Zadanie 25.1. (0-1)
Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do treści obu
źródeł.
Oba źródła odnoszą się do wydarzeń, do których doszło
A. w grudniu 1970 r.
B. w czerwcu 1976 r.
C. w sierpniu 1980 r.
D. w grudniu 1981 r.
MHI_1R
Uzasadnienie:
Zadanie 25.1. (0-1)
I. Chronologia historyczna.
Zdający porządkuje i synchronizuje
wydarzenia […] z dziejów ojczystych;
dostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń
w dziejach […].
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście epok
[…].
V. Wiek XX.
Zdający:
\nw czasie stanu wojennego oraz ocenia
społeczno-gospodarcze i polityczne skutki
stanu wojennego.
Schemat punktowania
1 p. - za prawidłową odpowiedź wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu źródeł.
0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Prawidłowa odpowiedź
Odpowiedź: D
Przykładowe uzasadnienie:
W źródle 1. wspomniano „żony z Wujka” w czarnych sukienkach - chodzi tu o poległych,
górników tej kopalni, ofiary stanu wojennego.W źródle 2. ukazano telewizję przekazującą
informacje podawane przez WRONĘ (Wojskową Radę Ocalenia Narodowego), działającą od
wprowadzenia stanu wojennego.
D. w grudniu 1981 r.
\nUzasadnienie: Oba źródła odnoszą się jednoznacznie do wprowadzenia stanu wojennego (13 XII 1981 - 22 VII 1983) i pacyfikacji kopalni "Wujek" w Katowicach 16 XII 1981 r.
\n"Ze dwunastu nie wróci górników, / Czterech zniknie, z trzech stanie przed sądem, / Trzech oplują wieczorem w dzienniku, / Dwaj są nie stąd, a reszta jest z rządem."\n
"Żona z 'Wujka' ma czarną sukienkę, / A poza tym jest wreszcie normalnie."
"Tylko honor jest wasz, solidarni, / Bryła węgla za polskie sumienie. / Wam już czas. Wyjeżdżajcie z kopalni / Wolna Polska zepchnięta pod ziemię."
Kluczowe sygnały:
\nCo widać:
\nInterpretacja:
\n| Opcja | Data | Wydarzenie | Czy zgadza się z opisem? |
| A | XII 1970 | masakra na Wybrzeżu (strajki w stoczni gdyńskiej, gdańskiej, szczecińskiej; krwawa pacyfikacja przez wojsko i ZOMO; ok. 45 zabitych) | NIE - chodziło o stoczniowców, nie górników; brak WRON (nie istniała) |
| B | VI 1976 | protesty Ursus-Radom, KOR; podwyżki cen żywności, strajk w Ursusie i Radomiu | NIE - brak ofiar śmiertelnych z 'Wujka', brak WRON |
| C | VIII 1980 | strajki na Wybrzeżu, Porozumienia Sierpniowe, powstanie Solidarności | NIE - brak ofiar śmiertelnych, brak WRON (przed stanem wojennym) |
| D | XII 1981 | stan wojenny, pacyfikacja Wujka 16 XII 1981, WRON pod Jaruzelskim | TAK - wszystkie wskazówki pasują ✓ |
Tło:
\nSkutki długofalowe:
\n📖 Reference - Stan wojenny (13 XII 1981 - 22 VII 1983):\n
- Wprowadzenie: dekret Rady Państwa z 12/13 XII 1981 (formalnie podpisany później datą wsteczną).
- Przewodniczący WRON: gen. Wojciech Jaruzelski (I sekretarz KC PZPR, premier, minister obrony).
- Internowanie: ok. 10 tys. działaczy Solidarności (Lech Wałęsa od XII 1981 do XI 1982).
- Pacyfikacje: "Wujek" 16 XII 1981 (9 zabitych), kopalnia Manifest Lipcowy 23 XII 1981, kopalnia Piast (najdłuższy strajk 14-28 XII 1981).
- Zniesienie: formalne 22 VII 1983.
- Skutki: delegalizacja Solidarności (8 X 1982), kryzys gospodarczy, izolacja międzynarodowa, sankcje USA.
📖 Reference - Kopalnia "Wujek" (16 XII 1981):
- Lokalizacja: Katowice (województwo śląskie).
- Strajk solidarnościowy od 14 XII 1981 przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego.
- Atak ZOMO i Pułku Manewrowego MO 16 XII 1981 r.
- 9 zabitych: Józef Czekalski, Krzysztof Giza, Joachim Gnida, Ryszard Gzik, Bogusław Kopczak, Andrzej Pełka, Jan Stawisiński, Zbigniew Wilk, Zenon Zając.
- Pomnik "9 z Wujka" w Katowicach - symbol oporu.
📖 Reference - WRON (1981-1983):
- Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego - organ wykonawczy stanu wojennego.
- Utworzona 13 XII 1981, rozwiązana 22 VII 1983.
- Skład: 21 wojskowych (generałowie i pułkownicy), przewodniczący gen. Wojciech Jaruzelski.
- Popularne hasło opozycji: "WRONA orła nie pokona".
📋 Klucz CKE (zadanie 25.1, max 1 pkt):\n
- 1 pkt - za zaznaczenie odpowiedzi D (grudzień 1981 r.) WRAZ Z uzasadnieniem odwołującym się do OBU źródeł
- 0 pkt - za odpowiedź niepełną LUB błędną LUB brak odpowiedzi
Wymagane elementy uzasadnienia:
1. Źródło 1.: kopalnia "Wujek" → pacyfikacja w stanie wojennym, ofiary śmiertelne.
2. Źródło 2.: WRONA → WRON (Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego) → stan wojenny.
3. Skojarzenie z grudniem 1981 (lub konkretnymi datami: 13 XII / 16 XII 1981).
| Opcja | Data | Wydarzenie | Dlaczego błędna |
| A | grudzień 1970 | masakra na Wybrzeżu | Stoczniowcy, NIE górnicy; brak WRON |
| B | czerwiec 1976 | protesty Ursus-Radom | Brak "Wujka" w 1976; brak WRON |
| C | sierpień 1980 | Porozumienia Sierpniowe | Pokojowe negocjacje, NIE pacyfikacja; brak WRON |
| D | grudzień 1981 | stan wojenny, Wujek, WRON | POPRAWNA - wszystkie elementy pasują |
⚠️ Uwaga - odróżnij "grudzień 1970" od "grudnia 1981":\n
- Grudzień 1970: masakra na Wybrzeżu (Gdynia, Gdańsk, Szczecin), strajki stoczniowców przeciwko Gomułce, ofiary śmiertelne (ok. 45 zabitych); skutek: Gomułka odwołany, Gierek I sekretarzem.
- Grudzień 1981: stan wojenny Jaruzelskiego, pacyfikacja "Wujka" (9 ofiar), WRON.
Klucz w zadaniu: WUJEK + WRONA = grudzień 1981.
⚠️ Uwaga - "WRONA" to gra słów na WRON: Pełna nazwa Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego (WRON) + dodanie żeńskiego "A" → "WRONA" jako pejoratywne określenie reżimu. Hasło "WRONA orła nie pokona" było podstawą antyreżimowej grafiki opozycyjnej.\n
⚠️ Uwaga - wiersz Jana Michała Zazuli to autentyczny tekst opozycji z 1981/82: Powstał jako reakcja na pacyfikację "Wujka" i krążył w drugim obiegu (bibuła, samizdat). Klucz CKE traktuje go jako źródło historyczne dokumentujące postawy społeczne w stanie wojennym."}]}