{"id":"historia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/12.1","paper_id":"historia-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"12.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nPodaj stosowaną w historiografii nazwę wydarzenia, z okazji którego wybito medal.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego […]; ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego […].\nIV. Wiek XIX\n1. Europa napoleońska.\nZdający:\n1) opisuje kierunki i etapy podbojów\nNapoleona; charakteryzuje napoleońską\nideę imperium.\nSchemat punktowania\n1 p. - za podanie prawidłowej nazwy.\n0 p. - za odpowiedź błędną lub za brak odpowiedzi.\nPrawidłowa odpowiedź\npokój (traktat) w Tylży / utworzenie Księstwa Warszawskiego","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Wydarzenie:** **Pokój (traktat) w Tylży** zawarty **7-9 lipca 1807 r.**, a w jego ramach - **utworzenie Księstwa Warszawskiego** (22 lipca 1807 r., konstytucja nadana przez Napoleona w Dreźnie).\n\n## Sposób 1 - analiza ikonografii medalu\n\n**Co widać na rewersie medalu (1807 r.):**\n\n1. **W otoku napis:** *\"PRISCA DECORA RESTITUTA\"* - łacińskie hasło oznaczające **\"Stare piękno przywrócone\"** / \"Dawna godność/świetność przywrócona\".\n2. **W centrum:** **tron monarszy z insygniami koronacyjnymi** (korona, berło, miecz) - symbol władzy królewskiej / państwowości.\n3. **U dołu napis:** *\"OTTONI III BOLESLAO ANNO 1000 / NAPOLEONI FRIDERICO AUGUSTO ANNO MDCCCVII\"*:\n- **\"Otton III, Bolesław, r. 1000\"** - odwołanie do **Zjazdu Gnieźnieńskiego 1000 r.**\n- **\"Napoleon, Fryderyk August, r. 1807\"** - odwołanie do **traktatu w Tylży 1807** i utworzenia Księstwa Warszawskiego.\n\n→ Medal wybito dla upamiętnienia **utworzenia Księstwa Warszawskiego** (po pokoju tylżyckim) jako odrodzenia państwa polskiego w sojuszu francuskim - analogia do Zjazdu Gnieźnieńskiego (Otton III ofiarował Bolesławowi I Chrobremu insygnia/koronę).\n\n## Sposób 2 - kontekst historyczny\n\n### Kampania 1806-1807\n- **14 X 1806** - bitwa pod **Jeną i Auerstedt**, klęska Prus przed Napoleonem.\n- **27 X 1806** - Napoleon wkracza do Berlina.\n- **Listopad 1806** - Napoleon ogłasza w Berlinie **blokadę kontynentalną** Anglii, kierując się ku Polsce.\n- **18 XI 1806** - wyzwolenie Poznania, początek tworzenia Legionów Polskich (Jan Henryk Dąbrowski).\n- **27 I 1807** - Napoleon w Warszawie.\n- **8 II 1807** - bitwa pod **Pruską Iławą** (Eylau) - krwawa, nierozstrzygnięta.\n- **14 VI 1807** - bitwa pod **Frydlandem** - zwycięstwo Napoleona nad Rosjanami.\n\n### Pokój w Tylży (7-9 VII 1807)\n- Napoleon spotkał się z **carem Aleksandrem I** na tratwie na rzece Niemen (przy Tylży).\n- Postanowienia:\n- **Utworzenie Księstwa Warszawskiego** z ziem II i III zaboru pruskiego.\n- **Fryderyk August** (król Saksonii, dynastia Wettynów) - księciem warszawskim.\n- Rosja przystąpiła do blokady kontynentalnej.\n- Aleksander I uzyskał obwód białostocki.\n\n### Konstytucja Księstwa Warszawskiego (22 VII 1807, Drezno)\n- Nadana przez Napoleona; **Kodeks Napoleona** jako prawo cywilne.\n- Pierwsza polska konstytucja po Konstytucji 3 Maja (1791).\n- **Zniesienie poddaństwa osobistego** chłopów (ale bez własności gruntu).\n\n## Sposób 3 - analiza paraleli na medalu (1000 vs 1807)\n\nMedal jest klasycznym przykładem **propagandy napoleońskiej** odwołującej się do **analogii historycznej**:\n\n| Element | Rok 1000 (Zjazd Gnieźnieński) | Rok 1807 (Pokój w Tylży / Księstwo Warszawskie) |\n| **Cesarz Rzymski / Cesarz Francuzów** | **Otton III** | **Napoleon I** |\n| **Władca polski (książę)** | **Bolesław I Chrobry** | **Fryderyk August** (jako książę warszawski) |\n| **Akt symboliczny** | nadanie insygniów królewskich (włócznia św. Maurycego, kopia Włóczni Świętej) | nadanie konstytucji księstwu |\n| **Treść symboliczna** | uznanie suwerenności Polski | odrodzenie państwa polskiego pod Napoleonem |\n\n→ Hasło **\"PRISCA DECORA RESTITUTA\"** (\"stare piękno przywrócone\") oznacza: dawna polska państwowość, utracona przez rozbiory, została przywrócona przez Napoleona - analogicznie do uznania państwa Chrobrego przez Ottona III.\n\n## Reference historyczny\n\n> 📖 **Reference - Księstwo Warszawskie (1807-1815):**\n> - **7-9 VII 1807** - pokój w Tylży, postanowienie utworzenia.\n> - **22 VII 1807** - Konstytucja Księstwa Warszawskiego (Drezno).\n> - Władca: **Fryderyk August Wettyn**, król Saksonii (sojusznik Napoleona).\n> - **1809** - rozszerzenie o Galicję Zachodnią (po wojnie z Austrią).\n> - **1812** - udział wojsk polskich w wyprawie Napoleona na Rosję.\n> - **1815** - Kongres Wiedeński → likwidacja Księstwa, w jego miejsce **Królestwo Polskie** pod Rosją.\n>\n> 📖 **Reference - Zjazd Gnieźnieński 1000 r.:**\n> - Pielgrzymka cesarza Ottona III do grobu św. Wojciecha w Gnieźnie.\n> - Spotkanie z **Bolesławem I Chrobrym** (władcą Polski).\n> - Otton III ofiarował Bolesławowi **włócznię św. Maurycego** (kopia Włóczni Świętej).\n> - Symboliczne uznanie suwerenności Polski; ustanowienie arcybiskupstwa gnieźnieńskiego.\n> - 25 lat później (**1025**) Bolesław koronował się na **pierwszego króla Polski**.\n>\n> 📖 **Reference - propaganda napoleońska wobec Polski:**\n> - Napoleon przedstawiał się jako **wybawiciel narodów uciemiężonych** (\"napoleońska legenda\").\n> - Polacy w nim widzieli nadzieję na restytucję państwa po rozbiorach.\n> - Mazurek Dąbrowskiego (1797): \"Bonaparte nam dał przykład, jak zwyciężać mamy\".\n\n## Klucz CKE - schemat punktowania\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 12.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za podanie prawidłowej nazwy wydarzenia\n> - **0 pkt** - za odpowiedź błędną LUB brak odpowiedzi\n>\n> **Akceptowane warianty:**\n> - \"pokój w Tylży\"\n> - \"traktat w Tylży\"\n> - \"utworzenie Księstwa Warszawskiego\"\n> - \"powstanie Księstwa Warszawskiego (1807)\"\n> - \"Księstwo Warszawskie\"\n>\n> **Wykluczone:**\n> - \"Kongres Wiedeński\" (to 1815, NIE 1807)\n> - \"Sejm Wielki\" (1788-1792)\n> - \"Konstytucja 3 Maja\" (1791)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga - Tylża to dzisiejszy Sowieck (Kaliningrad):** Tylża (niem. *Tilsit*) - miasto w Prusach Wschodnich, dziś **Sowieck** w obwodzie kaliningradzkim (Rosja). Spotkanie Napoleona z carem odbyło się na **tratwie na rzece Niemen** - symbolicznie \"poza terytorium\" obu mocarstw.\n\n> ⚠️ **Uwaga - Fryderyk August NIE był Polakiem:** **Fryderyk August III** Wettyn (1750-1827) - elektor i król Saksonii. Stał się księciem warszawskim **na mocy decyzji Napoleona**, jako spadkobierca dynastyczny po Stanisławie Auguście Poniatowskim (Konstytucja 3 Maja 1791 przewidywała sukcesję Wettynów na tron polski).\n\n> ⚠️ **Uwaga - \"PRISCA DECORA RESTITUTA\" - łacińskie hasło:** *Prisca* = dawna; *decora* = ozdoby/piękno; *restituta* = przywrócone. Razem: \"Dawne ozdoby/piękno przywrócone\". To aluzja do symboliki cesarstwa rzymskiego - Napoleon zawsze sięgał po antyczne motywy w propagandzie (cesarstwo rzymskie jako wzór).","image":"img/historia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 12.1. (0-1)<br>Podaj stosowaną w historiografii nazwę wydarzenia, z okazji którego wybito medal.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 12.1. (0-1)<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska<br>i procesy historyczne w kontekście epok<br>i dostrzega zależności pomiędzy różnymi<br>dziedzinami życia społecznego […]; ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia<br>problemu historycznego […].<br>IV. Wiek XIX</p>\n<ol><li>Europa napoleońska.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>opisuje kierunki i etapy podbojów</li></ol>\n<p>Napoleona; charakteryzuje napoleońską<br>ideę imperium.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za podanie prawidłowej nazwy.<br>0 p. - za odpowiedź błędną lub za brak odpowiedzi.<br>Prawidłowa odpowiedź<br>pokój (traktat) w Tylży / utworzenie Księstwa Warszawskiego</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Wydarzenie:</strong> <strong>Pokój (traktat) w Tylży</strong> zawarty <strong>7-9 lipca 1807 r.</strong>, a w jego ramach - <strong>utworzenie Księstwa Warszawskiego</strong> (22 lipca 1807 r., konstytucja nadana przez Napoleona w Dreźnie).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza ikonografii medalu</h4>\n<p><strong>Co widać na rewersie medalu (1807 r.):</strong></p>\n<ol><li><strong>W otoku napis:</strong> <em>&quot;PRISCA DECORA RESTITUTA&quot;</em> - łacińskie hasło oznaczające <strong>&quot;Stare piękno przywrócone&quot;</strong> / &quot;Dawna godność/świetność przywrócona&quot;.</li><li><strong>W centrum:</strong> <strong>tron monarszy z insygniami koronacyjnymi</strong> (korona, berło, miecz) - symbol władzy królewskiej / państwowości.</li><li><strong>U dołu napis:</strong> <em>&quot;OTTONI III BOLESLAO ANNO 1000 / NAPOLEONI FRIDERICO AUGUSTO ANNO MDCCCVII&quot;</em>:</li></ol>\n<ul><li><strong>&quot;Otton III, Bolesław, r. 1000&quot;</strong> - odwołanie do <strong>Zjazdu Gnieźnieńskiego 1000 r.</strong></li><li><strong>&quot;Napoleon, Fryderyk August, r. 1807&quot;</strong> - odwołanie do <strong>traktatu w Tylży 1807</strong> i utworzenia Księstwa Warszawskiego.</li></ul>\n<p>→ Medal wybito dla upamiętnienia <strong>utworzenia Księstwa Warszawskiego</strong> (po pokoju tylżyckim) jako odrodzenia państwa polskiego w sojuszu francuskim - analogia do Zjazdu Gnieźnieńskiego (Otton III ofiarował Bolesławowi I Chrobremu insygnia/koronę).</p>\n<h4>Sposób 2 - kontekst historyczny</h4>\n<h5>Kampania 1806-1807</h5>\n<ul><li><strong>14 X 1806</strong> - bitwa pod <strong>Jeną i Auerstedt</strong>, klęska Prus przed Napoleonem.</li><li><strong>27 X 1806</strong> - Napoleon wkracza do Berlina.</li><li><strong>Listopad 1806</strong> - Napoleon ogłasza w Berlinie <strong>blokadę kontynentalną</strong> Anglii, kierując się ku Polsce.</li><li><strong>18 XI 1806</strong> - wyzwolenie Poznania, początek tworzenia Legionów Polskich (Jan Henryk Dąbrowski).</li><li><strong>27 I 1807</strong> - Napoleon w Warszawie.</li><li><strong>8 II 1807</strong> - bitwa pod <strong>Pruską Iławą</strong> (Eylau) - krwawa, nierozstrzygnięta.</li><li><strong>14 VI 1807</strong> - bitwa pod <strong>Frydlandem</strong> - zwycięstwo Napoleona nad Rosjanami.</li></ul>\n<h5>Pokój w Tylży (7-9 VII 1807)</h5>\n<ul><li>Napoleon spotkał się z <strong>carem Aleksandrem I</strong> na tratwie na rzece Niemen (przy Tylży).</li><li>Postanowienia:</li><li><strong>Utworzenie Księstwa Warszawskiego</strong> z ziem II i III zaboru pruskiego.</li><li><strong>Fryderyk August</strong> (król Saksonii, dynastia Wettynów) - księciem warszawskim.</li><li>Rosja przystąpiła do blokady kontynentalnej.</li><li>Aleksander I uzyskał obwód białostocki.</li></ul>\n<h5>Konstytucja Księstwa Warszawskiego (22 VII 1807, Drezno)</h5>\n<ul><li>Nadana przez Napoleona; <strong>Kodeks Napoleona</strong> jako prawo cywilne.</li><li>Pierwsza polska konstytucja po Konstytucji 3 Maja (1791).</li><li><strong>Zniesienie poddaństwa osobistego</strong> chłopów (ale bez własności gruntu).</li></ul>\n<h4>Sposób 3 - analiza paraleli na medalu (1000 vs 1807)</h4>\n<p>Medal jest klasycznym przykładem <strong>propagandy napoleońskiej</strong> odwołującej się do <strong>analogii historycznej</strong>:</p>\n<p>| Element | Rok 1000 (Zjazd Gnieźnieński) | Rok 1807 (Pokój w Tylży / Księstwo Warszawskie) |<br>| <strong>Cesarz Rzymski / Cesarz Francuzów</strong> | <strong>Otton III</strong> | <strong>Napoleon I</strong> |<br>| <strong>Władca polski (książę)</strong> | <strong>Bolesław I Chrobry</strong> | <strong>Fryderyk August</strong> (jako książę warszawski) |<br>| <strong>Akt symboliczny</strong> | nadanie insygniów królewskich (włócznia św. Maurycego, kopia Włóczni Świętej) | nadanie konstytucji księstwu |<br>| <strong>Treść symboliczna</strong> | uznanie suwerenności Polski | odrodzenie państwa polskiego pod Napoleonem |</p>\n<p>→ Hasło <strong>&quot;PRISCA DECORA RESTITUTA&quot;</strong> (&quot;stare piękno przywrócone&quot;) oznacza: dawna polska państwowość, utracona przez rozbiory, została przywrócona przez Napoleona - analogicznie do uznania państwa Chrobrego przez Ottona III.</p>\n<h4>Reference historyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - Księstwo Warszawskie (1807-1815):</strong><br>- <strong>7-9 VII 1807</strong> - pokój w Tylży, postanowienie utworzenia.<br>- <strong>22 VII 1807</strong> - Konstytucja Księstwa Warszawskiego (Drezno).<br>- Władca: <strong>Fryderyk August Wettyn</strong>, król Saksonii (sojusznik Napoleona).<br>- <strong>1809</strong> - rozszerzenie o Galicję Zachodnią (po wojnie z Austrią).<br>- <strong>1812</strong> - udział wojsk polskich w wyprawie Napoleona na Rosję.<br>- <strong>1815</strong> - Kongres Wiedeński → likwidacja Księstwa, w jego miejsce <strong>Królestwo Polskie</strong> pod Rosją.<br><br>📖 <strong>Reference - Zjazd Gnieźnieński 1000 r.:</strong><br>- Pielgrzymka cesarza Ottona III do grobu św. Wojciecha w Gnieźnie.<br>- Spotkanie z <strong>Bolesławem I Chrobrym</strong> (władcą Polski).<br>- Otton III ofiarował Bolesławowi <strong>włócznię św. Maurycego</strong> (kopia Włóczni Świętej).<br>- Symboliczne uznanie suwerenności Polski; ustanowienie arcybiskupstwa gnieźnieńskiego.<br>- 25 lat później (<strong>1025</strong>) Bolesław koronował się na <strong>pierwszego króla Polski</strong>.<br><br>📖 <strong>Reference - propaganda napoleońska wobec Polski:</strong><br>- Napoleon przedstawiał się jako <strong>wybawiciel narodów uciemiężonych</strong> (&quot;napoleońska legenda&quot;).<br>- Polacy w nim widzieli nadzieję na restytucję państwa po rozbiorach.<br>- Mazurek Dąbrowskiego (1797): &quot;Bonaparte nam dał przykład, jak zwyciężać mamy&quot;.</blockquote>\n<h4>Klucz CKE - schemat punktowania</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE (zadanie 12.1, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - za podanie prawidłowej nazwy wydarzenia<br>- <strong>0 pkt</strong> - za odpowiedź błędną LUB brak odpowiedzi<br><br><strong>Akceptowane warianty:</strong><br>- &quot;pokój w Tylży&quot;<br>- &quot;traktat w Tylży&quot;<br>- &quot;utworzenie Księstwa Warszawskiego&quot;<br>- &quot;powstanie Księstwa Warszawskiego (1807)&quot;<br>- &quot;Księstwo Warszawskie&quot;<br><br><strong>Wykluczone:</strong><br>- &quot;Kongres Wiedeński&quot; (to 1815, NIE 1807)<br>- &quot;Sejm Wielki&quot; (1788-1792)<br>- &quot;Konstytucja 3 Maja&quot; (1791)</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - Tylża to dzisiejszy Sowieck (Kaliningrad):</strong> Tylża (niem. <em>Tilsit</em>) - miasto w Prusach Wschodnich, dziś <strong>Sowieck</strong> w obwodzie kaliningradzkim (Rosja). Spotkanie Napoleona z carem odbyło się na <strong>tratwie na rzece Niemen</strong> - symbolicznie &quot;poza terytorium&quot; obu mocarstw.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - Fryderyk August NIE był Polakiem:</strong> <strong>Fryderyk August III</strong> Wettyn (1750-1827) - elektor i król Saksonii. Stał się księciem warszawskim <strong>na mocy decyzji Napoleona</strong>, jako spadkobierca dynastyczny po Stanisławie Auguście Poniatowskim (Konstytucja 3 Maja 1791 przewidywała sukcesję Wettynów na tron polski).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - &quot;PRISCA DECORA RESTITUTA&quot; - łacińskie hasło:</strong> <em>Prisca</em> = dawna; <em>decora</em> = ozdoby/piękno; <em>restituta</em> = przywrócone. Razem: &quot;Dawne ozdoby/piękno przywrócone&quot;. To aluzja do symboliki cesarstwa rzymskiego - Napoleon zawsze sięgał po antyczne motywy w propagandzie (cesarstwo rzymskie jako wzór).</blockquote>"}]}