{"id":"historia-2018-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/30","paper_id":"historia-2018-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"30","points":12,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"probna","year":2018,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 30. (0-12)\nZadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.\n1. Historia zaczyna się w Sumerze1. Przedstaw najważniejsze - Twoim zdaniem - osiągnięcia cywilizacyjne\nstarożytnej Mezopotamii oraz ich wpływ na dzieje świata starożytnego.\n2. Wrogość czy współpraca? Scharakteryzuj relacje polityczne, ekonomiczne i kulturowe między\nchrześcijańską Europą a światem arabskim w średniowieczu.\n3. Trzy wielkie imiona, trzy niezatarte daty jaśnieją na ponurym widnokręgu tonącej Rzeczypospolitej:\nKonfederacja Barska 29 lutego 1768 r., Ustawa rządowa 3 maja 1791 r. i Insurekcja Kościuszkowska\n24 marca 1794 r. Pierwsza stanowi symbol odradzającego się uczucia narodowego; druga symbolizuje\nodrodzenie myśli politycznej; trzecia - odrodzenie woli i czynu2. Oceń wymienione działania Polaków\npodejmowane w obronie upadającej Rzeczypospolitej w czasach stanisławowskich.\n4. Od 13 kolonii do mocarstwa. Przedstaw przyczyny sukcesów Stanów Zjednoczonych Ameryki w ich\nrozwoju w latach 1776-1917. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.\n5. Władzy, raz zdobytej, nie oddamy nigdy3. Scharakteryzuj proces przejmowania władzy przez\nkomunistów w Polsce w latach 1944-1953, z uwzględnieniem likwidacji opozycji legalnej i podziemia\nantykomunistycznego. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.\n1 S.N. Kramer, Historia zaczyna się w Sumerze, przeł. J. Olkiewicz, Warszawa 1961.\n2 W. Konopczyński, Od Sobieskiego do Kościuszki, Warszawa 1921, s. 300.\n3 W. Gomułka, Protokół drugiego plenarnego posiedzenia przedstawicieli Rządu Tymczasowego i konsultantów z kraju i zagranicy,\n18 czerwca 1945 r., Moskwa, [w:] „Archiwum Ruchu Robotniczego”, T. 9, red. F. Tych, Warszawa 1984, s. 110.\n27 z 37\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nMateriały źródłowe do tematu 4.\nŹródło 1. Fragment Deklaracji Niepodległości\nIlekroć wskutek biegu wypadków koniecznym się staje dla jakiegoś narodu, by zerwał więzy polityczne\nłączące go z innym narodem i zajął wśród potęg ziemskich oddzielną i równorzędną pozycję, do\nktórej upoważniają go prawa natury i jej Bóg, to właściwy szacunek dla całej ludzkości wymaga, aby\nnaród ten podał powody, które skłaniają go do oderwania się. [ ] Dlatego my, przedstawiciele Stanów\nZjednoczonych Ameryki zebrani na Kongresie Ogólnym, odwołując się do Najwyższego Sędziego\nŚwiata, uroczyście ogłaszamy i oświadczamy w imieniu wszystkich ludzi dobrej woli tych Kolonii, że\npołączone Kolonie są i mają słuszne prawo być wolnymi i niepodległymi państwami; że zwolnione są\none z wszelkich zobowiązań w stosunku do Korony Brytyjskiej i że wszelkie powiązania polityczne\nmiędzy nami a państwem Wielkiej Brytanii są i powinny być całkowicie zniesione, oraz że jako wolne\ni niepodległe kraje mają one pełne prawo wypowiadania wojny, zawierania pokoju, wstępowania\nw sojusze, nawiązywania stosunków handlowych i czynienia wszystkiego, do czego mają prawo\npaństwa niezależne. Zobowiązujemy się jeden przed drugim naszym życiem, naszymi posiadłościami\ni świętym naszym honorem do podtrzymania niniejszej Deklaracji, mając niezłomną wiarę w pomoc\nboskiej Opatrzności.\nŹródło: https://pl.wikisource.org/wiki/Deklaracja_niepodległości_Stanów_Zjednoczonych [dostęp: 20.09.2017].\nŹródło 2. Fotografia. Dakota Południowa - Mount Rushmore\nWyrzeźbione w skale portrety George’a Waszyngtona, Thomasa Jeffersona, Theodore’a Roosevelta\ni Abrahama Lincolna.\n28 z 37\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nŹródło 3. Mapa. Migracje na obszarze Stanów Zjednoczonych\nŹródło 4. Tabela. Imigracje do Stanów Zjednoczonych\nLata\nLiczba imigrantów\nw tys.\n% mężczyzn\nimigrantów\n% ludzi w wieku\nod 14 do 40 lat\n1860-1865\n800\n60\n60\n1865-1870\n1510\n61\n62\n1870-1875\n1730\n60\n62\n1875-1880\n1080\n63\n70\n1880-1885\n2970\n57\n65\n1885-1890\n2270\n62\n70\n1890-1895\n2120\n58\n75\nO C\nE A\nN\nS P\nO K\nO J\nN\nY\nO C\nE A\nN\nA T\nL A\nN T\nY C\nK I\nZ a t o k a\nM e k s y k a ń s k a\nO\nh\ni\no\nM\nis\ns\no\nu\nr\ni\nK\nol\nor\nad\no\nM\ni\ns\nsis\ni\np\ni\nJ\nE\nri\ne\nJ.\nM\nic\nh\ni\ng\na\nn\nJ\nG\nó\nr\nn\ne\nJ.\nH\nu\nr\no\nn\nK\no\nlu\nm\nb\ni\na\nM\ni\ns\ns\ni\nsip\ni\nJ.\nO\nnt\nario\nR\ni\no\nGra\nnde\nArk\nan\ns\na\ns\nBrazos\nSacramento\nCarson\nCity\nOregon City\nSan Francisco\nLos Angeles\nLas Vegas\nSalt Lake\nCity\nFort\nHall\nSanta Fe\nSan Juan\nPueblo\nEl Paso\nDurango\nCorralitos\nChihuahua\nEl Parral\nFort\nLaramie\nChicago\nFranklin Saint\nCharles\nWestport\nWestport\nIndependence\nIndependence Saint\nLouis\nSaint\nLouis\nDetroit\nCincinnati\nNashville\nChattanooga\nBaltimore\nFiladelfia\nNowy Jork\nWASZYNGTON\nNowy\nOrlean\nM\nE\nK\nS\nY\nK\nK\na\nn\na\nd\na\n0\n600 km\nJoranda del Muerto (od 1598 r.),\nMeksyk - San Juan Pueblo\nSanta Fe (od 1821 r.), Franklin - Santa Fe\nStary hiszpański (od 1830 r.),\nSanta Fe - Los Angeles\nOregoński (od 1841 r.),\nIndependence - Oregon City\nKalifornijski (od 1841 r.),\nIndependence - Sacramento\nMormoński (od 1848 r.),\nIndependence - Salt Lake City\nCentralny (od 1859 r.),\nSalt Lake City - Carson\nSZLAKI PIONIERÓW\n29 z 37\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nŹródło 5. Znaczek pocztowy\nŹródło 6. Strona tytułowa dziennika The New York Times (1915 r.)\nTłumaczenie tytułu: Lusitania zatopiona przez okręt podwodny, prawdopodobnie 1260 ofiar; dwukrotnie\ntrafiona torpedą u wybrzeży Irlandii; zatonęła w 15 minut; kpt. Turner ocalał, Frohman i Vanderbilt\nwciąż poszukiwani; Waszyngton przewiduje poważny kryzys.\n30 z 37\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nMateriały źródłowe do tematu 5.\nŹródło 1. Fragment Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (1944 r.)\nDo narodu polskiego! Polacy w kraju i na emigracji! Polacy w niewoli niemieckiej!\nNaród walczący z okupantem niemieckim o wolność i niepodległość stworzył swą reprezentację, swój\npodziemny parlament - Krajową Radę Narodową. [ ] Krajowa Rada Narodowa, powołana przez\nwalczący naród, jest jedynym legalnym źródłem władzy w Polsce.\nEmigracyjny „rząd” w Londynie i jego delegatura w Kraju jest władzą samozwańczą, władzą nielegalną.\nOpiera się na bezprawnej faszystowskiej konstytucji z kwietnia 1935 roku. „Rząd” ten hamował walkę\nz okupantem hitlerowskim, swą awanturniczą polityką pchał Polskę ku nowej katastrofie.\nW chwili wyzwolenia Polski, w chwili gdy sojusznicza Armia Czerwona i wraz z nią Wojsko Polskie\nwypędza okupanta z Kraju, w tym momencie musi powstać legalny ośrodek władzy, który pokieruje\nwalką narodu o ostateczne wyzwolenie.\nDlatego Krajowa Rada Narodowa, tymczasowy parlament narodu polskiego, powołała Polski Komitet\nWyzwolenia Narodowego [ ].\nŹródło: polona.pl [dostęp: 9.10.2017].\nŹródło 2. Fragment konspiracyjnej ulotki wydanej w maju 1945 r.\nPODAJ DALEJ!\nMoskwa - pod rosnącym naciskiem Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych AP - wykrztusiła\nw dniu 6 maja b.r. po sześciotygodniowym milczeniu, że Przywódcy Polski Podziemnej, uprowadzeni\nz Pruszkowa w Wielką Środę - 28 marca 1945 r. w czasie oficjalnych pertraktacyj z dygnitarzami\nrosyjskimi, są „zaaresztowani przez sowieckie władze wojskowe i znajdują się w Moskwie pod\nśledztwem”. Komunikat Tassa mówi cynicznie i bezsensownie, że grupa ta „posądzona jest\no przygotowanie i dokonywanie na tyłach Armii Czerwonej aktów dywersyjnych”. „Oskarżona jest ona\no posiadanie radiostacji nadawczych”. „Wszystkie te osoby, lub niektóre z nich - zależnie od wyników\nśledztwa - zostaną postawione przed sąd” - stwierdza Tass.\nPerfidia tego komunikatu i jego twórców jest jasna i niezbita. [ ]\nŹródło: Armia Krajowa 1939-1945. Wybór źródeł, oprac. A. Chmielarz, G. Jasiński, A. K. Kunert, Warszawa 2013, s. 484.\nŹródło 3. Fragmenty akt śledczych\nZ wniosku o rozpoznanie sprawy przed komisją specjalną\nSprawa: Wzniecanie fanatyzmu religijnego oraz odciąganie rolników od akcji żniwnej [ ];\nSprawa: Rozpowszechnianie ulotek zawierających groźbę zabójstwa członków spółdzielni\nprodukcyjnych oraz znieważenie Józefa Stalina [ ];\nSprawa: Śpiewanie piosenek o treści antypaństwowej przez robotnika [ ];\nSprawa: Organizowanie zbiorowego słuchania rozgłośni zachodnich przez rolnika [ ].\nŹródło: Szeptane procesy. Z działalności komisji specjalnej 1945-1954, red. M. Chłopek, Warszawa 2005, s. 41, 75, 85, 143.\n31 z 37\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nŹródło 4. Fragment referatu Józefa Cyrankiewicza\nLewicowy trzon kierownictwa partyjnego [ ] odrzuciwszy balast prawicowego elementu, wespół\nz lewicowymi działaczami aktywu partyjnego zdołał przeprowadzić olbrzymią większość masy\npartyjnej na pozycje marksizmu-leninizmu, odrzucając elementy ideologiczne, klasowo obce i wrogie.\nMimo wszystkich wahań, błędów i omyłek odrodzonej PPS - masowa półmilionowa partia robotnicza,\noczyszczająca się z balastu obcych klasowo i ideologicznie naleciałości - staje dziś obok PPR jako\nwspółtwórczyni Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.\nŹródło: W. Pronobis, Kongres zjednoczeniowy - powstanie PZPR, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Nauki Humanistyczno-\nSpołeczne. Historia” 15 (102), R. 1978, s. 31.\nŹródło 5. Ulotka rozwieszana przez WiN na terenie powiatu radzyńskiego przed\nwyborami do sejmu w 1947 r.\n32 z 37\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nna temat nr\n33 z 37\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\n34 z 37\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\n35 z 37\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\n36 z 37\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\n37 z 37\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n30\nMaks. liczba pkt\n12\nUzyskana liczba pkt\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":"Zadanie 30. (0-12)\n1. Historia zaczyna się w Sumerze. Przedstaw najważniejsze - Twoim zdaniem - osiągnięcia\ncywilizacyjne starożytnej Mezopotamii oraz ich wpływ na dzieje świata starożytnego.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Chronologia historyczna.\nIII. Tworzenie narracji\nhistorycznej.\nI. STAROŻYTNOŚĆ\n1. Cywilizacje Bliskiego i Dalekiego Wschodu. Zdający:\n1) charakteryzuje uwarunkowania geograficzne rozwoju cywilizacji\nna Bliskim i Dalekim Wschodzie;\n2) porównuje formy ustrojowe i struktury społeczne\nw cywilizacjach bliskowschodnich;\n3) rozpoznaje cechy charakterystyczne najważniejszych osiągnięć\nkulturowych cywilizacji bliskowschodnich oraz hinduskiej\ni chińskiej w zakresie architektury, sztuki, nauki i pisma.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\n• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. aspekt\nkulturowy, ekonomiczny, religijny);\n• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;\n• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływu kultury\nSumerów na cywilizację Mezopotamii);\n• sformułował wnioski i ocenę, podając przykłady obecności kultury Międzyrzecza\nw dziejach Europy oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\n• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia\ni hierarchii;\n• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. rola pisma,\nprawodawstwa i systemów irygacyjnych w budowie pierwszych państw);\n• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. ukazał ciągłość\ni zmienność w rozwoju cywilizacji Międzyrzecza);\n• podjął próbę formułowania wniosków;\n• podjął próbę oceny problemu.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\n• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu\n(np. powstanie pisma klinowego, sieć irygacyjna, rola miast, prawodawstwo);\n• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii w układzie chronologicznym\ni problemowym;\n• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\n• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu;\n• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków\nmiędzy nimi (powstanie pisma klinowego, rozwój rolnictwa, rzemiosła i handlu);\n• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\n22 z 27\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi egzaminator\nuwzględniał również poprawność językową i stylistyczną. Istotne znaczenie ma poprawność informacji\npodanych przez zdającego w wypracowaniu. Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem\nwpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli w pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym\nbraku zrozumienia omawianego tematu, to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.\n2. Wrogość czy współpraca? Scharakteryzuj relacje polityczne, ekonomiczne i kulturowe między\nchrześcijańską Europą a światem arabskim w średniowieczu.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Chronologia historyczna.\nIII. Tworzenie narracji\nhistorycznej.\nII. ŚREDNIOWIECZE\n1. Bizancjum i Zachód a świat islamu. Zdający:\n1) charakteryzuje kręgi kulturowe: łaciński, bizantyjski i arabski;\n2) opisuje charakterystyczne cechy bizantyjskiego systemu\npolitycznego;\n3) wyjaśnia wpływ cywilizacji islamskiej na cywilizację łacińską\ni bizantyjską;\n4) rozpoznaje najważniejsze osiągnięcia cywilizacji islamskiej\nw zakresie architektury, sztuki i nauki.\n2. Europa wczesnego średniowiecza. Zdający:\n1) opisuje zasięg terytorialny, organizację władzy, gospodarkę\ni kulturę państwa Franków;\n3) opisuje proces tworzenia się państw w Europie Zachodniej,\nz uwzględnieniem najazdów Arabów, Normanów i Węgrów.\n3. Europa w okresie krucjat. Zdający:\n2) charakteryzuje polityczne, społeczno-gospodarcze i religijne\nuwarunkowania oraz ocenia skutki wypraw krzyżowych do Ziemi\nŚwiętej i rekonkwisty.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\n• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. aspekt\nkulturowy, religijny, ekonomiczny i polityczny);\n• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;\n• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ kultury arabskiej\nna rozwój cywilizacji europejskiej);\n• sformułował wnioski i ocenę, podając przykłady obecności kultury arabskiej\ni Arabów w dziejach Europy, np. historii Franków, państw włoskich oraz\npodsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\n• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia\ni hierarchii;\n• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. ekspansja\nArabów a historia państwa Franków);\n• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. ukazał\nróżnorodne aspekty wzajemnych relacji, zmienność zjawisk w czasie);\n• podjął próbę formułowania wniosków;\n• podjął próbę oceny problemu.\n23 z 27\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\n• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu\n(np. podstawowe informacje dotyczące krucjat);\n• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii w układzie chronologicznym\ni problemowym;\n• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\n• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu;\n• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków\nmiędzy nimi (zasięg ekspansji arabskiej, krucjaty, handel z Lewantem);\n• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi egzaminator\nuwzględniał również poprawność językową i stylistyczną. Istotne znaczenie ma poprawność informacji\npodanych przez zdającego w wypracowaniu. Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem\nwpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli w pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym\nbraku zrozumienia omawianego tematu, to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.\n3. Trzy wielkie imiona, trzy niezatarte daty jaśnieją na ponurym widnokręgu tonącej Rzeczypospolitej:\nKonfederacja Barska 29 lutego 1768 r., Ustawa rządowa 3 maja 1791 r. i Insurekcja Kościuszkowska\n24 marca 1794 r. Pierwsza stanowi symbol odradzającego się uczucia narodowego; druga symbolizuje\nodrodzenie myśli politycznej; trzecia - odrodzenie woli i czynu. Oceń wymienione działania Polaków\npodejmowane w obronie upadającej Rzeczypospolitej w czasach stanisławowskich.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Chronologia historyczna.\nIII. Tworzenie narracji\nhistorycznej.\nIII. DZIEJE NOWOŻYTNE\n6. Rzeczpospolita w XVIII w. Reformy oświeceniowe i rozbiory.\nZdający:\n1) charakteryzuje politykę Rosji, Prus i Austrii wobec\nRzeczypospolitej i wskazuje przejawy osłabienia suwerenności\npaństwa polskiego;\n2) charakteryzuje działania zmierzające do naprawy\nRzeczypospolitej i walkę zbrojną o utrzymanie niepodległości\nw drugiej połowie XVIII w.;\n4) opisuje i wyjaśnia uwarunkowania wewnętrzne\ni międzynarodowe kolejnych rozbiorów Polski, a także analizuje\nzmiany granic;\n5) prezentuje oceny polskiej historiografii dotyczące rozbiorów,\npanowania Stanisława Augusta Poniatowskiego i przyczyn upadku\nRzeczypospolitej.\n24 z 27\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\n• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (aspekt\npolityczny i militarny; kontekst międzynarodowy);\n• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;\n• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ sytuacji\ngeopolitycznej państwa na upadek państwa; słabość struktur władzy państwowej\na upadek państwa);\n• sformułował wnioski i ocenę, podając przykłady sukcesów i porażek (błędów)\npopełnianych przez elity polityczne państwa, w tym króla Stanisława Augusta\nPoniatowskiego, oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\n• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia\ni hierarchii;\n• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. okoliczności\nwybuchu konfederacji barskiej, genezę powstania kościuszkowskiego);\n• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym;\n• podjął próbę formułowania wniosków;\n• podjął próbę oceny problemu.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\n• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu (np. podstawowe informacje dotyczące konfederacji barskiej, Sejmu\nCzteroletniego, powstania kościuszkowskiego);\n• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii w układzie chronologicznym\ni problemowym;\n• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\n• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu;\n• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków\nmiędzy nimi (wymienił najważniejsze wydarzenia polityczne czasów\nstanisławowskich);\n• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi egzaminator\nuwzględniał również poprawność językową i stylistyczną. Istotne znaczenie ma poprawność informacji\npodanych przez zdającego w wypracowaniu. Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem\nwpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli w pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym\nbraku zrozumienia omawianego tematu, to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.\n25 z 27\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\n4. Od 13 kolonii do mocarstwa. Przedstaw przyczyny sukcesów Stanów Zjednoczonych Ameryki\nw ich rozwoju w latach 1776-1917. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Chronologia historyczna.\nII. Analiza i interpretacja\nhistoryczna.\nIII. Tworzenie narracji\nhistorycznej.\nIII. DZIEJE NOWOŻYTNE\n5. Oświecenie, absolutyzm oświecony i rewolucje\nXVIII w. Zdający:\n9) ocenia znaczenie rewolucji amerykańskiej i francuskiej\nz perspektywy politycznej, gospodarczej i społecznej.\nIV. WIEK XIX\n2. Europa i Stany Zjednoczone w epoce rewolucji przemysłowej.\nZdający:\n1) charakteryzuje proces uprzemysłowienia państw europejskich\ni Stanów Zjednoczonych;\n2) charakteryzuje rozwój terytorialny, gospodarczy oraz przemiany\nspołeczno-kulturowe w Stanach Zjednoczonych w XIX w.;\n3) ocenia gospodarcze, społeczne, kulturowe i ekologiczne skutki\nrewolucji przemysłowej.\n6. Europa i świat w XIX w. Zdający:\n1) charakteryzuje kierunki przemian społecznych i politycznych\nw państwach europejskich oraz w Stanach Zjednoczonych\ni w Japonii;\n3) opisuje zasięg i ekspansję kolonialną Wielkiej Brytanii, Francji,\nNiemiec, Rosji i Stanów Zjednoczonych.\nV. WIEK XX\n1. I wojna światowa i rewolucje w Rosji. Zdający:\n1) wyjaśnia genezę I wojny światowej i opisuje charakter działań\nwojennych.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\n• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. aspekt\nspołeczno-ekonomiczny, polityczny, ekspansję terytorialną);\n• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;\n• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. genezę wojny\no niepodległość, wpływ procesów społeczno-ekonomicznych na rozwój państwa);\n• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy (np. podał informacje pochodzące\nze źródeł);\n• sformułował wnioski i ocenę procesu, dostrzegając zmianę charakteru państwa\ni jego roli w dziejach świata oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\n• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia\ni hierarchii;\n• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. genezę/\nskutki najważniejszych dla historii państwa konfliktów zbrojnych);\n• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. ukazał\nróżnorodne aspekty zachodzących zmian);\n• podjął próbę formułowania wniosków;\n• w większości wykorzystał materiał źródłowy;\n• podjął próbę oceny problemu.\n26 z 27\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\n• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu\n(np. podstawowe informacje dotyczące wojny o niepodległość, wojny secesyjnej,\nekspansji terytorialnej państwa);\n• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii w układzie chronologicznym\ni problemowym;\n• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych;\n• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania\nich w tekście pracy.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\n• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści\nzawartych w materiale źródłowym;\n• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków\nmiędzy nimi (konstytucja USA, wojna secesyjna);\n• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nUwaga: Zdający podaje informacje, których pochodzenie wskazuje, że są ze źródeł/źródła, powołuje się\nna informacje/dane występujące w konkretnym źródle, powołuje się na autora źródła.\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi egzaminator\nuwzględniał również poprawność językową i stylistyczną. Istotne znaczenie ma poprawność informacji\npodanych przez zdającego w wypracowaniu. Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem\nwpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli w pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym\nbraku zrozumienia omawianego tematu, to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.\n5. Władzy, raz zdobytej, nie oddamy nigdy. Scharakteryzuj proces przejmowania władzy przez\nkomunistów w Polsce w latach 1944-1953, z uwzględnieniem likwidacji opozycji legalnej\ni podziemia antykomunistycznego. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Chronologia historyczna.\nII. Analiza i interpretacja\nhistoryczna.\nIII. Tworzenie narracji\nhistorycznej.\nV. WIEK XX\n8. Okupacja niemiecka i radziecka na ziemiach polskich. Zdający:\n5) wyjaśnia działania Stalina zmierzające do utworzenia\nkomunistycznego ośrodka władzy w Polsce.\n13. Polska w latach 1944-1948. Zdający:\n2) charakteryzuje główne etapy przejmowania władzy przez\nkomunistów w Polsce, z uwzględnieniem działań opozycji legalnej\ni podziemia antykomunistycznego; opisuje represje stosowane przez\nradziecki i polski aparat bezpieczeństwa.\n27 z 27\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\n• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. aspekt\npolityczny, społeczno-ekonomiczny, kulturowy);\n• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;\n• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ sytuacji\ngeopolitycznej na przekształcenia wewnętrzne w Polsce);\n• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy (np. podał informacje\npochodzące ze źródeł);\n• sformułował wnioski i ocenę przemian zachodzących w Polsce w latach 1944-1954\noraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\n• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia\ni hierarchii;\n• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. rozbicie\nPolskiego Państwa Podziemnego a proces budowy struktur komunistycznego\npaństwa);\n• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. przedstawił\nzałożenia i realizację tzw. taktyki salami);\n• podjął próbę formułowania wniosków;\n• w większości wykorzystał materiał źródłowy;\n• podjął próbę oceny problemu.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\n• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu\n(np. rozbicie opozycji antykomunistycznej, terror komunistyczny, likwidacja\npluralizmu politycznego, charakter i rolę PZPR);\n• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii w układzie chronologicznym\ni problemowym;\n• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych;\n• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania\nich w tekście pracy.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\n• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści\nzawartych w materiale źródłowym;\n• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków\nmiędzy nimi (likwidacja Polskiego Państwa Poziemnego, represje, powstanie\nPZPR, cenzura);\n• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nUwaga: Zdający podaje informacje, których pochodzenie wskazuje, że są ze źródeł/źródła, powołuje się\nna informacje/dane występujące w konkretnym źródle, powołuje się na autora źródła.\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi egzaminator\nuwzględniał również poprawność językową i stylistyczną. Istotne znaczenie ma poprawność informacji\npodanych przez zdającego w wypracowaniu. Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem\nwpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli w pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym\nbraku zrozumienia omawianego tematu, to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.","solution":null,"image":"img/historia-2018-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna","text_html":"<p>Zadanie 30. (0-12)<br>Zadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.</p>\n<ol><li>Historia zaczyna się w Sumerze1. Przedstaw najważniejsze - Twoim zdaniem - osiągnięcia cywilizacyjne</li></ol>\n<p>starożytnej Mezopotamii oraz ich wpływ na dzieje świata starożytnego.</p>\n<ol><li>Wrogość czy współpraca? Scharakteryzuj relacje polityczne, ekonomiczne i kulturowe między</li></ol>\n<p>chrześcijańską Europą a światem arabskim w średniowieczu.</p>\n<ol><li>Trzy wielkie imiona, trzy niezatarte daty jaśnieją na ponurym widnokręgu tonącej Rzeczypospolitej:</li></ol>\n<p>Konfederacja Barska 29 lutego 1768 r., Ustawa rządowa 3 maja 1791 r. i Insurekcja Kościuszkowska<br>24 marca 1794 r. Pierwsza stanowi symbol odradzającego się uczucia narodowego; druga symbolizuje<br>odrodzenie myśli politycznej; trzecia - odrodzenie woli i czynu2. Oceń wymienione działania Polaków<br>podejmowane w obronie upadającej Rzeczypospolitej w czasach stanisławowskich.</p>\n<ol><li>Od 13 kolonii do mocarstwa. Przedstaw przyczyny sukcesów Stanów Zjednoczonych Ameryki w ich</li></ol>\n<p>rozwoju w latach 1776-1917. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.</p>\n<ol><li>Władzy, raz zdobytej, nie oddamy nigdy3. Scharakteryzuj proces przejmowania władzy przez</li></ol>\n<p>komunistów w Polsce w latach 1944-1953, z uwzględnieniem likwidacji opozycji legalnej i podziemia<br>antykomunistycznego. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.<br>1 S.N. Kramer, Historia zaczyna się w Sumerze, przeł. J. Olkiewicz, Warszawa 1961.<br>2 W. Konopczyński, Od Sobieskiego do Kościuszki, Warszawa 1921, s. 300.<br>3 W. Gomułka, Protokół drugiego plenarnego posiedzenia przedstawicieli Rządu Tymczasowego i konsultantów z kraju i zagranicy,<br>18 czerwca 1945 r., Moskwa, [w:] „Archiwum Ruchu Robotniczego”, T. 9, red. F. Tych, Warszawa 1984, s. 110.<br>27 z 37<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Materiały źródłowe do tematu 4.<br>Źródło 1. Fragment Deklaracji Niepodległości<br>Ilekroć wskutek biegu wypadków koniecznym się staje dla jakiegoś narodu, by zerwał więzy polityczne<br>łączące go z innym narodem i zajął wśród potęg ziemskich oddzielną i równorzędną pozycję, do<br>której upoważniają go prawa natury i jej Bóg, to właściwy szacunek dla całej ludzkości wymaga, aby<br>naród ten podał powody, które skłaniają go do oderwania się. [ ] Dlatego my, przedstawiciele Stanów<br>Zjednoczonych Ameryki zebrani na Kongresie Ogólnym, odwołując się do Najwyższego Sędziego<br>Świata, uroczyście ogłaszamy i oświadczamy w imieniu wszystkich ludzi dobrej woli tych Kolonii, że<br>połączone Kolonie są i mają słuszne prawo być wolnymi i niepodległymi państwami; że zwolnione są<br>one z wszelkich zobowiązań w stosunku do Korony Brytyjskiej i że wszelkie powiązania polityczne<br>między nami a państwem Wielkiej Brytanii są i powinny być całkowicie zniesione, oraz że jako wolne<br>i niepodległe kraje mają one pełne prawo wypowiadania wojny, zawierania pokoju, wstępowania<br>w sojusze, nawiązywania stosunków handlowych i czynienia wszystkiego, do czego mają prawo<br>państwa niezależne. Zobowiązujemy się jeden przed drugim naszym życiem, naszymi posiadłościami<br>i świętym naszym honorem do podtrzymania niniejszej Deklaracji, mając niezłomną wiarę w pomoc<br>boskiej Opatrzności.<br>Źródło: https://pl.wikisource.org/wiki/Deklaracja_niepodległości_Stanów_Zjednoczonych [dostęp: 20.09.2017].<br>Źródło 2. Fotografia. Dakota Południowa - Mount Rushmore<br>Wyrzeźbione w skale portrety George’a Waszyngtona, Thomasa Jeffersona, Theodore’a Roosevelta<br>i Abrahama Lincolna.<br>28 z 37<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Źródło 3. Mapa. Migracje na obszarze Stanów Zjednoczonych<br>Źródło 4. Tabela. Imigracje do Stanów Zjednoczonych<br>Lata<br>Liczba imigrantów<br>w tys.<br>% mężczyzn<br>imigrantów<br>% ludzi w wieku<br>od 14 do 40 lat<br>1860-1865<br>800<br>60<br>60<br>1865-1870<br>1510<br>61<br>62<br>1870-1875<br>1730<br>60<br>62<br>1875-1880<br>1080<br>63<br>70<br>1880-1885<br>2970<br>57<br>65<br>1885-1890<br>2270<br>62<br>70<br>1890-1895<br>2120<br>58<br>75<br>O C<br>E A<br>N<br>S P<br>O K<br>O J<br>N<br>Y<br>O C<br>E A<br>N<br>A T<br>L A<br>N T<br>Y C<br>K I<br>Z a t o k a<br>M e k s y k a ń s k a<br>O<br>h<br>i<br>o<br>M<br>is<br>s<br>o<br>u<br>r<br>i<br>K<br>ol<br>or<br>ad<br>o<br>M<br>i<br>s<br>sis<br>i<br>p<br>i<br>J<br>E<br>ri<br>e<br>J.<br>M<br>ic<br>h<br>i<br>g<br>a<br>n<br>J<br>G<br>ó<br>r<br>n<br>e<br>J.<br>H<br>u<br>r<br>o<br>n<br>K<br>o<br>lu<br>m<br>b<br>i<br>a<br>M<br>i<br>s<br>s<br>i<br>sip<br>i<br>J.<br>O<br>nt<br>ario<br>R<br>i<br>o<br>Gra<br>nde<br>Ark<br>an<br>s<br>a<br>s<br>Brazos<br>Sacramento<br>Carson<br>City<br>Oregon City<br>San Francisco<br>Los Angeles<br>Las Vegas<br>Salt Lake<br>City<br>Fort<br>Hall<br>Santa Fe<br>San Juan<br>Pueblo<br>El Paso<br>Durango<br>Corralitos<br>Chihuahua<br>El Parral<br>Fort<br>Laramie<br>Chicago<br>Franklin Saint<br>Charles<br>Westport<br>Westport<br>Independence<br>Independence Saint<br>Louis<br>Saint<br>Louis<br>Detroit<br>Cincinnati<br>Nashville<br>Chattanooga<br>Baltimore<br>Filadelfia<br>Nowy Jork<br>WASZYNGTON<br>Nowy<br>Orlean<br>M<br>E<br>K<br>S<br>Y<br>K<br>K<br>a<br>n<br>a<br>d<br>a<br>0<br>600 km<br>Joranda del Muerto (od 1598 r.),<br>Meksyk - San Juan Pueblo<br>Santa Fe (od 1821 r.), Franklin - Santa Fe<br>Stary hiszpański (od 1830 r.),<br>Santa Fe - Los Angeles<br>Oregoński (od 1841 r.),<br>Independence - Oregon City<br>Kalifornijski (od 1841 r.),<br>Independence - Sacramento<br>Mormoński (od 1848 r.),<br>Independence - Salt Lake City<br>Centralny (od 1859 r.),<br>Salt Lake City - Carson<br>SZLAKI PIONIERÓW<br>29 z 37<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Źródło 5. Znaczek pocztowy<br>Źródło 6. Strona tytułowa dziennika The New York Times (1915 r.)<br>Tłumaczenie tytułu: Lusitania zatopiona przez okręt podwodny, prawdopodobnie 1260 ofiar; dwukrotnie<br>trafiona torpedą u wybrzeży Irlandii; zatonęła w 15 minut; kpt. Turner ocalał, Frohman i Vanderbilt<br>wciąż poszukiwani; Waszyngton przewiduje poważny kryzys.<br>30 z 37<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Materiały źródłowe do tematu 5.<br>Źródło 1. Fragment Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (1944 r.)<br>Do narodu polskiego! Polacy w kraju i na emigracji! Polacy w niewoli niemieckiej!<br>Naród walczący z okupantem niemieckim o wolność i niepodległość stworzył swą reprezentację, swój<br>podziemny parlament - Krajową Radę Narodową. [ ] Krajowa Rada Narodowa, powołana przez<br>walczący naród, jest jedynym legalnym źródłem władzy w Polsce.<br>Emigracyjny „rząd” w Londynie i jego delegatura w Kraju jest władzą samozwańczą, władzą nielegalną.<br>Opiera się na bezprawnej faszystowskiej konstytucji z kwietnia 1935 roku. „Rząd” ten hamował walkę<br>z okupantem hitlerowskim, swą awanturniczą polityką pchał Polskę ku nowej katastrofie.<br>W chwili wyzwolenia Polski, w chwili gdy sojusznicza Armia Czerwona i wraz z nią Wojsko Polskie<br>wypędza okupanta z Kraju, w tym momencie musi powstać legalny ośrodek władzy, który pokieruje<br>walką narodu o ostateczne wyzwolenie.<br>Dlatego Krajowa Rada Narodowa, tymczasowy parlament narodu polskiego, powołała Polski Komitet<br>Wyzwolenia Narodowego [ ].<br>Źródło: polona.pl [dostęp: 9.10.2017].<br>Źródło 2. Fragment konspiracyjnej ulotki wydanej w maju 1945 r.<br>PODAJ DALEJ!<br>Moskwa - pod rosnącym naciskiem Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych AP - wykrztusiła<br>w dniu 6 maja b.r. po sześciotygodniowym milczeniu, że Przywódcy Polski Podziemnej, uprowadzeni<br>z Pruszkowa w Wielką Środę - 28 marca 1945 r. w czasie oficjalnych pertraktacyj z dygnitarzami<br>rosyjskimi, są „zaaresztowani przez sowieckie władze wojskowe i znajdują się w Moskwie pod<br>śledztwem”. Komunikat Tassa mówi cynicznie i bezsensownie, że grupa ta „posądzona jest<br>o przygotowanie i dokonywanie na tyłach Armii Czerwonej aktów dywersyjnych”. „Oskarżona jest ona<br>o posiadanie radiostacji nadawczych”. „Wszystkie te osoby, lub niektóre z nich - zależnie od wyników<br>śledztwa - zostaną postawione przed sąd” - stwierdza Tass.<br>Perfidia tego komunikatu i jego twórców jest jasna i niezbita. [ ]<br>Źródło: Armia Krajowa 1939-1945. Wybór źródeł, oprac. A. Chmielarz, G. Jasiński, A. K. Kunert, Warszawa 2013, s. 484.<br>Źródło 3. Fragmenty akt śledczych<br>Z wniosku o rozpoznanie sprawy przed komisją specjalną<br>Sprawa: Wzniecanie fanatyzmu religijnego oraz odciąganie rolników od akcji żniwnej [ ];<br>Sprawa: Rozpowszechnianie ulotek zawierających groźbę zabójstwa członków spółdzielni<br>produkcyjnych oraz znieważenie Józefa Stalina [ ];<br>Sprawa: Śpiewanie piosenek o treści antypaństwowej przez robotnika [ ];<br>Sprawa: Organizowanie zbiorowego słuchania rozgłośni zachodnich przez rolnika [ ].<br>Źródło: Szeptane procesy. Z działalności komisji specjalnej 1945-1954, red. M. Chłopek, Warszawa 2005, s. 41, 75, 85, 143.<br>31 z 37<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Źródło 4. Fragment referatu Józefa Cyrankiewicza<br>Lewicowy trzon kierownictwa partyjnego [ ] odrzuciwszy balast prawicowego elementu, wespół<br>z lewicowymi działaczami aktywu partyjnego zdołał przeprowadzić olbrzymią większość masy<br>partyjnej na pozycje marksizmu-leninizmu, odrzucając elementy ideologiczne, klasowo obce i wrogie.<br>Mimo wszystkich wahań, błędów i omyłek odrodzonej PPS - masowa półmilionowa partia robotnicza,<br>oczyszczająca się z balastu obcych klasowo i ideologicznie naleciałości - staje dziś obok PPR jako<br>współtwórczyni Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.<br>Źródło: W. Pronobis, Kongres zjednoczeniowy - powstanie PZPR, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Nauki Humanistyczno-<br>Społeczne. Historia” 15 (102), R. 1978, s. 31.<br>Źródło 5. Ulotka rozwieszana przez WiN na terenie powiatu radzyńskiego przed<br>wyborami do sejmu w 1947 r.<br>32 z 37<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>na temat nr<br>33 z 37<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>34 z 37<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>35 z 37<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>36 z 37<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>37 z 37<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Wypełnia<br>sprawdzający<br>Nr zadania<br>30<br>Maks. liczba pkt<br>12<br>Uzyskana liczba pkt<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 30. (0-12)</p>\n<ol><li>Historia zaczyna się w Sumerze. Przedstaw najważniejsze - Twoim zdaniem - osiągnięcia</li></ol>\n<p>cywilizacyjne starożytnej Mezopotamii oraz ich wpływ na dzieje świata starożytnego.<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Chronologia historyczna.<br>III. Tworzenie narracji<br>historycznej.<br>I. STAROŻYTNOŚĆ</p>\n<ol><li>Cywilizacje Bliskiego i Dalekiego Wschodu. Zdający:</li><li>charakteryzuje uwarunkowania geograficzne rozwoju cywilizacji</li></ol>\n<p>na Bliskim i Dalekim Wschodzie;</p>\n<ol><li>porównuje formy ustrojowe i struktury społeczne</li></ol>\n<p>w cywilizacjach bliskowschodnich;</p>\n<ol><li>rozpoznaje cechy charakterystyczne najważniejszych osiągnięć</li></ol>\n<p>kulturowych cywilizacji bliskowschodnich oraz hinduskiej<br>i chińskiej w zakresie architektury, sztuki, nauki i pisma.<br>Kryteria oceniania<br>Poziom IV<br>(9-12 pkt)<br>Zdający:<br>• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. aspekt<br>kulturowy, ekonomiczny, religijny);<br>• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;<br>• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływu kultury<br>Sumerów na cywilizację Mezopotamii);<br>• sformułował wnioski i ocenę, podając przykłady obecności kultury Międzyrzecza<br>w dziejach Europy oraz podsumował rozważania.<br>Poziom III<br>(6-8 pkt)<br>Zdający:<br>• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia<br>i hierarchii;<br>• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. rola pisma,<br>prawodawstwa i systemów irygacyjnych w budowie pierwszych państw);<br>• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. ukazał ciągłość<br>i zmienność w rozwoju cywilizacji Międzyrzecza);<br>• podjął próbę formułowania wniosków;<br>• podjął próbę oceny problemu.<br>Poziom II<br>(3-5 pkt)<br>Zdający:<br>• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu<br>(np. powstanie pisma klinowego, sieć irygacyjna, rola miast, prawodawstwo);<br>• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii w układzie chronologicznym<br>i problemowym;<br>• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.<br>Poziom I<br>(1-2 pkt)<br>Zdający:<br>• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu;<br>• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków<br>między nimi (powstanie pisma klinowego, rozwój rolnictwa, rzemiosła i handlu);<br>• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.<br>22 z 27<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Przy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi egzaminator<br>uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną. Istotne znaczenie ma poprawność informacji<br>podanych przez zdającego w wypracowaniu. Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem<br>wpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli w pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym<br>braku zrozumienia omawianego tematu, to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.</p>\n<ol><li>Wrogość czy współpraca? Scharakteryzuj relacje polityczne, ekonomiczne i kulturowe między</li></ol>\n<p>chrześcijańską Europą a światem arabskim w średniowieczu.<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Chronologia historyczna.<br>III. Tworzenie narracji<br>historycznej.<br>II. ŚREDNIOWIECZE</p>\n<ol><li>Bizancjum i Zachód a świat islamu. Zdający:</li><li>charakteryzuje kręgi kulturowe: łaciński, bizantyjski i arabski;</li><li>opisuje charakterystyczne cechy bizantyjskiego systemu</li></ol>\n<p>politycznego;</p>\n<ol><li>wyjaśnia wpływ cywilizacji islamskiej na cywilizację łacińską</li></ol>\n<p>i bizantyjską;</p>\n<ol><li>rozpoznaje najważniejsze osiągnięcia cywilizacji islamskiej</li></ol>\n<p>w zakresie architektury, sztuki i nauki.</p>\n<ol><li>Europa wczesnego średniowiecza. Zdający:</li><li>opisuje zasięg terytorialny, organizację władzy, gospodarkę</li></ol>\n<p>i kulturę państwa Franków;</p>\n<ol><li>opisuje proces tworzenia się państw w Europie Zachodniej,</li></ol>\n<p>z uwzględnieniem najazdów Arabów, Normanów i Węgrów.</p>\n<ol><li>Europa w okresie krucjat. Zdający:</li><li>charakteryzuje polityczne, społeczno-gospodarcze i religijne</li></ol>\n<p>uwarunkowania oraz ocenia skutki wypraw krzyżowych do Ziemi<br>Świętej i rekonkwisty.<br>Kryteria oceniania<br>Poziom IV<br>(9-12 pkt)<br>Zdający:<br>• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. aspekt<br>kulturowy, religijny, ekonomiczny i polityczny);<br>• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;<br>• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ kultury arabskiej<br>na rozwój cywilizacji europejskiej);<br>• sformułował wnioski i ocenę, podając przykłady obecności kultury arabskiej<br>i Arabów w dziejach Europy, np. historii Franków, państw włoskich oraz<br>podsumował rozważania.<br>Poziom III<br>(6-8 pkt)<br>Zdający:<br>• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia<br>i hierarchii;<br>• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. ekspansja<br>Arabów a historia państwa Franków);<br>• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. ukazał<br>różnorodne aspekty wzajemnych relacji, zmienność zjawisk w czasie);<br>• podjął próbę formułowania wniosków;<br>• podjął próbę oceny problemu.<br>23 z 27<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Poziom II<br>(3-5 pkt)<br>Zdający:<br>• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu<br>(np. podstawowe informacje dotyczące krucjat);<br>• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii w układzie chronologicznym<br>i problemowym;<br>• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.<br>Poziom I<br>(1-2 pkt)<br>Zdający:<br>• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu;<br>• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków<br>między nimi (zasięg ekspansji arabskiej, krucjaty, handel z Lewantem);<br>• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.<br>Przy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi egzaminator<br>uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną. Istotne znaczenie ma poprawność informacji<br>podanych przez zdającego w wypracowaniu. Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem<br>wpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli w pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym<br>braku zrozumienia omawianego tematu, to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.</p>\n<ol><li>Trzy wielkie imiona, trzy niezatarte daty jaśnieją na ponurym widnokręgu tonącej Rzeczypospolitej:</li></ol>\n<p>Konfederacja Barska 29 lutego 1768 r., Ustawa rządowa 3 maja 1791 r. i Insurekcja Kościuszkowska<br>24 marca 1794 r. Pierwsza stanowi symbol odradzającego się uczucia narodowego; druga symbolizuje<br>odrodzenie myśli politycznej; trzecia - odrodzenie woli i czynu. Oceń wymienione działania Polaków<br>podejmowane w obronie upadającej Rzeczypospolitej w czasach stanisławowskich.<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Chronologia historyczna.<br>III. Tworzenie narracji<br>historycznej.<br>III. DZIEJE NOWOŻYTNE</p>\n<ol><li>Rzeczpospolita w XVIII w. Reformy oświeceniowe i rozbiory.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje politykę Rosji, Prus i Austrii wobec</li></ol>\n<p>Rzeczypospolitej i wskazuje przejawy osłabienia suwerenności<br>państwa polskiego;</p>\n<ol><li>charakteryzuje działania zmierzające do naprawy</li></ol>\n<p>Rzeczypospolitej i walkę zbrojną o utrzymanie niepodległości<br>w drugiej połowie XVIII w.;</p>\n<ol><li>opisuje i wyjaśnia uwarunkowania wewnętrzne</li></ol>\n<p>i międzynarodowe kolejnych rozbiorów Polski, a także analizuje<br>zmiany granic;</p>\n<ol><li>prezentuje oceny polskiej historiografii dotyczące rozbiorów,</li></ol>\n<p>panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego i przyczyn upadku<br>Rzeczypospolitej.<br>24 z 27<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Kryteria oceniania<br>Poziom IV<br>(9-12 pkt)<br>Zdający:<br>• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (aspekt<br>polityczny i militarny; kontekst międzynarodowy);<br>• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;<br>• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ sytuacji<br>geopolitycznej państwa na upadek państwa; słabość struktur władzy państwowej<br>a upadek państwa);<br>• sformułował wnioski i ocenę, podając przykłady sukcesów i porażek (błędów)<br>popełnianych przez elity polityczne państwa, w tym króla Stanisława Augusta<br>Poniatowskiego, oraz podsumował rozważania.<br>Poziom III<br>(6-8 pkt)<br>Zdający:<br>• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia<br>i hierarchii;<br>• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. okoliczności<br>wybuchu konfederacji barskiej, genezę powstania kościuszkowskiego);<br>• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym;<br>• podjął próbę formułowania wniosków;<br>• podjął próbę oceny problemu.<br>Poziom II<br>(3-5 pkt)<br>Zdający:<br>• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania<br>tematu (np. podstawowe informacje dotyczące konfederacji barskiej, Sejmu<br>Czteroletniego, powstania kościuszkowskiego);<br>• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii w układzie chronologicznym<br>i problemowym;<br>• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.<br>Poziom I<br>(1-2 pkt)<br>Zdający:<br>• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu;<br>• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków<br>między nimi (wymienił najważniejsze wydarzenia polityczne czasów<br>stanisławowskich);<br>• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.<br>Przy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi egzaminator<br>uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną. Istotne znaczenie ma poprawność informacji<br>podanych przez zdającego w wypracowaniu. Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem<br>wpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli w pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym<br>braku zrozumienia omawianego tematu, to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.<br>25 z 27<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony</p>\n<ol><li>Od 13 kolonii do mocarstwa. Przedstaw przyczyny sukcesów Stanów Zjednoczonych Ameryki</li></ol>\n<p>w ich rozwoju w latach 1776-1917. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Chronologia historyczna.<br>II. Analiza i interpretacja<br>historyczna.<br>III. Tworzenie narracji<br>historycznej.<br>III. DZIEJE NOWOŻYTNE</p>\n<ol><li>Oświecenie, absolutyzm oświecony i rewolucje</li></ol>\n<p>XVIII w. Zdający:</p>\n<ol><li>ocenia znaczenie rewolucji amerykańskiej i francuskiej</li></ol>\n<p>z perspektywy politycznej, gospodarczej i społecznej.<br>IV. WIEK XIX</p>\n<ol><li>Europa i Stany Zjednoczone w epoce rewolucji przemysłowej.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje proces uprzemysłowienia państw europejskich</li></ol>\n<p>i Stanów Zjednoczonych;</p>\n<ol><li>charakteryzuje rozwój terytorialny, gospodarczy oraz przemiany</li></ol>\n<p>społeczno-kulturowe w Stanach Zjednoczonych w XIX w.;</p>\n<ol><li>ocenia gospodarcze, społeczne, kulturowe i ekologiczne skutki</li></ol>\n<p>rewolucji przemysłowej.</p>\n<ol><li>Europa i świat w XIX w. Zdający:</li><li>charakteryzuje kierunki przemian społecznych i politycznych</li></ol>\n<p>w państwach europejskich oraz w Stanach Zjednoczonych<br>i w Japonii;</p>\n<ol><li>opisuje zasięg i ekspansję kolonialną Wielkiej Brytanii, Francji,</li></ol>\n<p>Niemiec, Rosji i Stanów Zjednoczonych.<br>V. WIEK XX</p>\n<ol><li>I wojna światowa i rewolucje w Rosji. Zdający:</li><li>wyjaśnia genezę I wojny światowej i opisuje charakter działań</li></ol>\n<p>wojennych.<br>Kryteria oceniania<br>Poziom IV<br>(9-12 pkt)<br>Zdający:<br>• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. aspekt<br>społeczno-ekonomiczny, polityczny, ekspansję terytorialną);<br>• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;<br>• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. genezę wojny<br>o niepodległość, wpływ procesów społeczno-ekonomicznych na rozwój państwa);<br>• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy (np. podał informacje pochodzące<br>ze źródeł);<br>• sformułował wnioski i ocenę procesu, dostrzegając zmianę charakteru państwa<br>i jego roli w dziejach świata oraz podsumował rozważania.<br>Poziom III<br>(6-8 pkt)<br>Zdający:<br>• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia<br>i hierarchii;<br>• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. genezę/<br>skutki najważniejszych dla historii państwa konfliktów zbrojnych);<br>• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. ukazał<br>różnorodne aspekty zachodzących zmian);<br>• podjął próbę formułowania wniosków;<br>• w większości wykorzystał materiał źródłowy;<br>• podjął próbę oceny problemu.<br>26 z 27<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Poziom II<br>(3-5 pkt)<br>Zdający:<br>• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu<br>(np. podstawowe informacje dotyczące wojny o niepodległość, wojny secesyjnej,<br>ekspansji terytorialnej państwa);<br>• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii w układzie chronologicznym<br>i problemowym;<br>• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych;<br>• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania<br>ich w tekście pracy.<br>Poziom I<br>(1-2 pkt)<br>Zdający:<br>• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści<br>zawartych w materiale źródłowym;<br>• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków<br>między nimi (konstytucja USA, wojna secesyjna);<br>• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.<br>Uwaga: Zdający podaje informacje, których pochodzenie wskazuje, że są ze źródeł/źródła, powołuje się<br>na informacje/dane występujące w konkretnym źródle, powołuje się na autora źródła.<br>Przy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi egzaminator<br>uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną. Istotne znaczenie ma poprawność informacji<br>podanych przez zdającego w wypracowaniu. Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem<br>wpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli w pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym<br>braku zrozumienia omawianego tematu, to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.</p>\n<ol><li>Władzy, raz zdobytej, nie oddamy nigdy. Scharakteryzuj proces przejmowania władzy przez</li></ol>\n<p>komunistów w Polsce w latach 1944-1953, z uwzględnieniem likwidacji opozycji legalnej<br>i podziemia antykomunistycznego. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Chronologia historyczna.<br>II. Analiza i interpretacja<br>historyczna.<br>III. Tworzenie narracji<br>historycznej.<br>V. WIEK XX</p>\n<ol><li>Okupacja niemiecka i radziecka na ziemiach polskich. Zdający:</li><li>wyjaśnia działania Stalina zmierzające do utworzenia</li></ol>\n<p>komunistycznego ośrodka władzy w Polsce.</p>\n<ol><li>Polska w latach 1944-1948. Zdający:</li><li>charakteryzuje główne etapy przejmowania władzy przez</li></ol>\n<p>komunistów w Polsce, z uwzględnieniem działań opozycji legalnej<br>i podziemia antykomunistycznego; opisuje represje stosowane przez<br>radziecki i polski aparat bezpieczeństwa.<br>27 z 27<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Kryteria oceniania<br>Poziom IV<br>(9-12 pkt)<br>Zdający:<br>• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. aspekt<br>polityczny, społeczno-ekonomiczny, kulturowy);<br>• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;<br>• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ sytuacji<br>geopolitycznej na przekształcenia wewnętrzne w Polsce);<br>• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy (np. podał informacje<br>pochodzące ze źródeł);<br>• sformułował wnioski i ocenę przemian zachodzących w Polsce w latach 1944-1954<br>oraz podsumował rozważania.<br>Poziom III<br>(6-8 pkt)<br>Zdający:<br>• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia<br>i hierarchii;<br>• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. rozbicie<br>Polskiego Państwa Podziemnego a proces budowy struktur komunistycznego<br>państwa);<br>• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. przedstawił<br>założenia i realizację tzw. taktyki salami);<br>• podjął próbę formułowania wniosków;<br>• w większości wykorzystał materiał źródłowy;<br>• podjął próbę oceny problemu.<br>Poziom II<br>(3-5 pkt)<br>Zdający:<br>• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu<br>(np. rozbicie opozycji antykomunistycznej, terror komunistyczny, likwidacja<br>pluralizmu politycznego, charakter i rolę PZPR);<br>• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii w układzie chronologicznym<br>i problemowym;<br>• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych;<br>• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania<br>ich w tekście pracy.<br>Poziom I<br>(1-2 pkt)<br>Zdający:<br>• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści<br>zawartych w materiale źródłowym;<br>• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków<br>między nimi (likwidacja Polskiego Państwa Poziemnego, represje, powstanie<br>PZPR, cenzura);<br>• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.<br>Uwaga: Zdający podaje informacje, których pochodzenie wskazuje, że są ze źródeł/źródła, powołuje się<br>na informacje/dane występujące w konkretnym źródle, powołuje się na autora źródła.<br>Przy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi egzaminator<br>uwzględniał również poprawność językową i stylistyczną. Istotne znaczenie ma poprawność informacji<br>podanych przez zdającego w wypracowaniu. Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem<br>wpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli w pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym<br>braku zrozumienia omawianego tematu, to wypracowanie oceniane jest na 0 punktów.</p>","solutions":[]}