{"id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/25","paper_id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"25","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (0-2)\nApel do społeczeństwa i władz PRL [fragment]\nRobotniczy protest przeciwko wygórowanym podwyżkom, który był wyrazem postawy\nniemal całego społeczeństwa, pociągnął za sobą brutalne prześladowania. […]\nOfiary obecnych represji nie mogą liczyć na żadną pomoc i obronę ze strony instytucji do\ntego powołanych, np. związków zawodowych, których rola jest żałosna. Pomocy odmawiają\nteż agendy opieki społecznej. W tej sytuacji rolę tę musi wziąć na siebie społeczeństwo,\nw interesie którego wystąpili prześladowani. […]\nDlatego niżej podpisani zawiązują [komitet] w celu zainicjowania wszechstronnych form\nobrony i pomocy. […]\n- Jerzy Andrzejewski, Stanisław Barańczak, Ludwik Cohn, Jacek Kuroń, Edward Lipiński,\nJan Józef Lipski, Antoni Macierewicz, Piotr Naimski, Antoni Pajdak, Józef Rybicki, Aniela\nSteinsbergowa, Adam Szczypiorski, ks. Jan Zieja, Wojciech Ziembiński.\nNa podstawie: Wiek XX w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli\nhistorii studentów i uczniów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 2001, s. 408-409.\nPodaj pełną nazwę organizacji, której dotyczy cytowany tekst, i wyjaśnij okoliczności jej\npowstania.\nNazwa:\nOkoliczności powstania:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25. (0-2)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy\nróżnymi dziedzinami życia społecznego;\n[…].\nII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu […] problemowym; dostrzega\nproblem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego.\nV. Wiek XX.\n15. Polska w latach 1956-1980.\nZdający:\n1) charakteryzuje […] etapy: 1956-1970\ni 1970-1980;\n3) charakteryzuje działalność opozycji\nw PRL-u\nSchemat punktowania\n2 p. - za podanie pełnej nazwy i wyjaśnienie okoliczności.\n1 p. - za podanie pełnej nazwy lub wyjaśnienie okoliczności.\n0 p. - za odpowiedzi błędne, niepełne albo za brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\nNazwa: Komitet Obrony Robotników\nPrzykładowe wyjaśnienie:\n• Po wydarzeniach czerwcowych 1976 roku, m.in. w Ursusie, Radomiu i Płocku, kiedy to\nprotestujących robotników władza komunistyczna [na zlecenie E. Gierka] poddała\nprześladowaniom: ścieżki zdrowia, aresztowania, zwolnienia z pracy itd.\n• Po wydarzeniach w Ursusie, Radomiu i Płocku, kiedy to protestujących robotników władza\nkomunistyczna [na zlecenie E. Gierka] poddała prześladowaniom: ścieżki zdrowia,\naresztowania, zwolnienia z pracy itd.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Nazwa: Komitet Obrony Robotników (KOR)**\n\n**Okoliczności powstania:** KOR powstał **23 września 1976 r.** w **Warszawie** w odpowiedzi na **brutalne represje** władzy komunistycznej (na zlecenie Edwarda Gierka) wobec robotników protestujących w **czerwcu 1976 r.** przeciwko ogłoszonej przez rząd Piotra Jaroszewicza **drastycznej podwyżce cen żywności**. Po protestach w **Radomiu, Ursusie (Warszawa) i Płocku** robotnicy zostali poddani represjom: pobiciom (\"ścieżki zdrowia\"), aresztowaniom, zwolnieniom z pracy, procesom karnym. KOR jako organizacja społeczna postanowił **pomagać prześladowanym** (zbiórki na grzywny, opieka prawna, dokumentacja represji).\n\n## Sposób 1 - analiza cytatu i identyfikacja organizacji\n\n**Kluczowe frazy w cytacie wskazujące na KOR:**\n\n> *\"Robotniczy protest przeciwko wygórowanym podwyżkom\"*\n\n→ Mowa o **proteście robotniczym** przeciw **podwyżkom cen** - to charakteryzuje **czerwiec 1976** (próba podwyżki cen mięsa o 69%, mąki o 30%, masła o 50%, cukru o 100%).\n\n> *\"pociągnął za sobą brutalne prześladowania\"*\n\n→ Represje po proteście - bicie, aresztowania, procesy.\n\n> *\"Pomocy odmawiają też agendy opieki społecznej. W tej sytuacji rolę tę musi wziąć na siebie społeczeństwo\"*\n\n→ Społeczeństwo organizuje się **niezależnie od państwa** - pierwsza ZORGANIZOWANA opozycja po 1956 r.\n\n> *\"niżej podpisani zawiązują [komitet] w celu zainicjowania wszechstronnych form obrony i pomocy\"*\n\n→ Powstaje **komitet** obrony - w nazwie organizacji.\n\n**Sygnatariusze cytowani w zadaniu:**\n- **Jerzy Andrzejewski** (pisarz, autor *Popiołu i diamentu*)\n- **Stanisław Barańczak** (poeta, krytyk, jeden z liderów Nowej Fali)\n- **Ludwik Cohn** (prawnik, członek WiN)\n- **Jacek Kuroń** (historyk, lider intelektualnej opozycji, autor *Listu otwartego do partii* 1965)\n- **Edward Lipiński** (ekonomista, prof. SGH)\n- **Jan Józef Lipski** (literaturoznawca, biograf KOR-u)\n- **Antoni Macierewicz** (działacz harcerski \"Czarna Jedynka\", senior MO)\n- **Piotr Naimski** (chemik, kuzyn Macierewicza)\n- **Antoni Pajdak** (były dygnitarz Polskiego Państwa Podziemnego, sędzia procesu szesnastu)\n- **Józef Rybicki** (członek Armii Krajowej, więzień Mokotowa)\n- **Aniela Steinsbergowa** (adwokat, broniła oskarżonych w czasach stalinowskich)\n- **Adam Szczypiorski** (historyk)\n- **ks. Jan Zieja** (kapelan Powstania Warszawskiego)\n- **Wojciech Ziembiński** (działacz endecki)\n\n**Wniosek:** Lista sygnatariuszy KOR pokazuje **ekumeniczny charakter** - inteligencja świecka + duchowieństwo, lewica (Kuroń) + prawica (Ziembiński, Macierewicz), AK + PRL-owska inteligencja.\n\n## Sposób 2 - kontekst czerwca 1976 i powstania KOR\n\n**Geneza protestów czerwca 1976:**\n- **24 czerwca 1976** - premier **Piotr Jaroszewicz** ogłasza **drastyczne podwyżki cen żywności** (mięso +69%, masło +50%, cukier +100%)\n- **25 czerwca 1976** - wybuchają **protesty robotnicze** w:\n- **Radom** - pochód robotników, podpalenie KW PZPR, starcia z milicją\n- **Ursus (Warszawa)** - fabryka traktorów, robotnicy blokują tory kolejowe, niszczą lokomotywę elektryczną\n- **Płock** - protesty w rafinerii\n- **Wieczorem 25 czerwca** - władza WYCOFUJE PODWYŻKI (sukces robotników!)\n\n**Represje (czerwiec-wrzesień 1976):**\n- **\"Ścieżki zdrowia\"** - uczestnicy protestów po aresztowaniu byli **bici** przez milicjantów stojących w szpalerze, którzy okładali ich pałkami\n- **Aresztowania** - kilkaset osób\n- **Zwolnienia z pracy** - kilka tysięcy\n- **Procesy karne** - w Radomiu i Ursusie\n- **Wyroki więzienia** - najwyższe do 8 lat\n- **\"Wilcze bilety\"** - adnotacje w aktach personalnych uniemożliwiające zatrudnienie\n\n**Powstanie KOR (23 września 1976):**\n- **Apel do społeczeństwa i władz PRL** - cytowany w zadaniu\n- **Cele**: pomoc finansowa rodzinom represjonowanych, opieka prawna, dokumentacja represji, jawne informowanie społeczeństwa\n- **Forma**: jawna działalność (sygnatariusze podają imiona i nazwiska - to akt cywilnej odwagi w PRL!)\n\n## Sposób 3 - znaczenie KOR dla opozycji w PRL\n\n**KOR jako prekursor Solidarności:**\n- Wrzesień 1977 - przekształcenie w **Komitet Samoobrony Społecznej KOR (KSS \"KOR\")** - rozszerzenie celów (ochrona praw człowieka i obywatelskich w ogóle)\n- **Sojusz inteligencji + robotników** - KOR konsultował z robotnikami strategię protestów\n- **Sierpień 1980** - KOR-owcy doradzają strajkującym w Stoczni Gdańskiej (Bronisław Geremek, Tadeusz Mazowiecki). Powstanie **NSZZ \"Solidarność\"**\n- **Wrzesień 1981** - I Zjazd Solidarności w Gdańsku - KOR rozwiązuje się (cele osiągnięte: powstała legalna opozycja)\n\n**Wkład intelektualny KOR:**\n- **Komunikaty KOR** - publikowane co kilka tygodni, dokumentowanie represji\n- **\"Robotnik\"** (gazeta podziemna od 1977) - rozprowadzana wśród robotników\n- **Sieć podziemnych wydawnictw** (Niezależna Oficyna Wydawnicza NOWA, Wydawnictwo CDN)\n- **Latający Uniwersytet** - wykłady wieczorne w mieszkaniach prywatnych (1977-1980)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 25, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - **pełna nazwa** ORAZ **wyjaśnienie okoliczności**\n> - **1 pkt** - TYLKO pełna nazwa LUB TYLKO okoliczności\n> - **0 pkt** - niepełna nazwa (np. tylko \"KOR\" bez rozwinięcia może być problemem!) lub błędne okoliczności\n>\n> **Akceptowana nazwa:**\n> - **\"Komitet Obrony Robotników\"** - PEŁNA nazwa\n> - Skrót **\"KOR\"** sam w sobie może być uznany za niewystarczający - bezpieczniej podać pełną nazwę!\n>\n> **Akceptowane wyjaśnienie okoliczności:**\n> - Po wydarzeniach czerwcowych **1976 r.** w **Ursusie, Radomiu, Płocku**\n> - Protest robotników przeciwko **wygórowanym podwyżkom cen** (zaplanowanym przez rząd Jaroszewicza / Gierka)\n> - **Represje władzy** wobec uczestników: ścieżki zdrowia, aresztowania, zwolnienia z pracy\n> - Społeczeństwo organizuje pomoc dla prześladowanych\n>\n> **MUSZĄ pojawić się:** rok **1976** + wydarzenia **czerwcowe** + miejscowości (chociaż jedna z trzech).\n\n## Reference historyczny\n\n> 📖 **Komitet Obrony Robotników (KOR), 23 września 1976 - 28 września 1981:**\n>\n> **Geneza:** Reakcja inteligencji warszawskiej i krakowskiej na represje wobec robotników protestujących w **czerwcu 1976 r.** przeciwko podwyżkom cen.\n>\n> **Sygnatariusze \"Apelu do społeczeństwa i władz PRL\" (23.09.1976):** 14 osób - pisarze, prawnicy, ekonomiści, historycy, duchowni, działacze przedwojennej i powojennej opozycji.\n>\n> **Działalność 1976-1980:**\n> 1. **Pomoc finansowa** - zbiórki w Polsce i za granicą, wypłaty rodzinom represjonowanych\n> 2. **Opieka prawna** - adwokaci broniący w procesach\n> 3. **Dokumentacja** - \"Komunikaty KOR\", listy nazwisk represjonowanych\n> 4. **Informowanie międzynarodowej opinii** - Radio Wolna Europa, BBC, paryska \"Kultura\"\n> 5. **Edukacja** - \"Latający Uniwersytet\", wykłady, podziemne wydawnictwa\n>\n> **Przekształcenie 1977:** Komitet Samoobrony Społecznej KOR (KSS \"KOR\") - szerszy zakres ochrona praw człowieka.\n>\n> **Sierpień 1980 - sojusz z robotnikami:**\n> KOR-owcy (Geremek, Mazowiecki, Kuroń) jako doradcy strajkujących w Stoczni Gdańskiej. **21 postulatów MKS** sformułowany przy ich udziale. **Porozumienie Sierpniowe** 31.08.1980.\n>\n> **Rozwiązanie KOR 1981:**\n> Na I Zjeździe NSZZ \"Solidarność\" w Gdańsku (5-10.09 i 26.09-7.10.1981). Cele osiągnięte: powstała legalna, niezależna opozycja. KOR wycofuje się.\n>\n> **Kluczowe postacie KOR:**\n> - **Jacek Kuroń** (1934-2004) - \"krzykacz\" KOR, wcześniej PPS, autor *Listu otwartego do partii* 1965 (z Karolem Modzelewskim), po 1989 minister pracy w rządzie Mazowieckiego/Suchockiej\n> - **Adam Michnik** (ur. 1946) - historyk, redaktor naczelny \"Gazety Wyborczej\" od 1989\n> - **Edward Lipiński** (1888-1986) - prof. SGH, jeden z najstarszych członków KOR (88 lat w 1976!)\n> - **Antoni Macierewicz** (ur. 1948) - później minister spraw wewnętrznych w rządzie Olszewskiego 1991-92, minister obrony PiS 2015-18\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - wskazanie **Solidarności** jako organizacji z cytatu. Pamiętaj: Solidarność powstała **1980**, KOR powstał **1976** - to **4 lata różnicy**! Solidarność jest **następczynią** KOR, ale to NIE jest ta sama organizacja.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz wymaga **pełnej nazwy** - sama skrót \"KOR\" może być uznany za niewystarczający (zwłaszcza w pierwszej części odpowiedzi). Zawsze podawaj **\"Komitet Obrony Robotników\"** w pełnej formie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wyjaśnienie okoliczności MUSI zawierać **rok 1976** + **czerwiec 1976** + przynajmniej jedną z miejscowości (**Radom**, **Ursus**, **Płock**). Klucz typuje dokładnie te elementy - bez nich punktacja niepełna.","image":"img/historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 25. (0-2)<br>Apel do społeczeństwa i władz PRL [fragment]<br>Robotniczy protest przeciwko wygórowanym podwyżkom, który był wyrazem postawy<br>niemal całego społeczeństwa, pociągnął za sobą brutalne prześladowania. […]<br>Ofiary obecnych represji nie mogą liczyć na żadną pomoc i obronę ze strony instytucji do<br>tego powołanych, np. związków zawodowych, których rola jest żałosna. Pomocy odmawiają<br>też agendy opieki społecznej. W tej sytuacji rolę tę musi wziąć na siebie społeczeństwo,<br>w interesie którego wystąpili prześladowani. […]<br>Dlatego niżej podpisani zawiązują [komitet] w celu zainicjowania wszechstronnych form<br>obrony i pomocy. […]</p>\n<ul><li>Jerzy Andrzejewski, Stanisław Barańczak, Ludwik Cohn, Jacek Kuroń, Edward Lipiński,</li></ul>\n<p>Jan Józef Lipski, Antoni Macierewicz, Piotr Naimski, Antoni Pajdak, Józef Rybicki, Aniela<br>Steinsbergowa, Adam Szczypiorski, ks. Jan Zieja, Wojciech Ziembiński.<br>Na podstawie: Wiek XX w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli<br>historii studentów i uczniów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 2001, s. 408-409.<br>Podaj pełną nazwę organizacji, której dotyczy cytowany tekst, i wyjaśnij okoliczności jej<br>powstania.<br>Nazwa:<br>Okoliczności powstania:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 25. (0-2)<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska<br>i procesy historyczne w kontekście epok<br>i dostrzega zależności pomiędzy<br>różnymi dziedzinami życia społecznego;<br>[…].<br>II. Tworzenie narracji historycznej.<br>Zdający tworzy narrację historyczną<br>w ujęciu […] problemowym; dostrzega<br>problem i buduje argumentację,<br>uwzględniając różne aspekty procesu<br>historycznego.<br>V. Wiek XX.</p>\n<ol><li>Polska w latach 1956-1980.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje […] etapy: 1956-1970</li></ol>\n<p>i 1970-1980;</p>\n<ol><li>charakteryzuje działalność opozycji</li></ol>\n<p>w PRL-u<br>Schemat punktowania<br>2 p. - za podanie pełnej nazwy i wyjaśnienie okoliczności.<br>1 p. - za podanie pełnej nazwy lub wyjaśnienie okoliczności.<br>0 p. - za odpowiedzi błędne, niepełne albo za brak odpowiedzi.<br>Poprawne odpowiedzi<br>Nazwa: Komitet Obrony Robotników<br>Przykładowe wyjaśnienie:<br>• Po wydarzeniach czerwcowych 1976 roku, m.in. w Ursusie, Radomiu i Płocku, kiedy to<br>protestujących robotników władza komunistyczna [na zlecenie E. Gierka] poddała<br>prześladowaniom: ścieżki zdrowia, aresztowania, zwolnienia z pracy itd.<br>• Po wydarzeniach w Ursusie, Radomiu i Płocku, kiedy to protestujących robotników władza<br>komunistyczna [na zlecenie E. Gierka] poddała prześladowaniom: ścieżki zdrowia,<br>aresztowania, zwolnienia z pracy itd.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Nazwa: Komitet Obrony Robotników (KOR)</strong></p>\n<p><strong>Okoliczności powstania:</strong> KOR powstał <strong>23 września 1976 r.</strong> w <strong>Warszawie</strong> w odpowiedzi na <strong>brutalne represje</strong> władzy komunistycznej (na zlecenie Edwarda Gierka) wobec robotników protestujących w <strong>czerwcu 1976 r.</strong> przeciwko ogłoszonej przez rząd Piotra Jaroszewicza <strong>drastycznej podwyżce cen żywności</strong>. Po protestach w <strong>Radomiu, Ursusie (Warszawa) i Płocku</strong> robotnicy zostali poddani represjom: pobiciom (&quot;ścieżki zdrowia&quot;), aresztowaniom, zwolnieniom z pracy, procesom karnym. KOR jako organizacja społeczna postanowił <strong>pomagać prześladowanym</strong> (zbiórki na grzywny, opieka prawna, dokumentacja represji).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza cytatu i identyfikacja organizacji</h4>\n<p><strong>Kluczowe frazy w cytacie wskazujące na KOR:</strong></p>\n<blockquote><em>&quot;Robotniczy protest przeciwko wygórowanym podwyżkom&quot;</em></blockquote>\n<p>→ Mowa o <strong>proteście robotniczym</strong> przeciw <strong>podwyżkom cen</strong> - to charakteryzuje <strong>czerwiec 1976</strong> (próba podwyżki cen mięsa o 69%, mąki o 30%, masła o 50%, cukru o 100%).</p>\n<blockquote><em>&quot;pociągnął za sobą brutalne prześladowania&quot;</em></blockquote>\n<p>→ Represje po proteście - bicie, aresztowania, procesy.</p>\n<blockquote><em>&quot;Pomocy odmawiają też agendy opieki społecznej. W tej sytuacji rolę tę musi wziąć na siebie społeczeństwo&quot;</em></blockquote>\n<p>→ Społeczeństwo organizuje się <strong>niezależnie od państwa</strong> - pierwsza ZORGANIZOWANA opozycja po 1956 r.</p>\n<blockquote><em>&quot;niżej podpisani zawiązują [komitet] w celu zainicjowania wszechstronnych form obrony i pomocy&quot;</em></blockquote>\n<p>→ Powstaje <strong>komitet</strong> obrony - w nazwie organizacji.</p>\n<p><strong>Sygnatariusze cytowani w zadaniu:</strong></p>\n<ul><li><strong>Jerzy Andrzejewski</strong> (pisarz, autor <em>Popiołu i diamentu</em>)</li><li><strong>Stanisław Barańczak</strong> (poeta, krytyk, jeden z liderów Nowej Fali)</li><li><strong>Ludwik Cohn</strong> (prawnik, członek WiN)</li><li><strong>Jacek Kuroń</strong> (historyk, lider intelektualnej opozycji, autor <em>Listu otwartego do partii</em> 1965)</li><li><strong>Edward Lipiński</strong> (ekonomista, prof. SGH)</li><li><strong>Jan Józef Lipski</strong> (literaturoznawca, biograf KOR-u)</li><li><strong>Antoni Macierewicz</strong> (działacz harcerski &quot;Czarna Jedynka&quot;, senior MO)</li><li><strong>Piotr Naimski</strong> (chemik, kuzyn Macierewicza)</li><li><strong>Antoni Pajdak</strong> (były dygnitarz Polskiego Państwa Podziemnego, sędzia procesu szesnastu)</li><li><strong>Józef Rybicki</strong> (członek Armii Krajowej, więzień Mokotowa)</li><li><strong>Aniela Steinsbergowa</strong> (adwokat, broniła oskarżonych w czasach stalinowskich)</li><li><strong>Adam Szczypiorski</strong> (historyk)</li><li><strong>ks. Jan Zieja</strong> (kapelan Powstania Warszawskiego)</li><li><strong>Wojciech Ziembiński</strong> (działacz endecki)</li></ul>\n<p><strong>Wniosek:</strong> Lista sygnatariuszy KOR pokazuje <strong>ekumeniczny charakter</strong> - inteligencja świecka + duchowieństwo, lewica (Kuroń) + prawica (Ziembiński, Macierewicz), AK + PRL-owska inteligencja.</p>\n<h4>Sposób 2 - kontekst czerwca 1976 i powstania KOR</h4>\n<p><strong>Geneza protestów czerwca 1976:</strong></p>\n<ul><li><strong>24 czerwca 1976</strong> - premier <strong>Piotr Jaroszewicz</strong> ogłasza <strong>drastyczne podwyżki cen żywności</strong> (mięso +69%, masło +50%, cukier +100%)</li><li><strong>25 czerwca 1976</strong> - wybuchają <strong>protesty robotnicze</strong> w:</li><li><strong>Radom</strong> - pochód robotników, podpalenie KW PZPR, starcia z milicją</li><li><strong>Ursus (Warszawa)</strong> - fabryka traktorów, robotnicy blokują tory kolejowe, niszczą lokomotywę elektryczną</li><li><strong>Płock</strong> - protesty w rafinerii</li><li><strong>Wieczorem 25 czerwca</strong> - władza WYCOFUJE PODWYŻKI (sukces robotników!)</li></ul>\n<p><strong>Represje (czerwiec-wrzesień 1976):</strong></p>\n<ul><li><strong>&quot;Ścieżki zdrowia&quot;</strong> - uczestnicy protestów po aresztowaniu byli <strong>bici</strong> przez milicjantów stojących w szpalerze, którzy okładali ich pałkami</li><li><strong>Aresztowania</strong> - kilkaset osób</li><li><strong>Zwolnienia z pracy</strong> - kilka tysięcy</li><li><strong>Procesy karne</strong> - w Radomiu i Ursusie</li><li><strong>Wyroki więzienia</strong> - najwyższe do 8 lat</li><li><strong>&quot;Wilcze bilety&quot;</strong> - adnotacje w aktach personalnych uniemożliwiające zatrudnienie</li></ul>\n<p><strong>Powstanie KOR (23 września 1976):</strong></p>\n<ul><li><strong>Apel do społeczeństwa i władz PRL</strong> - cytowany w zadaniu</li><li><strong>Cele</strong>: pomoc finansowa rodzinom represjonowanych, opieka prawna, dokumentacja represji, jawne informowanie społeczeństwa</li><li><strong>Forma</strong>: jawna działalność (sygnatariusze podają imiona i nazwiska - to akt cywilnej odwagi w PRL!)</li></ul>\n<h4>Sposób 3 - znaczenie KOR dla opozycji w PRL</h4>\n<p><strong>KOR jako prekursor Solidarności:</strong></p>\n<ul><li>Wrzesień 1977 - przekształcenie w <strong>Komitet Samoobrony Społecznej KOR (KSS &quot;KOR&quot;)</strong> - rozszerzenie celów (ochrona praw człowieka i obywatelskich w ogóle)</li><li><strong>Sojusz inteligencji + robotników</strong> - KOR konsultował z robotnikami strategię protestów</li><li><strong>Sierpień 1980</strong> - KOR-owcy doradzają strajkującym w Stoczni Gdańskiej (Bronisław Geremek, Tadeusz Mazowiecki). Powstanie <strong>NSZZ &quot;Solidarność&quot;</strong></li><li><strong>Wrzesień 1981</strong> - I Zjazd Solidarności w Gdańsku - KOR rozwiązuje się (cele osiągnięte: powstała legalna opozycja)</li></ul>\n<p><strong>Wkład intelektualny KOR:</strong></p>\n<ul><li><strong>Komunikaty KOR</strong> - publikowane co kilka tygodni, dokumentowanie represji</li><li><strong>&quot;Robotnik&quot;</strong> (gazeta podziemna od 1977) - rozprowadzana wśród robotników</li><li><strong>Sieć podziemnych wydawnictw</strong> (Niezależna Oficyna Wydawnicza NOWA, Wydawnictwo CDN)</li><li><strong>Latający Uniwersytet</strong> - wykłady wieczorne w mieszkaniach prywatnych (1977-1980)</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 25, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - <strong>pełna nazwa</strong> ORAZ <strong>wyjaśnienie okoliczności</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - TYLKO pełna nazwa LUB TYLKO okoliczności<br>- <strong>0 pkt</strong> - niepełna nazwa (np. tylko &quot;KOR&quot; bez rozwinięcia może być problemem!) lub błędne okoliczności<br><br><strong>Akceptowana nazwa:</strong><br>- <strong>&quot;Komitet Obrony Robotników&quot;</strong> - PEŁNA nazwa<br>- Skrót <strong>&quot;KOR&quot;</strong> sam w sobie może być uznany za niewystarczający - bezpieczniej podać pełną nazwę!<br><br><strong>Akceptowane wyjaśnienie okoliczności:</strong><br>- Po wydarzeniach czerwcowych <strong>1976 r.</strong> w <strong>Ursusie, Radomiu, Płocku</strong><br>- Protest robotników przeciwko <strong>wygórowanym podwyżkom cen</strong> (zaplanowanym przez rząd Jaroszewicza / Gierka)<br>- <strong>Represje władzy</strong> wobec uczestników: ścieżki zdrowia, aresztowania, zwolnienia z pracy<br>- Społeczeństwo organizuje pomoc dla prześladowanych<br><br><strong>MUSZĄ pojawić się:</strong> rok <strong>1976</strong> + wydarzenia <strong>czerwcowe</strong> + miejscowości (chociaż jedna z trzech).</blockquote>\n<h4>Reference historyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Komitet Obrony Robotników (KOR), 23 września 1976 - 28 września 1981:</strong><br><br><strong>Geneza:</strong> Reakcja inteligencji warszawskiej i krakowskiej na represje wobec robotników protestujących w <strong>czerwcu 1976 r.</strong> przeciwko podwyżkom cen.<br><br><strong>Sygnatariusze &quot;Apelu do społeczeństwa i władz PRL&quot; (23.09.1976):</strong> 14 osób - pisarze, prawnicy, ekonomiści, historycy, duchowni, działacze przedwojennej i powojennej opozycji.<br><br><strong>Działalność 1976-1980:</strong><br>1. <strong>Pomoc finansowa</strong> - zbiórki w Polsce i za granicą, wypłaty rodzinom represjonowanych<br>2. <strong>Opieka prawna</strong> - adwokaci broniący w procesach<br>3. <strong>Dokumentacja</strong> - &quot;Komunikaty KOR&quot;, listy nazwisk represjonowanych<br>4. <strong>Informowanie międzynarodowej opinii</strong> - Radio Wolna Europa, BBC, paryska &quot;Kultura&quot;<br>5. <strong>Edukacja</strong> - &quot;Latający Uniwersytet&quot;, wykłady, podziemne wydawnictwa<br><br><strong>Przekształcenie 1977:</strong> Komitet Samoobrony Społecznej KOR (KSS &quot;KOR&quot;) - szerszy zakres ochrona praw człowieka.<br><br><strong>Sierpień 1980 - sojusz z robotnikami:</strong><br>KOR-owcy (Geremek, Mazowiecki, Kuroń) jako doradcy strajkujących w Stoczni Gdańskiej. <strong>21 postulatów MKS</strong> sformułowany przy ich udziale. <strong>Porozumienie Sierpniowe</strong> 31.08.1980.<br><br><strong>Rozwiązanie KOR 1981:</strong><br>Na I Zjeździe NSZZ &quot;Solidarność&quot; w Gdańsku (5-10.09 i 26.09-7.10.1981). Cele osiągnięte: powstała legalna, niezależna opozycja. KOR wycofuje się.<br><br><strong>Kluczowe postacie KOR:</strong><br>- <strong>Jacek Kuroń</strong> (1934-2004) - &quot;krzykacz&quot; KOR, wcześniej PPS, autor <em>Listu otwartego do partii</em> 1965 (z Karolem Modzelewskim), po 1989 minister pracy w rządzie Mazowieckiego/Suchockiej<br>- <strong>Adam Michnik</strong> (ur. 1946) - historyk, redaktor naczelny &quot;Gazety Wyborczej&quot; od 1989<br>- <strong>Edward Lipiński</strong> (1888-1986) - prof. SGH, jeden z najstarszych członków KOR (88 lat w 1976!)<br>- <strong>Antoni Macierewicz</strong> (ur. 1948) - później minister spraw wewnętrznych w rządzie Olszewskiego 1991-92, minister obrony PiS 2015-18</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - wskazanie <strong>Solidarności</strong> jako organizacji z cytatu. Pamiętaj: Solidarność powstała <strong>1980</strong>, KOR powstał <strong>1976</strong> - to <strong>4 lata różnicy</strong>! Solidarność jest <strong>następczynią</strong> KOR, ale to NIE jest ta sama organizacja.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Klucz wymaga <strong>pełnej nazwy</strong> - sama skrót &quot;KOR&quot; może być uznany za niewystarczający (zwłaszcza w pierwszej części odpowiedzi). Zawsze podawaj <strong>&quot;Komitet Obrony Robotników&quot;</strong> w pełnej formie.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Wyjaśnienie okoliczności MUSI zawierać <strong>rok 1976</strong> + <strong>czerwiec 1976</strong> + przynajmniej jedną z miejscowości (<strong>Radom</strong>, <strong>Ursus</strong>, <strong>Płock</strong>). Klucz typuje dokładnie te elementy - bez nich punktacja niepełna.</blockquote>"}]}