<br>a jednocześnie „druga” twarz władcy zwrócona jest w stronę przedstawiciela starego<br>porządku - duchownego. Tekst widniejący po tej stronie rysunku - to zapewnienie, że król<br>będzie dążył do zniesienia konstytucji.<br>• Rysunek pokazuje niepewność / pragmatyzm / konformizm / oportunizm króla Francji.<br>Władca przedstawiony na rysunku z jednej strony przysięga na konstytucję, a z drugiej -<br>deklaruje, że ją zniszczy.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>Rysunek satyryczny pokazuje <strong>dwulicowość / fałsz / obłudę / hipokryzję</strong> Ludwika XVI wobec przemian rewolucyjnych we Francji.</p>\n<p>Król jest przedstawiony jako postać <strong>z dwiema twarzami</strong>:</p>\n<ul><li><strong>Lewa twarz</strong> zwrócona ku rewolucjoniście (postać świecka trzymająca konstytucję) z napisem <em>&quot;Je soutiendrai la Constitution&quot;</em> (&quot;Będę wspierał konstytucję&quot;)</li><li><strong>Prawa twarz</strong> zwrócona ku duchownemu (przedstawiciel starego porządku) z napisem <em>&quot;Je détruirai la Constitution&quot;</em> (&quot;Zniszczę konstytucję&quot;)</li></ul>\n<p>Król deklaruje zatem <strong>dwie sprzeczne postawy w zależności od adresata</strong> - wobec rewolucjonistów udaje wsparcie dla konstytucji, a wobec duchowieństwa zapewnia o jej zniszczeniu. Ukazuje to <strong>dwulicowość, hipokryzję i nieszczerość</strong> króla wobec przemian politycznych.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza ikonograficzna</h4>\n<p><strong>Elementy graficzne rysunku:</strong></p>\n<ol><li><strong>Postać króla w centrum</strong> - pełni regalia (korona), w pozie hieratycznej</li><li><strong>Dwie twarze</strong> - symbol klasyczny <strong>dwulicowości</strong> w karykaturze (pochodzi od mitu o <strong>Janusie</strong> rzymskim, bóstwie z dwiema twarzami patrzącymi w przeciwne strony)</li><li><strong>Lewa strona - rewolucjonista</strong> trzymający konstytucję; tekst <em>&quot;Je soutiendrai la Constitution&quot;</em></li><li><strong>Prawa strona - duchowny</strong> (przedstawiciel kościoła i starego porządku); tekst <em>&quot;Je détruirai la Constitution&quot;</em></li><li><strong>Postawa rąk króla</strong> - wskazuje obie strony, w geście rzekomej przysięgi (na konstytucji) i tajnego zobowiązania (jej zniszczenia)</li></ol>\n<p><strong>Wymowa:</strong> rysunek jest aktem propagandy rewolucyjnej, demaskującej <strong>hipokryzję</strong> monarchy. Z jednej strony przysięga na konstytucję, z drugiej - przyrzeka jej zniszczenie.</p>\n<h4>Sposób 2 - kontekst historyczny</h4>\n<p><strong>Dlaczego rewolucjoniści podejrzewali Ludwika XVI o dwulicowość?</strong></p>\n<ol><li><strong>Ucieczka do Varennes (czerwiec 1791)</strong> - Ludwik XVI z rodziną próbował uciec z Paryża do Belgii, by stamtąd, z pomocą Austrii, obalić rewolucję. Został rozpoznany i zatrzymany w Varennes.</li><li><strong>Tajna korespondencja z dworem austriackim</strong> - żona Ludwika XVI <strong>Maria Antonina</strong> (siostra cesarza austriackiego Józefa II) prowadziła tajną wymianę listów z austriackim dworem, prosząc o interwencję wojskową przeciwko rewolucji.</li><li><strong>Wojna z Austrią (kwiecień 1792)</strong> - Ludwik XVI <strong>udzielił sankcji</strong> na wypowiedzenie wojny Austrii, choć potajemnie liczył, że klęska Francji obali konstytucję i przywróci jego władzę.</li><li><strong>Veto przeciw dekretom rewolucyjnym</strong> - Ludwik XVI używał weta królewskiego, blokując ustawy o emigrantach (kontrrewolucyjnych szlachcicach poza Francją) i o duchownych przysięgających.</li><li><strong>Tzw. &quot;szafa żelazna&quot;</strong> - odkryta w Tuileries po szturmie 10 sierpnia 1792, zawierała dowody tajnej korespondencji króla z emigrantami i obcymi mocarstwami → bezpośrednia przyczyna procesu i ścięcia króla.</li></ol>\n<p>Każa z tych okoliczności mogła być inspiracją dla karykatury demaskującej <strong>dwie twarze</strong> króla.</p>\n<h4>Sposób 3 - alternatywne interpretacje (akceptowane przez klucz)</h4>\n<p>Klucz CKE akceptuje również interpretacje:</p>\n<ul><li><strong>niepewność / wahanie / pragmatyzm</strong> - król bał się wybrać jednoznacznie stronę i lawirował</li><li><strong>konformizm / oportunizm</strong> - król adaptował się do okoliczności, mówiąc każdemu to, co chce słyszeć</li></ul>\n<p>Obie interpretacje są dopuszczalne, byle uczeń wskazał na <strong>różne deklaracje wobec różnych adresatów</strong> widoczne na rysunku.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 12.2, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za <strong>poprawną odpowiedź</strong> ORAZ <strong>odwołanie do ilustracji</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź błędną, niepełną lub brak<br><br><strong>Akceptowane warianty interpretacji:</strong><br>- <strong>dwulicowość / fałsz / obłuda / hipokryzja</strong> króla<br>- <strong>niepewność / pragmatyzm / konformizm / oportunizm</strong> króla<br><br><strong>Klucz: musi pojawić się odwołanie do ilustracji</strong> - wskazanie konkretnych elementów (dwie twarze, dwa napisy, dwóch adresatów). Sama ogólna teza &quot;król był obłudny&quot; bez odwołania do rysunku = 0 pkt.</blockquote>\n<h4>Reference historyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Ludwik XVI (1754-1793) - życie i koniec:</strong><br>- Wnuk Ludwika XV, król Francji od 1774 r.<br>- Ożeniony z <strong>Marią Antoniną</strong> (córka Marii Teresy austriackiej, siostra Józefa II)<br>- W obliczu kryzysu finansowego zwołał Stany Generalne (1788-89), tracąc kontrolę nad sytuacją<br>- <strong>1791 - ucieczka do Varennes</strong> (kompromitująca)<br>- <strong>3 września 1791</strong> - pod presją podpisał konstytucję, ale w głębi serca był jej przeciwnikiem<br>- <strong>10 sierpnia 1792</strong> - obalenie monarchii (szturm na Tuileries, masakra Szwajcarów gwardii królewskiej)<br>- <strong>21 stycznia 1793</strong> - ścięcie na placu Rewolucji (dziś plac Zgody) gilotyną<br>- <strong>16 października 1793</strong> - ścięta Maria Antonina<br><br>📖 <strong>Karykatura rewolucyjna jako gatunek:</strong><br>Rewolucja francuska wykorzystywała ulotki i karykatury jako <strong>broń propagandową</strong>. Słynne motywy:<br>- Trzy stany jako trzy postacie (mnich, szlachcic, chłop dźwigający dwóch innych)<br>- Maria Antonina jako kura/papuga (symbol zachłanności)<br>- Ludwik XVI jako świnia (po nieudanej ucieczce)<br>- <strong>Dwulicowy król</strong> (motyw janusowy) - niniejszy rysunek</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - pomijanie odwołania do ilustracji. Klucz wymaga <strong>konkretnego odwołania</strong> do elementów rysunku (dwie twarze, dwóch adresatów, sprzeczne napisy). Sama interpretacja typu &quot;król był hipokrytą&quot; bez podania przykładu z obrazu = 0 pkt.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - interpretacja, że rysunek pokazuje <strong>stanowisko króla wobec konstytucji</strong> (jako zwolennika lub przeciwnika) - to nie pokazuje <strong>dwulicowości</strong>, lecz tylko jedną postawę. Klucz: rysunek pokazuje <strong>konflikt dwóch postaw w jednej osobie</strong>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Akceptowalne synonimy interpretacji: dwulicowość, fałsz, obłuda, hipokryzja, oportunizm, konformizm, pragmatyzm, niepewność, dwoistość, ambiwalencja. Najbardziej trafne: <strong>dwulicowość</strong> i <strong>hipokryzja</strong>.</blockquote>"}]}