{"id":"historia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/10.2","paper_id":"historia-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"10.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nNa podstawie fotografii i własnej wiedzy uzupełnij tabelę - wpisz obok podanych imion\ni nazwisk dowódców nazwy miejscowości związanych z ich największymi zwycięstwami\nmilitarnymi. Nazwy wybierz spośród wymienionych w źródle.\n1.\nStanisław Żółkiewski\n2.\nJan Karol Chodkiewicz\n3.\nJan III Sobieski\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n9.1.\n9.2.\n9.3. 10.1. 10.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\n972-1683\nCedynia 24 VI 972\nWołyń nad Bugiem 22 VII 1018\nGłogów sierpień - wrzesień 1109\nLegnica 9 IV 1241\nPłowce 27 IX 1331\nGrunwald 15 VII 1410\nWarna 10 XI 1444\nOrsza 8 IX 1514\nPsków 24 VIII 1581 - 15 I 1582\nKircholm 27 IX 1605\nKłuszyn - Moskwa\n4 VII - 28 VIII 1610\n972-1683\nCecora 18-29 IX 1620\nChocim 2 IX - 9 X 1621 /10-11 XI 1673\nTrzciana 25 VI 1629\nSmoleńsk 18 X 1632 - 25 II 1634\nBeresteczko 28-30 VI 1651\nJasna Góra 18 XI - 26 XII 1655\nWarszawa 30 V - 1 VII, 28-30 VII 1656\nLubar - Cudnów 14 IX - 3 X 1660\nLwów 24 VIII 1675\nWiedeń 12 IX 1683\nMHI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego […]; ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego […].\nIII. Dzieje nowożytne.\n4. Rzeczpospolita Obojga Narodów\nw XVII w. Ustrój, społeczeństwo i kultura.\nZdający:\n2) opisuje główne etapy konfliktów […]\nmilitarnych Rzeczypospolitej ze Szwecją,\npaństwem moskiewskim/Rosją i Turcją\nw XVII w.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wszystkie trzy prawidłowe odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.\nPrawidłowe odpowiedzi\n1 - Kłuszyn\n2 - Kircholm / Chocim\n3 - Wiedeń / Chocim","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Dowódca | Miejscowość zwycięstwa |\n| 1. Stanisław Żółkiewski | **Kłuszyn (1610)** |\n| 2. Jan Karol Chodkiewicz | **Kircholm (1605)** *lub* **Chocim (1621)** |\n| 3. Jan III Sobieski | **Wiedeń (1683)** *lub* **Chocim (1673)** |\n\n## Sposób 1 - identyfikacja dowódców i ich bitew\n\n### 1. Stanisław Żółkiewski (1547-1620) - Kłuszyn 1610\n\n**Stanisław Żółkiewski** - hetman wielki koronny od 1618, wcześniej hetman polny koronny. Najwybitniejszy wódz początku XVII w.\n\n**Bitwa pod Kłuszynem (4 VII 1610):**\n- Kontekst: **dymitriady** i interwencja polska w Rosji za Zygmunta III Wazy.\n- Żółkiewski na czele **ok. 6500 polskich husarzy i jazdy** rozbił **30-tysięczną armię rosyjsko-szwedzką** (Dymitr Szujski, Jakub De la Gardie).\n- Skutek: Polacy zajęli **Moskwę** (28 VIII 1610); zaproponowano **carowi Władysławowi** (syn Zygmunta III) tron Rosji.\n- To **najświetniejsze zwycięstwo Żółkiewskiego** - jedyna w historii sytuacja, w której Polak panował (formalnie) w Moskwie.\n\n→ Z listy bitew na tablicach: **\"Kłuszyn-Moskwa 4 VII - 28 VIII 1610\"**.\n\n→ Żółkiewski zginął 10 lat później pod **Cecorą (1620)** - Tatarzy odcięli mu głowę.\n\n### 2. Jan Karol Chodkiewicz (1560-1621) - Kircholm 1605 lub Chocim 1621\n\n**Jan Karol Chodkiewicz** - hetman wielki litewski, mistrz operacji defensywnych.\n\n**Bitwa pod Kircholmem (27 IX 1605):**\n- Kontekst: I wojna polsko-szwedzka o Inflanty (1600-1611).\n- Chodkiewicz na czele **3500 polskich husarzy + piechoty** pokonał **10-11-tysięczną armię szwedzką** Karola IX Sudermańskiego.\n- Bitwa kanoniczna - trzykrotnie liczniejszy wróg rozbity w godzinę.\n- Wojska szwedzkie straciły ok. 8000 zabitych, Polacy ok. 100.\n\n**Bitwa pod Chocimiem (2 IX - 9 X 1621):**\n- Kontekst: wojna polsko-turecka po klęsce Cecory 1620.\n- Chodkiewicz dowodził obroną obozu pod Chocimiem przeciw armii sułtana **Osmana II**.\n- **Zmarł podczas oblężenia 24 IX 1621**, dowództwo objął Stanisław Lubomirski.\n- Mimo śmierci Chodkiewicza obrona była skuteczna - Turcy odstąpili (rozejm Polska-Turcja).\n\n→ Z listy bitew na tablicach: **\"Kircholm 27 IX 1605\"** lub **\"Chocim 2 IX - 9 X 1621\"**.\n\n### 3. Jan III Sobieski (1629-1696) - Wiedeń 1683 lub Chocim 1673\n\n**Jan III Sobieski** - hetman wielki koronny od 1668, **król Polski 1674-1696**, słynny pogromca Turków.\n\n**Bitwa pod Chocimiem (10-11 XI 1673):**\n- Kontekst: wojna polsko-turecka 1672-1676 po klęsce Buczacza (1672, utrata Podola).\n- Sobieski (wówczas hetman) rozbił armię turecką **Hussein Paszy**.\n- Zwycięstwo na dzień przed śmiercią króla Michała Korybuta (10 XI 1673) - przyczyniło się do **wyboru Sobieskiego na króla** w 1674 r.\n\n**Bitwa pod Wiedniem (12 IX 1683):**\n- Kontekst: **oblężenie Wiednia** przez wezyra Karę Mustafę (lipiec-wrzesień 1683); Habsburgowie (Leopold I) wezwali Polskę o pomoc.\n- Sobieski na czele **armii sprzymierzonej (Polacy, Niemcy, Austriacy)** zaatakował z Kahlenbergu (\"góra łysa\") tureckie pozycje.\n- **Decydująca rola husarii polskiej** - ok. 3000 koni husarii skierowane w atak na pozycje sułtańskie.\n- **Zwycięstwo doszczętne** - wojska tureckie rozbite, koniec ekspansji osmańskiej w Europie.\n- Sobieski napisał do papieża: *\"Venimus, vidimus, Deus vicit\"* (\"Przyszliśmy, zobaczyliśmy, Bóg zwyciężył\" - parafraza Cezara).\n\n→ Z listy bitew na tablicach: **\"Chocim 10-11 XI 1673\"** lub **\"Wiedeń 12 IX 1683\"**.\n\n## Reference historyczny\n\n> 📖 **Reference - wybitni hetmani I RP:**\n> - **Jan Zamoyski** (1542-1605) - kanclerz + hetman wielki koronny, Byczyna 1588.\n> - **Stanisław Żółkiewski** (1547-1620) - Kłuszyn 1610, śmierć pod Cecorą 1620.\n> - **Jan Karol Chodkiewicz** (1560-1621) - Kircholm 1605, Chocim 1621.\n> - **Stefan Czarniecki** (ok. 1599-1665) - wojny ze Szwedami, Danią; \"wojna szarpana\".\n> - **Jan Sobieski** (1629-1696) - Chocim 1673, Wiedeń 1683.\n>\n> 📖 **Reference - bitwy kluczowe Polski XVII w.:**\n> - **Kircholm 1605** - Chodkiewicz vs Szwedzi (Inflanty)\n> - **Kłuszyn 1610** - Żółkiewski vs Rosjanie (dymitriady)\n> - **Chocim 1621** - Chodkiewicz/Lubomirski vs Turcy (po Cecorze 1620)\n> - **Beresteczko 1651** - Jan Kazimierz vs Chmielnicki\n> - **Chocim 1673** - Sobieski vs Turcy\n> - **Wiedeń 1683** - Sobieski vs Turcy (Kara Mustafa)\n\n## Klucz CKE - schemat punktowania\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 10.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za wszystkie trzy prawidłowe odpowiedzi\n> - **0 pkt** - za odpowiedź niepełną LUB błędną LUB brak odpowiedzi\n>\n> **Akceptowane warianty (wystarczy jedna z dwóch dla 2 i 3):**\n> - 1. Stanisław Żółkiewski - **Kłuszyn** (1610) - JEDYNA OPCJA\n> - 2. Jan Karol Chodkiewicz - **Kircholm** (1605) LUB **Chocim** (1621)\n> - 3. Jan III Sobieski - **Wiedeń** (1683) LUB **Chocim** (1673)\n>\n> **Format:** wystarczy nazwa miejscowości; rok podany w tablicach (klucz nie wymaga oddzielnego podawania).\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga - dwa Chocimy:** Na tablicach widnieje **\"Chocim 2 IX - 9 X 1621/10-11 XI 1673\"**. Jest to JEDEN wpis dla **dwóch bitew** stoczonych w tym samym miejscu: pierwsza za Chodkiewicza/Lubomirskiego (1621), druga za Sobieskiego (1673). Oba zwycięstwa polskie nad Turkami.\n\n> ⚠️ **Uwaga - Żółkiewski nie był pod Wiedniem ani Kircholmem:** Często myli się Żółkiewskiego z Chodkiewiczem (obaj XVII w., obaj hetmani). Żółkiewski to **Moskwa/Kłuszyn 1610**, Chodkiewicz to **Kircholm 1605/Chocim 1621**. Żółkiewski zginął w 1620, Chodkiewicz w 1621.\n\n> ⚠️ **Uwaga - Sobieski jako król, ale na tablicach jako hetman:** Sobieski był jednocześnie hetmanem (przed 1674) i królem (1674-1696). **Chocim 1673** wygrał jako hetman, **Wiedeń 1683** już jako król. Obie bitwy nazywane są \"zwycięstwami Sobieskiego\".","image":"img/historia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 10.2. (0-1)
Na podstawie fotografii i własnej wiedzy uzupełnij tabelę - wpisz obok podanych imion
i nazwisk dowódców nazwy miejscowości związanych z ich największymi zwycięstwami
militarnymi. Nazwy wybierz spośród wymienionych w źródle.
1.
Stanisław Żółkiewski
2.
Jan Karol Chodkiewicz
3.
Jan III Sobieski
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
9.1.
9.2.
9.3. 10.1. 10.2.
Maks. liczba pkt
1
1
1
1
1
Uzyskana liczba pkt
972-1683
Cedynia 24 VI 972
Wołyń nad Bugiem 22 VII 1018
Głogów sierpień - wrzesień 1109
Legnica 9 IV 1241
Płowce 27 IX 1331
Grunwald 15 VII 1410
Warna 10 XI 1444
Orsza 8 IX 1514
Psków 24 VIII 1581 - 15 I 1582
Kircholm 27 IX 1605
Kłuszyn - Moskwa
4 VII - 28 VIII 1610
972-1683
Cecora 18-29 IX 1620
Chocim 2 IX - 9 X 1621 /10-11 XI 1673
Trzciana 25 VI 1629
Smoleńsk 18 X 1632 - 25 II 1634
Beresteczko 28-30 VI 1651
Jasna Góra 18 XI - 26 XII 1655
Warszawa 30 V - 1 VII, 28-30 VII 1656
Lubar - Cudnów 14 IX - 3 X 1660
Lwów 24 VIII 1675
Wiedeń 12 IX 1683
MHI_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 10.2. (0-1)
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście epok
i dostrzega zależności pomiędzy różnymi
dziedzinami życia społecznego […]; ocenia
przydatność źródła do wyjaśnienia
problemu historycznego […].
III. Dzieje nowożytne.

\n
  1. Rzeczpospolita Obojga Narodów
\n

w XVII w. Ustrój, społeczeństwo i kultura.
Zdający:

\n
  1. opisuje główne etapy konfliktów […]
\n

militarnych Rzeczypospolitej ze Szwecją,
państwem moskiewskim/Rosją i Turcją
w XVII w.
Schemat punktowania
1 p. - za wszystkie trzy prawidłowe odpowiedzi.
0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Prawidłowe odpowiedzi
1 - Kłuszyn
2 - Kircholm / Chocim
3 - Wiedeń / Chocim

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

| Dowódca | Miejscowość zwycięstwa |
| 1. Stanisław Żółkiewski | Kłuszyn (1610) |
| 2. Jan Karol Chodkiewicz | Kircholm (1605) lub Chocim (1621) |
| 3. Jan III Sobieski | Wiedeń (1683) lub Chocim (1673) |

\n

Sposób 1 - identyfikacja dowódców i ich bitew

\n
1. Stanisław Żółkiewski (1547-1620) - Kłuszyn 1610
\n

Stanisław Żółkiewski - hetman wielki koronny od 1618, wcześniej hetman polny koronny. Najwybitniejszy wódz początku XVII w.

\n

Bitwa pod Kłuszynem (4 VII 1610):

\n\n

→ Z listy bitew na tablicach: "Kłuszyn-Moskwa 4 VII - 28 VIII 1610".

\n

→ Żółkiewski zginął 10 lat później pod Cecorą (1620) - Tatarzy odcięli mu głowę.

\n
2. Jan Karol Chodkiewicz (1560-1621) - Kircholm 1605 lub Chocim 1621
\n

Jan Karol Chodkiewicz - hetman wielki litewski, mistrz operacji defensywnych.

\n

Bitwa pod Kircholmem (27 IX 1605):

\n\n

Bitwa pod Chocimiem (2 IX - 9 X 1621):

\n\n

→ Z listy bitew na tablicach: "Kircholm 27 IX 1605" lub "Chocim 2 IX - 9 X 1621".

\n
3. Jan III Sobieski (1629-1696) - Wiedeń 1683 lub Chocim 1673
\n

Jan III Sobieski - hetman wielki koronny od 1668, król Polski 1674-1696, słynny pogromca Turków.

\n

Bitwa pod Chocimiem (10-11 XI 1673):

\n\n

Bitwa pod Wiedniem (12 IX 1683):

\n\n

→ Z listy bitew na tablicach: "Chocim 10-11 XI 1673" lub "Wiedeń 12 IX 1683".

\n

Reference historyczny

\n
📖 Reference - wybitni hetmani I RP:
- Jan Zamoyski (1542-1605) - kanclerz + hetman wielki koronny, Byczyna 1588.
- Stanisław Żółkiewski (1547-1620) - Kłuszyn 1610, śmierć pod Cecorą 1620.
- Jan Karol Chodkiewicz (1560-1621) - Kircholm 1605, Chocim 1621.
- Stefan Czarniecki (ok. 1599-1665) - wojny ze Szwedami, Danią; "wojna szarpana".
- Jan Sobieski (1629-1696) - Chocim 1673, Wiedeń 1683.

📖 Reference - bitwy kluczowe Polski XVII w.:
- Kircholm 1605 - Chodkiewicz vs Szwedzi (Inflanty)
- Kłuszyn 1610 - Żółkiewski vs Rosjanie (dymitriady)
- Chocim 1621 - Chodkiewicz/Lubomirski vs Turcy (po Cecorze 1620)
- Beresteczko 1651 - Jan Kazimierz vs Chmielnicki
- Chocim 1673 - Sobieski vs Turcy
- Wiedeń 1683 - Sobieski vs Turcy (Kara Mustafa)
\n

Klucz CKE - schemat punktowania

\n
📋 Klucz CKE (zadanie 10.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - za wszystkie trzy prawidłowe odpowiedzi
- 0 pkt - za odpowiedź niepełną LUB błędną LUB brak odpowiedzi

Akceptowane warianty (wystarczy jedna z dwóch dla 2 i 3):
- 1. Stanisław Żółkiewski - Kłuszyn (1610) - JEDYNA OPCJA
- 2. Jan Karol Chodkiewicz - Kircholm (1605) LUB Chocim (1621)
- 3. Jan III Sobieski - Wiedeń (1683) LUB Chocim (1673)

Format: wystarczy nazwa miejscowości; rok podany w tablicach (klucz nie wymaga oddzielnego podawania).
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga - dwa Chocimy: Na tablicach widnieje "Chocim 2 IX - 9 X 1621/10-11 XI 1673". Jest to JEDEN wpis dla dwóch bitew stoczonych w tym samym miejscu: pierwsza za Chodkiewicza/Lubomirskiego (1621), druga za Sobieskiego (1673). Oba zwycięstwa polskie nad Turkami.
\n
⚠️ Uwaga - Żółkiewski nie był pod Wiedniem ani Kircholmem: Często myli się Żółkiewskiego z Chodkiewiczem (obaj XVII w., obaj hetmani). Żółkiewski to Moskwa/Kłuszyn 1610, Chodkiewicz to Kircholm 1605/Chocim 1621. Żółkiewski zginął w 1620, Chodkiewicz w 1621.
\n
⚠️ Uwaga - Sobieski jako król, ale na tablicach jako hetman: Sobieski był jednocześnie hetmanem (przed 1674) i królem (1674-1696). Chocim 1673 wygrał jako hetman, Wiedeń 1683 już jako król. Obie bitwy nazywane są "zwycięstwami Sobieskiego".
"}]}