{"id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"17","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-2)\nJacek Malczewski, Hamlet polski […], 1903 r.\nwww.mnw.art.pl\nPodaj nazwę nurtu w sztuce, którego przykładem jest dzieło Malczewskiego, a następnie\nwyjaśnij ideową wymowę obrazu, interpretując jego treść w kontekście polskiej historii\nokresu zaborów.\nNazwa nurtu:\nInterpretacja:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-2)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego […].\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu przekrojowym lub problemowym;\ndostrzega problem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nIV. Wiek XIX.\n4. Walka o niepodległość Polski w okresie\nniewoli narodowej.\nZdający:\n6) ocenia dorobek kultury polskiej XIX w.\ni jej wpływ na kształtowanie się tożsamości\nnarodowej Polaków.\n6. Europa i świat w XIX w.\nZdający:\n6) rozpoznaje dorobek kulturowy XIX w.\nSchemat punktowania\n2 p. - za podanie prawidłowej nazwy i interpretację.\n1 p. - za podanie prawidłowej nazwy lub interpretację.\n0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nNazwa: symbolizm [modernizm / Młoda Polska / neoromantyzm].\nPrzykładowa interpretacja:\nHamletowskiej pytanie Być albo nie być… dla Polaków przełomu XIX i XX wieku oznaczało\ndylemat wyboru między wolnością (walką o wolność Polski) a niewolą (akceptacją\nzniewolenia, braku niepodległego bytu). Obraz przedstawia te dwie wizje Polski pod\npostaciami kobiet: starsza - zakuta w kajdany - symbolizuje zniewolenie (przeszłość); młoda\n- zrywająca kajdany - symbolizuje wyzwolenie (przyszłość).","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Nazwa nurtu:** **symbolizm** (alternatywnie: **modernizm**, **Młoda Polska**, **neoromantyzm**)\n\n**Interpretacja:** Obraz Jacka Malczewskiego *Hamlet polski* (1903) wykorzystuje **hamletowski dylemat \"być albo nie być\"** jako metaforę położenia Polaków na przełomie XIX i XX wieku, w okresie zaborów. Dwie kobiety po obu stronach centralnej postaci młodego mężczyzny w czarnej zbroi symbolizują **dwie wizje Polski**:\n- **Starsza kobieta po prawej, zakuta w kajdany, z pochyloną głową** - symbolizuje **Polskę zniewoloną**, pogrążoną w niewoli zaborowej, przeszłość - pamięć rozbiorów, klęsk powstań listopadowego i styczniowego.\n- **Młoda kobieta po lewej, naga, z zerwanymi kajdanami** - symbolizuje **Polskę wyzwoloną**, odzyskującą niepodległość, przyszłość - nadzieję na zmartwychwstanie ojczyzny.\n\nMłody mężczyzna w pośrodku (autoportretyczna postać artysty) stoi przed wyborem: **walka o wyzwolenie czy bierna akceptacja niewoli**. Pejzaż polskiej wsi w tle (pola, brzozy) zakorzenia ten dylemat w realnej polskiej ziemi - to dylemat całego pokolenia Młodej Polski. Obraz wpisuje się w nurt **mesjanistyczno-romantyczny** sztuki polskiej okresu zaborów.\n\n## Sposób 1 - analiza symboli\n\nMalczewski jest **mistrzem symbolizmu polskiego**, swój obraz konstruuje z czytelnych alegorii:\n\n| Element | Symbolika |\n| **Czarna zbroja rycerza** | Rycerstwo, tradycja polska, gotowość do walki; melancholia (czerń) |\n| **Młoda kobieta naga z zerwanymi kajdanami** | Wolność, wyzwolenie, przyszłość, młodość, nieskażoność |\n| **Starsza kobieta zakuta w kajdany** | Zniewolenie, przeszłość, klęska powstań, bierność |\n| **Pejzaż wiejski (brzozy, pola)** | Polska ziemia, ojczyzna, korzenie narodowe |\n| **Postawa centralna mężczyzny** | Hamlet - \"być albo nie być\" → niezdecydowanie, ale przed wyborem |\n\nKonstrukcja kompozycyjna: **dualizm wolność/niewola** - fundament myślenia polskiego romantyzmu i mesjanizmu (Mickiewicz, Słowacki, Krasiński).\n\n## Sposób 2 - odniesienie do Hamleta Szekspira\n\nTytuł *Hamlet polski* odsyła do tragedii Williama Szekspira (1601). Hamletowy monolog **\"Być albo nie być\"** (akt III, scena 1) to esencja egzystencjalnego rozdarcia między działaniem a biernością.\n\nDla Polaków przełomu XIX/XX w. miało to **konkretne polityczne znaczenie**:\n- **\"Być\"** - walczyć o niepodległość Polski, ryzykować życie i wolność osobistą\n- **\"Nie być\"** - akceptować rozbiory, oddać polskość, asymilować się z zaborcami\n\nObraz Malczewskiego oddaje **dramatyzm tego wyboru** - nie wskazuje rozwiązania, lecz pokazuje sam dylemat.\n\n## Sposób 3 - kontekst Młodej Polski\n\n**Młoda Polska (ok. 1890-1918)** - okres modernizmu polskiego, dominujący nurt: **symbolizm + neoromantyzm**. Twórcy:\n- **Jacek Malczewski** - symboliczne autoportrety, mitologia narodowa (*Melancholia* 1894, *Błędne koło* 1896-97)\n- **Stanisław Wyspiański** - *Wesele* (1901), *Wyzwolenie*, witraże w kościele Franciszkanów\n- **Stanisław Przybyszewski** - manifesty modernistyczne *Confiteor* (1898)\n- **Wojciech Weiss**, **Olga Boznańska**, **Julian Fałat** - malarstwo\n\nWspólne cechy: **symbol jako klucz do treści narodowych**, mesjanizm (Polska jako \"Chrystus narodów\"), rozdarcie między modernizmem zachodnim a tradycją polską.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 17, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - za podanie **prawidłowej nazwy nurtu** ORAZ za **interpretację**\n> - **1 pkt** - za podanie **prawidłowej nazwy** LUB **interpretację**\n> - **0 pkt** - za odpowiedź błędną, niepełną lub brak odpowiedzi\n>\n> **Akceptowane warianty nazwy:**\n> - *symbolizm*\n> - *modernizm*\n> - *Młoda Polska*\n> - *neoromantyzm*\n>\n> **Wymagane elementy interpretacji:**\n> - odniesienie do hamletowskiego pytania *\"być albo nie być\"*\n> - wskazanie, że dwie kobiety symbolizują **dwie wizje Polski** (wolna vs zniewolona)\n> - powiązanie z **kontekstem zaborów** (klucz CKE wymaga umieszczenia w polskiej historii)\n\n## Reference historyczny\n\n> 📖 **Jacek Malczewski (1854-1929):**\n> Jeden z najwybitniejszych malarzy polskiego symbolizmu i Młodej Polski. Studiował w Akademii Krakowskiej u Jana Matejki, później w Paryżu (École des Beaux-Arts). Profesor ASP w Krakowie.\n>\n> **Główne dzieła:**\n> - *Melancholia* (1894) - alegoria losu Polski, postacie historyczne wychodzące z malarza-narodu\n> - *Błędne koło* (1896-97) - cykl symboliczny\n> - *Hamlet polski* (1903) - autoportret z alegoriami Polski\n> - Liczne autoportrety z fauni, satyrami, postaciami mitologicznymi\n>\n> **Charakterystyka stylu:** symbol jako klucz interpretacyjny, mitologia grecka i polska w połączeniu, autobiograficzny ton, melancholijny nastrój, polskość jako temat centralny.\n>\n> **Polski symbolizm/neoromantyzm** - odpowiedź na pozytywizm (po klęsce powstania styczniowego). Pozytywiści (Eliza Orzeszkowa, Bolesław Prus) wzywali do \"pracy organicznej\" zamiast walki. Modernistom (Malczewski, Wyspiański, Żeromski) to nie wystarczało - domagali się powrotu do romantycznych ideałów niepodległości.\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - podanie tylko nazwy \"realizm\" lub \"impresjonizm\". Obraz NIE jest realistyczny (postacie alegoryczne) ani impresjonistyczny (nie ma światła i koloru jako tematu). To **symbolizm** - każdy element ma znaczenie metaforyczne.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj o kontekście **zaborów** w interpretacji! Klucz CKE wymaga umieszczenia obrazu w polskiej historii. Sama interpretacja \"wolność vs niewola\" bez wzmianki o zaborach może nie wystarczyć.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz daje **2 pkt** osobno za nazwę i interpretację - nawet jeśli pomylisz nazwę, możesz zdobyć 1 pkt za dobrą interpretację. Pisz oba elementy starannie.","image":"img/historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 17. (0-2)<br>Jacek Malczewski, Hamlet polski […], 1903 r.<br>www.mnw.art.pl<br>Podaj nazwę nurtu w sztuce, którego przykładem jest dzieło Malczewskiego, a następnie<br>wyjaśnij ideową wymowę obrazu, interpretując jego treść w kontekście polskiej historii<br>okresu zaborów.<br>Nazwa nurtu:<br>Interpretacja:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 17. (0-2)<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska<br>i procesy historyczne w kontekście epok<br>i dostrzega zależności pomiędzy różnymi<br>dziedzinami życia społecznego […].<br>III. Tworzenie narracji historycznej.<br>Zdający tworzy narrację historyczną<br>w ujęciu przekrojowym lub problemowym;<br>dostrzega problem i buduje argumentację,<br>uwzględniając różne aspekty procesu<br>historycznego; dokonuje selekcji<br>i hierarchizacji oraz integruje pozyskane<br>informacje z różnych źródeł wiedzy.<br>IV. Wiek XIX.</p>\n<ol><li>Walka o niepodległość Polski w okresie</li></ol>\n<p>niewoli narodowej.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>ocenia dorobek kultury polskiej XIX w.</li></ol>\n<p>i jej wpływ na kształtowanie się tożsamości<br>narodowej Polaków.</p>\n<ol><li>Europa i świat w XIX w.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>rozpoznaje dorobek kulturowy XIX w.</li></ol>\n<p>Schemat punktowania<br>2 p. - za podanie prawidłowej nazwy i interpretację.<br>1 p. - za podanie prawidłowej nazwy lub interpretację.<br>0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>Nazwa: symbolizm [modernizm / Młoda Polska / neoromantyzm].<br>Przykładowa interpretacja:<br>Hamletowskiej pytanie Być albo nie być… dla Polaków przełomu XIX i XX wieku oznaczało<br>dylemat wyboru między wolnością (walką o wolność Polski) a niewolą (akceptacją<br>zniewolenia, braku niepodległego bytu). Obraz przedstawia te dwie wizje Polski pod<br>postaciami kobiet: starsza - zakuta w kajdany - symbolizuje zniewolenie (przeszłość); młoda</p>\n<ul><li>zrywająca kajdany - symbolizuje wyzwolenie (przyszłość).</li></ul>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Nazwa nurtu:</strong> <strong>symbolizm</strong> (alternatywnie: <strong>modernizm</strong>, <strong>Młoda Polska</strong>, <strong>neoromantyzm</strong>)</p>\n<p><strong>Interpretacja:</strong> Obraz Jacka Malczewskiego <em>Hamlet polski</em> (1903) wykorzystuje <strong>hamletowski dylemat &quot;być albo nie być&quot;</strong> jako metaforę położenia Polaków na przełomie XIX i XX wieku, w okresie zaborów. Dwie kobiety po obu stronach centralnej postaci młodego mężczyzny w czarnej zbroi symbolizują <strong>dwie wizje Polski</strong>:</p>\n<ul><li><strong>Starsza kobieta po prawej, zakuta w kajdany, z pochyloną głową</strong> - symbolizuje <strong>Polskę zniewoloną</strong>, pogrążoną w niewoli zaborowej, przeszłość - pamięć rozbiorów, klęsk powstań listopadowego i styczniowego.</li><li><strong>Młoda kobieta po lewej, naga, z zerwanymi kajdanami</strong> - symbolizuje <strong>Polskę wyzwoloną</strong>, odzyskującą niepodległość, przyszłość - nadzieję na zmartwychwstanie ojczyzny.</li></ul>\n<p>Młody mężczyzna w pośrodku (autoportretyczna postać artysty) stoi przed wyborem: <strong>walka o wyzwolenie czy bierna akceptacja niewoli</strong>. Pejzaż polskiej wsi w tle (pola, brzozy) zakorzenia ten dylemat w realnej polskiej ziemi - to dylemat całego pokolenia Młodej Polski. Obraz wpisuje się w nurt <strong>mesjanistyczno-romantyczny</strong> sztuki polskiej okresu zaborów.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza symboli</h4>\n<p>Malczewski jest <strong>mistrzem symbolizmu polskiego</strong>, swój obraz konstruuje z czytelnych alegorii:</p>\n<p>| Element | Symbolika |<br>| <strong>Czarna zbroja rycerza</strong> | Rycerstwo, tradycja polska, gotowość do walki; melancholia (czerń) |<br>| <strong>Młoda kobieta naga z zerwanymi kajdanami</strong> | Wolność, wyzwolenie, przyszłość, młodość, nieskażoność |<br>| <strong>Starsza kobieta zakuta w kajdany</strong> | Zniewolenie, przeszłość, klęska powstań, bierność |<br>| <strong>Pejzaż wiejski (brzozy, pola)</strong> | Polska ziemia, ojczyzna, korzenie narodowe |<br>| <strong>Postawa centralna mężczyzny</strong> | Hamlet - &quot;być albo nie być&quot; → niezdecydowanie, ale przed wyborem |</p>\n<p>Konstrukcja kompozycyjna: <strong>dualizm wolność/niewola</strong> - fundament myślenia polskiego romantyzmu i mesjanizmu (Mickiewicz, Słowacki, Krasiński).</p>\n<h4>Sposób 2 - odniesienie do Hamleta Szekspira</h4>\n<p>Tytuł <em>Hamlet polski</em> odsyła do tragedii Williama Szekspira (1601). Hamletowy monolog <strong>&quot;Być albo nie być&quot;</strong> (akt III, scena 1) to esencja egzystencjalnego rozdarcia między działaniem a biernością.</p>\n<p>Dla Polaków przełomu XIX/XX w. miało to <strong>konkretne polityczne znaczenie</strong>:</p>\n<ul><li><strong>&quot;Być&quot;</strong> - walczyć o niepodległość Polski, ryzykować życie i wolność osobistą</li><li><strong>&quot;Nie być&quot;</strong> - akceptować rozbiory, oddać polskość, asymilować się z zaborcami</li></ul>\n<p>Obraz Malczewskiego oddaje <strong>dramatyzm tego wyboru</strong> - nie wskazuje rozwiązania, lecz pokazuje sam dylemat.</p>\n<h4>Sposób 3 - kontekst Młodej Polski</h4>\n<p><strong>Młoda Polska (ok. 1890-1918)</strong> - okres modernizmu polskiego, dominujący nurt: <strong>symbolizm + neoromantyzm</strong>. Twórcy:</p>\n<ul><li><strong>Jacek Malczewski</strong> - symboliczne autoportrety, mitologia narodowa (<em>Melancholia</em> 1894, <em>Błędne koło</em> 1896-97)</li><li><strong>Stanisław Wyspiański</strong> - <em>Wesele</em> (1901), <em>Wyzwolenie</em>, witraże w kościele Franciszkanów</li><li><strong>Stanisław Przybyszewski</strong> - manifesty modernistyczne <em>Confiteor</em> (1898)</li><li><strong>Wojciech Weiss</strong>, <strong>Olga Boznańska</strong>, <strong>Julian Fałat</strong> - malarstwo</li></ul>\n<p>Wspólne cechy: <strong>symbol jako klucz do treści narodowych</strong>, mesjanizm (Polska jako &quot;Chrystus narodów&quot;), rozdarcie między modernizmem zachodnim a tradycją polską.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 17, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - za podanie <strong>prawidłowej nazwy nurtu</strong> ORAZ za <strong>interpretację</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za podanie <strong>prawidłowej nazwy</strong> LUB <strong>interpretację</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź błędną, niepełną lub brak odpowiedzi<br><br><strong>Akceptowane warianty nazwy:</strong><br>- <em>symbolizm</em><br>- <em>modernizm</em><br>- <em>Młoda Polska</em><br>- <em>neoromantyzm</em><br><br><strong>Wymagane elementy interpretacji:</strong><br>- odniesienie do hamletowskiego pytania <em>&quot;być albo nie być&quot;</em><br>- wskazanie, że dwie kobiety symbolizują <strong>dwie wizje Polski</strong> (wolna vs zniewolona)<br>- powiązanie z <strong>kontekstem zaborów</strong> (klucz CKE wymaga umieszczenia w polskiej historii)</blockquote>\n<h4>Reference historyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Jacek Malczewski (1854-1929):</strong><br>Jeden z najwybitniejszych malarzy polskiego symbolizmu i Młodej Polski. Studiował w Akademii Krakowskiej u Jana Matejki, później w Paryżu (École des Beaux-Arts). Profesor ASP w Krakowie.<br><br><strong>Główne dzieła:</strong><br>- <em>Melancholia</em> (1894) - alegoria losu Polski, postacie historyczne wychodzące z malarza-narodu<br>- <em>Błędne koło</em> (1896-97) - cykl symboliczny<br>- <em>Hamlet polski</em> (1903) - autoportret z alegoriami Polski<br>- Liczne autoportrety z fauni, satyrami, postaciami mitologicznymi<br><br><strong>Charakterystyka stylu:</strong> symbol jako klucz interpretacyjny, mitologia grecka i polska w połączeniu, autobiograficzny ton, melancholijny nastrój, polskość jako temat centralny.<br><br><strong>Polski symbolizm/neoromantyzm</strong> - odpowiedź na pozytywizm (po klęsce powstania styczniowego). Pozytywiści (Eliza Orzeszkowa, Bolesław Prus) wzywali do &quot;pracy organicznej&quot; zamiast walki. Modernistom (Malczewski, Wyspiański, Żeromski) to nie wystarczało - domagali się powrotu do romantycznych ideałów niepodległości.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - podanie tylko nazwy &quot;realizm&quot; lub &quot;impresjonizm&quot;. Obraz NIE jest realistyczny (postacie alegoryczne) ani impresjonistyczny (nie ma światła i koloru jako tematu). To <strong>symbolizm</strong> - każdy element ma znaczenie metaforyczne.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pamiętaj o kontekście <strong>zaborów</strong> w interpretacji! Klucz CKE wymaga umieszczenia obrazu w polskiej historii. Sama interpretacja &quot;wolność vs niewola&quot; bez wzmianki o zaborach może nie wystarczyć.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Klucz daje <strong>2 pkt</strong> osobno za nazwę i interpretację - nawet jeśli pomylisz nazwę, możesz zdobyć 1 pkt za dobrą interpretację. Pisz oba elementy starannie.</blockquote>"}]}