{"id":"historia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/5.2","paper_id":"historia-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"5.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.2. (0-1)\nWyjaśnij, odwołując się do faktografii, dlaczego przedstawiciele ostatniej generacji\nKarolingów uwzględnionej na tablicy noszą równocześnie ten sam tytuł królewski.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.2. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\n[…].\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu przekrojowym lub problemowym;\ndostrzega problem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego […].\nI. Średniowiecze.\n2. Europa wczesnego średniowiecza.\nZdający:\n1) opisuje zasięg terytorialny, organizację\nwładzy, gospodarkę i kulturę państwa\nFranków.\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe wyjaśnienie z odwołaniem do faktografii.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nWynikało to z dokonanego w 843 r. w Verdun podziału państwa Franków na trzy części: każdy\nz braci zatrzymał tytuł króla Franków.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nTrzej bracia z ostatniej generacji tablicy - **Lotar I, Ludwik II Niemiecki i Karol II Łysy** - noszą **równocześnie** tytuł **króla Franków**, ponieważ w **843 r.** w **Verdun** dokonali **trójpodziału** państwa Franków odziedziczonego po ojcu **Ludwiku Pobożnym**. Każdy z braci otrzymał część państwa, ale wszyscy trzej zachowali równolegle tytuł **króla Franków** (rex Francorum).\n\n## Sposób 1 - analiza tablicy genealogicznej\n\nNa tablicy widać, że **wszyscy trzej synowie Ludwika Pobożnego** noszą datę objęcia tronu **843 r.**:\n- **Lotar I** (†855) - król Franków **od 843**, cesarz rzymski od 840.\n- **Ludwik II Niemiecki** (†876) - król Franków **od 843**.\n- **Karol II Łysy** (†877) - król Franków **od 843**, cesarz rzymski od 875.\n\n**Wniosek bezpośredni:** rok 843 r. to moment, w którym wszyscy trzej jednocześnie objęli tron i zaczęli używać tego samego tytułu.\n\n## Sposób 2 - wyjaśnienie historyczne (traktat w Verdun)\n\nPo śmierci **Ludwika Pobożnego** (840 r.) między jego synami wybuchła **wojna domowa**:\n- **Lotar I** (najstarszy, dotychczas współcesarz) chciał zachować jedność państwa pod swoją władzą.\n- **Ludwik II Niemiecki** i **Karol II Łysy** (młodsi bracia) sprzymierzyli się przeciwko Lotarowi.\n- W **841 r.** pod **Fontenoy** Lotar został pokonany.\n- W **842 r.** Ludwik i Karol zaprzysiężyli sojusz w Strasburgu (**Sacramenta Argentariae** - pierwszy zachowany dokument w starofrancuskim i staroniemieckim).\n\n**Traktat w Verdun (sierpień 843 r.)** podzielił państwo Karolingów na trzy części:\n\n| Bracia | Otrzymane terytorium | Charakter |\n| **Lotar I** | **Francia Media** (Lotaryngia) - pas od Niderlandów przez Burgundię po Włochy + tytuł cesarza | środkowy pas, niejednorodny |\n| **Ludwik II Niemiecki** | **Francia Orientalis** (państwo wschodniofrankijskie) - ziemie na wschód od Renu | zalążek przyszłych Niemiec |\n| **Karol II Łysy** | **Francia Occidentalis** (państwo zachodniofrankijskie) - ziemie na zachód od Mozy | zalążek przyszłej Francji |\n\nMimo podziału **wszyscy trzej** zachowali tytuł **króla Franków** (rex Francorum), bo każdy panował nad częścią dawnej, zjednoczonej monarchii frankijskiej.\n\n## Sposób 3 - znaczenie traktatu w Verdun\n\n> 📖 **Reference - traktat w Verdun (843 r.):**\n> Pierwszy w historii Europy formalny **trójpodział państwa**. Konsekwencje:\n> - **Francja** (państwo Karola Łysego) - zaczyna kształtować się odrębna tożsamość zachodnia.\n> - **Niemcy** (państwo Ludwika Niemieckiego) - zaczyna kształtować się odrębna tożsamość wschodnia.\n> - **Lotaryngia** (państwo Lotara) - przez stulecia obszar sporny między Francją a Niemcami (Alzacja, Lotaryngia, Burgundia, Italia).\n> - Symboliczny **koniec idei jednolitego cesarstwa Karola Wielkiego**.\n>\n> Traktat z Verdun wyznacza koniec ery Karolingów jako jednolitej dynastii uniwersalnej i początek ery odrębnych królestw narodowych - to przełomowy moment w historii Europy.\n\n## Reference historyczny\n\n> 📖 **Reference - synowie Ludwika Pobożnego:**\n> - **Lotar I** (795-855) - najstarszy, współcesarz od 817, cesarz od 840 r. Po Verdun (843) - Francia Media.\n> - **Ludwik II Niemiecki** (806-876) - Francia Orientalis. Stolica w Regensburgu/Aachen.\n> - **Karol II Łysy** (823-877) - Francia Occidentalis. Cesarz od 875 r. (Rzym).\n>\n> 📖 **Reference - etapy podziału państwa Franków:**\n> - **806 r.** - Karol Wielki w testamencie *Divisio Regnorum* zapowiada podział między synów (ostatecznie tylko Ludwik Pobożny dziedziczy całość po śmierci braci).\n> - **817 r.** - Ordinatio imperii Ludwika Pobożnego: cesarstwo dla Lotara, podkrólestwa dla młodszych synów.\n> - **840 r.** - śmierć Ludwika Pobożnego, wybuch wojny domowej.\n> - **841 r.** - bitwa pod Fontenoy.\n> - **842 r.** - Sacramenta Argentariae (sojusz Ludwika Niemieckiego i Karola Łysego).\n> - **843 r. - traktat w Verdun (sierpień)** - trójpodział państwa.\n\n## Klucz CKE - schemat punktowania\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 5.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za **prawidłowe wyjaśnienie** z odwołaniem do faktografii (kluczowe: **traktat w Verdun 843 r.**, **trójpodział państwa Franków**, każdy syn Ludwika Pobożnego zachowuje tytuł króla Franków)\n> - **0 pkt** - za odpowiedź niepełną LUB błędną LUB brak odpowiedzi\n>\n> **Wymagane elementy:**\n> 1. **Data (843 r.) lub miejsce (Verdun)**\n> 2. **Fakt podziału państwa Franków**\n> 3. **Wniosek**: każdy z braci zachował tytuł króla Franków na swojej części\n>\n> **Akceptowane warianty:**\n> - \"podział państwa Franków na trzy części w traktacie w Verdun (843 r.)\"\n> - \"trójpodział monarchii frankijskiej między synów Ludwika Pobożnego\"\n> - \"każdy z braci dostał część państwa Franków i jego tytuł królewski\"\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga - Verdun NIE jest tylko miejscem I wojny światowej:** Wielu uczniów kojarzy Verdun wyłącznie z bitwą **1916 r.** (najkrwawszą bitwą I wś). Ale w średniowieczu **traktat w Verdun 843 r.** to fundament europejskiej geografii politycznej.\n\n> ⚠️ **Uwaga - różnica między tytułami:** Wszyscy trzej bracia byli \"królami Franków\", ale tylko Lotar I i (później) Karol Łysy nosili tytuł **cesarza rzymskiego** (imperator). Tytuł cesarski był jeden, a tytułów królewskich Franków po Verdun było aż trzy.\n\n> ⚠️ **Uwaga - kolejne podziały:** Państwo Lotara po jego śmierci (855) podzieliło się jeszcze raz między jego synów (Ludwika II, Lotara II, Karola), a w 870 r. **traktat w Mersen** podzielił Lotaryngię między Karola Łysego i Ludwika Niemieckiego. Samo Verdun w 843 r. było jednak najważniejszym pierwotnym podziałem.","image":"img/historia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 5.2. (0-1)
Wyjaśnij, odwołując się do faktografii, dlaczego przedstawiciele ostatniej generacji
Karolingów uwzględnionej na tablicy noszą równocześnie ten sam tytuł królewski.

","answer_text_html":"

Zadanie 5.2. (0-1)
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście epok
[…].
III. Tworzenie narracji historycznej.
Zdający tworzy narrację historyczną
w ujęciu przekrojowym lub problemowym;
dostrzega problem i buduje argumentację,
uwzględniając różne aspekty procesu
historycznego […].
I. Średniowiecze.

\n
  1. Europa wczesnego średniowiecza.
\n

Zdający:

\n
  1. opisuje zasięg terytorialny, organizację
\n

władzy, gospodarkę i kulturę państwa
Franków.
Schemat punktowania
1 p. - za prawidłowe wyjaśnienie z odwołaniem do faktografii.
0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
Wynikało to z dokonanego w 843 r. w Verdun podziału państwa Franków na trzy części: każdy
z braci zatrzymał tytuł króla Franków.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Trzej bracia z ostatniej generacji tablicy - Lotar I, Ludwik II Niemiecki i Karol II Łysy - noszą równocześnie tytuł króla Franków, ponieważ w 843 r. w Verdun dokonali trójpodziału państwa Franków odziedziczonego po ojcu Ludwiku Pobożnym. Każdy z braci otrzymał część państwa, ale wszyscy trzej zachowali równolegle tytuł króla Franków (rex Francorum).

\n

Sposób 1 - analiza tablicy genealogicznej

\n

Na tablicy widać, że wszyscy trzej synowie Ludwika Pobożnego noszą datę objęcia tronu 843 r.:

\n\n

Wniosek bezpośredni: rok 843 r. to moment, w którym wszyscy trzej jednocześnie objęli tron i zaczęli używać tego samego tytułu.

\n

Sposób 2 - wyjaśnienie historyczne (traktat w Verdun)

\n

Po śmierci Ludwika Pobożnego (840 r.) między jego synami wybuchła wojna domowa:

\n\n

Traktat w Verdun (sierpień 843 r.) podzielił państwo Karolingów na trzy części:

\n

| Bracia | Otrzymane terytorium | Charakter |
| Lotar I | Francia Media (Lotaryngia) - pas od Niderlandów przez Burgundię po Włochy + tytuł cesarza | środkowy pas, niejednorodny |
| Ludwik II Niemiecki | Francia Orientalis (państwo wschodniofrankijskie) - ziemie na wschód od Renu | zalążek przyszłych Niemiec |
| Karol II Łysy | Francia Occidentalis (państwo zachodniofrankijskie) - ziemie na zachód od Mozy | zalążek przyszłej Francji |

\n

Mimo podziału wszyscy trzej zachowali tytuł króla Franków (rex Francorum), bo każdy panował nad częścią dawnej, zjednoczonej monarchii frankijskiej.

\n

Sposób 3 - znaczenie traktatu w Verdun

\n
📖 Reference - traktat w Verdun (843 r.):
Pierwszy w historii Europy formalny trójpodział państwa. Konsekwencje:
- Francja (państwo Karola Łysego) - zaczyna kształtować się odrębna tożsamość zachodnia.
- Niemcy (państwo Ludwika Niemieckiego) - zaczyna kształtować się odrębna tożsamość wschodnia.
- Lotaryngia (państwo Lotara) - przez stulecia obszar sporny między Francją a Niemcami (Alzacja, Lotaryngia, Burgundia, Italia).
- Symboliczny koniec idei jednolitego cesarstwa Karola Wielkiego.

Traktat z Verdun wyznacza koniec ery Karolingów jako jednolitej dynastii uniwersalnej i początek ery odrębnych królestw narodowych - to przełomowy moment w historii Europy.
\n

Reference historyczny

\n
📖 Reference - synowie Ludwika Pobożnego:
- Lotar I (795-855) - najstarszy, współcesarz od 817, cesarz od 840 r. Po Verdun (843) - Francia Media.
- Ludwik II Niemiecki (806-876) - Francia Orientalis. Stolica w Regensburgu/Aachen.
- Karol II Łysy (823-877) - Francia Occidentalis. Cesarz od 875 r. (Rzym).

📖 Reference - etapy podziału państwa Franków:
- 806 r. - Karol Wielki w testamencie Divisio Regnorum zapowiada podział między synów (ostatecznie tylko Ludwik Pobożny dziedziczy całość po śmierci braci).
- 817 r. - Ordinatio imperii Ludwika Pobożnego: cesarstwo dla Lotara, podkrólestwa dla młodszych synów.
- 840 r. - śmierć Ludwika Pobożnego, wybuch wojny domowej.
- 841 r. - bitwa pod Fontenoy.
- 842 r. - Sacramenta Argentariae (sojusz Ludwika Niemieckiego i Karola Łysego).
- 843 r. - traktat w Verdun (sierpień) - trójpodział państwa.
\n

Klucz CKE - schemat punktowania

\n
📋 Klucz CKE (zadanie 5.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie z odwołaniem do faktografii (kluczowe: traktat w Verdun 843 r., trójpodział państwa Franków, każdy syn Ludwika Pobożnego zachowuje tytuł króla Franków)
- 0 pkt - za odpowiedź niepełną LUB błędną LUB brak odpowiedzi

Wymagane elementy:
1. Data (843 r.) lub miejsce (Verdun)
2. Fakt podziału państwa Franków
3. Wniosek: każdy z braci zachował tytuł króla Franków na swojej części

Akceptowane warianty:
- "podział państwa Franków na trzy części w traktacie w Verdun (843 r.)"
- "trójpodział monarchii frankijskiej między synów Ludwika Pobożnego"
- "każdy z braci dostał część państwa Franków i jego tytuł królewski"
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga - Verdun NIE jest tylko miejscem I wojny światowej: Wielu uczniów kojarzy Verdun wyłącznie z bitwą 1916 r. (najkrwawszą bitwą I wś). Ale w średniowieczu traktat w Verdun 843 r. to fundament europejskiej geografii politycznej.
\n
⚠️ Uwaga - różnica między tytułami: Wszyscy trzej bracia byli "królami Franków", ale tylko Lotar I i (później) Karol Łysy nosili tytuł cesarza rzymskiego (imperator). Tytuł cesarski był jeden, a tytułów królewskich Franków po Verdun było aż trzy.
\n
⚠️ Uwaga - kolejne podziały: Państwo Lotara po jego śmierci (855) podzieliło się jeszcze raz między jego synów (Ludwika II, Lotara II, Karola), a w 870 r. traktat w Mersen podzielił Lotaryngię między Karola Łysego i Ludwika Niemieckiego. Samo Verdun w 843 r. było jednak najważniejszym pierwotnym podziałem.
"}]}