{"id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-1)\nŹródło 1. Struktura wywozu głównych towarów z Polski w późnym średniowieczu\nNa podstawie: H. Samsonowicz, J. Tazbir, T. Łepkowski, T. Nałęcz, Polska. Dzieje państwa i narodu,\nWarszawa 1992, s. 127.\nŹródło 2. Fragment opracowania historycznego\nEuropa [pod koniec XV w.] integrowała się gospodarczo, dzieląc się na różne, uzależnione od\nsiebie obszary. Podział ekonomiczny przebiegał południkowo. Na zachód od Łaby zaczynały\nsię tworzyć kapitalistyczne formy pracy […]. Na wschód od Łaby rozwijał się obszar,\nspecjalizujący się w dostarczaniu [żywności], surowców i półproduktów.\nNa podstawie: H. Samsonowicz, J. Tazbir, T. Łepkowski, T. Nałęcz, Polska. Dzieje państwa i narodu,\nWarszawa 1992, s. 129.\nRozstrzygnij, czy informacje dotyczące ziem polskich zawarte w źródle 2. znajdują\npotwierdzenie w źródle 1. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nMHI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego […].\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu przekrojowym lub problemowym;\ndostrzega problem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji […].\nII. Średniowiecze.\n6. Europa późnego średniowiecza.\nZdający:\n2) charakteryzuje przemiany społeczne\ni gospodarcze w Europie w późnym\nśredniowieczu.\n7. Polska w XIV-XV w.\nZdający:\n6) synchronizuje wydarzenia z dziejów\nPolski i Europy w XIV-XV w.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem.\n0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nRozstrzygnięcie: Tak\nPrzykładowe uzasadnienie:\nŹródło 2. informuje, że [na wschód od Łaby] w Polsce rozwijał się model gospodarki opartej\nna rolnictwie. Potwierdza to źródło 1., z którego wynika, że eksport zboża, wołów i drewna\nznacząco przewyższa eksport wyrobów rzemieślniczych.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Rozstrzygnięcie: TAK** - informacje z źródła 2. znajdują potwierdzenie w źródle 1.\n\n**Uzasadnienie:** Źródło 2. informuje, że **na wschód od Łaby** (gdzie leżała Polska) rozwijał się model gospodarki **specjalizujący się w dostarczaniu żywności, surowców i półproduktów**. Potwierdza to wykres ze źródła 1. - **w 1520 r. dominują w polskim eksporcie zboże (ok. 46%), woły (ok. 37%) i drewno (ok. 10%), czyli żywność i surowce**, a eksport wyrobów przemysłowych (rzemieślniczych) spadł z ok. 30% w 1370 r. do zaledwie ok. 5% w 1520 r. To pokazuje wyraźny **rolniczo-surowcowy profil gospodarki polskiej** w późnym średniowieczu.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (źródło 2)\n\n> *\"Europa [pod koniec XV w.] integrowała się gospodarczo, dzieląc się na różne, uzależnione od siebie obszary. Podział ekonomiczny przebiegał południkowo. Na zachód od Łaby zaczynały się tworzyć kapitalistyczne formy pracy [ ]. Na wschód od Łaby rozwijał się obszar, specjalizujący się w dostarczaniu [żywności], surowców i półproduktów.\"*\n\n→ **Kluczowe twierdzenia źródła 2:**\n1. **Podział Europy** na zachód i wschód od **Łaby** (rzeka)\n2. **Zachód od Łaby:** kapitalistyczne formy pracy (rzemiosło, manufaktura, miasta)\n3. **Wschód od Łaby:** specjalizacja w **żywności, surowcach, półproduktach**\n4. **Polska leży na wschód od Łaby** → należy do drugiej strefy\n\n## Sposób 2 - analiza wykresu (źródło 1)\n\n**Tendencje na wykresie eksportu Polski (1370 → 1520):**\n\n| Kategoria | 1370 | 1520 | Tendencja |\n| Futra | ok. 55% | ok. 2% | **DRASTYCZNY SPADEK** |\n| Wyroby przemysłowe | ok. 30% | ok. 5% | **SPADEK** (z dominującej do marginalnej) |\n| Woły | ok. 10% | ok. 37% | **WZROST** (4x) |\n| Zboże | ok. 5% | ok. 46% | **SILNY WZROST** (9x) |\n| Drewno | brak/niewiele | ok. 10% | **WZROST** |\n\n→ **Wniosek z wykresu:**\n- W 1370 r. Polska eksportowała głównie **futra i wyroby rzemieślnicze**\n- W 1520 r. Polska eksportowała głównie **żywność (zboże, woły) i surowce (drewno)**\n- **Polska przekształciła się z kraju o zróżnicowanym eksporcie w kraj rolniczo-surowcowy**\n\n## Sposób 3 - łączenie obu źródeł\n\n**Czy źródło 1 potwierdza źródło 2?**\n\n| Twierdzenie źródła 2 | Co mówi wykres |\n| Wschód od Łaby = specjalizacja w żywności | TAK - zboże + woły to **83% eksportu w 1520 r.** |\n| Wschód od Łaby = specjalizacja w surowcach | TAK - drewno + zboże + woły = **93% eksportu w 1520 r.** |\n| Wschód od Łaby = NIE rzemiosło | TAK - wyroby przemysłowe spadły z 30% do 5% |\n\n**Wniosek: TAK, źródło 1 potwierdza tezę źródła 2.** Polska w XV-XVI w. stała się \"spichlerzem Europy\" - specjalizowała się w produkcji rolnej (głównie zboża) i surowcowej (drewno, woły).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za poprawne **rozstrzygnięcie (Tak)** ORAZ **uzasadnienie**\n> - **0 pkt** - za odpowiedź błędną, niepełną lub brak odpowiedzi\n>\n> **Akceptowane uzasadnienie:**\n> - Źródło 2. informuje, że na wschód od Łaby (Polska) rozwijał się **model gospodarki opartej na rolnictwie**\n> - Potwierdza to źródło 1., z którego wynika, że **eksport zboża, wołów i drewna znacząco przewyższa eksport wyrobów rzemieślniczych**\n>\n> **Klucz: musi pojawić się powiązanie obu źródeł** - sama analiza wykresu bez odniesienia do tezy źródła 2 (lub odwrotnie) nie wystarczy.\n\n## Reference historyczny\n\n> 📖 **\"Drugie poddaństwo\" / specjalizacja gospodarcza Europy XV-XVI w.:**\n> Termin używany przez historyków na określenie procesu, który zaszedł w Europie Wschodniej (na wschód od Łaby) od końca XV w. Polska, Brandenburgia, Prusy, Czechy, Węgry, Rosja zaczęły specjalizować się w produkcji **żywności i surowców** dla rozwijającego się kapitalistycznego Zachodu (Niderlandy, Anglia, Włochy, Francja).\n>\n> **Konsekwencje dla Polski:**\n> - Rozwój **gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej** - powiększanie folwarków szlacheckich kosztem ziemi chłopskiej\n> - **Zwiększenie pańszczyzny** - z 1 dnia w tygodniu do 4-6 dni w XVI-XVII w.\n> - **Spadek roli miast** - Polska XVI w. ma proporcjonalnie mniej ludności miejskiej niż Polska XIV w.\n> - **Eksport zboża przez Gdańsk** - w XVI w. Gdańsk to największy port zbożowy Europy\n> - **Tzw. wiek złoty I RP** (XVI w.) - zboże = źródło bogactwa szlachty\n> - W długim okresie: **stagnacja gospodarcza, opóźnienie rozwoju przemysłu** vs Zachód\n>\n> **Łaba** = naturalna granica między \"zachodnią\" (kapitalistyczną) a \"wschodnią\" (folwarczną) Europą. Po 1989 r. termin \"różnica wschód-zachód\" ożył w kontekście integracji UE.\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - odpowiedź NIE z argumentem, że źródło 2 mówi o całej Europie, a źródło 1 tylko o Polsce. To **niepotrzebne komplikowanie** - Polska leży na wschód od Łaby, więc dotyczy jej charakterystyka \"wschodu od Łaby\" w źródle 2.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - analiza tylko jednego źródła. Klucz wymaga **połączenia** obu źródeł - porównaj tezę źródła 2 z danymi źródła 1.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj o tendencji w czasie: w 1370 r. Polska miała jeszcze **zróżnicowaną** strukturę eksportu (futra + rzemiosło). Dopiero w XV-XVI w. nastąpiło **uproszczenie do struktury rolniczo-surowcowej**. To proces dynamiczny, nie statyczny.","image":"img/historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8. (0-1)<br>Źródło 1. Struktura wywozu głównych towarów z Polski w późnym średniowieczu<br>Na podstawie: H. Samsonowicz, J. Tazbir, T. Łepkowski, T. Nałęcz, Polska. Dzieje państwa i narodu,<br>Warszawa 1992, s. 127.<br>Źródło 2. Fragment opracowania historycznego<br>Europa [pod koniec XV w.] integrowała się gospodarczo, dzieląc się na różne, uzależnione od<br>siebie obszary. Podział ekonomiczny przebiegał południkowo. Na zachód od Łaby zaczynały<br>się tworzyć kapitalistyczne formy pracy […]. Na wschód od Łaby rozwijał się obszar,<br>specjalizujący się w dostarczaniu [żywności], surowców i półproduktów.<br>Na podstawie: H. Samsonowicz, J. Tazbir, T. Łepkowski, T. Nałęcz, Polska. Dzieje państwa i narodu,<br>Warszawa 1992, s. 129.<br>Rozstrzygnij, czy informacje dotyczące ziem polskich zawarte w źródle 2. znajdują<br>potwierdzenie w źródle 1. Odpowiedź uzasadnij.<br>Rozstrzygnięcie:<br>Uzasadnienie:<br>MHI_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 8. (0-1)<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska<br>i procesy historyczne w kontekście epok<br>i dostrzega zależności pomiędzy różnymi<br>dziedzinami życia społecznego […].<br>III. Tworzenie narracji historycznej.<br>Zdający tworzy narrację historyczną<br>w ujęciu przekrojowym lub problemowym;<br>dostrzega problem i buduje argumentację,<br>uwzględniając różne aspekty procesu<br>historycznego; dokonuje selekcji<br>i hierarchizacji […].<br>II. Średniowiecze.</p>\n<ol><li>Europa późnego średniowiecza.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje przemiany społeczne</li></ol>\n<p>i gospodarcze w Europie w późnym<br>średniowieczu.</p>\n<ol><li>Polska w XIV-XV w.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>synchronizuje wydarzenia z dziejów</li></ol>\n<p>Polski i Europy w XIV-XV w.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem.<br>0 p. - za odpowiedź błędną, niepełną lub za brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>Rozstrzygnięcie: Tak<br>Przykładowe uzasadnienie:<br>Źródło 2. informuje, że [na wschód od Łaby] w Polsce rozwijał się model gospodarki opartej<br>na rolnictwie. Potwierdza to źródło 1., z którego wynika, że eksport zboża, wołów i drewna<br>znacząco przewyższa eksport wyrobów rzemieślniczych.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Rozstrzygnięcie: TAK</strong> - informacje z źródła 2. znajdują potwierdzenie w źródle 1.</p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong> Źródło 2. informuje, że <strong>na wschód od Łaby</strong> (gdzie leżała Polska) rozwijał się model gospodarki <strong>specjalizujący się w dostarczaniu żywności, surowców i półproduktów</strong>. Potwierdza to wykres ze źródła 1. - <strong>w 1520 r. dominują w polskim eksporcie zboże (ok. 46%), woły (ok. 37%) i drewno (ok. 10%), czyli żywność i surowce</strong>, a eksport wyrobów przemysłowych (rzemieślniczych) spadł z ok. 30% w 1370 r. do zaledwie ok. 5% w 1520 r. To pokazuje wyraźny <strong>rolniczo-surowcowy profil gospodarki polskiej</strong> w późnym średniowieczu.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu (źródło 2)</h4>\n<blockquote><em>&quot;Europa [pod koniec XV w.] integrowała się gospodarczo, dzieląc się na różne, uzależnione od siebie obszary. Podział ekonomiczny przebiegał południkowo. Na zachód od Łaby zaczynały się tworzyć kapitalistyczne formy pracy [ ]. Na wschód od Łaby rozwijał się obszar, specjalizujący się w dostarczaniu [żywności], surowców i półproduktów.&quot;</em></blockquote>\n<p>→ <strong>Kluczowe twierdzenia źródła 2:</strong></p>\n<ol><li><strong>Podział Europy</strong> na zachód i wschód od <strong>Łaby</strong> (rzeka)</li><li><strong>Zachód od Łaby:</strong> kapitalistyczne formy pracy (rzemiosło, manufaktura, miasta)</li><li><strong>Wschód od Łaby:</strong> specjalizacja w <strong>żywności, surowcach, półproduktach</strong></li><li><strong>Polska leży na wschód od Łaby</strong> → należy do drugiej strefy</li></ol>\n<h4>Sposób 2 - analiza wykresu (źródło 1)</h4>\n<p><strong>Tendencje na wykresie eksportu Polski (1370 → 1520):</strong></p>\n<p>| Kategoria | 1370 | 1520 | Tendencja |<br>| Futra | ok. 55% | ok. 2% | <strong>DRASTYCZNY SPADEK</strong> |<br>| Wyroby przemysłowe | ok. 30% | ok. 5% | <strong>SPADEK</strong> (z dominującej do marginalnej) |<br>| Woły | ok. 10% | ok. 37% | <strong>WZROST</strong> (4x) |<br>| Zboże | ok. 5% | ok. 46% | <strong>SILNY WZROST</strong> (9x) |<br>| Drewno | brak/niewiele | ok. 10% | <strong>WZROST</strong> |</p>\n<p>→ <strong>Wniosek z wykresu:</strong></p>\n<ul><li>W 1370 r. Polska eksportowała głównie <strong>futra i wyroby rzemieślnicze</strong></li><li>W 1520 r. Polska eksportowała głównie <strong>żywność (zboże, woły) i surowce (drewno)</strong></li><li><strong>Polska przekształciła się z kraju o zróżnicowanym eksporcie w kraj rolniczo-surowcowy</strong></li></ul>\n<h4>Sposób 3 - łączenie obu źródeł</h4>\n<p><strong>Czy źródło 1 potwierdza źródło 2?</strong></p>\n<p>| Twierdzenie źródła 2 | Co mówi wykres |<br>| Wschód od Łaby = specjalizacja w żywności | TAK - zboże + woły to <strong>83% eksportu w 1520 r.</strong> |<br>| Wschód od Łaby = specjalizacja w surowcach | TAK - drewno + zboże + woły = <strong>93% eksportu w 1520 r.</strong> |<br>| Wschód od Łaby = NIE rzemiosło | TAK - wyroby przemysłowe spadły z 30% do 5% |</p>\n<p><strong>Wniosek: TAK, źródło 1 potwierdza tezę źródła 2.</strong> Polska w XV-XVI w. stała się &quot;spichlerzem Europy&quot; - specjalizowała się w produkcji rolnej (głównie zboża) i surowcowej (drewno, woły).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za poprawne <strong>rozstrzygnięcie (Tak)</strong> ORAZ <strong>uzasadnienie</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź błędną, niepełną lub brak odpowiedzi<br><br><strong>Akceptowane uzasadnienie:</strong><br>- Źródło 2. informuje, że na wschód od Łaby (Polska) rozwijał się <strong>model gospodarki opartej na rolnictwie</strong><br>- Potwierdza to źródło 1., z którego wynika, że <strong>eksport zboża, wołów i drewna znacząco przewyższa eksport wyrobów rzemieślniczych</strong><br><br><strong>Klucz: musi pojawić się powiązanie obu źródeł</strong> - sama analiza wykresu bez odniesienia do tezy źródła 2 (lub odwrotnie) nie wystarczy.</blockquote>\n<h4>Reference historyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>&quot;Drugie poddaństwo&quot; / specjalizacja gospodarcza Europy XV-XVI w.:</strong><br>Termin używany przez historyków na określenie procesu, który zaszedł w Europie Wschodniej (na wschód od Łaby) od końca XV w. Polska, Brandenburgia, Prusy, Czechy, Węgry, Rosja zaczęły specjalizować się w produkcji <strong>żywności i surowców</strong> dla rozwijającego się kapitalistycznego Zachodu (Niderlandy, Anglia, Włochy, Francja).<br><br><strong>Konsekwencje dla Polski:</strong><br>- Rozwój <strong>gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej</strong> - powiększanie folwarków szlacheckich kosztem ziemi chłopskiej<br>- <strong>Zwiększenie pańszczyzny</strong> - z 1 dnia w tygodniu do 4-6 dni w XVI-XVII w.<br>- <strong>Spadek roli miast</strong> - Polska XVI w. ma proporcjonalnie mniej ludności miejskiej niż Polska XIV w.<br>- <strong>Eksport zboża przez Gdańsk</strong> - w XVI w. Gdańsk to największy port zbożowy Europy<br>- <strong>Tzw. wiek złoty I RP</strong> (XVI w.) - zboże = źródło bogactwa szlachty<br>- W długim okresie: <strong>stagnacja gospodarcza, opóźnienie rozwoju przemysłu</strong> vs Zachód<br><br><strong>Łaba</strong> = naturalna granica między &quot;zachodnią&quot; (kapitalistyczną) a &quot;wschodnią&quot; (folwarczną) Europą. Po 1989 r. termin &quot;różnica wschód-zachód&quot; ożył w kontekście integracji UE.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - odpowiedź NIE z argumentem, że źródło 2 mówi o całej Europie, a źródło 1 tylko o Polsce. To <strong>niepotrzebne komplikowanie</strong> - Polska leży na wschód od Łaby, więc dotyczy jej charakterystyka &quot;wschodu od Łaby&quot; w źródle 2.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - analiza tylko jednego źródła. Klucz wymaga <strong>połączenia</strong> obu źródeł - porównaj tezę źródła 2 z danymi źródła 1.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pamiętaj o tendencji w czasie: w 1370 r. Polska miała jeszcze <strong>zróżnicowaną</strong> strukturę eksportu (futra + rzemiosło). Dopiero w XV-XVI w. nastąpiło <strong>uproszczenie do struktury rolniczo-surowcowej</strong>. To proces dynamiczny, nie statyczny.</blockquote>"}]}