{"id":"historia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"historia-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"17","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-1)\nIlustracja z epoki\nhttps://fr.wikipedia.org\nPodaj nazwę sojuszu z okresu I wojny światowej, do którego nawiązuje źródło.\nOdpowiedź uzasadnij, interpretując symbolikę przedstawionych postaci.\nNazwa sojuszu:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego […].\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu przekrojowym lub problemowym;\ndostrzega problem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nV. Wiek XX\n1. I wojna światowa i rewolucje w Rosji.\nZdający:\n1) wyjaśnia genezę I wojny światowej\ni opisuje charakter działań wojennych.\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłową odpowiedź wraz z uzasadnieniem.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.\nPrawidłowa odpowiedź\nNazwa: ententa / trójporozumienie\nPrzykładowe uzasadnienie:\nIlustracja przedstawia personifikacje trzech państw-stron trójporozumienia. Są to:\nFrancja - czapka frygijska, serce (aluzja do sojuszu brytyjsko-francuskiego);\nRosja - krzyż prawosławny, tarcza z orłem rosyjskim;\nWielka Brytania - kotwica symbolizująca potęgę morską.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Nazwa sojuszu:** **ententa / trójporozumienie** (Triple Entente).\n\n**Uzasadnienie:** Ilustracja przedstawia **personifikacje (alegorie) trzech państw** tworzących trójporozumienie z okresu I wojny światowej:\n1. **Francja** - kobieta w **czerwonej czapce frygijskiej** (Marianne - symbol republiki) trzymająca **serce** (aluzja do *Entente cordiale*, \"serdecznego porozumienia\" francusko-brytyjskiego z 1904 r.).\n2. **Rosja** - kobieta w długiej szacie z **krzyżem prawosławnym** w uniesionej dłoni i **tarczą z orłem rosyjskim** (Romanowów).\n3. **Wielka Brytania** - Britannia w **hełmie grecko-koryntczyckim** z grzebieniem, oparta o tarczę i **kotwicę** (symbol potęgi morskiej Royal Navy).\n\n## Sposób 1 - analiza symboliki alegorycznej każdej postaci\n\n### Postać po lewej - Francja (Marianne)\n- **Czerwona czapka frygijska** - kanoniczny symbol republiki francuskiej od czasów Wielkiej Rewolucji Francuskiej (1789). Marianne to żeńska personifikacja Francji.\n- **Serce trzymane na piersi** - aluzja do *Entente cordiale* (\"Serdecznego Porozumienia\") - układu francusko-brytyjskiego z **8 IV 1904 r.** Słowo *cordial* pochodzi od łac. *cor* (\"serce\").\n- Tradycyjny strój: trójkolorowa rewolucyjna szarfa lub klasyczna szata.\n\n### Postać centralna - Rosja\n- **Krzyż prawosławny** uniesiony do góry - Rosja prawosławna, autokratyczna; krzyż prawosławny ma trzy poprzeczne belki (górna, środkowa pozioma, dolna ukośna).\n- **Tarcza z orłem rosyjskim** (Romanowów) - godło dynastii panującej.\n- Postać monumentalna, w centrum kompozycji - sugeruje, że to **militarnie najsilniejszy partner** (\"parowy walec rosyjski\" - *rouleau compresseur*).\n- Długa szata z elementami stroju cesarsko-bizantyjskiego.\n\n### Postać po prawej - Wielka Brytania (Britannia)\n- **Hełm grecko-koryntczycki z grzebieniem** - kanoniczny atrybut Britannii (na wzór bogini Ateny / Minerwy).\n- **Tarcza** - często z motywem Union Jack.\n- **Kotwica** - symbol **morskiej potęgi** brytyjskiej (\"Rule, Britannia! Britannia rules the waves\").\n\n## Sposób 2 - kontekst historyczny ententy\n\n**Geneza trójporozumienia (3 etapy):**\n1. **1894** - sojusz **francusko-rosyjski** (carat + republika - niezwykłe, łączyło ich okrążenie Niemiec).\n2. **8 IV 1904** - ***Entente cordiale*** (Francja-Wielka Brytania) - porozumienie kolonialne (Egipt dla Brytów, Maroko dla Francuzów).\n3. **31 VIII 1907** - **konwencja petersburska** (Wielka Brytania-Rosja) - podział wpływów w Persji, Afganistanie, Tybecie.\n\nPo 1907 r. trzy państwa były **mocno powiązane** systemem dwustronnych traktatów = **Triple Entente** = **trójporozumienie**.\n\n**Przeciwnikiem** był **Trójprzymierze** (Triple Alliance): **Niemcy + Austro-Węgry + Włochy** (od 1882). Po wybuchu wojny w 1914 r. Włochy zachowały neutralność, a w 1915 r. przyłączyły się do ententy (traktat londyński).\n\n## Sposób 3 - kontekst karykatury (I wojna światowa)\n\n**Datowanie:** ilustracja pochodzi z lat **1914-1917** (Rosja jako sojusznik). Po **rewolucji październikowej (7 XI 1917)** i traktacie brzeskim (3 III 1918) Rosja wyszła z wojny - od tego momentu Rosja przestałaby być przedstawiana jako sojusznik. Obecność Rosji w alegorii → **przed listopadem 1917**.\n\n**Atmosfera wojenna:** w tle pejzaż z wybuchami i samolotem - symbol działań wojennych (I wś to pierwsza wojna z masowym użyciem lotnictwa od 1914 r.).\n\n## Reference historyczny\n\n> 📖 **Reference - Trójporozumienie / Ententa:**\n> - **Francja** (III Republika, prezydent **Raymond Poincaré**),\n> - **Wielka Brytania** (król **Jerzy V**, premier **H.H. Asquith**, potem **D. Lloyd George**),\n> - **Rosja** (car **Mikołaj II** do 1917).\n> - **1914**: do ententy dołączają Belgia, Serbia, Czarnogóra, Japonia.\n> - **1915**: Włochy (po traktacie londyńskim).\n> - **1917**: USA (po wojnie podwodnej Niemiec i telegramie Zimmermanna).\n> - **1917**: Rosja wychodzi z wojny (rewolucja październikowa, traktat brzeski 3 III 1918).\n>\n> 📖 **Reference - Trójprzymierze (przeciwnik):**\n> - **Niemcy** (cesarz **Wilhelm II**, kanclerz Bethmann-Hollweg),\n> - **Austro-Węgry** (cesarz **Franciszek Józef I** do 1916, potem **Karol I**),\n> - **Włochy** (do 1915 nominalnie, neutralne potem strona ententy).\n> - Później dołączają: **Turcja Osmańska** (1914), **Bułgaria** (1915) → \"państwa centralne\" / Mittelmächte.\n>\n> 📖 **Reference - alegorie narodowe (XIX-XX w.):**\n> - **Francja**: Marianne, czapka frygijska, trójkolorowa szarfa.\n> - **Wielka Brytania**: Britannia, hełm, tarcza Union Jack, kotwica.\n> - **Niemcy**: Germania (długi miecz, korona, dębowe liście).\n> - **Rosja**: Matuszka Rossija (dwugłowy orzeł, krzyż prawosławny).\n> - **USA**: Uncle Sam (cylinder w gwiazdach, kozia bródka), Columbia.\n\n## Klucz CKE - schemat punktowania\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 17, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za podanie **prawidłowej nazwy sojuszu (ententa / trójporozumienie)** **WRAZ Z** uzasadnieniem interpretującym **symbolikę co najmniej dwóch państw**\n> - **0 pkt** - za odpowiedź niepełną LUB błędną LUB brak odpowiedzi\n>\n> **Akceptowane warianty nazwy:**\n> - \"ententa\"\n> - \"trójporozumienie\"\n> - \"Triple Entente\"\n> - \"sojusz Francji, Wielkiej Brytanii i Rosji\"\n>\n> **Wymagane elementy uzasadnienia (przynajmniej 2-3):**\n> 1. **Francja**: czapka frygijska / Marianne / serce / *Entente cordiale*\n> 2. **Rosja**: krzyż prawosławny / orzeł rosyjski\n> 3. **Wielka Brytania**: kotwica / hełm / Britannia / potęga morska\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga - odróżnij ententę od trójprzymierza:**\n> - **Ententa / trójporozumienie**: Francja + Wlk. Brytania + Rosja (od 1907)\n> - **Trójprzymierze**: Niemcy + Austro-Węgry + Włochy (od 1882) → w I wś Włochy zmieniły obóz, dołączyły Turcja i Bułgaria\n\n> ⚠️ **Uwaga - krzyż prawosławny ma trzy belki:**\n> Krzyż prawosławny ma trzy poprzeczne belki (górna mała = INRI, środkowa = ramiona Chrystusa, dolna ukośna = podnóżek). To kluczowy element odróżniający Rosję od katolickich państw zachodnich.\n\n> ⚠️ **Uwaga - kotwica jako symbol potęgi morskiej:**\n> Wielka Brytania była **dominującą potęgą morską XIX-XX w.** (Royal Navy, *Rule Britannia*, blokada morska Niemiec w I wś). Kotwica + hełm + Britannia = Wlk. Brytania.","image":"img/historia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 17. (0-1)
Ilustracja z epoki
https://fr.wikipedia.org
Podaj nazwę sojuszu z okresu I wojny światowej, do którego nawiązuje źródło.
Odpowiedź uzasadnij, interpretując symbolikę przedstawionych postaci.
Nazwa sojuszu:
Uzasadnienie:

","answer_text_html":"

Zadanie 17. (0-1)
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście epok
i dostrzega zależności pomiędzy różnymi
dziedzinami życia społecznego […].
III. Tworzenie narracji historycznej.
Zdający tworzy narrację historyczną
w ujęciu przekrojowym lub problemowym;
dostrzega problem i buduje argumentację,
uwzględniając różne aspekty procesu
historycznego; dokonuje selekcji
i hierarchizacji oraz integruje pozyskane
informacje z różnych źródeł wiedzy.
V. Wiek XX

\n
  1. I wojna światowa i rewolucje w Rosji.
\n

Zdający:

\n
  1. wyjaśnia genezę I wojny światowej
\n

i opisuje charakter działań wojennych.
Schemat punktowania
1 p. - za prawidłową odpowiedź wraz z uzasadnieniem.
0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Prawidłowa odpowiedź
Nazwa: ententa / trójporozumienie
Przykładowe uzasadnienie:
Ilustracja przedstawia personifikacje trzech państw-stron trójporozumienia. Są to:
Francja - czapka frygijska, serce (aluzja do sojuszu brytyjsko-francuskiego);
Rosja - krzyż prawosławny, tarcza z orłem rosyjskim;
Wielka Brytania - kotwica symbolizująca potęgę morską.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Nazwa sojuszu: ententa / trójporozumienie (Triple Entente).

\n

Uzasadnienie: Ilustracja przedstawia personifikacje (alegorie) trzech państw tworzących trójporozumienie z okresu I wojny światowej:

\n
  1. Francja - kobieta w czerwonej czapce frygijskiej (Marianne - symbol republiki) trzymająca serce (aluzja do Entente cordiale, "serdecznego porozumienia" francusko-brytyjskiego z 1904 r.).
  2. Rosja - kobieta w długiej szacie z krzyżem prawosławnym w uniesionej dłoni i tarczą z orłem rosyjskim (Romanowów).
  3. Wielka Brytania - Britannia w hełmie grecko-koryntczyckim z grzebieniem, oparta o tarczę i kotwicę (symbol potęgi morskiej Royal Navy).
\n

Sposób 1 - analiza symboliki alegorycznej każdej postaci

\n
Postać po lewej - Francja (Marianne)
\n\n
Postać centralna - Rosja
\n\n
Postać po prawej - Wielka Brytania (Britannia)
\n\n

Sposób 2 - kontekst historyczny ententy

\n

Geneza trójporozumienia (3 etapy):

\n
  1. 1894 - sojusz francusko-rosyjski (carat + republika - niezwykłe, łączyło ich okrążenie Niemiec).
  2. 8 IV 1904 - Entente cordiale (Francja-Wielka Brytania) - porozumienie kolonialne (Egipt dla Brytów, Maroko dla Francuzów).
  3. 31 VIII 1907 - konwencja petersburska (Wielka Brytania-Rosja) - podział wpływów w Persji, Afganistanie, Tybecie.
\n

Po 1907 r. trzy państwa były mocno powiązane systemem dwustronnych traktatów = Triple Entente = trójporozumienie.

\n

Przeciwnikiem był Trójprzymierze (Triple Alliance): Niemcy + Austro-Węgry + Włochy (od 1882). Po wybuchu wojny w 1914 r. Włochy zachowały neutralność, a w 1915 r. przyłączyły się do ententy (traktat londyński).

\n

Sposób 3 - kontekst karykatury (I wojna światowa)

\n

Datowanie: ilustracja pochodzi z lat 1914-1917 (Rosja jako sojusznik). Po rewolucji październikowej (7 XI 1917) i traktacie brzeskim (3 III 1918) Rosja wyszła z wojny - od tego momentu Rosja przestałaby być przedstawiana jako sojusznik. Obecność Rosji w alegorii → przed listopadem 1917.

\n

Atmosfera wojenna: w tle pejzaż z wybuchami i samolotem - symbol działań wojennych (I wś to pierwsza wojna z masowym użyciem lotnictwa od 1914 r.).

\n

Reference historyczny

\n
📖 Reference - Trójporozumienie / Ententa:
- Francja (III Republika, prezydent Raymond Poincaré),
- Wielka Brytania (król Jerzy V, premier H.H. Asquith, potem D. Lloyd George),
- Rosja (car Mikołaj II do 1917).
- 1914: do ententy dołączają Belgia, Serbia, Czarnogóra, Japonia.
- 1915: Włochy (po traktacie londyńskim).
- 1917: USA (po wojnie podwodnej Niemiec i telegramie Zimmermanna).
- 1917: Rosja wychodzi z wojny (rewolucja październikowa, traktat brzeski 3 III 1918).

📖 Reference - Trójprzymierze (przeciwnik):
- Niemcy (cesarz Wilhelm II, kanclerz Bethmann-Hollweg),
- Austro-Węgry (cesarz Franciszek Józef I do 1916, potem Karol I),
- Włochy (do 1915 nominalnie, neutralne potem strona ententy).
- Później dołączają: Turcja Osmańska (1914), Bułgaria (1915) → "państwa centralne" / Mittelmächte.

📖 Reference - alegorie narodowe (XIX-XX w.):
- Francja: Marianne, czapka frygijska, trójkolorowa szarfa.
- Wielka Brytania: Britannia, hełm, tarcza Union Jack, kotwica.
- Niemcy: Germania (długi miecz, korona, dębowe liście).
- Rosja: Matuszka Rossija (dwugłowy orzeł, krzyż prawosławny).
- USA: Uncle Sam (cylinder w gwiazdach, kozia bródka), Columbia.
\n

Klucz CKE - schemat punktowania

\n
📋 Klucz CKE (zadanie 17, max 1 pkt):
- 1 pkt - za podanie prawidłowej nazwy sojuszu (ententa / trójporozumienie) WRAZ Z uzasadnieniem interpretującym symbolikę co najmniej dwóch państw
- 0 pkt - za odpowiedź niepełną LUB błędną LUB brak odpowiedzi

Akceptowane warianty nazwy:
- "ententa"
- "trójporozumienie"
- "Triple Entente"
- "sojusz Francji, Wielkiej Brytanii i Rosji"

Wymagane elementy uzasadnienia (przynajmniej 2-3):
1. Francja: czapka frygijska / Marianne / serce / Entente cordiale
2. Rosja: krzyż prawosławny / orzeł rosyjski
3. Wielka Brytania: kotwica / hełm / Britannia / potęga morska
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga - odróżnij ententę od trójprzymierza:
- Ententa / trójporozumienie: Francja + Wlk. Brytania + Rosja (od 1907)
- Trójprzymierze: Niemcy + Austro-Węgry + Włochy (od 1882) → w I wś Włochy zmieniły obóz, dołączyły Turcja i Bułgaria
\n
⚠️ Uwaga - krzyż prawosławny ma trzy belki:
Krzyż prawosławny ma trzy poprzeczne belki (górna mała = INRI, środkowa = ramiona Chrystusa, dolna ukośna = podnóżek). To kluczowy element odróżniający Rosję od katolickich państw zachodnich.
\n
⚠️ Uwaga - kotwica jako symbol potęgi morskiej:
Wielka Brytania była dominującą potęgą morską XIX-XX w. (Royal Navy, Rule Britannia, blokada morska Niemiec w I wś). Kotwica + hełm + Britannia = Wlk. Brytania.
"}]}