Zadanie 22. (0-1)
Źródło 1. Mapa. Podział ziem polskich, IX 1939 - VI 1940 r.
Na podstawie: A. Paczkowski, Pół wieku dziejów Polski 1939-1989, Warszawa 2005, s. 26.
Źródło 2. Fragmenty opracowania historycznego
Fragment 1.: Już w październiku 1939 r. zastraszona ludność masowo szła do urn, choć można
sądzić, iż o wysokiej frekwencji zadecydowały złudzenia żywione przez niepolskich
mieszkańców tych ziem wobec systemu, który tak silnie eksponował swój internacjonalizm.
[…] [N]azwy ulic, placów, a nawet kin i teatrów zmieniono na pochodzące z rewolucyjnego
czy też „postępowego” repertuaru (dając przewagę lokalnym, ale niepolskim tradycjom).
Fragment 2.: [P]ozostawiono niektóre instytucje […]. [Z]likwidowano szkolnictwo wyższe
i średnie, ale funkcjonowały nadal szkoły podstawowe i część zawodowych. […] Utworzono,
opierając się na dawnych kadrach - także dowódczych - formacje porządkowe, nadając im
nazwę Policji Polskiej (powszechnie zwanej „granatową”) […]. Inteligencja polska stała się
wrogiem nr 1.
Fragment 3.: Z góry przyjęto całkowitą i możliwie rychłą germanizację tych ziem. […] Akcja
wywłaszczeń i wysiedleń trwała, ze zmiennym nasileniem, przez dłuższy czas, przy czym
znaczną część deportowanych kierowano jako robotników przymusowych w głąb Rzeszy.
Wielu chłopów pozbawionych ziemi pozostawiono na miejscu jako parobków u niemieckich
osadników […]. Likwidacji uległy wszystkie polskie instytucje i organizacje, łącznie
z gospodarczymi, oraz szkolnictwo wszystkich stopni.
A. Paczkowski, Pół wieku dziejów Polski 1939-1989, Warszawa 2005, s.19, 23-25.
Każdemu fragmentowi tekstu ze źródła 2. przyporządkuj jedno z terytoriów oznaczonych
na mapie literami A-D. Odpowiedzi zapisz poniżej.
Fragment 1. -
Fragment 2. -
Fragment 3. -
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
20.
21.
22.
Maks. liczba pkt
1
1
1
Uzyskana liczba pkt
MHI_1R
Zadanie 22.(0-1)
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście epok
i dostrzega zależności pomiędzy różnymi
dziedzinami życia społecznego […].
V. Wiek XX.
ziemiach polskich.
Zdający:
Polski w 1939 r.;
\nw polityce obu okupantów wobec narodu
polskiego.
Schemat punktowania
1 p. - za wszystkie trzy prawidłowe odpowiedzi.
0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Prawidłowe odpowiedzi
1 - D
2 - B
3 - A
| Fragment | Terytorium | Charakterystyka |
| Fragment 1. | D | Tereny wschodnie pod okupacją sowiecką (Białoruś Zachodnia, Ukraina Zachodnia). |
| Fragment 2. | B | Centralna Polska - Generalne Gubernatorstwo ("granatowa policja"). |
| Fragment 3. | A | Zachodnie ziemie polskie wcielone do III Rzeszy (germanizacja). |
"Już w październiku 1939 r. zastraszona ludność masowo szła do urn, choć można sądzić, iż o wysokiej frekwencji zadecydowały złudzenia żywione przez niepolskich mieszkańców tych ziem wobec systemu, który tak silnie eksponował swój internacjonalizm. [ ] [P]ozwy ulic, placów, a nawet kin i teatrów zmieniono na pochodzące z rewolucyjnego czy też 'postępowego' repertuaru (dając przewagę lokalnym, ale niepolskim tradycjom)."\n
Kluczowe wskazówki:
\n→ Terytorium D = wschodnie województwa II RP (poleskie, wołyńskie, część lubelskiego, lwowskie, tarnopolskie, stanisławowskie, wileńskie, nowogródzkie) zajęte przez ZSRR po 17 IX 1939 r. zgodnie z paktem Ribbentrop-Mołotow.
\n"[P]ozostawiono niektóre instytucje [ ]. [Z]likwidowano szkolnictwo wyższe i średnie, ale funkcjonowały nadal szkoły podstawowe i część zawodowych. [ ] Utworzono, opierając się na dawnych kadrach - także dowódczych - formacje porządkowe, nadając im nazwę Policji Polskiej (powszechnie zwanej 'granatową') [ ]. Inteligencja polska stała się wrogiem nr 1."\n
Kluczowe wskazówki:
\n→ Terytorium B = Generalne Gubernatorstwo utworzone dekretem Hitlera 26 X 1939 r., obejmowało Mazowsze, Małopolskę, Lubelszczyznę. Stolica: Kraków (Wawel jako siedziba Hansa Franka).
\n"Z góry przyjęto całkowitą i możliwie rychłą germanizację tych ziem. [ ] Akcja wywłaszczeń i wysiedleń trwała, ze zmiennym nasileniem, przez dłuższy czas, przy czym znaczną część deportowanych kierowano jako robotników przymusowych w głąb Rzeszy. Wielu chłopów pozbawionych ziemi pozostawiono na miejscu jako parobków u niemieckich osadników [ ]. Likwidacji uległy wszystkie polskie instytucje i organizacje, łącznie z gospodarczymi, oraz szkolnictwo wszystkich stopni."\n
Kluczowe wskazówki:
\n→ Terytorium A = zachodnie ziemie polskie wcielone do III Rzeszy dekretem Hitlera 8 X 1939 r.:
\n| Cecha | Ziemie wcielone (A) | Generalne Gubernatorstwo (B) | Okupacja sowiecka (D) |
| Status prawny | część III Rzeszy | "kraj kolonialny" Niemiec | aneksja przez ZSRR |
| Administracja | gauleiterzy (Greiser, Forster) | Hans Frank w Krakowie | sowieci, Stalin |
| Cel | germanizacja | wyzysk, niewolnicza siła robocza | sowietyzacja, internacjonalizm |
| Inteligencja | wysiedlenie/likwidacja | Akcja AB, terror | wywózki na Sybir (4 fale 1940-41) |
| Szkolnictwo polskie | całkowicie zlikwidowane | tylko podstawowe i zawodowe | rusyfikacja, lecz częściowo polskie szkoły do 1940 |
| Polska policja | brak | Policja Granatowa od 1939 | brak |
| Wybory | brak | brak | sfałszowane do Zgromadzeń Ludowych 22 X 1939 |
| Wysiedlenia | do GG | wewnętrzne | wywózki na Sybir, Kazachstan |
📖 Reference - okupacja Polski 1939-1941:\n
- Niemcy: ziemie wcielone do Rzeszy (Wielkopolska, Pomorze, część Śląska, Mazowsza) + Generalne Gubernatorstwo.
- ZSRR: wschodnia połowa II RP (Kresy) na podstawie linii Ribbentrop-Mołotow.
- Litwa: Wileńszczyzna przekazana Litwie przez ZSRR (X 1939, do VI 1940 - później Litwa zaanektowana).
📖 Reference - Generalne Gubernatorstwo (1939-1945):
- Utworzenie: 26 X 1939 dekretem Hitlera.
- Stolica: Kraków (Wawel - siedziba Hansa Franka).
- Skład: dystrykty Kraków, Warszawa, Radom, Lublin; od VIII 1941 dodano dystrykt Galicja (Lwów).
- Gubernator generalny: Hans Frank (1900-1946), powieszony w Norymberdze.
- Polityka: terror, niewolnicza siła robocza, eksterminacja Żydów (gettoizacja + Akcja Reinhardt 1942 - Bełżec, Sobibór, Treblinka).
📖 Reference - Akcja AB (1940):
- Außerordentliche Befriedungsaktion ("Akcja Nadzwyczajnego Spacyfikowania").
- III-VII 1940 w GG.
- Cel: likwidacja polskiej elity intelektualnej i przywódczej.
- Ofiary: ok. 3500-6500 osób (intelektualiści, oficerowie, profesorowie, księża, działacze polityczni).
- Symbol: Palmiry pod Warszawą - masowe egzekucje 20-21 VI 1940.
📋 Klucz CKE (zadanie 22, max 1 pkt):\n
- 1 pkt - za wszystkie trzy prawidłowe przyporządkowania: Fragment 1. - D, Fragment 2. - B, Fragment 3. - A
- 0 pkt - za odpowiedź niepełną LUB błędną LUB brak odpowiedzi
Klucz nie akceptuje połowicznych zaliczeń - wszystkie trzy fragmenty muszą być przyporządkowane poprawnie.
⚠️ Uwaga - Policja Granatowa BARDZO często myli z policją niemiecką: "Granatowa" to polska formacja porządkowa zorganizowana przez Niemców w GG (NIE w ziemiach wcielonych!). Składała się z byłych funkcjonariuszy Policji Państwowej II RP. Po wojnie wielu jej członków odpowiadało za kolaborację. Klucz dla fragmentu 2.: "granatowa" = GG.\n
⚠️ Uwaga - odróżnij "wybory do Zgromadzeń Ludowych" (X 1939) od późniejszych: Sfałszowane wybory 22 X 1939 to specyficzny instrument sowieckiej legitymizacji aneksji Kresów Wschodnich. Sygnał: "październik 1939" + "masowo do urn" = okupacja sowiecka.\n
⚠️ Uwaga - Wileńszczyzna (C) to wyjątek: Mapa pokazuje także obszar C - Wileńszczyzna przekazana Litwie przez Stalina (10 X 1939) na krótko, do anektowania samej Litwy przez ZSRR w VI 1940. To NIE pasuje do żadnego z trzech fragmentów (specyficzny status "przekazanej Litwie").\n
⚠️ Uwaga - "likwidacja szkolnictwa wszystkich stopni" (fragment 3.) vs "szkolnictwo podstawowe i zawodowe" (fragment 2.): Kluczowa różnica między ziemiami wcielonymi (A - totalna germanizacja, koniec polskich szkół) a GG (B - minimum dla siły roboczej)."}]}