{"id":"historia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"historia-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"historia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-1)\nFotografie rzeźb antycznych\nH. Honour, J. Fleming, Historia sztuki świata, Warszawa 2006, s. 70.\nDzieje cywilizacji. Prehistoria i starożytność, red. W. Barbasiewicz, Warszawa 1999, s. 117.\nNa podstawie fotografii i własnej wiedzy oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P,\njeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1. Wszystkie rzeźby reprezentują sztukę cywilizacji starożytnego\nBliskiego Wschodu.\nP\nF\n2. Rzeźby A i C są przykładami zastosowania w sztuce\ntzw. kontrapostu.\nP\nF\n3. Rzeźba oznaczona literą B jest charakterystyczna dla sztuki obszaru\nMezopotamii.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła do\nwyjaśnienia problemu badawczego […].\nI. Starożytność.\n1.Cywilizacje Bliskiego i Dalekiego\nWschodu.\nZdający:\n3) rozpoznaje cechy charakterystyczne\nnajważniejszych osiągnięć kulturowych\ncywilizacji bliskowschodnich […].\n2. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura\nstarożytnej Grecji.\nZdający:\n3) rozpoznaje dokonania kulturowe Greków\nw dziedzinie architektury, rzeźby, teatru,\nliteratury, filozofii, nauki i identyfikuje je\nz ich twórcami.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wszystkie trzy prawidłowe odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.\nPrawidłowe odpowiedzi\n1 - F\n2 - F\n3 - P","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Zdanie | Ocena |\n| 1. Wszystkie rzeźby reprezentują sztukę cywilizacji starożytnego Bliskiego Wschodu. | **F** |\n| 2. Rzeźby A i C są przykładami zastosowania w sztuce tzw. kontrapostu. | **F** |\n| 3. Rzeźba oznaczona literą B jest charakterystyczna dla sztuki obszaru Mezopotamii. | **P** |\n\n## Sposób 1 - analiza ikonograficzna każdej rzeźby\n\n### Rzeźba A - para postaci frontalnych\nNa fotografii widać **parę postaci** (mężczyzna i kobieta) o sztywnej, frontalnej postawie. Mężczyzna nosi nakrycie głowy typu **nemes** (chusta królewska faraona), a kobieta ma charakterystyczną perukę. Postacie są wyciosane z bloku kamiennego, z lewą stopą wysuniętą do przodu (kanon kroczący), bez dynamiki ruchu - to **typowa rzeźba egipska Starego/Średniego Państwa**.\n\n→ Egipt to cywilizacja starożytnej Afryki Północnej, **NIE Bliski Wschód** w ścisłym znaczeniu.\n\n### Rzeźba B - postać w długiej szacie z bazaltu\nBrodaty mężczyzna w długiej szacie, z dłońmi złożonymi na piersi, z ozdobnym nakryciem głowy, wykonany z ciemnego kamienia (bazalt/diorit). To kanon **rzeźby mezopotamskiej** - postać władcy lub modlącego się (oranta) z Sumeru/Akadu/Babilonii.\n\n→ Mezopotamia jest częścią starożytnego Bliskiego Wschodu - zdanie 3. potwierdza się.\n\n### Rzeźba C - Atena w kontrapoście\nKobieca postać (Atena) w długiej draperii, w pozie **kontrapostu** (ciężar ciała na jednej nodze, druga noga lekko ugięta), w hełmie z grzebieniem, z ręką opartą na tarczy. Bogate fałdy szat. To **rzeźba grecka klasyczna** (V w. p.n.e.), reprezentująca cywilizację basenu Morza Egejskiego.\n\n→ Grecja to cywilizacja **śródziemnomorska**, NIE Bliski Wschód.\n\n## Sposób 2 - pojęcie kontrapostu\n\n**Kontrapost** (wł. *contrapposto* - \"przeciwwaga\") to schemat kompozycji rzeźbiarskiej, w której postać stoi z ciężarem przeniesionym na jedną nogę, druga zaś jest lekko ugięta i odsunięta. Powoduje to charakterystyczne **lekkie wygięcie biodra i ramion** w przeciwne strony - postać sprawia wrażenie żywej, swobodnej.\n\n**Kontrapost wynaleźli Grecy** w okresie wczesnoklasycznym (V w. p.n.e.), a kanonicznym przykładem jest *Doryforos* Polikleta (ok. 440 r. p.n.e.).\n\n- **Rzeźba A (Egipt)**: postacie stoją sztywno, frontalnie, jedna stopa wysunięta do przodu - to kanon **kroczący**, NIE kontrapost. Ciężar ciała równomiernie rozłożony, brak wygięcia biodra.\n- **Rzeźba C (Grecja)**: tak - Atena ma typowy kontrapost.\n\n→ Zdanie 2. jest **fałszywe**: kontrapost występuje tylko w C, NIE w A.\n\n## Sposób 3 - odwołanie do reference\n\n> 📖 **Reference - cywilizacje starożytne:**\n> - **Bliski Wschód**: Mezopotamia (Sumer, Akad, Babilonia, Asyria), Anatolia, Lewant, Persja\n> - **Egipt**: cywilizacja afrykańska, Dolina Nilu (NIE \"Bliski Wschód\" w sensie geograficznym)\n> - **Grecja**: cywilizacja basenu Morza Egejskiego (Europa Południowa)\n>\n> **Kanon stylów rzeźbiarskich:**\n> - **Egipt**: frontalność, sztywność, kanon kroczący, idealizacja władcy\n> - **Mezopotamia**: postacie modlące się (oranci), bazalt/diorit, brody władcze\n> - **Grecja klasyczna (V w. p.n.e.)**: kontrapost, naturalizm anatomiczny, draperia ujawniająca ciało\n\nRzeźba A (Egipt) + Rzeźba C (Grecja) **nie są** rzeźbami Bliskiego Wschodu - stąd zdanie 1. fałszywe.\n\n## Klucz CKE - schemat punktowania\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za wszystkie trzy prawidłowe odpowiedzi: 1 - F; 2 - F; 3 - P\n> - **0 pkt** - za odpowiedź niepełną LUB błędną LUB brak odpowiedzi\n>\n> Klucz nie akceptuje połowicznych zaliczeń - wszystkie trzy zdania muszą być ocenione poprawnie, inaczej 0 pkt.\n\n## Dlaczego błędne sformułowania mylą\n\n| Zdanie | Ocena | Dlaczego błędne / poprawne | Typowa pułapka |\n| 1. \"Wszystkie rzeźby Bliski Wschód\" | **F** | Tylko B (Mezopotamia) to Bliski Wschód. A - Egipt (Afryka), C - Grecja (Europa). | Mylenie pojęcia \"starożytny Bliski Wschód\" z \"cywilizacje starożytne ogółem\". |\n| 2. \"A i C - kontrapost\" | **F** | Tylko C (grecka Atena) ma kontrapost. A (Egipt) ma kanon kroczący, sztywny. | Mylenie dowolnego \"wysuniętej stopy\" z kontrapostem. Kontrapost = przeniesienie ciężaru na jedną nogę. |\n| 3. \"B - sztuka Mezopotamii\" | **P** | Bazalt/diorit, broda, długa szata, dłonie na piersi → Mezopotamia. | Nieznajomość kanonu rzeźby mezopotamskiej. |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga - \"starożytny Bliski Wschód\":** W historii sztuki termin obejmuje **Mezopotamię, Anatolię, Lewant, Persję** - ale NIE Egipt (Afryka) i NIE Grecję (Europa). Egipt jest cywilizacją OSOBNĄ od Bliskiego Wschodu.\n\n> ⚠️ **Uwaga - kontrapost:** To **grecki wynalazek** klasycyzmu V w. p.n.e. (Poliklet, *Doryforos*). Egipska postać kroczeniowa, mimo że ma jedną stopę wysuniętą, **NIE jest kontrapostem** - brak wygięcia biodra, ciężar równomierny.\n\n> ⚠️ **Uwaga - datowanie po stylu:** Sztywna frontalność + nemes/peruka = Egipt. Bazalt + dłonie na piersi + broda = Mezopotamia. Draperia + kontrapost + hełm = Grecja klasyczna.","image":"img/historia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1. (0-1)<br>Fotografie rzeźb antycznych<br>H. Honour, J. Fleming, Historia sztuki świata, Warszawa 2006, s. 70.<br>Dzieje cywilizacji. Prehistoria i starożytność, red. W. Barbasiewicz, Warszawa 1999, s. 117.<br>Na podstawie fotografii i własnej wiedzy oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P,<br>jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.</p>\n<ol><li>Wszystkie rzeźby reprezentują sztukę cywilizacji starożytnego</li></ol>\n<p>Bliskiego Wschodu.<br>P<br>F</p>\n<ol><li>Rzeźby A i C są przykładami zastosowania w sztuce</li></ol>\n<p>tzw. kontrapostu.<br>P<br>F</p>\n<ol><li>Rzeźba oznaczona literą B jest charakterystyczna dla sztuki obszaru</li></ol>\n<p>Mezopotamii.<br>P<br>F</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 1. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska<br>i procesy historyczne w kontekście epok<br>i dostrzega zależności pomiędzy różnymi<br>dziedzinami życia społecznego; rozpoznaje<br>rodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła do<br>wyjaśnienia problemu badawczego […].<br>I. Starożytność.<br>1.Cywilizacje Bliskiego i Dalekiego<br>Wschodu.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>rozpoznaje cechy charakterystyczne</li></ol>\n<p>najważniejszych osiągnięć kulturowych<br>cywilizacji bliskowschodnich […].</p>\n<ol><li>Społeczeństwo, życie polityczne i kultura</li></ol>\n<p>starożytnej Grecji.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>rozpoznaje dokonania kulturowe Greków</li></ol>\n<p>w dziedzinie architektury, rzeźby, teatru,<br>literatury, filozofii, nauki i identyfikuje je<br>z ich twórcami.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za wszystkie trzy prawidłowe odpowiedzi.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.<br>Prawidłowe odpowiedzi<br>1 - F<br>2 - F<br>3 - P</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Zdanie | Ocena |<br>| 1. Wszystkie rzeźby reprezentują sztukę cywilizacji starożytnego Bliskiego Wschodu. | <strong>F</strong> |<br>| 2. Rzeźby A i C są przykładami zastosowania w sztuce tzw. kontrapostu. | <strong>F</strong> |<br>| 3. Rzeźba oznaczona literą B jest charakterystyczna dla sztuki obszaru Mezopotamii. | <strong>P</strong> |</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza ikonograficzna każdej rzeźby</h4>\n<h5>Rzeźba A - para postaci frontalnych</h5>\n<p>Na fotografii widać <strong>parę postaci</strong> (mężczyzna i kobieta) o sztywnej, frontalnej postawie. Mężczyzna nosi nakrycie głowy typu <strong>nemes</strong> (chusta królewska faraona), a kobieta ma charakterystyczną perukę. Postacie są wyciosane z bloku kamiennego, z lewą stopą wysuniętą do przodu (kanon kroczący), bez dynamiki ruchu - to <strong>typowa rzeźba egipska Starego/Średniego Państwa</strong>.</p>\n<p>→ Egipt to cywilizacja starożytnej Afryki Północnej, <strong>NIE Bliski Wschód</strong> w ścisłym znaczeniu.</p>\n<h5>Rzeźba B - postać w długiej szacie z bazaltu</h5>\n<p>Brodaty mężczyzna w długiej szacie, z dłońmi złożonymi na piersi, z ozdobnym nakryciem głowy, wykonany z ciemnego kamienia (bazalt/diorit). To kanon <strong>rzeźby mezopotamskiej</strong> - postać władcy lub modlącego się (oranta) z Sumeru/Akadu/Babilonii.</p>\n<p>→ Mezopotamia jest częścią starożytnego Bliskiego Wschodu - zdanie 3. potwierdza się.</p>\n<h5>Rzeźba C - Atena w kontrapoście</h5>\n<p>Kobieca postać (Atena) w długiej draperii, w pozie <strong>kontrapostu</strong> (ciężar ciała na jednej nodze, druga noga lekko ugięta), w hełmie z grzebieniem, z ręką opartą na tarczy. Bogate fałdy szat. To <strong>rzeźba grecka klasyczna</strong> (V w. p.n.e.), reprezentująca cywilizację basenu Morza Egejskiego.</p>\n<p>→ Grecja to cywilizacja <strong>śródziemnomorska</strong>, NIE Bliski Wschód.</p>\n<h4>Sposób 2 - pojęcie kontrapostu</h4>\n<p><strong>Kontrapost</strong> (wł. <em>contrapposto</em> - &quot;przeciwwaga&quot;) to schemat kompozycji rzeźbiarskiej, w której postać stoi z ciężarem przeniesionym na jedną nogę, druga zaś jest lekko ugięta i odsunięta. Powoduje to charakterystyczne <strong>lekkie wygięcie biodra i ramion</strong> w przeciwne strony - postać sprawia wrażenie żywej, swobodnej.</p>\n<p><strong>Kontrapost wynaleźli Grecy</strong> w okresie wczesnoklasycznym (V w. p.n.e.), a kanonicznym przykładem jest <em>Doryforos</em> Polikleta (ok. 440 r. p.n.e.).</p>\n<ul><li><strong>Rzeźba A (Egipt)</strong>: postacie stoją sztywno, frontalnie, jedna stopa wysunięta do przodu - to kanon <strong>kroczący</strong>, NIE kontrapost. Ciężar ciała równomiernie rozłożony, brak wygięcia biodra.</li><li><strong>Rzeźba C (Grecja)</strong>: tak - Atena ma typowy kontrapost.</li></ul>\n<p>→ Zdanie 2. jest <strong>fałszywe</strong>: kontrapost występuje tylko w C, NIE w A.</p>\n<h4>Sposób 3 - odwołanie do reference</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - cywilizacje starożytne:</strong><br>- <strong>Bliski Wschód</strong>: Mezopotamia (Sumer, Akad, Babilonia, Asyria), Anatolia, Lewant, Persja<br>- <strong>Egipt</strong>: cywilizacja afrykańska, Dolina Nilu (NIE &quot;Bliski Wschód&quot; w sensie geograficznym)<br>- <strong>Grecja</strong>: cywilizacja basenu Morza Egejskiego (Europa Południowa)<br><br><strong>Kanon stylów rzeźbiarskich:</strong><br>- <strong>Egipt</strong>: frontalność, sztywność, kanon kroczący, idealizacja władcy<br>- <strong>Mezopotamia</strong>: postacie modlące się (oranci), bazalt/diorit, brody władcze<br>- <strong>Grecja klasyczna (V w. p.n.e.)</strong>: kontrapost, naturalizm anatomiczny, draperia ujawniająca ciało</blockquote>\n<p>Rzeźba A (Egipt) + Rzeźba C (Grecja) <strong>nie są</strong> rzeźbami Bliskiego Wschodu - stąd zdanie 1. fałszywe.</p>\n<h4>Klucz CKE - schemat punktowania</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE (zadanie 1, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za wszystkie trzy prawidłowe odpowiedzi: 1 - F; 2 - F; 3 - P<br>- <strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź niepełną LUB błędną LUB brak odpowiedzi<br><br>Klucz nie akceptuje połowicznych zaliczeń - wszystkie trzy zdania muszą być ocenione poprawnie, inaczej 0 pkt.</blockquote>\n<h4>Dlaczego błędne sformułowania mylą</h4>\n<p>| Zdanie | Ocena | Dlaczego błędne / poprawne | Typowa pułapka |<br>| 1. &quot;Wszystkie rzeźby Bliski Wschód&quot; | <strong>F</strong> | Tylko B (Mezopotamia) to Bliski Wschód. A - Egipt (Afryka), C - Grecja (Europa). | Mylenie pojęcia &quot;starożytny Bliski Wschód&quot; z &quot;cywilizacje starożytne ogółem&quot;. |<br>| 2. &quot;A i C - kontrapost&quot; | <strong>F</strong> | Tylko C (grecka Atena) ma kontrapost. A (Egipt) ma kanon kroczący, sztywny. | Mylenie dowolnego &quot;wysuniętej stopy&quot; z kontrapostem. Kontrapost = przeniesienie ciężaru na jedną nogę. |<br>| 3. &quot;B - sztuka Mezopotamii&quot; | <strong>P</strong> | Bazalt/diorit, broda, długa szata, dłonie na piersi → Mezopotamia. | Nieznajomość kanonu rzeźby mezopotamskiej. |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - &quot;starożytny Bliski Wschód&quot;:</strong> W historii sztuki termin obejmuje <strong>Mezopotamię, Anatolię, Lewant, Persję</strong> - ale NIE Egipt (Afryka) i NIE Grecję (Europa). Egipt jest cywilizacją OSOBNĄ od Bliskiego Wschodu.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - kontrapost:</strong> To <strong>grecki wynalazek</strong> klasycyzmu V w. p.n.e. (Poliklet, <em>Doryforos</em>). Egipska postać kroczeniowa, mimo że ma jedną stopę wysuniętą, <strong>NIE jest kontrapostem</strong> - brak wygięcia biodra, ciężar równomierny.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - datowanie po stylu:</strong> Sztywna frontalność + nemes/peruka = Egipt. Bazalt + dłonie na piersi + broda = Mezopotamia. Draperia + kontrapost + hełm = Grecja klasyczna.</blockquote>"}]}