{"id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"historia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":1,"ptype":"true_false","subject":"historia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-1)\nMapa. Podział ziem zakonu krzyżackiego\nNa podstawie: A. Dybkowska, J. Żaryn, M. Żaryn, Polskie dzieje, Warszawa 2002, s. 73.\nNa podstawie mapy i własnej wiedzy oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P,\njeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nTerytorium oznaczone na mapie literą A zostało lennem Polski\nna mocy II pokoju toruńskiego.\nP\nF\n2.\nNa mapie zaznaczono symbolem „\n” miejsca bitew z okresu\nwojny trzynastoletniej.\nP\nF\n3.\nWarmia była częścią terytorium oznaczonego na mapie literą B,\nczyli tzw. Prus Zakonnych.\nP\nF\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n8.\n9.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nA\nB\nMHI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła\ndo wyjaśnienia problemu badawczego […].\nII. Średniowiecze.\n7. Polska w XIV-XV w.\nZdający:\n1) opisuje rozwój terytorialny państwa\npolskiego w XIV-XV w.;\n4) charakteryzuje i ocenia stosunki polsko-\nkrzyżackie […].\nSchemat punktowania\n1 p. - za wszystkie trzy prawidłowe odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź niepełną, błędną albo za brak odpowiedzi.\nPoprawne odpowiedzi\n1 - F\n2 - P\n3 - F","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Tabela:**\n\n| Zdanie | Ocena |\n| 1. Terytorium A zostało lennem Polski | **F** |\n| 2. Symbol \"⚔\" oznacza miejsca bitew z wojny trzynastoletniej | **P** |\n| 3. Warmia była częścią terytorium B (Prus Zakonnych) | **F** |\n\n## Sposób 1 - analiza zdania 1 (F)\n\n**Treść:** *\"Terytorium oznaczone na mapie literą A zostało lennem Polski na mocy II pokoju toruńskiego.\"*\n\n→ **Sprawdzenie:**\n- Mapa: **A = zachodnia część** byłych ziem Krzyżaków (Gdańsk, Malbork, Toruń, Chełmno, Elbląg)\n- Po **II pokoju toruńskim (19 października 1466)** ziemie te otrzymały **status Prus Królewskich** - czyli zostały **bezpośrednio włączone do Korony Polskiej** (nie lenno!)\n- **Lennem Polski został natomiast obszar B** (wschodnia część z Królewcem) - tzw. **Prusy Zakonne**, gdzie wielki mistrz krzyżacki pozostał wasalem króla polskiego\n\n→ **Wniosek:** zdanie 1 myli A z B. **Zdanie 1 = FAŁSZ (F)**.\n\n## Sposób 2 - analiza zdania 2 (P)\n\n**Treść:** *\"Na mapie zaznaczono symbolem ⚔ miejsca bitew z okresu wojny trzynastoletniej.\"*\n\n→ **Sprawdzenie:**\n- Mapa zawiera daty bitew/oblężeń: **18 IX 1454 Chojnice, 1454/55 Łasin, 1454-66 Stargard, 1463 Gniew, 1464-65 Nowe, 15 IX 1463 Elbląg, 1466 Sztum**\n- Wszystkie te bitwy mieszczą się w przedziale **1454-1466** = czas trwania **wojny trzynastoletniej**\n- Symbol skrzyżowanych mieczy ⚔ klasycznie oznacza miejsca bitew\n\n→ **Wniosek:** zdanie 2 jest poprawne. **Zdanie 2 = PRAWDA (P)**.\n\n## Sposób 3 - analiza zdania 3 (F)\n\n**Treść:** *\"Warmia była częścią terytorium oznaczonego na mapie literą B, czyli tzw. Prus Zakonnych.\"*\n\n→ **Sprawdzenie:**\n- **Warmia** = biskupstwo katolickie z siedzibą w Lidzbarku Warmińskim, później we Fromborku (gdzie pracował i zmarł **Mikołaj Kopernik**, 1473-1543)\n- Po II pokoju toruńskim (1466) Warmia została włączona do **Prus Królewskich** (terytorium A) jako **biskupstwo zwierzchne królowi polskiemu** - z autonomią, ale na obszarze A, nie B\n- Z opisu mapy wynika: \"granica między A i B przebiega ze wschodu od Lidzbarka\" - Lidzbark, jako stolica Warmii, leży po stronie **A**\n\n→ **Wniosek:** Warmia była częścią A (Prus Królewskich), NIE B (Prus Zakonnych). **Zdanie 3 = FAŁSZ (F)**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za **wszystkie trzy** prawidłowe odpowiedzi (1-F, 2-P, 3-F)\n> - **0 pkt** - za błąd w choćby jednej odpowiedzi\n\n## Reference historyczny\n\n> 📖 **Wojna trzynastoletnia (1454-1466) i II pokój toruński:**\n> - **Geneza:** w 1454 r. Związek Pruski (organizacja stanowa miast i szlachty pruskiej) wystąpił do króla Polski Kazimierza Jagiellończyka o **inkorporację** ziem pruskich do Korony. Król wydał akt inkorporacji **6 marca 1454 r.** (znany jako *Akt inkorporacji Prus*)\n> - **Wojna:** Polska vs Zakon Krzyżacki, 1454-1466\n> - Pierwszy etap (1454-55): klęska polska pod **Chojnicami (18 września 1454)**\n> - Reforma armii: **wojska zaciężne** zamiast pospolitego ruszenia, dowódcy: bracia Szczekoccy, Piotr Dunin\n> - Drugi etap (1462-66): zwycięstwa polskie (m.in. **bitwa nad Świeżą Zatoką** 15 IX 1463, **bitwa pod Świnną** 1462)\n> - **Pokój toruński (II) - 19 października 1466 r.:**\n> - Polska otrzymuje **Prusy Królewskie** (zachodnie terytorium A): Pomorze Gdańskie z Gdańskiem, ziemia chełmińska, Malbork, Elbląg, Warmia\n> - **Prusy Zakonne** (wschodnie terytorium B z Królewcem) pozostają w rękach Zakonu, ale jako **lenno Polski** - wielki mistrz musi składać hołd królowi\n> - To kończy ponad 250-letnią rywalizację Polski z Zakonem (od 1226 r., sprowadzenia przez Konrada Mazowieckiego)\n>\n> 📖 **Prusy Królewskie vs Prusy Zakonne (rozróżnienie):**\n> - **Prusy Królewskie (1466-1772)** - bezpośrednio podlegają królowi Polski; mają jednak silną autonomię (sejm pruski, własne sądy, język niemiecki w urzędach miast hanzeatyckich). Główne miasta: Gdańsk, Toruń, Elbląg.\n> - **Prusy Zakonne (1466-1525)** - lenno Polski, rządzone przez Zakon Krzyżacki. W 1525 r. wielki mistrz **Albrecht Hohenzollern** dokonał **sekularyzacji** - Prusy Zakonne stały się **Prusami Książęcymi** (lutereńskie, świeckie księstwo, ale nadal lenno polskie). **Hołd pruski** złożony przez Albrechta królowi Zygmuntowi I Staremu na rynku krakowskim - uwiecznione przez Matejkę.\n>\n> 📖 **Warmia - biskupstwo specjalne:**\n> Po 1466 r. Warmia ma status **biskupstwa zwierzchnego królowi polskiemu**, ale z silną autonomią. Biskupi warmińscy byli mianowani spośród kapituły, choć król Polski miał wpływ. **Mikołaj Kopernik** (1473-1543) - kanonik warmiński, mieszkał we Fromborku. **Ignacy Krasicki** (1735-1801) - biskup warmiński. Do 1772 r. (I rozbiór), kiedy Warmia trafiła pod Prusy.\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - odwrotne przypisanie A i B (zdanie 1 jako P). Pamiętaj: **A (zachodnie, m.in. Gdańsk-Malbork-Toruń) = Prusy Królewskie = inkorporowane do Polski**. **B (wschodnie, Królewiec) = Prusy Zakonne = lenno**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - uznanie Warmii za część Prus Zakonnych ze względu na położenie geograficzne (wschodnio-środkowe). Granica A/B nie biegła w prostej linii - Warmia była enklawą w obrębie A, ale otoczoną od wschodu przez B.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj odróżnienie I i II pokoju toruńskiego: **I pokój toruński (1411)** zakończył wojnę po Grunwaldzie (1410) - Polska nie odzyskała wówczas Pomorza. Dopiero **II pokój toruński (1466)** dał Polsce dostęp do morza i Pomorze.","image":"img/historia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 9. (0-1)<br>Mapa. Podział ziem zakonu krzyżackiego<br>Na podstawie: A. Dybkowska, J. Żaryn, M. Żaryn, Polskie dzieje, Warszawa 2002, s. 73.<br>Na podstawie mapy i własnej wiedzy oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P,<br>jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.<br>1.<br>Terytorium oznaczone na mapie literą A zostało lennem Polski<br>na mocy II pokoju toruńskiego.<br>P<br>F<br>2.<br>Na mapie zaznaczono symbolem „<br>” miejsca bitew z okresu<br>wojny trzynastoletniej.<br>P<br>F<br>3.<br>Warmia była częścią terytorium oznaczonego na mapie literą B,<br>czyli tzw. Prus Zakonnych.<br>P<br>F<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>8.<br>9.<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba pkt<br>A<br>B<br>MHI_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 9. (0-1)<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska<br>i procesy historyczne w kontekście epok<br>i dostrzega zależności pomiędzy różnymi<br>dziedzinami życia społecznego; rozpoznaje<br>rodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła<br>do wyjaśnienia problemu badawczego […].<br>II. Średniowiecze.</p>\n<ol><li>Polska w XIV-XV w.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>opisuje rozwój terytorialny państwa</li></ol>\n<p>polskiego w XIV-XV w.;</p>\n<ol><li>charakteryzuje i ocenia stosunki polsko-</li></ol>\n<p>krzyżackie […].<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za wszystkie trzy prawidłowe odpowiedzi.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną, błędną albo za brak odpowiedzi.<br>Poprawne odpowiedzi<br>1 - F<br>2 - P<br>3 - F</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Tabela:</strong></p>\n<p>| Zdanie | Ocena |<br>| 1. Terytorium A zostało lennem Polski | <strong>F</strong> |<br>| 2. Symbol &quot;⚔&quot; oznacza miejsca bitew z wojny trzynastoletniej | <strong>P</strong> |<br>| 3. Warmia była częścią terytorium B (Prus Zakonnych) | <strong>F</strong> |</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza zdania 1 (F)</h4>\n<p><strong>Treść:</strong> <em>&quot;Terytorium oznaczone na mapie literą A zostało lennem Polski na mocy II pokoju toruńskiego.&quot;</em></p>\n<p>→ <strong>Sprawdzenie:</strong></p>\n<ul><li>Mapa: <strong>A = zachodnia część</strong> byłych ziem Krzyżaków (Gdańsk, Malbork, Toruń, Chełmno, Elbląg)</li><li>Po <strong>II pokoju toruńskim (19 października 1466)</strong> ziemie te otrzymały <strong>status Prus Królewskich</strong> - czyli zostały <strong>bezpośrednio włączone do Korony Polskiej</strong> (nie lenno!)</li><li><strong>Lennem Polski został natomiast obszar B</strong> (wschodnia część z Królewcem) - tzw. <strong>Prusy Zakonne</strong>, gdzie wielki mistrz krzyżacki pozostał wasalem króla polskiego</li></ul>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> zdanie 1 myli A z B. <strong>Zdanie 1 = FAŁSZ (F)</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza zdania 2 (P)</h4>\n<p><strong>Treść:</strong> <em>&quot;Na mapie zaznaczono symbolem ⚔ miejsca bitew z okresu wojny trzynastoletniej.&quot;</em></p>\n<p>→ <strong>Sprawdzenie:</strong></p>\n<ul><li>Mapa zawiera daty bitew/oblężeń: <strong>18 IX 1454 Chojnice, 1454/55 Łasin, 1454-66 Stargard, 1463 Gniew, 1464-65 Nowe, 15 IX 1463 Elbląg, 1466 Sztum</strong></li><li>Wszystkie te bitwy mieszczą się w przedziale <strong>1454-1466</strong> = czas trwania <strong>wojny trzynastoletniej</strong></li><li>Symbol skrzyżowanych mieczy ⚔ klasycznie oznacza miejsca bitew</li></ul>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> zdanie 2 jest poprawne. <strong>Zdanie 2 = PRAWDA (P)</strong>.</p>\n<h4>Sposób 3 - analiza zdania 3 (F)</h4>\n<p><strong>Treść:</strong> <em>&quot;Warmia była częścią terytorium oznaczonego na mapie literą B, czyli tzw. Prus Zakonnych.&quot;</em></p>\n<p>→ <strong>Sprawdzenie:</strong></p>\n<ul><li><strong>Warmia</strong> = biskupstwo katolickie z siedzibą w Lidzbarku Warmińskim, później we Fromborku (gdzie pracował i zmarł <strong>Mikołaj Kopernik</strong>, 1473-1543)</li><li>Po II pokoju toruńskim (1466) Warmia została włączona do <strong>Prus Królewskich</strong> (terytorium A) jako <strong>biskupstwo zwierzchne królowi polskiemu</strong> - z autonomią, ale na obszarze A, nie B</li><li>Z opisu mapy wynika: &quot;granica między A i B przebiega ze wschodu od Lidzbarka&quot; - Lidzbark, jako stolica Warmii, leży po stronie <strong>A</strong></li></ul>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Warmia była częścią A (Prus Królewskich), NIE B (Prus Zakonnych). <strong>Zdanie 3 = FAŁSZ (F)</strong>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za <strong>wszystkie trzy</strong> prawidłowe odpowiedzi (1-F, 2-P, 3-F)<br>- <strong>0 pkt</strong> - za błąd w choćby jednej odpowiedzi</blockquote>\n<h4>Reference historyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Wojna trzynastoletnia (1454-1466) i II pokój toruński:</strong><br>- <strong>Geneza:</strong> w 1454 r. Związek Pruski (organizacja stanowa miast i szlachty pruskiej) wystąpił do króla Polski Kazimierza Jagiellończyka o <strong>inkorporację</strong> ziem pruskich do Korony. Król wydał akt inkorporacji <strong>6 marca 1454 r.</strong> (znany jako <em>Akt inkorporacji Prus</em>)<br>- <strong>Wojna:</strong> Polska vs Zakon Krzyżacki, 1454-1466<br>- Pierwszy etap (1454-55): klęska polska pod <strong>Chojnicami (18 września 1454)</strong><br>- Reforma armii: <strong>wojska zaciężne</strong> zamiast pospolitego ruszenia, dowódcy: bracia Szczekoccy, Piotr Dunin<br>- Drugi etap (1462-66): zwycięstwa polskie (m.in. <strong>bitwa nad Świeżą Zatoką</strong> 15 IX 1463, <strong>bitwa pod Świnną</strong> 1462)<br>- <strong>Pokój toruński (II) - 19 października 1466 r.:</strong><br>- Polska otrzymuje <strong>Prusy Królewskie</strong> (zachodnie terytorium A): Pomorze Gdańskie z Gdańskiem, ziemia chełmińska, Malbork, Elbląg, Warmia<br>- <strong>Prusy Zakonne</strong> (wschodnie terytorium B z Królewcem) pozostają w rękach Zakonu, ale jako <strong>lenno Polski</strong> - wielki mistrz musi składać hołd królowi<br>- To kończy ponad 250-letnią rywalizację Polski z Zakonem (od 1226 r., sprowadzenia przez Konrada Mazowieckiego)<br><br>📖 <strong>Prusy Królewskie vs Prusy Zakonne (rozróżnienie):</strong><br>- <strong>Prusy Królewskie (1466-1772)</strong> - bezpośrednio podlegają królowi Polski; mają jednak silną autonomię (sejm pruski, własne sądy, język niemiecki w urzędach miast hanzeatyckich). Główne miasta: Gdańsk, Toruń, Elbląg.<br>- <strong>Prusy Zakonne (1466-1525)</strong> - lenno Polski, rządzone przez Zakon Krzyżacki. W 1525 r. wielki mistrz <strong>Albrecht Hohenzollern</strong> dokonał <strong>sekularyzacji</strong> - Prusy Zakonne stały się <strong>Prusami Książęcymi</strong> (lutereńskie, świeckie księstwo, ale nadal lenno polskie). <strong>Hołd pruski</strong> złożony przez Albrechta królowi Zygmuntowi I Staremu na rynku krakowskim - uwiecznione przez Matejkę.<br><br>📖 <strong>Warmia - biskupstwo specjalne:</strong><br>Po 1466 r. Warmia ma status <strong>biskupstwa zwierzchnego królowi polskiemu</strong>, ale z silną autonomią. Biskupi warmińscy byli mianowani spośród kapituły, choć król Polski miał wpływ. <strong>Mikołaj Kopernik</strong> (1473-1543) - kanonik warmiński, mieszkał we Fromborku. <strong>Ignacy Krasicki</strong> (1735-1801) - biskup warmiński. Do 1772 r. (I rozbiór), kiedy Warmia trafiła pod Prusy.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - odwrotne przypisanie A i B (zdanie 1 jako P). Pamiętaj: <strong>A (zachodnie, m.in. Gdańsk-Malbork-Toruń) = Prusy Królewskie = inkorporowane do Polski</strong>. <strong>B (wschodnie, Królewiec) = Prusy Zakonne = lenno</strong>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - uznanie Warmii za część Prus Zakonnych ze względu na położenie geograficzne (wschodnio-środkowe). Granica A/B nie biegła w prostej linii - Warmia była enklawą w obrębie A, ale otoczoną od wschodu przez B.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pamiętaj odróżnienie I i II pokoju toruńskiego: <strong>I pokój toruński (1411)</strong> zakończył wojnę po Grunwaldzie (1410) - Polska nie odzyskała wówczas Pomorza. Dopiero <strong>II pokój toruński (1466)</strong> dał Polsce dostęp do morza i Pomorze.</blockquote>"}]}