{"id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-1)\nFotografia pomnika poświęconego jednej z bitew stoczonych przez starożytnych Greków\nwww.panoramio.com\nZaznacz poprawne dokończenie zdania i uzasadnij swój wybór, odwołując się do\npowyższej fotografii oraz własnej wiedzy.\nPomnik poświęcono bitwie stoczonej pod\nA. Maratonem.\nB. Termopilami.\nC. Salaminą.\nD. Platejami.\nUzasadnienie:\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1.1.\n1.2.\n2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nMHI_1R","answer":"C","answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; […] ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia problemu\nhistorycznego […].\nI. Starożytność.\n3. Ekspansja w świecie greckim i rzymskim.\nZdający:\n2) charakteryzuje wojny grecko-perskie\n[…].\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź z uzasadnieniem.\n0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nC.\nPrzykładowe uzasadnienie:\nBitwa pod Salaminą była bitwą morską - rzeźba zawiera element greckiej łodzi. Pozostałe\nbitwy miały charakter lądowy.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Wybór: C - Salamina**\n\n**Uzasadnienie:** Pomnik przedstawia greckiego wojownika (hoplitę) stojącego **na dziobie trójrzędowca** (galery z taranem) - okrętu wojennego. Jest to charakterystyczny element **bitwy morskiej**, a spośród czterech wymienionych starć grecko-perskich tylko **bitwa pod Salaminą (480 r. p.n.e.)** miała charakter morski. Pozostałe trzy (Maraton 490 p.n.e., Termopile 480 p.n.e., Plateje 479 p.n.e.) były bitwami lądowymi.\n\n## Sposób 1 - analiza ikonograficzna\n\nKluczowy element pomnika to **dziób trójrzędowca** (greckiego okrętu wojennego z trzema rzędami wioślarzy, wyposażonego w taran do uderzania we wrogie jednostki). Wojownik stoi na nim z włócznią, tarczą i łukiem.\n\n**Rozumowanie:**\n1. **Trójrzędowiec → bitwa morska** - to grecki okręt wojenny, używany powszechnie w V w. p.n.e.\n2. **Cztery wojny grecko-perskie z listy:**\n- **A. Maraton (490 p.n.e.)** - bitwa **lądowa**, hoplici ateńscy pod wodzą Miltiadesa pokonali Persów na równinie pod Maratonem\n- **B. Termopile (480 p.n.e.)** - bitwa **lądowa**, król Sparty Leonidas i 300 Spartan zginęli broniąc wąwozu\n- **C. Salamina (480 p.n.e.)** - bitwa **MORSKA**, flota grecka pod wodzą Temistoklesa rozbiła flotę perską Kserksesa w Cieśninie Salamińskiej\n- **D. Plateje (479 p.n.e.)** - bitwa **lądowa**, ostateczne pokonanie sił lądowych Persów przez koalicję grecką pod wodzą Pauzaniasza\n3. **Wniosek:** tylko **C - Salamina** pasuje do morskiego motywu pomnika.\n\n## Sposób 2 - kontekst historyczny\n\nWojny grecko-perskie (490-479 p.n.e.) miały dwa kluczowe etapy:\n\n**I wojna (490 p.n.e.)** - wyprawa Dariusza I:\n- Bitwa pod **Maratonem** - zwycięstwo Aten (Miltiades). Słynne biegowe doniesienie o zwycięstwie (legenda o maratonie).\n\n**II wojna (480-479 p.n.e.)** - wyprawa Kserksesa I:\n- **Termopile** (sierpień 480 p.n.e.) - heroiczna obrona Leonidasa, klęska Greków (zdrada Efialtesa)\n- **Salamina** (wrzesień 480 p.n.e.) - Temistokles wciąga flotę perską w wąską cieśninę → klęska floty perskiej; **punkt zwrotny wojny**\n- **Plateje** (479 p.n.e.) - ostateczne pokonanie wojsk lądowych Persów (pod wodzą Mardoniusza)\n\nPomnik z wojownikiem na dziobie okrętu **upamiętnia wodę i flotę** - to jednoznaczny atrybut Salaminy.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za poprawną odpowiedź **C** ORAZ uzasadnienie\n> - **0 pkt** - za odpowiedź błędną lub brak uzasadnienia\n>\n> **Akceptowane uzasadnienie:** wskazanie, że bitwa pod Salaminą była **morska** ORAZ powołanie się na element ikonograficzny (galera / okręt / dziób / taran / morze).\n\n## Reference historyczny\n\n> 📖 **Bitwa pod Salaminą (480 r. p.n.e.):**\n> Decydująca bitwa morska II wojny grecko-perskiej. Flota grecka (ok. 370 trójrzędowców) pod dowództwem **Temistoklesa** (Ateny) i Eurybiadesa (Sparta) starła się z liczniejszą flotą perską (ok. 800-1200 okrętów) Kserksesa I w wąskiej **Cieśninie Salamińskiej** koło Aten. Wykorzystując ciasnotę miejsca, Grecy zniszczyli ok. 300 okrętów perskich, ponosząc minimalne straty (~40 jednostek).\n>\n> **Skutki:** załamanie inwazji perskiej, Kserkses wycofał się do Persji, w 479 p.n.e. siły lądowe Persów zostały rozbite pod Platejami. Salamina to **początek hegemonii morskiej Aten**, fundament późniejszego Związku Morskiego Delijsko-Attyckiego.\n>\n> **Pomnik na ilustracji:** prawdopodobnie współczesny pomnik Temistoklesa lub anonimowego hoplity w porcie Pireus, upamiętniający bitwę.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Bitwa | Charakter | Dlaczego błędna |\n| A | Maraton 490 p.n.e. | Lądowy | Hoplici walczyli na równinie, brak elementów morskich. Pomylenie z motywem \"biegacza maratońskiego\" |\n| B | Termopile 480 p.n.e. | Lądowy | Wąwóz, walka piechoty, słynne 300 Spartan - brak floty |\n| **C** | **Salamina 480 p.n.e.** | **Morski** | **POPRAWNA - galera + dziób = bitwa morska** |\n| D | Plateje 479 p.n.e. | Lądowy | Bitwa wojsk lądowych w Beocji, brak elementów morskich |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - wybór A (Maraton) z powodu kojarzenia ogólnie wojen grecko-perskich. Pamiętaj: Maraton = LĄD (równina pod Atenami), nie ma w nim elementu okrętu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Daty bitew warto zapamiętać razem: **490 (Maraton), 480 (Termopile + Salamina w tym samym roku!), 479 (Plateje)**. Termopile i Salamina były w tym samym roku, ale Termopile na lądzie (sierpień), Salamina na morzu (wrzesień).","image":"img/historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 2. (0-1)<br>Fotografia pomnika poświęconego jednej z bitew stoczonych przez starożytnych Greków<br>www.panoramio.com<br>Zaznacz poprawne dokończenie zdania i uzasadnij swój wybór, odwołując się do<br>powyższej fotografii oraz własnej wiedzy.<br>Pomnik poświęcono bitwie stoczonej pod<br>A. Maratonem.<br>B. Termopilami.<br>C. Salaminą.<br>D. Platejami.<br>Uzasadnienie:<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>1.1.<br>1.2.<br>2.<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba pkt<br>MHI_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 2. (0-1)<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska<br>i procesy historyczne w kontekście epok<br>i dostrzega zależności pomiędzy różnymi<br>dziedzinami życia społecznego; […] ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia problemu<br>historycznego […].<br>I. Starożytność.</p>\n<ol><li>Ekspansja w świecie greckim i rzymskim.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje wojny grecko-perskie</li></ol>\n<p>[…].<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawną odpowiedź z uzasadnieniem.<br>0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>C.<br>Przykładowe uzasadnienie:<br>Bitwa pod Salaminą była bitwą morską - rzeźba zawiera element greckiej łodzi. Pozostałe<br>bitwy miały charakter lądowy.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Wybór: C - Salamina</strong></p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong> Pomnik przedstawia greckiego wojownika (hoplitę) stojącego <strong>na dziobie trójrzędowca</strong> (galery z taranem) - okrętu wojennego. Jest to charakterystyczny element <strong>bitwy morskiej</strong>, a spośród czterech wymienionych starć grecko-perskich tylko <strong>bitwa pod Salaminą (480 r. p.n.e.)</strong> miała charakter morski. Pozostałe trzy (Maraton 490 p.n.e., Termopile 480 p.n.e., Plateje 479 p.n.e.) były bitwami lądowymi.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza ikonograficzna</h4>\n<p>Kluczowy element pomnika to <strong>dziób trójrzędowca</strong> (greckiego okrętu wojennego z trzema rzędami wioślarzy, wyposażonego w taran do uderzania we wrogie jednostki). Wojownik stoi na nim z włócznią, tarczą i łukiem.</p>\n<p><strong>Rozumowanie:</strong></p>\n<ol><li><strong>Trójrzędowiec → bitwa morska</strong> - to grecki okręt wojenny, używany powszechnie w V w. p.n.e.</li><li><strong>Cztery wojny grecko-perskie z listy:</strong></li></ol>\n<ul><li><strong>A. Maraton (490 p.n.e.)</strong> - bitwa <strong>lądowa</strong>, hoplici ateńscy pod wodzą Miltiadesa pokonali Persów na równinie pod Maratonem</li><li><strong>B. Termopile (480 p.n.e.)</strong> - bitwa <strong>lądowa</strong>, król Sparty Leonidas i 300 Spartan zginęli broniąc wąwozu</li><li><strong>C. Salamina (480 p.n.e.)</strong> - bitwa <strong>MORSKA</strong>, flota grecka pod wodzą Temistoklesa rozbiła flotę perską Kserksesa w Cieśninie Salamińskiej</li><li><strong>D. Plateje (479 p.n.e.)</strong> - bitwa <strong>lądowa</strong>, ostateczne pokonanie sił lądowych Persów przez koalicję grecką pod wodzą Pauzaniasza</li></ul>\n<ol><li><strong>Wniosek:</strong> tylko <strong>C - Salamina</strong> pasuje do morskiego motywu pomnika.</li></ol>\n<h4>Sposób 2 - kontekst historyczny</h4>\n<p>Wojny grecko-perskie (490-479 p.n.e.) miały dwa kluczowe etapy:</p>\n<p><strong>I wojna (490 p.n.e.)</strong> - wyprawa Dariusza I:</p>\n<ul><li>Bitwa pod <strong>Maratonem</strong> - zwycięstwo Aten (Miltiades). Słynne biegowe doniesienie o zwycięstwie (legenda o maratonie).</li></ul>\n<p><strong>II wojna (480-479 p.n.e.)</strong> - wyprawa Kserksesa I:</p>\n<ul><li><strong>Termopile</strong> (sierpień 480 p.n.e.) - heroiczna obrona Leonidasa, klęska Greków (zdrada Efialtesa)</li><li><strong>Salamina</strong> (wrzesień 480 p.n.e.) - Temistokles wciąga flotę perską w wąską cieśninę → klęska floty perskiej; <strong>punkt zwrotny wojny</strong></li><li><strong>Plateje</strong> (479 p.n.e.) - ostateczne pokonanie wojsk lądowych Persów (pod wodzą Mardoniusza)</li></ul>\n<p>Pomnik z wojownikiem na dziobie okrętu <strong>upamiętnia wodę i flotę</strong> - to jednoznaczny atrybut Salaminy.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za poprawną odpowiedź <strong>C</strong> ORAZ uzasadnienie<br>- <strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź błędną lub brak uzasadnienia<br><br><strong>Akceptowane uzasadnienie:</strong> wskazanie, że bitwa pod Salaminą była <strong>morska</strong> ORAZ powołanie się na element ikonograficzny (galera / okręt / dziób / taran / morze).</blockquote>\n<h4>Reference historyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Bitwa pod Salaminą (480 r. p.n.e.):</strong><br>Decydująca bitwa morska II wojny grecko-perskiej. Flota grecka (ok. 370 trójrzędowców) pod dowództwem <strong>Temistoklesa</strong> (Ateny) i Eurybiadesa (Sparta) starła się z liczniejszą flotą perską (ok. 800-1200 okrętów) Kserksesa I w wąskiej <strong>Cieśninie Salamińskiej</strong> koło Aten. Wykorzystując ciasnotę miejsca, Grecy zniszczyli ok. 300 okrętów perskich, ponosząc minimalne straty (~40 jednostek).<br><br><strong>Skutki:</strong> załamanie inwazji perskiej, Kserkses wycofał się do Persji, w 479 p.n.e. siły lądowe Persów zostały rozbite pod Platejami. Salamina to <strong>początek hegemonii morskiej Aten</strong>, fundament późniejszego Związku Morskiego Delijsko-Attyckiego.<br><br><strong>Pomnik na ilustracji:</strong> prawdopodobnie współczesny pomnik Temistoklesa lub anonimowego hoplity w porcie Pireus, upamiętniający bitwę.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Bitwa | Charakter | Dlaczego błędna |<br>| A | Maraton 490 p.n.e. | Lądowy | Hoplici walczyli na równinie, brak elementów morskich. Pomylenie z motywem &quot;biegacza maratońskiego&quot; |<br>| B | Termopile 480 p.n.e. | Lądowy | Wąwóz, walka piechoty, słynne 300 Spartan - brak floty |<br>| <strong>C</strong> | <strong>Salamina 480 p.n.e.</strong> | <strong>Morski</strong> | <strong>POPRAWNA - galera + dziób = bitwa morska</strong> |<br>| D | Plateje 479 p.n.e. | Lądowy | Bitwa wojsk lądowych w Beocji, brak elementów morskich |</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - wybór A (Maraton) z powodu kojarzenia ogólnie wojen grecko-perskich. Pamiętaj: Maraton = LĄD (równina pod Atenami), nie ma w nim elementu okrętu.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Daty bitew warto zapamiętać razem: <strong>490 (Maraton), 480 (Termopile + Salamina w tym samym roku!), 479 (Plateje)</strong>. Termopile i Salamina były w tym samym roku, ale Termopile na lądzie (sierpień), Salamina na morzu (wrzesień).</blockquote>"}]}