{"id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-1)\nFragment opracowania historycznego\nObóz [ten], rozwijając szeroką akcję paradyplomatyczną, liczył na pomoc ze strony mocarstw\nzachodnich, głównie Francji i Wielkiej Brytanii, marząc o sytuacji, w której doszłoby do\nwojny między nimi a Rosją, co stworzyłoby warunki do podniesienia sprawy polskiej na\nforum międzynarodowym. Niepodległa Polska miała być liberalną monarchią konstytucyjną\no dziedzicznym tronie, zgodnie z zapisem Konstytucji 3 maja […]. Miano w niej\nprzeprowadzić\nuwłaszczenie\nchłopów,\nza\nodszkodowaniem\nwłaścicieli\nziemskich.\n[O]czywiście szlachcie nadal przypadałaby rola przywódcza w kraju.\nHistorie Polski w XIX wieku, red. A. Nowak, t. 4, Warszawa 2015, s. 144.\nPodaj stosowaną w historiografii nazwę obozu politycznego Wielkiej Emigracji, którego\ndotyczy tekst. Uzasadnij swoją odpowiedź, przywołując dwa argumenty.\nNazwa:\nUzasadnienie:\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n12.1. 12.2.\n13.\n14.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMHI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego\n[…].\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu […] problemowym; dostrzega\nproblem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; […] integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nIV. Wiek XIX.\n4. Walka o niepodległość Polski w okresie\nniewoli narodowej.\nZdający:\n5) charakteryzuje koncepcje polityczno-\n-społeczne Wielkiej Emigracji XIX w. […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie prawidłowej nazwy oraz uzasadnienie z przywołaniem dwóch argumentów.\n0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nNazwa: Hotel Lambert / obóz konserwatywno-liberalny [konserwatywny] / obóz [Adama\nJerzego] Czartoryskiego.\nPrzykładowe uzasadnienie:\n• przekonanie o wadze dyplomacji;\n• odzyskanie niepodległości możliwe dzięki sprzyjającej sytuacji międzynarodowej\n(konflikt państw zachodnich z Rosją);\n• ustrój monarchiczny przyszłej Polski;\n• bazowanie na zasadach Konstytucji 3 maja;\n• deklaracja uwłaszczenia chłopów za odszkodowaniem.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Nazwa:** **Hotel Lambert** (obóz konserwatywno-liberalny, obóz księcia **Adama Jerzego Czartoryskiego**)\n\n**Uzasadnienie (dwa argumenty):**\n1. Tekst wskazuje, że obóz prowadził **szeroką akcję paradyplomatyczną** i liczył na pomoc Francji i Wielkiej Brytanii w sytuacji ich konfliktu z Rosją - to charakterystyczna strategia Czartoryskiego, opartego na **dyplomacji** i **umiędzynarodowieniu sprawy polskiej**.\n2. Niepodległa Polska miała być **liberalną monarchią konstytucyjną o dziedzicznym tronie, zgodnie z zapisem Konstytucji 3 maja** - to klasyczny program konserwatywno-liberalny Hotelu Lambert, odwołujący się do tradycji Sejmu Wielkiego. Dodatkowo: **uwłaszczenie chłopów za odszkodowaniem właścicieli ziemskich** (umiarkowana reforma społeczna, z zachowaniem przewagi szlachty) - to także stanowisko Czartoryskiego, odróżniające go od radykalnego Towarzystwa Demokratycznego Polskiego (TDP), które żądało uwłaszczenia BEZ odszkodowania.\n\n## Sposób 1 - analiza źródła\n\nFragment opisuje obóz polityczny Wielkiej Emigracji (po klęsce powstania listopadowego 1830-31, gdy tysiące Polaków znalazło się na emigracji, głównie we Francji). Najważniejsze wskazówki:\n\n> *\"Obóz [ten], rozwijając szeroką akcję paradyplomatyczną, liczył na pomoc ze strony mocarstw zachodnich, głównie Francji i Wielkiej Brytanii\"*\n\n→ **Wskazówka 1: orientacja prozachodnia + dyplomacja.** Hotel Lambert był jedynym obozem emigracyjnym, który utrzymywał kontakty z dworami zachodnimi, tworzył coś w rodzaju \"rządu emigracyjnego\" z siecią agentów dyplomatycznych w Paryżu, Londynie, Stambule.\n\n> *\"Niepodległa Polska miała być liberalną monarchią konstytucyjną o dziedzicznym tronie, zgodnie z zapisem Konstytucji 3 maja\"*\n\n→ **Wskazówka 2: monarchia konstytucyjna na wzór 3 maja.** Czartoryski sam aspirował do tronu polskiego - był nazywany \"królem de facto\" przez zwolenników. Program nawiązywał do umiarkowanych reform Sejmu Wielkiego.\n\n> *\"Miano w niej przeprowadzić uwłaszczenie chłopów, za odszkodowaniem właścicieli ziemskich. [O]czywiście szlachcie nadal przypadałaby rola przywódcza w kraju.\"*\n\n→ **Wskazówka 3: kompromisowa reforma społeczna.** Uwłaszczenie TAK, ale z odszkodowaniem (nie kosztem szlachty) - typowo umiarkowane, konserwatywne podejście Hotelu Lambert.\n\n→ **Wniosek:** wszystkie trzy wskazówki jednoznacznie wskazują na **Hotel Lambert**.\n\n## Sposób 2 - kontrast z innymi obozami Wielkiej Emigracji\n\nWielka Emigracja (po 1831) podzieliła się na **trzy główne obozy**:\n\n| Obóz | Lider | Program polityczny | Kwestia chłopska |\n| **Hotel Lambert** | Adam Jerzy Czartoryski | Monarchia konstytucyjna, dyplomacja, sojusz z Zachodem | Uwłaszczenie ZA ODSZKODOWANIEM |\n| **Towarzystwo Demokratyczne Polskie (TDP)** | Wiktor Heltman, Stanisław Worcell | Republika demokratyczna, powstanie ogólnonarodowe | Uwłaszczenie BEZ odszkodowania |\n| **Lud Polski (Gromady)** | Stanisław Worcell, Tadeusz Krępowiecki | Komunizm agrarny, radykalna rewolucja | Wspólna własność ziemi |\n\nFragment kontrastuje z TDP w **trzech aspektach**:\n- Monarchia (nie republika)\n- Dyplomacja (nie powstanie ludowe)\n- Uwłaszczenie z odszkodowaniem (nie radykalne)\n\n→ To MUSI być **Hotel Lambert**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 14, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za podanie **prawidłowej nazwy** ORAZ uzasadnienie zawierające **dwa argumenty**\n> - **0 pkt** - za odpowiedź błędną, niepełną lub brak odpowiedzi\n>\n> **Akceptowane warianty nazwy:**\n> - *Hotel Lambert*\n> - *obóz konserwatywno-liberalny* / *obóz konserwatywny*\n> - *obóz Czartoryskiego* / *obóz Adama Jerzego Czartoryskiego*\n>\n> **Akceptowane argumenty (przykładowe):**\n> - przekonanie o wadze dyplomacji\n> - odzyskanie niepodległości możliwe dzięki sprzyjającej sytuacji międzynarodowej (konflikt państw zachodnich z Rosją)\n> - ustrój monarchiczny przyszłej Polski\n> - bazowanie na zasadach Konstytucji 3 maja\n> - deklaracja uwłaszczenia chłopów za odszkodowaniem\n>\n> **Klucz: MUSISZ podać dwa argumenty** - jeden nie wystarczy.\n\n## Reference historyczny\n\n> 📖 **Hotel Lambert (od 1831/1833):**\n> Konserwatywno-liberalny obóz polityczny Wielkiej Emigracji, skupiony wokół księcia **Adama Jerzego Czartoryskiego** (1770-1861), byłego ministra spraw zagranicznych Aleksandra I, prezesa Rządu Narodowego w powstaniu listopadowym. Nazwa od paryskiej rezydencji Czartoryskich - pałacu **Hotel Lambert** na Wyspie Świętego Ludwika.\n>\n> **Strategia:** odzyskanie niepodległości metodami dyplomatycznymi, oczekiwanie na wojnę między mocarstwami zachodnimi a Rosją; Polska miała być monarchią konstytucyjną pod berłem Czartoryskich lub innej dynastii zaakceptowanej przez Zachód. Tworzono sieć agentów (Bałkany, Stambuł - Misja Wschodnia), wydawano pisma (*Trzeci Maj*, *Wiadomości Polskie*).\n>\n> **Konkurencja:** **Towarzystwo Demokratyczne Polskie** (TDP, od 1832) - republikanie, zwolennicy powstania ludowego, uwłaszczenia bez odszkodowania.\n>\n> **Punkty kulminacyjne aktywności Hotelu Lambert:** wojna krymska (1853-56, gdy wydawało się że spełni się scenariusz \"Zachód + Turcja vs Rosja\"); powstanie styczniowe 1863 (Czartoryscy próbowali wymusić interwencję mocarstw).\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - wskazanie **Towarzystwa Demokratycznego Polskiego (TDP)**. TDP było obozem **demokratycznym/republikańskim**, postulującym powstanie ludowe i uwłaszczenie bez odszkodowania. Hotel Lambert był jego antytezą - konserwatywno-monarchiczny, dyplomatyczny, z uwłaszczeniem za odszkodowaniem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Jeśli w tekście pada **\"Konstytucja 3 maja\"** + **\"monarchia\"** + **\"dyplomacja\"** → to ZAWSZE Hotel Lambert. Te trzy elementy są jego znakami rozpoznawczymi w arkuszach CKE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE wymaga **DWÓCH** argumentów - nie wystarczy podać tylko nazwy! Najpewniejsza para argumentów: (1) orientacja prozachodnia + dyplomacja, (2) program monarchii konstytucyjnej wg Konstytucji 3 maja.","image":"img/historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 14. (0-1)
Fragment opracowania historycznego
Obóz [ten], rozwijając szeroką akcję paradyplomatyczną, liczył na pomoc ze strony mocarstw
zachodnich, głównie Francji i Wielkiej Brytanii, marząc o sytuacji, w której doszłoby do
wojny między nimi a Rosją, co stworzyłoby warunki do podniesienia sprawy polskiej na
forum międzynarodowym. Niepodległa Polska miała być liberalną monarchią konstytucyjną
o dziedzicznym tronie, zgodnie z zapisem Konstytucji 3 maja […]. Miano w niej
przeprowadzić
uwłaszczenie
chłopów,
za
odszkodowaniem
właścicieli
ziemskich.
[O]czywiście szlachcie nadal przypadałaby rola przywódcza w kraju.
Historie Polski w XIX wieku, red. A. Nowak, t. 4, Warszawa 2015, s. 144.
Podaj stosowaną w historiografii nazwę obozu politycznego Wielkiej Emigracji, którego
dotyczy tekst. Uzasadnij swoją odpowiedź, przywołując dwa argumenty.
Nazwa:
Uzasadnienie:
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
12.1. 12.2.
13.
14.
Maks. liczba pkt
1
1
1
1
Uzyskana liczba pkt
MHI_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 14. (0-1)
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście epok
i dostrzega zależności pomiędzy różnymi
dziedzinami życia społecznego; rozpoznaje
rodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła
do wyjaśnienia problemu historycznego
[…].
III. Tworzenie narracji historycznej.
Zdający tworzy narrację historyczną
w ujęciu […] problemowym; dostrzega
problem i buduje argumentację,
uwzględniając różne aspekty procesu
historycznego; […] integruje pozyskane
informacje z różnych źródeł wiedzy.
IV. Wiek XIX.

\n
  1. Walka o niepodległość Polski w okresie
\n

niewoli narodowej.
Zdający:

\n
  1. charakteryzuje koncepcje polityczno-
\n

-społeczne Wielkiej Emigracji XIX w. […].
Schemat punktowania
1 p. - za podanie prawidłowej nazwy oraz uzasadnienie z przywołaniem dwóch argumentów.
0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
Nazwa: Hotel Lambert / obóz konserwatywno-liberalny [konserwatywny] / obóz [Adama
Jerzego] Czartoryskiego.
Przykładowe uzasadnienie:
• przekonanie o wadze dyplomacji;
• odzyskanie niepodległości możliwe dzięki sprzyjającej sytuacji międzynarodowej
(konflikt państw zachodnich z Rosją);
• ustrój monarchiczny przyszłej Polski;
• bazowanie na zasadach Konstytucji 3 maja;
• deklaracja uwłaszczenia chłopów za odszkodowaniem.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Nazwa: Hotel Lambert (obóz konserwatywno-liberalny, obóz księcia Adama Jerzego Czartoryskiego)

\n

Uzasadnienie (dwa argumenty):

\n
  1. Tekst wskazuje, że obóz prowadził szeroką akcję paradyplomatyczną i liczył na pomoc Francji i Wielkiej Brytanii w sytuacji ich konfliktu z Rosją - to charakterystyczna strategia Czartoryskiego, opartego na dyplomacji i umiędzynarodowieniu sprawy polskiej.
  2. Niepodległa Polska miała być liberalną monarchią konstytucyjną o dziedzicznym tronie, zgodnie z zapisem Konstytucji 3 maja - to klasyczny program konserwatywno-liberalny Hotelu Lambert, odwołujący się do tradycji Sejmu Wielkiego. Dodatkowo: uwłaszczenie chłopów za odszkodowaniem właścicieli ziemskich (umiarkowana reforma społeczna, z zachowaniem przewagi szlachty) - to także stanowisko Czartoryskiego, odróżniające go od radykalnego Towarzystwa Demokratycznego Polskiego (TDP), które żądało uwłaszczenia BEZ odszkodowania.
\n

Sposób 1 - analiza źródła

\n

Fragment opisuje obóz polityczny Wielkiej Emigracji (po klęsce powstania listopadowego 1830-31, gdy tysiące Polaków znalazło się na emigracji, głównie we Francji). Najważniejsze wskazówki:

\n
"Obóz [ten], rozwijając szeroką akcję paradyplomatyczną, liczył na pomoc ze strony mocarstw zachodnich, głównie Francji i Wielkiej Brytanii"
\n

→ Wskazówka 1: orientacja prozachodnia + dyplomacja. Hotel Lambert był jedynym obozem emigracyjnym, który utrzymywał kontakty z dworami zachodnimi, tworzył coś w rodzaju "rządu emigracyjnego" z siecią agentów dyplomatycznych w Paryżu, Londynie, Stambule.

\n
"Niepodległa Polska miała być liberalną monarchią konstytucyjną o dziedzicznym tronie, zgodnie z zapisem Konstytucji 3 maja"
\n

→ Wskazówka 2: monarchia konstytucyjna na wzór 3 maja. Czartoryski sam aspirował do tronu polskiego - był nazywany "królem de facto" przez zwolenników. Program nawiązywał do umiarkowanych reform Sejmu Wielkiego.

\n
"Miano w niej przeprowadzić uwłaszczenie chłopów, za odszkodowaniem właścicieli ziemskich. [O]czywiście szlachcie nadal przypadałaby rola przywódcza w kraju."
\n

→ Wskazówka 3: kompromisowa reforma społeczna. Uwłaszczenie TAK, ale z odszkodowaniem (nie kosztem szlachty) - typowo umiarkowane, konserwatywne podejście Hotelu Lambert.

\n

→ Wniosek: wszystkie trzy wskazówki jednoznacznie wskazują na Hotel Lambert.

\n

Sposób 2 - kontrast z innymi obozami Wielkiej Emigracji

\n

Wielka Emigracja (po 1831) podzieliła się na trzy główne obozy:

\n

| Obóz | Lider | Program polityczny | Kwestia chłopska |
| Hotel Lambert | Adam Jerzy Czartoryski | Monarchia konstytucyjna, dyplomacja, sojusz z Zachodem | Uwłaszczenie ZA ODSZKODOWANIEM |
| Towarzystwo Demokratyczne Polskie (TDP) | Wiktor Heltman, Stanisław Worcell | Republika demokratyczna, powstanie ogólnonarodowe | Uwłaszczenie BEZ odszkodowania |
| Lud Polski (Gromady) | Stanisław Worcell, Tadeusz Krępowiecki | Komunizm agrarny, radykalna rewolucja | Wspólna własność ziemi |

\n

Fragment kontrastuje z TDP w trzech aspektach:

\n\n

→ To MUSI być Hotel Lambert.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 14, max 1 pkt):
- 1 pkt - za podanie prawidłowej nazwy ORAZ uzasadnienie zawierające dwa argumenty
- 0 pkt - za odpowiedź błędną, niepełną lub brak odpowiedzi

Akceptowane warianty nazwy:
- Hotel Lambert
- obóz konserwatywno-liberalny / obóz konserwatywny
- obóz Czartoryskiego / obóz Adama Jerzego Czartoryskiego

Akceptowane argumenty (przykładowe):
- przekonanie o wadze dyplomacji
- odzyskanie niepodległości możliwe dzięki sprzyjającej sytuacji międzynarodowej (konflikt państw zachodnich z Rosją)
- ustrój monarchiczny przyszłej Polski
- bazowanie na zasadach Konstytucji 3 maja
- deklaracja uwłaszczenia chłopów za odszkodowaniem

Klucz: MUSISZ podać dwa argumenty - jeden nie wystarczy.
\n

Reference historyczny

\n
📖 Hotel Lambert (od 1831/1833):
Konserwatywno-liberalny obóz polityczny Wielkiej Emigracji, skupiony wokół księcia Adama Jerzego Czartoryskiego (1770-1861), byłego ministra spraw zagranicznych Aleksandra I, prezesa Rządu Narodowego w powstaniu listopadowym. Nazwa od paryskiej rezydencji Czartoryskich - pałacu Hotel Lambert na Wyspie Świętego Ludwika.

Strategia: odzyskanie niepodległości metodami dyplomatycznymi, oczekiwanie na wojnę między mocarstwami zachodnimi a Rosją; Polska miała być monarchią konstytucyjną pod berłem Czartoryskich lub innej dynastii zaakceptowanej przez Zachód. Tworzono sieć agentów (Bałkany, Stambuł - Misja Wschodnia), wydawano pisma (Trzeci Maj, Wiadomości Polskie).

Konkurencja: Towarzystwo Demokratyczne Polskie (TDP, od 1832) - republikanie, zwolennicy powstania ludowego, uwłaszczenia bez odszkodowania.

Punkty kulminacyjne aktywności Hotelu Lambert: wojna krymska (1853-56, gdy wydawało się że spełni się scenariusz "Zachód + Turcja vs Rosja"); powstanie styczniowe 1863 (Czartoryscy próbowali wymusić interwencję mocarstw).
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Częsty błąd - wskazanie Towarzystwa Demokratycznego Polskiego (TDP). TDP było obozem demokratycznym/republikańskim, postulującym powstanie ludowe i uwłaszczenie bez odszkodowania. Hotel Lambert był jego antytezą - konserwatywno-monarchiczny, dyplomatyczny, z uwłaszczeniem za odszkodowaniem.
\n
⚠️ Uwaga: Jeśli w tekście pada "Konstytucja 3 maja" + "monarchia" + "dyplomacja" → to ZAWSZE Hotel Lambert. Te trzy elementy są jego znakami rozpoznawczymi w arkuszach CKE.
\n
⚠️ Uwaga: Klucz CKE wymaga DWÓCH argumentów - nie wystarczy podać tylko nazwy! Najpewniejsza para argumentów: (1) orientacja prozachodnia + dyplomacja, (2) program monarchii konstytucyjnej wg Konstytucji 3 maja.
"}]}