{"id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"16","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-1)\nAdachi Ginkō 1, Szwaczki, 1887 r.\nNa podstawie: N. Fergusson, Cywilizacja. Zachód i reszta świata, Kraków 2013, il. po s. 336.\n1Adachi Ginkō - japoński artysta, tworzył w okresie 1873-1908.\nPodaj stosowaną w historiografii nazwę przemian kulturowych w Japonii, o których\nświadczy scena przedstawiona na ilustracji. Odpowiedź uzasadnij.\nOdpowiedź:\nUzasadnienie:\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n15.1. 15.2.\n16.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMHI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego […].\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu […] problemowym; dostrzega\nproblem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego;\nIV. Wiek XIX\n6. Europa i świat w XIX w.\nZdający:\n1) charakteryzuje kierunki przemian\nspołecznych i politycznych w […] w Japonii.\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie prawidłowej nazwy i uzasadnienia.\n0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\nNazwa:\n• reformy / rewolucja Meiji;\n• europeizacja;\n• westernizacja;\n• amerykanizacja;\n• oświecenie [epoka światłych rządów];\n• wyjście z izolacji.\nPrzykładowe uzasadnienie:\n• Na ilustracji przedstawiono Japonki w dziewiętnastowiecznych strojach europejskich\n(dopasowane suknie z tiurniurą).\n• Na ilustracji przedstawiono Japonki pracujące w zakładzie krawieckim - jedna z nich szyje\nna maszynie.\n• Obecność strojów, mebli i urządzeń charakterystycznych dla cywilizacji zachodniej.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Odpowiedź:** **reformy Meiji** (epoka Meiji, **rewolucja Meiji**, **europeizacja / westernizacja Japonii**, *bunmei kaika* - \"cywilizacja i oświecenie\")\n\n**Uzasadnienie:** Drzeworyt z 1887 r. ukazuje **japońskie kobiety w europejskich strojach** XIX w. (suknie z tiurniurami) pracujące w pracowni krawieckiej przy **maszynie do szycia** - zachodnim wynalazku z połowy XIX w. Otoczenie (meble, narzędzia, organizacja warsztatu) jest typowo europejskie. Mimo zachowania tradycyjnych japońskich fryzur, cała sfera materialna (ubiór, technologia, meble) została przejęta z kultury zachodniej. Sceny te są ikonicznym przedstawieniem **modernizacji Japonii w okresie Meiji (1868-1912)** - masowego przyjmowania zachodnich wzorców kulturowych, technologicznych i społecznych po wcześniejszej izolacji państwa.\n\n## Sposób 1 - analiza ikonografii\n\n**Datowanie obrazu:** 1887 r. - to **środek okresu Meiji** (1868-1912), gdy westernizacja osiągała szczyt.\n\n**Elementy europejskie na drzeworycie:**\n1. **Stroje** - suknie z tiurniurami (modny krój europejski lat 80. XIX w.); WCZEŚNIEJ Japonki nosiły kimono.\n2. **Maszyna do szycia** - zachodni wynalazek (Elias Howe 1846, Singer 1851), do Japonii sprowadzony właśnie w okresie Meiji.\n3. **Meble** - stoły, krzesła w stylu europejskim; w tradycyjnym domu japońskim szyło się siedząc na macie tatami.\n4. **Organizacja pracy** - pracownia z wieloma pracownicami, manufaktura - model zachodni, nie tradycyjny rodzinny warsztat japoński.\n\n**Element tradycyjny:** fryzury kobiet pozostają japońskie - pokazuje to **fazę hybrydyczną** modernizacji, gdzie sfera materialna była westernizowana, a sfera tradycyjnej kultury (estetyka osobista) zachowywała się.\n\n→ **Wniosek:** to obraz **westernizacji Japonii w okresie Meiji**.\n\n## Sposób 2 - kontekst historyczny\n\nOkres przed Meiji: **siogunat Tokugawów (1603-1868)** - Japonia w **dobrowolnej izolacji** *sakoku* od ok. 1639 (zamknięcie portów, zakaz wyjazdów, zakaz chrześcijaństwa). Kontakty tylko z Holendrami przez wyspę Dejima.\n\n**Przełom:** **1853** - eskadra Komandora Matthew Perry'ego (USA) zmusza Japonię do otwarcia portów (\"czarne statki\"). 1854 - traktat z USA, dalej z Anglią, Holandią, Rosją, Francją.\n\n**Restauracja Meiji 1868** - cesarz **Mutsuhito** (Meiji) obala siogunat, przeprowadza ofensywną modernizację:\n- **Konstytucja Meiji 1889** (na wzór pruski)\n- **Reforma armii** (na wzór niemiecki)\n- **Reforma floty** (na wzór brytyjski)\n- **Reforma edukacji** (na wzór francuski)\n- **Industrializacja** (manufaktury, kolej, telegraf)\n- **Westernizacja obyczajowa** - stroje, kuchnia, kalendarz gregoriański\n\n**Skutki:** w ciągu pokolenia Japonia stała się mocarstwem przemysłowym i militarnym - pokonała Chiny 1894-95 (wojna chińsko-japońska) i Rosję 1904-05 (wojna rosyjsko-japońska).\n\nDrzeworyt z 1887 to dokument **chwili przejściowej** - Japonia jest jeszcze tradycyjna w aspekcie kulturowym (fryzury, technika drzeworytu *ukiyo-e*), ale już zwesternizowana materialnie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 16, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za podanie **prawidłowej nazwy** ORAZ uzasadnienia\n> - **0 pkt** - za odpowiedź błędną lub brak uzasadnienia\n>\n> **Akceptowane warianty nazwy (do wyboru):**\n> - *reformy Meiji* / *rewolucja Meiji* / *epoka Meiji*\n> - *europeizacja*\n> - *westernizacja*\n> - *amerykanizacja*\n> - *oświecenie* / *epoka światłych rządów* (*bunmei kaika*)\n> - *wyjście z izolacji*\n>\n> **Akceptowane elementy uzasadnienia:**\n> - europejskie stroje (suknie z tiurniurami)\n> - maszyna do szycia (zachodni wynalazek)\n> - typowo zachodnie meble\n> - europejska organizacja pracy / pracownia krawiecka\n\n## Reference historyczny\n\n> 📖 **Reformy Meiji (1868-1912):**\n> Modernizacja Japonii pod hasłem **\"Bogaty kraj, silna armia\"** (*fukoku kyōhei*). Inicjator: cesarz **Mutsuhito Meiji**.\n>\n> **Etapy modernizacji:**\n> - 1868 - restauracja władzy cesarskiej, obalenie siogunatu Tokugawów\n> - 1871 - likwidacja klas społecznych (samuraje, chłopi, kupcy → równość obywatelska)\n> - 1872 - kalendarz gregoriański, obowiązkowa szkoła powszechna\n> - 1873 - zniesienie pańszczyzny, podatek gruntowy\n> - 1877 - ostatni bunt samurajów (Saigō Takamori), tłumiony\n> - 1889 - Konstytucja Meiji (parlament dwuizbowy, na wzór pruski)\n> - 1894-95 - wojna chińsko-japońska (zwycięstwo, aneksja Tajwanu)\n> - 1902 - sojusz z Wielką Brytanią (pierwsze równoprawne porozumienie Azja-Europa)\n> - 1904-05 - wojna rosyjsko-japońska (zwycięstwo, traktat z Portsmouth)\n>\n> **Skutek:** Japonia stała się **pierwszym państwem niezachodnim**, które dorównało technologicznie i militarnie mocarstwom Zachodu. To wpłynęło na późniejsze ruchy niepodległościowe w Azji (Sun Yat-sen w Chinach, Ataturk w Turcji).\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - odpowiedź \"reforma\" lub \"modernizacja\" bez przymiotnika **Meiji** lub bez wskazania, że to przemiana **zachodnia**. Klucz wymaga konkretnej nazwy historiograficznej.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Drzeworyt z 1887 to **trójdzielny obraz w technice tradycyjnej japońskiej** (*nishiki-e* / *ukiyo-e*) - to ironiczny kontrast: stara forma artystyczna dokumentująca nową treść kulturową. Sama forma artystyczna NIE jest jeszcze westernizowana - to dopiero pierwsza generacja transformacji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj o pełnej nazwie: **\"reformy Meiji\"**, NIE \"Meiji Restoration\" (to wersja angielska). Polskie historiografia używa: *restauracja Meiji* (1868, sam akt), *reformy Meiji* (proces modernizacji), *epoka Meiji* (1868-1912).","image":"img/historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 16. (0-1)
Adachi Ginkō 1, Szwaczki, 1887 r.
Na podstawie: N. Fergusson, Cywilizacja. Zachód i reszta świata, Kraków 2013, il. po s. 336.
1Adachi Ginkō - japoński artysta, tworzył w okresie 1873-1908.
Podaj stosowaną w historiografii nazwę przemian kulturowych w Japonii, o których
świadczy scena przedstawiona na ilustracji. Odpowiedź uzasadnij.
Odpowiedź:
Uzasadnienie:
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
15.1. 15.2.
16.
Maks. liczba pkt
1
1
1
Uzyskana liczba pkt
MHI_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 16. (0-1)
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście epok
i dostrzega zależności pomiędzy różnymi
dziedzinami życia społecznego […].
III. Tworzenie narracji historycznej.
Zdający tworzy narrację historyczną
w ujęciu […] problemowym; dostrzega
problem i buduje argumentację,
uwzględniając różne aspekty procesu
historycznego;
IV. Wiek XIX

\n
  1. Europa i świat w XIX w.
\n

Zdający:

\n
  1. charakteryzuje kierunki przemian
\n

społecznych i politycznych w […] w Japonii.
Schemat punktowania
1 p. - za podanie prawidłowej nazwy i uzasadnienia.
0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.
Poprawne odpowiedzi
Nazwa:
• reformy / rewolucja Meiji;
• europeizacja;
• westernizacja;
• amerykanizacja;
• oświecenie [epoka światłych rządów];
• wyjście z izolacji.
Przykładowe uzasadnienie:
• Na ilustracji przedstawiono Japonki w dziewiętnastowiecznych strojach europejskich
(dopasowane suknie z tiurniurą).
• Na ilustracji przedstawiono Japonki pracujące w zakładzie krawieckim - jedna z nich szyje
na maszynie.
• Obecność strojów, mebli i urządzeń charakterystycznych dla cywilizacji zachodniej.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Odpowiedź: reformy Meiji (epoka Meiji, rewolucja Meiji, europeizacja / westernizacja Japonii, bunmei kaika - "cywilizacja i oświecenie")

\n

Uzasadnienie: Drzeworyt z 1887 r. ukazuje japońskie kobiety w europejskich strojach XIX w. (suknie z tiurniurami) pracujące w pracowni krawieckiej przy maszynie do szycia - zachodnim wynalazku z połowy XIX w. Otoczenie (meble, narzędzia, organizacja warsztatu) jest typowo europejskie. Mimo zachowania tradycyjnych japońskich fryzur, cała sfera materialna (ubiór, technologia, meble) została przejęta z kultury zachodniej. Sceny te są ikonicznym przedstawieniem modernizacji Japonii w okresie Meiji (1868-1912) - masowego przyjmowania zachodnich wzorców kulturowych, technologicznych i społecznych po wcześniejszej izolacji państwa.

\n

Sposób 1 - analiza ikonografii

\n

Datowanie obrazu: 1887 r. - to środek okresu Meiji (1868-1912), gdy westernizacja osiągała szczyt.

\n

Elementy europejskie na drzeworycie:

\n
  1. Stroje - suknie z tiurniurami (modny krój europejski lat 80. XIX w.); WCZEŚNIEJ Japonki nosiły kimono.
  2. Maszyna do szycia - zachodni wynalazek (Elias Howe 1846, Singer 1851), do Japonii sprowadzony właśnie w okresie Meiji.
  3. Meble - stoły, krzesła w stylu europejskim; w tradycyjnym domu japońskim szyło się siedząc na macie tatami.
  4. Organizacja pracy - pracownia z wieloma pracownicami, manufaktura - model zachodni, nie tradycyjny rodzinny warsztat japoński.
\n

Element tradycyjny: fryzury kobiet pozostają japońskie - pokazuje to fazę hybrydyczną modernizacji, gdzie sfera materialna była westernizowana, a sfera tradycyjnej kultury (estetyka osobista) zachowywała się.

\n

→ Wniosek: to obraz westernizacji Japonii w okresie Meiji.

\n

Sposób 2 - kontekst historyczny

\n

Okres przed Meiji: siogunat Tokugawów (1603-1868) - Japonia w dobrowolnej izolacji sakoku od ok. 1639 (zamknięcie portów, zakaz wyjazdów, zakaz chrześcijaństwa). Kontakty tylko z Holendrami przez wyspę Dejima.

\n

Przełom: 1853 - eskadra Komandora Matthew Perry'ego (USA) zmusza Japonię do otwarcia portów ("czarne statki"). 1854 - traktat z USA, dalej z Anglią, Holandią, Rosją, Francją.

\n

Restauracja Meiji 1868 - cesarz Mutsuhito (Meiji) obala siogunat, przeprowadza ofensywną modernizację:

\n\n

Skutki: w ciągu pokolenia Japonia stała się mocarstwem przemysłowym i militarnym - pokonała Chiny 1894-95 (wojna chińsko-japońska) i Rosję 1904-05 (wojna rosyjsko-japońska).

\n

Drzeworyt z 1887 to dokument chwili przejściowej - Japonia jest jeszcze tradycyjna w aspekcie kulturowym (fryzury, technika drzeworytu ukiyo-e), ale już zwesternizowana materialnie.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 16, max 1 pkt):
- 1 pkt - za podanie prawidłowej nazwy ORAZ uzasadnienia
- 0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak uzasadnienia

Akceptowane warianty nazwy (do wyboru):
- reformy Meiji / rewolucja Meiji / epoka Meiji
- europeizacja
- westernizacja
- amerykanizacja
- oświecenie / epoka światłych rządów (bunmei kaika)
- wyjście z izolacji

Akceptowane elementy uzasadnienia:
- europejskie stroje (suknie z tiurniurami)
- maszyna do szycia (zachodni wynalazek)
- typowo zachodnie meble
- europejska organizacja pracy / pracownia krawiecka
\n

Reference historyczny

\n
📖 Reformy Meiji (1868-1912):
Modernizacja Japonii pod hasłem "Bogaty kraj, silna armia" (fukoku kyōhei). Inicjator: cesarz Mutsuhito Meiji.

Etapy modernizacji:
- 1868 - restauracja władzy cesarskiej, obalenie siogunatu Tokugawów
- 1871 - likwidacja klas społecznych (samuraje, chłopi, kupcy → równość obywatelska)
- 1872 - kalendarz gregoriański, obowiązkowa szkoła powszechna
- 1873 - zniesienie pańszczyzny, podatek gruntowy
- 1877 - ostatni bunt samurajów (Saigō Takamori), tłumiony
- 1889 - Konstytucja Meiji (parlament dwuizbowy, na wzór pruski)
- 1894-95 - wojna chińsko-japońska (zwycięstwo, aneksja Tajwanu)
- 1902 - sojusz z Wielką Brytanią (pierwsze równoprawne porozumienie Azja-Europa)
- 1904-05 - wojna rosyjsko-japońska (zwycięstwo, traktat z Portsmouth)

Skutek: Japonia stała się pierwszym państwem niezachodnim, które dorównało technologicznie i militarnie mocarstwom Zachodu. To wpłynęło na późniejsze ruchy niepodległościowe w Azji (Sun Yat-sen w Chinach, Ataturk w Turcji).
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Częsty błąd - odpowiedź "reforma" lub "modernizacja" bez przymiotnika Meiji lub bez wskazania, że to przemiana zachodnia. Klucz wymaga konkretnej nazwy historiograficznej.
\n
⚠️ Uwaga: Drzeworyt z 1887 to trójdzielny obraz w technice tradycyjnej japońskiej (nishiki-e / ukiyo-e) - to ironiczny kontrast: stara forma artystyczna dokumentująca nową treść kulturową. Sama forma artystyczna NIE jest jeszcze westernizowana - to dopiero pierwsza generacja transformacji.
\n
⚠️ Uwaga: Pamiętaj o pełnej nazwie: "reformy Meiji", NIE "Meiji Restoration" (to wersja angielska). Polskie historiografia używa: restauracja Meiji (1868, sam akt), reformy Meiji (proces modernizacji), epoka Meiji (1868-1912).
"}]}