{"id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/18.1","paper_id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"18.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nZapisz imię króla Wielkiej Brytanii, który w czasie wizyty w Paryżu wygłosił\nprzemówienie przytoczone w źródle 1., oraz podaj stosowaną w historiografii nazwę\nukładu zawartego w następstwie tej wizyty.\nWładca:\nNazwa układu:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego […].\nIV. Wiek XIX.\n6. Europa i świat w XIX w.\nZdający:\n1) charakteryzuje kierunki przemian […]\npolitycznych w państwach europejskich.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź zawierającą dwa elementy (władca i nazwa układu).\n0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nWładca: Edward [VII]\nNazwa układu: entente cordiale [ententa / serdeczne porozumienie]","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Władca:** **Edward VII** (król Wielkiej Brytanii, panował 1901-1910)\n\n**Nazwa układu:** **entente cordiale** (*serdeczne porozumienie*) - często polonizowane jako **entanta** lub **Trójporozumienie** (w szerszym znaczeniu, gdy doszła Rosja w 1907)\n\n## Sposób 1 - analiza źródła\n\nPrzemówienie wygłoszone w **Paryżu w 1903 r.** mówi o **zakończeniu wrogości** między Wielką Brytanią a Francją:\n\n> *\"Jestem pewien, że dni wrogości między naszymi krajami szczęśliwie się zakończyły. Nie znam dwóch innych krajów, których pomyślność jest tak współzależna.\"*\n\n**Wskazówki:**\n1. **Adresat:** Paryż 1903 - kraj wizytujący to Wielka Brytania (król brytyjski w Paryżu, mówi do gospodarzy).\n2. **Cel:** zakończenie tradycyjnej rywalizacji brytyjsko-francuskiej (sięgającej XVII w. - wojny kolonialne, Napoleon, rywalizacja w Afryce w XIX w. - kryzys faszodzki 1898).\n3. **Data 1903:** wizyta Edwarda VII w Paryżu w **maju 1903** zapoczątkowała proces dyplomatyczny, który zakończył się **8 kwietnia 1904** podpisaniem układu **entente cordiale**.\n\n→ **Wniosek:** to przemówienie **Edwarda VII**, syna królowej Wiktorii.\n\n## Sposób 2 - identyfikacja z tablicy genealogicznej\n\nW tablicy genealogicznej Wiktorii znajdujemy:\n- **Edward VII** - król Wielkiej Brytanii (1901-1910), syn królowej Wiktorii\n- **Jerzy V** - król Wielkiej Brytanii (1910-1936), wnuk Wiktorii, syn Edwarda VII\n\nW 1903 r. (data przemówienia) królem brytyjskim był **Edward VII** (1901-1910). Jerzy V objął tron dopiero w 1910 r.\n\n→ **Tylko Edward VII** mógł być autorem przemówienia z 1903.\n\n## Sposób 3 - kontekst dyplomatyczny\n\n**Entente cordiale (8 kwietnia 1904):**\nUkład francusko-brytyjski, który formalnie zakończył **\"wieczną rywalizację\"** dwóch kolonialnych potęg:\n- Wielka Brytania uznawała wpływy Francji w **Maroku**\n- Francja uznawała wpływy Wielkiej Brytanii w **Egipcie**\n- Rozstrzygnięto spory o granice w Indochinach, Nowej Funlandii, Madagaskarze\n\nMotywacja: **wspólny strach przed rosnącą potęgą Niemiec** - Cesarstwo Niemieckie pod **Wilhelmem II** (kuzynem Edwarda VII!) prowadziło ekspansywną politykę (Weltpolitik), budowało flotę (Tirpitz), było uważane za główne zagrożenie dla obu mocarstw.\n\n**Edward VII** odegrał osobistą rolę w przygotowaniu układu - był znany jako *\"Peacemaker\"* (\"Rozjemca\"), kosmopolityczny władca z silnymi związkami z Paryżem (mówił świetnie po francusku, regularnie odwiedzał Paryż).\n\n**Późniejszy rozwój:**\n- 1907 - układ angielsko-rosyjski → **Trójporozumienie (Triple Entente)** = Francja + Wielka Brytania + Rosja\n- 1882 - istniało już **Trójprzymierze (Triple Alliance)** = Niemcy + Austro-Węgry + Włochy\n- **1914-1918** - I wojna światowa: Ententa vs Trójprzymierze\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 18.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za poprawną odpowiedź zawierającą **dwa elementy** (władca + nazwa układu)\n> - **0 pkt** - za odpowiedź niepełną lub błędną\n>\n> **Akceptowane warianty:**\n> - **Władca:** *Edward [VII]* - wystarczy samo \"Edward\", choć najlepiej z liczebnikiem rzymskim\n> - **Nazwa układu:**\n> - *entente cordiale* (francuski oryginał)\n> - *entanta* (polska wersja)\n> - *serdeczne porozumienie* (polskie tłumaczenie)\n>\n> **UWAGA:** musisz podać **OBA** elementy - same \"Edward VII\" lub samo \"entente cordiale\" = 0 pkt.\n\n## Reference historyczny\n\n> 📖 **Edward VII (1841-1910), król Wielkiej Brytanii (1901-1910):**\n> Syn królowej Wiktorii i księcia Alberta sasko-koburskiego. Najstarszy następca tronu w historii - czekał na koronację 60 lat (Wiktoria panowała 1837-1901).\n>\n> **Polityka zagraniczna Edwarda VII:**\n> - **1903** - wizyta w Paryżu (maj) → przygotowanie ententy\n> - **1904** - entente cordiale z Francją (8 kwietnia)\n> - **1907** - układ z Rosją → Trójporozumienie\n> - Liczne wizyty w stolicach europejskich - przydomek *Peacemaker*\n>\n> **Charakter osobisty:** kosmopolita, biegły w językach (francuski, niemiecki), bywalec salonów paryskich, znany z umiłowania życia. Kontrastował z surowym, oszczędnym stylem matki Wiktorii.\n>\n> **Trójprzymierze vs Trójporozumienie (1907):**\n> - **Trójprzymierze:** Niemcy + Austro-Węgry (od 1879) + Włochy (od 1882)\n> - **Trójporozumienie / Ententa:** Francja + Rosja (od 1894) + Wielka Brytania (entente cordiale 1904 + układ z Rosją 1907)\n> - Włochy przeszły na stronę Ententy w 1915 (Pakt Londyński)\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - podanie tylko \"entente\" lub tylko \"ententa\" bez przymiotnika \"cordiale\". Ententa to ogólne pojęcie (porozumienie), \"entente cordiale\" to KONKRETNY układ francusko-brytyjski 1904. Klucz akceptuje obie wersje, ale precyzja zwiększa pewność punktu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj o liczebniku rzymskim **VII** przy imieniu króla. Edward I-VI istnieli wcześniej (m.in. Edward III z wojny stuletniej, Edward VI Tudor). Bez liczebnika klucz prawdopodobnie zaakceptuje, ale to ryzyko.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie myl Edwarda VII (1901-1910) z Edwardem VIII (1936) - tamten abdykował przed koronacją w sprawie małżeństwa z Wallis Simpson.","image":"img/historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-18.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 18.1. (0-1)
Zapisz imię króla Wielkiej Brytanii, który w czasie wizyty w Paryżu wygłosił
przemówienie przytoczone w źródle 1., oraz podaj stosowaną w historiografii nazwę
układu zawartego w następstwie tej wizyty.
Władca:
Nazwa układu:

","answer_text_html":"

Zadanie 18.1. (0-1)
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście epok
i dostrzega zależności pomiędzy różnymi
dziedzinami życia społecznego […].
IV. Wiek XIX.

\n
  1. Europa i świat w XIX w.
\n

Zdający:

\n
  1. charakteryzuje kierunki przemian […]
\n

politycznych w państwach europejskich.
Schemat punktowania
1 p. - za poprawną odpowiedź zawierającą dwa elementy (władca i nazwa układu).
0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
Władca: Edward [VII]
Nazwa układu: entente cordiale [ententa / serdeczne porozumienie]

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Władca: Edward VII (król Wielkiej Brytanii, panował 1901-1910)

\n

Nazwa układu: entente cordiale (serdeczne porozumienie) - często polonizowane jako entanta lub Trójporozumienie (w szerszym znaczeniu, gdy doszła Rosja w 1907)

\n

Sposób 1 - analiza źródła

\n

Przemówienie wygłoszone w Paryżu w 1903 r. mówi o zakończeniu wrogości między Wielką Brytanią a Francją:

\n
"Jestem pewien, że dni wrogości między naszymi krajami szczęśliwie się zakończyły. Nie znam dwóch innych krajów, których pomyślność jest tak współzależna."
\n

Wskazówki:

\n
  1. Adresat: Paryż 1903 - kraj wizytujący to Wielka Brytania (król brytyjski w Paryżu, mówi do gospodarzy).
  2. Cel: zakończenie tradycyjnej rywalizacji brytyjsko-francuskiej (sięgającej XVII w. - wojny kolonialne, Napoleon, rywalizacja w Afryce w XIX w. - kryzys faszodzki 1898).
  3. Data 1903: wizyta Edwarda VII w Paryżu w maju 1903 zapoczątkowała proces dyplomatyczny, który zakończył się 8 kwietnia 1904 podpisaniem układu entente cordiale.
\n

→ Wniosek: to przemówienie Edwarda VII, syna królowej Wiktorii.

\n

Sposób 2 - identyfikacja z tablicy genealogicznej

\n

W tablicy genealogicznej Wiktorii znajdujemy:

\n\n

W 1903 r. (data przemówienia) królem brytyjskim był Edward VII (1901-1910). Jerzy V objął tron dopiero w 1910 r.

\n

→ Tylko Edward VII mógł być autorem przemówienia z 1903.

\n

Sposób 3 - kontekst dyplomatyczny

\n

Entente cordiale (8 kwietnia 1904):
Układ francusko-brytyjski, który formalnie zakończył "wieczną rywalizację" dwóch kolonialnych potęg:

\n\n

Motywacja: wspólny strach przed rosnącą potęgą Niemiec - Cesarstwo Niemieckie pod Wilhelmem II (kuzynem Edwarda VII!) prowadziło ekspansywną politykę (Weltpolitik), budowało flotę (Tirpitz), było uważane za główne zagrożenie dla obu mocarstw.

\n

Edward VII odegrał osobistą rolę w przygotowaniu układu - był znany jako "Peacemaker" ("Rozjemca"), kosmopolityczny władca z silnymi związkami z Paryżem (mówił świetnie po francusku, regularnie odwiedzał Paryż).

\n

Późniejszy rozwój:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 18.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - za poprawną odpowiedź zawierającą dwa elementy (władca + nazwa układu)
- 0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną

Akceptowane warianty:
- Władca: Edward [VII] - wystarczy samo "Edward", choć najlepiej z liczebnikiem rzymskim
- Nazwa układu:
- entente cordiale (francuski oryginał)
- entanta (polska wersja)
- serdeczne porozumienie (polskie tłumaczenie)

UWAGA: musisz podać OBA elementy - same "Edward VII" lub samo "entente cordiale" = 0 pkt.
\n

Reference historyczny

\n
📖 Edward VII (1841-1910), król Wielkiej Brytanii (1901-1910):
Syn królowej Wiktorii i księcia Alberta sasko-koburskiego. Najstarszy następca tronu w historii - czekał na koronację 60 lat (Wiktoria panowała 1837-1901).

Polityka zagraniczna Edwarda VII:
- 1903 - wizyta w Paryżu (maj) → przygotowanie ententy
- 1904 - entente cordiale z Francją (8 kwietnia)
- 1907 - układ z Rosją → Trójporozumienie
- Liczne wizyty w stolicach europejskich - przydomek Peacemaker

Charakter osobisty: kosmopolita, biegły w językach (francuski, niemiecki), bywalec salonów paryskich, znany z umiłowania życia. Kontrastował z surowym, oszczędnym stylem matki Wiktorii.

Trójprzymierze vs Trójporozumienie (1907):
- Trójprzymierze: Niemcy + Austro-Węgry (od 1879) + Włochy (od 1882)
- Trójporozumienie / Ententa: Francja + Rosja (od 1894) + Wielka Brytania (entente cordiale 1904 + układ z Rosją 1907)
- Włochy przeszły na stronę Ententy w 1915 (Pakt Londyński)
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Częsty błąd - podanie tylko "entente" lub tylko "ententa" bez przymiotnika "cordiale". Ententa to ogólne pojęcie (porozumienie), "entente cordiale" to KONKRETNY układ francusko-brytyjski 1904. Klucz akceptuje obie wersje, ale precyzja zwiększa pewność punktu.
\n
⚠️ Uwaga: Pamiętaj o liczebniku rzymskim VII przy imieniu króla. Edward I-VI istnieli wcześniej (m.in. Edward III z wojny stuletniej, Edward VI Tudor). Bez liczebnika klucz prawdopodobnie zaakceptuje, ale to ryzyko.
\n
⚠️ Uwaga: Nie myl Edwarda VII (1901-1910) z Edwardem VIII (1936) - tamten abdykował przed koronacją w sprawie małżeństwa z Wallis Simpson.
"}]}