{"id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-1)\nAnonim tzw. Gall, Kronika polska [fragmenty]\nFragment 1.\nJak zaś doszło do wypędzenia króla […], długo byłoby o tym mówić; tyle wszakże można\npowiedzieć, że sam będąc pomazańcem [Bożym,] nie powinien był [drugiego pomazańca]\nza żaden grzech karać cieleśnie. Wiele mu to bowiem zaszkodziło, gdy przeciw\ngrzechowi grzech zastosował i za zdradę wydał biskupa na obcięcie członków. My zaś ani nie\nusprawiedliwiamy biskupa-zdrajcy, ani nie zalecamy króla, który tak szpetnie dochodził\nswych praw.\nFragment 2.\nI choć tak wielkie krzywdy i klęski znosiła Polska od obcych, to jeszcze nierozsądniej\ni sromotniej dręczona była przez własnych mieszkańców. Albowiem niewolnicy powstali\nna panów, wyzwoleńcy przeciw szlachetnie urodzonym, sami się do rządów wynosząc […].\nNadto jeszcze, porzucając wiarę katolicką - czego nie możemy wypowiedzieć bez płaczu\ni lamentu - podnieśli bunt przeciw biskupom i kapłanom Bożym.\nAnonim tzw. Gall, Kronika polska, Wrocław 1989, s. 42, 64.\nRozstrzygnij, czy sytuacja opisana we fragmencie 2. była skutkiem wydarzeń opisanych\nwe fragmencie 1. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-1)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych […].\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu historycznego;\ndostrzega wielość perspektyw badawczych\noraz wielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nII. Średniowiecze.\n4. Polska w okresie wczesnopiastowskim.\nZdający:\n4) rozpoznaje tendencje centralistyczne\ni decentralistyczne w życiu politycznym\npaństwa polskiego w XI-XII w.\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.\n0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nRozstrzygnięcie: Nie\nPrzykładowe uzasadnienie:\n• Fragment 1. odnosi się do sporu króla Bolesława Śmiałego z biskupem Stanisławem,\na fragment 2. dotyczy buntu ludowego [reakcji pogańskiej] z końca lat 30. XI wieku.\n• Fragment 2. traktuje o wydarzeniach wcześniejszych.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Rozstrzygnięcie: NIE** - sytuacja opisana we fragmencie 2. NIE była skutkiem wydarzeń z fragmentu 1.\n\n**Uzasadnienie:** Fragment 1. opisuje **konflikt króla Bolesława II Śmiałego (Szczodrego) z biskupem Stanisławem** ze Szczepanowa zakończony okaleczeniem (\"obcięciem członków\") biskupa i wygnaniem króla - wydarzenia z **1079 r.** (XI w., druga połowa). Fragment 2. opisuje **bunt niewolników i wyzwoleńców przeciw panom oraz reakcję pogańską** (powrót do dawnej religii, bunty przeciw biskupom) - to **kryzys państwa polskiego z końca lat 30. XI wieku**, czyli okres panowania **Mieszka II Lamberta i bezkrólewia po nim** (ok. 1031-1039 r.). Fragment 2. dotyczy więc wydarzeń **WCZEŚNIEJSZYCH** (lata 30.) niż fragment 1. (1079 r.) - nie może być ich skutkiem.\n\n## Sposób 1 - analiza fragmentu 1\n\n> *\"sam będąc pomazańcem [Bożym,] nie powinien był [drugiego pomazańca] za żaden grzech karać cieleśnie. Wiele mu to bowiem zaszkodziło, gdy przeciw grzechowi grzech zastosował i za zdradę wydał biskupa na obcięcie członków.\"*\n\n→ **Wskazówki:**\n1. **\"Pomazaniec Boży\"** - król koronowany (sakrament namaszczenia)\n2. **\"Drugi pomazaniec\"** - biskup (również namaszczany)\n3. **\"Obcięcie członków biskupa\"** - kara cielesna na biskupie (kanoniczne pochwycenie i odcięcie kończyn / oćwiartowanie)\n4. **\"Wypędzenie króla\"** - król utracił tron na skutek tego konfliktu\n5. **\"Biskup-zdrajca\"** - sugestia, że biskup też był winien (zdrada)\n\n→ **Identyfikacja:** to konflikt **Bolesława II Śmiałego (1058-1079) z biskupem krakowskim Stanisławem ze Szczepanowa** w 1079 r.\n- Bolesław Śmiały skazał biskupa na karę obcięcia członków (śmierć)\n- W reakcji opozycja możnowładcza wygnała króla, który zmarł na Węgrzech (1081/82)\n- Biskup Stanisław został kanonizowany w 1253 r. - patron Polski\n\n## Sposób 2 - analiza fragmentu 2\n\n> *\"niewolnicy powstali na panów, wyzwoleńcy przeciw szlachetnie urodzonym\"*\n>\n> *\"porzucając wiarę katolicką [ ] podnieśli bunt przeciw biskupom i kapłanom Bożym\"*\n\n→ **Wskazówki:**\n1. **Bunt niewolników i wyzwoleńców** - rewolta społeczna\n2. **Porzucenie wiary katolickiej** - apostazja, powrót do pogaństwa\n3. **Bunt przeciw biskupom** - atak na hierarchię kościelną\n\n→ **Identyfikacja:** to opis **kryzysu państwa polskiego z lat 30. XI wieku**:\n- Po śmierci **Mieszka II Lamberta** (1034) Polska weszła w okres anarchii\n- Wybuchły powstania ludowe (chłopskie i niewolnicze) skierowane przeciw warstwie panującej i Kościołowi (związanemu z państwem)\n- Wybuchła **reakcja pogańska** - wielu Polaków wróciło do dawnych wierzeń\n- W 1037-1038 r. czeski książę **Brzetysław I** najechał Polskę i splądrował Gniezno (zabrał relikwie św. Wojciecha)\n- Państwo zostało odbudowane przez **Kazimierza I Odnowiciela** (1039-1058)\n\n## Sposób 3 - odwołanie do reference\n\n> 📖 **Reference (sekcja \"Władcy Polski - Piastowie\"):**\n> - **Mieszko II Lambert (1025-1034)** - kryzys państwa, **reakcja pogańska**\n> - **Kazimierz I Odnowiciel (1039-1058)** - odbudowa po kryzysie\n> - **Bolesław II Śmiały / Szczodry (1058-1079)** - koronacja 1076, **konflikt z biskupem Stanisławem 1079**\n\n→ Chronologia jednoznaczna: kryzys lat 30. (fragment 2.) PRZED konfliktem 1079 r. (fragment 1.). Fragment 2. opisuje wydarzenia o **40-50 lat wcześniejsze** niż fragment 1.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za prawidłowe **rozstrzygnięcie (Nie)** ORAZ **uzasadnienie**\n> - **0 pkt** - za odpowiedź błędną, niepełną lub brak odpowiedzi\n>\n> **Akceptowane uzasadnienie:**\n> - Fragment 1. odnosi się do sporu **króla Bolesława Śmiałego z biskupem Stanisławem** (1079 r.)\n> - Fragment 2. dotyczy **buntu ludowego / reakcji pogańskiej** z końca lat 30. XI wieku\n> - Fragment 2. **traktuje o wydarzeniach wcześniejszych** niż fragment 1.\n>\n> **Klucz:** musi pojawić się logiczny argument chronologiczny (że fragment 2 = WCZEŚNIEJ niż fragment 1).\n\n## Reference historyczny\n\n> 📖 **Kryzys państwa polskiego (lata 30. XI w.):**\n> Po śmierci **Bolesława I Chrobrego (1025)** władzę objął **Mieszko II Lambert** (1025-1034). Jego panowanie skończyło się katastrofą:\n> - Wojny z Czechami i Rusią Kijowską\n> - Strata Łużyc, Milska, Grodów Czerwieńskich\n> - Wewnętrzne walki dynastyczne\n>\n> Po śmierci Mieszka II (1034) państwo pogrążyło się w anarchii:\n> - **Reakcja pogańska** - bunty chłopskie i powrót do dawnych wierzeń\n> - **Najazd Brzetysława I czeskiego** (1037-1038) - splądrowanie Gniezna i Poznania\n> - **Kazimierz I Odnowiciel** (1039-1058) musiał odbudowywać państwo od zera (przeniesienie stolicy do Krakowa)\n>\n> 📖 **Konflikt Bolesława II Śmiałego z biskupem Stanisławem (1079 r.):**\n> Bolesław Śmiały (Szczodry) - koronowany w 1076 r., aktywna polityka międzynarodowa (interwencja na Rusi). W 1079 r. konflikt z biskupem krakowskim Stanisławem ze Szczepanowa zakończył się skazaniem biskupa na karę obcięcia członków. W reakcji wybuchła opozycja możnowładcza, król został wygnany - zmarł na Węgrzech (1081/82). Biskup Stanisław kanonizowany w 1253 r. - patron Polski.\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - odpowiedź TAK, że bunt z fragmentu 2 to skutek konfliktu króla z biskupem. Klucz: w obu fragmentach Gall Anonim opisuje DWA RÓŻNE wydarzenia z różnych dekad XI w. - fragment 2 jest wcześniejszy chronologicznie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - pomylenie biskupa Stanisława (XI w., 1079) z innym biskupem o tym imieniu. W historii Polski jest tylko JEDEN św. Stanisław biskup-męczennik krakowski.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj o chronologii: **Mieszko II Lambert (1025-34) → kryzys lat 30. → Kazimierz Odnowiciel (1039-58) → Bolesław II Śmiały (1058-79) → konflikt ze Stanisławem (1079)**. Fragment 2 dotyczy lat 30., fragment 1 - 1079 r.","image":"img/historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 6. (0-1)<br>Anonim tzw. Gall, Kronika polska [fragmenty]<br>Fragment 1.<br>Jak zaś doszło do wypędzenia króla […], długo byłoby o tym mówić; tyle wszakże można<br>powiedzieć, że sam będąc pomazańcem [Bożym,] nie powinien był [drugiego pomazańca]<br>za żaden grzech karać cieleśnie. Wiele mu to bowiem zaszkodziło, gdy przeciw<br>grzechowi grzech zastosował i za zdradę wydał biskupa na obcięcie członków. My zaś ani nie<br>usprawiedliwiamy biskupa-zdrajcy, ani nie zalecamy króla, który tak szpetnie dochodził<br>swych praw.<br>Fragment 2.<br>I choć tak wielkie krzywdy i klęski znosiła Polska od obcych, to jeszcze nierozsądniej<br>i sromotniej dręczona była przez własnych mieszkańców. Albowiem niewolnicy powstali<br>na panów, wyzwoleńcy przeciw szlachetnie urodzonym, sami się do rządów wynosząc […].<br>Nadto jeszcze, porzucając wiarę katolicką - czego nie możemy wypowiedzieć bez płaczu<br>i lamentu - podnieśli bunt przeciw biskupom i kapłanom Bożym.<br>Anonim tzw. Gall, Kronika polska, Wrocław 1989, s. 42, 64.<br>Rozstrzygnij, czy sytuacja opisana we fragmencie 2. była skutkiem wydarzeń opisanych<br>we fragmencie 1. Odpowiedź uzasadnij.<br>Rozstrzygnięcie:<br>Uzasadnienie:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 6. (0-1)<br>I. Chronologia historyczna.<br>Zdający porządkuje i synchronizuje<br>wydarzenia z historii powszechnej oraz<br>dziejów ojczystych […].<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska<br>i procesy historyczne w kontekście epok<br>i dostrzega zależności pomiędzy różnymi<br>dziedzinami życia społecznego; rozpoznaje<br>rodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła<br>do wyjaśnienia problemu historycznego;<br>dostrzega wielość perspektyw badawczych<br>oraz wielorakie interpretacje historii i ich<br>przyczyny.<br>II. Średniowiecze.</p>\n<ol><li>Polska w okresie wczesnopiastowskim.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>rozpoznaje tendencje centralistyczne</li></ol>\n<p>i decentralistyczne w życiu politycznym<br>państwa polskiego w XI-XII w.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.<br>0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>Rozstrzygnięcie: Nie<br>Przykładowe uzasadnienie:<br>• Fragment 1. odnosi się do sporu króla Bolesława Śmiałego z biskupem Stanisławem,<br>a fragment 2. dotyczy buntu ludowego [reakcji pogańskiej] z końca lat 30. XI wieku.<br>• Fragment 2. traktuje o wydarzeniach wcześniejszych.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Rozstrzygnięcie: NIE</strong> - sytuacja opisana we fragmencie 2. NIE była skutkiem wydarzeń z fragmentu 1.</p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong> Fragment 1. opisuje <strong>konflikt króla Bolesława II Śmiałego (Szczodrego) z biskupem Stanisławem</strong> ze Szczepanowa zakończony okaleczeniem (&quot;obcięciem członków&quot;) biskupa i wygnaniem króla - wydarzenia z <strong>1079 r.</strong> (XI w., druga połowa). Fragment 2. opisuje <strong>bunt niewolników i wyzwoleńców przeciw panom oraz reakcję pogańską</strong> (powrót do dawnej religii, bunty przeciw biskupom) - to <strong>kryzys państwa polskiego z końca lat 30. XI wieku</strong>, czyli okres panowania <strong>Mieszka II Lamberta i bezkrólewia po nim</strong> (ok. 1031-1039 r.). Fragment 2. dotyczy więc wydarzeń <strong>WCZEŚNIEJSZYCH</strong> (lata 30.) niż fragment 1. (1079 r.) - nie może być ich skutkiem.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza fragmentu 1</h4>\n<blockquote><em>&quot;sam będąc pomazańcem [Bożym,] nie powinien był [drugiego pomazańca] za żaden grzech karać cieleśnie. Wiele mu to bowiem zaszkodziło, gdy przeciw grzechowi grzech zastosował i za zdradę wydał biskupa na obcięcie członków.&quot;</em></blockquote>\n<p>→ <strong>Wskazówki:</strong></p>\n<ol><li><strong>&quot;Pomazaniec Boży&quot;</strong> - król koronowany (sakrament namaszczenia)</li><li><strong>&quot;Drugi pomazaniec&quot;</strong> - biskup (również namaszczany)</li><li><strong>&quot;Obcięcie członków biskupa&quot;</strong> - kara cielesna na biskupie (kanoniczne pochwycenie i odcięcie kończyn / oćwiartowanie)</li><li><strong>&quot;Wypędzenie króla&quot;</strong> - król utracił tron na skutek tego konfliktu</li><li><strong>&quot;Biskup-zdrajca&quot;</strong> - sugestia, że biskup też był winien (zdrada)</li></ol>\n<p>→ <strong>Identyfikacja:</strong> to konflikt <strong>Bolesława II Śmiałego (1058-1079) z biskupem krakowskim Stanisławem ze Szczepanowa</strong> w 1079 r.</p>\n<ul><li>Bolesław Śmiały skazał biskupa na karę obcięcia członków (śmierć)</li><li>W reakcji opozycja możnowładcza wygnała króla, który zmarł na Węgrzech (1081/82)</li><li>Biskup Stanisław został kanonizowany w 1253 r. - patron Polski</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - analiza fragmentu 2</h4>\n<blockquote><em>&quot;niewolnicy powstali na panów, wyzwoleńcy przeciw szlachetnie urodzonym&quot;</em><br><br><em>&quot;porzucając wiarę katolicką [ ] podnieśli bunt przeciw biskupom i kapłanom Bożym&quot;</em></blockquote>\n<p>→ <strong>Wskazówki:</strong></p>\n<ol><li><strong>Bunt niewolników i wyzwoleńców</strong> - rewolta społeczna</li><li><strong>Porzucenie wiary katolickiej</strong> - apostazja, powrót do pogaństwa</li><li><strong>Bunt przeciw biskupom</strong> - atak na hierarchię kościelną</li></ol>\n<p>→ <strong>Identyfikacja:</strong> to opis <strong>kryzysu państwa polskiego z lat 30. XI wieku</strong>:</p>\n<ul><li>Po śmierci <strong>Mieszka II Lamberta</strong> (1034) Polska weszła w okres anarchii</li><li>Wybuchły powstania ludowe (chłopskie i niewolnicze) skierowane przeciw warstwie panującej i Kościołowi (związanemu z państwem)</li><li>Wybuchła <strong>reakcja pogańska</strong> - wielu Polaków wróciło do dawnych wierzeń</li><li>W 1037-1038 r. czeski książę <strong>Brzetysław I</strong> najechał Polskę i splądrował Gniezno (zabrał relikwie św. Wojciecha)</li><li>Państwo zostało odbudowane przez <strong>Kazimierza I Odnowiciela</strong> (1039-1058)</li></ul>\n<h4>Sposób 3 - odwołanie do reference</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference (sekcja &quot;Władcy Polski - Piastowie&quot;):</strong><br>- <strong>Mieszko II Lambert (1025-1034)</strong> - kryzys państwa, <strong>reakcja pogańska</strong><br>- <strong>Kazimierz I Odnowiciel (1039-1058)</strong> - odbudowa po kryzysie<br>- <strong>Bolesław II Śmiały / Szczodry (1058-1079)</strong> - koronacja 1076, <strong>konflikt z biskupem Stanisławem 1079</strong></blockquote>\n<p>→ Chronologia jednoznaczna: kryzys lat 30. (fragment 2.) PRZED konfliktem 1079 r. (fragment 1.). Fragment 2. opisuje wydarzenia o <strong>40-50 lat wcześniejsze</strong> niż fragment 1.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za prawidłowe <strong>rozstrzygnięcie (Nie)</strong> ORAZ <strong>uzasadnienie</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź błędną, niepełną lub brak odpowiedzi<br><br><strong>Akceptowane uzasadnienie:</strong><br>- Fragment 1. odnosi się do sporu <strong>króla Bolesława Śmiałego z biskupem Stanisławem</strong> (1079 r.)<br>- Fragment 2. dotyczy <strong>buntu ludowego / reakcji pogańskiej</strong> z końca lat 30. XI wieku<br>- Fragment 2. <strong>traktuje o wydarzeniach wcześniejszych</strong> niż fragment 1.<br><br><strong>Klucz:</strong> musi pojawić się logiczny argument chronologiczny (że fragment 2 = WCZEŚNIEJ niż fragment 1).</blockquote>\n<h4>Reference historyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Kryzys państwa polskiego (lata 30. XI w.):</strong><br>Po śmierci <strong>Bolesława I Chrobrego (1025)</strong> władzę objął <strong>Mieszko II Lambert</strong> (1025-1034). Jego panowanie skończyło się katastrofą:<br>- Wojny z Czechami i Rusią Kijowską<br>- Strata Łużyc, Milska, Grodów Czerwieńskich<br>- Wewnętrzne walki dynastyczne<br><br>Po śmierci Mieszka II (1034) państwo pogrążyło się w anarchii:<br>- <strong>Reakcja pogańska</strong> - bunty chłopskie i powrót do dawnych wierzeń<br>- <strong>Najazd Brzetysława I czeskiego</strong> (1037-1038) - splądrowanie Gniezna i Poznania<br>- <strong>Kazimierz I Odnowiciel</strong> (1039-1058) musiał odbudowywać państwo od zera (przeniesienie stolicy do Krakowa)<br><br>📖 <strong>Konflikt Bolesława II Śmiałego z biskupem Stanisławem (1079 r.):</strong><br>Bolesław Śmiały (Szczodry) - koronowany w 1076 r., aktywna polityka międzynarodowa (interwencja na Rusi). W 1079 r. konflikt z biskupem krakowskim Stanisławem ze Szczepanowa zakończył się skazaniem biskupa na karę obcięcia członków. W reakcji wybuchła opozycja możnowładcza, król został wygnany - zmarł na Węgrzech (1081/82). Biskup Stanisław kanonizowany w 1253 r. - patron Polski.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - odpowiedź TAK, że bunt z fragmentu 2 to skutek konfliktu króla z biskupem. Klucz: w obu fragmentach Gall Anonim opisuje DWA RÓŻNE wydarzenia z różnych dekad XI w. - fragment 2 jest wcześniejszy chronologicznie.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - pomylenie biskupa Stanisława (XI w., 1079) z innym biskupem o tym imieniu. W historii Polski jest tylko JEDEN św. Stanisław biskup-męczennik krakowski.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pamiętaj o chronologii: <strong>Mieszko II Lambert (1025-34) → kryzys lat 30. → Kazimierz Odnowiciel (1039-58) → Bolesław II Śmiały (1058-79) → konflikt ze Stanisławem (1079)</strong>. Fragment 2 dotyczy lat 30., fragment 1 - 1079 r.</blockquote>"}]}