{"id":"historia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/11.2","paper_id":"historia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"11.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nUzupełnij zdanie.\nBitwa, której przebieg opisano w tekście, rozegrała się w okresie oznaczonym na taśmie\nchronologicznej numerem\n1\n2\n3\n4\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n10.\n11.1. 11.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\nUzyskana liczba pkt\nelekcja\nJana Sobieskiego\nelekcja\nWładysława IV\nelekcja Henryka\nWalezego\nelekcja\nJana Kazimierza\nelekcja\nStefana Batorego\nA\nA\nB\nMHI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego […]; ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego […].\nIII. Dzieje nowożytne.\n3. Rzeczpospolita w okresie renesansu\ni demokracji szlacheckiej.\nZdający:\n1) opisuje i wyjaśnia funkcjonowanie\nnajważniejszych instytucji życia politycznego\nw XVI-wiecznej Polsce, w tym sejmików,\nsejmu, senatu i sejmu elekcyjnego […];\n2) ocenia polską specyfikę w zakresie\nrozwiązań ustrojowych […];\n3) opisuje zmiany terytorialne państwa\npolsko-litewskiego i charakteryzuje stosunki\nz sąsiadami w XVI w.\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłową odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź błędną albo za brak odpowiedzi.\nPrawidłowa odpowiedź\n2","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Bitwa, której przebieg opisano w tekście, rozgrywała się w okresie oznaczonym na taśmie chronologicznej numerem 2.**\n\n## Sposób 1 - datowanie bitwy\n\nW Źródle 1. zadania 11.1 ustaliliśmy: opisana bitwa to **bitwa pod Byczyną**, która odbyła się **24 stycznia 1588 r.**\n\n## Sposób 2 - analiza taśmy chronologicznej\n\nNa taśmie chronologicznej widnieją kolejne elekcje:\n\n| Elekcja | Rok | Granica okresu |\n| Henryk Walezy | 1573 | (początek osi) |\n| **Okres 1** | **1573-1576** | między elekcjami Walezego a Batorego |\n| Stefan Batory | 1576 | |\n| **Okres 2** | **1576-1632** | między elekcjami Batorego a Władysława IV |\n| Władysław IV | 1632 | |\n| **Okres 3** | **1632-1648** | między elekcjami Władysława IV a Jana Kazimierza |\n| Jan Kazimierz | 1648 | |\n| **Okres 4** | **1648-1674** | między elekcjami Jana Kazimierza a Jana Sobieskiego |\n| Jan Sobieski | 1674 | (koniec osi) |\n\n**Sprawdzenie:** **1588** mieści się w przedziale **1576-1632** → **okres 2**.\n\n## Sposób 3 - kontekst historyczny\n\n**Lata 1587-1632** to panowanie **Zygmunta III Wazy** (wybrany w podwójnej elekcji 1587 r.). Bitwa pod Byczyną (1588) odbyła się **rok po elekcji Zygmunta III**, w pierwszym roku jego panowania, kiedy musiał umocnić swoją władzę przeciw kontrkandydatowi Maksymilianowi III Habsburgowi.\n\nNa taśmie chronologicznej elekcja Zygmunta III (1587) NIE jest jednak zaznaczona - taśma zawiera tylko 5 wybranych elekcji. W rezultacie **okres 2 (1576-1632)** obejmuje:\n- ostatnie lata panowania **Stefana Batorego** (1576-1586)\n- całe panowanie **Zygmunta III Wazy** (1587-1632)\n- okres **podwójnej elekcji 1587** i **bitwy pod Byczyną 1588**\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 11.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - prawidłowa odpowiedź: **2**\n> - **0 pkt** - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi\n\n## Reference historyczny - kolejne elekcje XVI-XVII w.\n\n> 📖 **Kolejne wolne elekcje I RP po wymarciu Jagiellonów (1572):**\n>\n> | Rok | Elekcja | Władca | Główne wydarzenia panowania |\n> |-----|---------|--------|----------------------------|\n> | **1573** | I wolna elekcja | **Henryk Walezy** (1573-1574) | ucieczka do Francji 1574 |\n> | **1576** | II elekcja | **Stefan Batory** (1576-1586) | wojny z Iwanem IV o Inflanty 1577-82, rozejm w Jamie Zapolskim 1582 |\n> | **1587** | III elekcja (podwójna) | **Zygmunt III Waza** (1587-1632) | **bitwa pod Byczyną 1588**, dymitriady, wojny ze Szwecją |\n> | **1632** | IV elekcja | **Władysław IV Waza** (1632-1648) | wojny z Rosją (Smoleńsk), pokój ze Szwecją |\n> | **1648** | V elekcja | **Jan II Kazimierz** (1648-1668) | powstanie Chmielnickiego 1648, **potop szwedzki 1655-60**, abdykacja |\n> | **1669** | VI elekcja | Michał Korybut Wiśniowiecki (1669-73) | wojna z Turcją, pokój buczacki 1672 |\n> | **1674** | VII elekcja | **Jan III Sobieski** (1674-1696) | **odsiecz wiedeńska 1683** |\n>\n> 📖 **Bitwa pod Byczyną 1588 r.:**\n> - Miejsce na taśmie chronologicznej: **rok 12 panowania Zygmunta III** od jego elekcji w 1587 r.\n> - Mieści się w okresie 1576-1632 (między elekcjami Batorego a Władysława IV) → **okres 2**\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd - uczeń próbuje podstawiać elekcję Zygmunta III (1587) jako granicę okresu, ale na taśmie elekcja Zygmunta III nie jest zaznaczona. Klucz: czytaj **WYŁĄCZNIE elekcje pokazane na osi** i sprawdzaj, w którym przedziale mieści się **rok bitwy (1588)**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Daty elekcji łatwo mylić - szczególnie 1573/1576 (Henryk Walezy/Stefan Batory) oraz 1632/1648 (Władysław IV/Jan Kazimierz). Pamiętaj o reference Piastów i Wazów.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Okres\" na taśmie chronologicznej oznacza **przedział czasowy MIĘDZY dwiema elekcjami**, NIE okres panowania jednego króla. W okresie 2 mieszczą się: koniec panowania Batorego (1576-86), bezkrólewie 1586-87, całe panowanie Zygmunta III Wazy (1587-1632).","image":"img/historia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 11.2. (0-1)
Uzupełnij zdanie.
Bitwa, której przebieg opisano w tekście, rozegrała się w okresie oznaczonym na taśmie
chronologicznej numerem
1
2
3
4
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
10.
11.1. 11.2.
Maks. liczba pkt
1
1
1
Uzyskana liczba pkt
elekcja
Jana Sobieskiego
elekcja
Władysława IV
elekcja Henryka
Walezego
elekcja
Jana Kazimierza
elekcja
Stefana Batorego
A
A
B
MHI_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 11.2. (0-1)
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście epok
i dostrzega zależności pomiędzy różnymi
dziedzinami życia społecznego […]; ocenia
przydatność źródła do wyjaśnienia
problemu historycznego […].
III. Dzieje nowożytne.

\n
  1. Rzeczpospolita w okresie renesansu
\n

i demokracji szlacheckiej.
Zdający:

\n
  1. opisuje i wyjaśnia funkcjonowanie
\n

najważniejszych instytucji życia politycznego
w XVI-wiecznej Polsce, w tym sejmików,
sejmu, senatu i sejmu elekcyjnego […];

\n
  1. ocenia polską specyfikę w zakresie
\n

rozwiązań ustrojowych […];

\n
  1. opisuje zmiany terytorialne państwa
\n

polsko-litewskiego i charakteryzuje stosunki
z sąsiadami w XVI w.
Schemat punktowania
1 p. - za prawidłową odpowiedź.
0 p. - za odpowiedź błędną albo za brak odpowiedzi.
Prawidłowa odpowiedź
2

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Bitwa, której przebieg opisano w tekście, rozgrywała się w okresie oznaczonym na taśmie chronologicznej numerem 2.

\n

Sposób 1 - datowanie bitwy

\n

W Źródle 1. zadania 11.1 ustaliliśmy: opisana bitwa to bitwa pod Byczyną, która odbyła się 24 stycznia 1588 r.

\n

Sposób 2 - analiza taśmy chronologicznej

\n

Na taśmie chronologicznej widnieją kolejne elekcje:

\n

| Elekcja | Rok | Granica okresu |
| Henryk Walezy | 1573 | (początek osi) |
| Okres 1 | 1573-1576 | między elekcjami Walezego a Batorego |
| Stefan Batory | 1576 | |
| Okres 2 | 1576-1632 | między elekcjami Batorego a Władysława IV |
| Władysław IV | 1632 | |
| Okres 3 | 1632-1648 | między elekcjami Władysława IV a Jana Kazimierza |
| Jan Kazimierz | 1648 | |
| Okres 4 | 1648-1674 | między elekcjami Jana Kazimierza a Jana Sobieskiego |
| Jan Sobieski | 1674 | (koniec osi) |

\n

Sprawdzenie: 1588 mieści się w przedziale 1576-1632 → okres 2.

\n

Sposób 3 - kontekst historyczny

\n

Lata 1587-1632 to panowanie Zygmunta III Wazy (wybrany w podwójnej elekcji 1587 r.). Bitwa pod Byczyną (1588) odbyła się rok po elekcji Zygmunta III, w pierwszym roku jego panowania, kiedy musiał umocnić swoją władzę przeciw kontrkandydatowi Maksymilianowi III Habsburgowi.

\n

Na taśmie chronologicznej elekcja Zygmunta III (1587) NIE jest jednak zaznaczona - taśma zawiera tylko 5 wybranych elekcji. W rezultacie okres 2 (1576-1632) obejmuje:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 11.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - prawidłowa odpowiedź: 2
- 0 pkt - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi
\n

Reference historyczny - kolejne elekcje XVI-XVII w.

\n
📖 Kolejne wolne elekcje I RP po wymarciu Jagiellonów (1572):

| Rok | Elekcja | Władca | Główne wydarzenia panowania |
|-----|---------|--------|----------------------------|
| 1573 | I wolna elekcja | Henryk Walezy (1573-1574) | ucieczka do Francji 1574 |
| 1576 | II elekcja | Stefan Batory (1576-1586) | wojny z Iwanem IV o Inflanty 1577-82, rozejm w Jamie Zapolskim 1582 |
| 1587 | III elekcja (podwójna) | Zygmunt III Waza (1587-1632) | bitwa pod Byczyną 1588, dymitriady, wojny ze Szwecją |
| 1632 | IV elekcja | Władysław IV Waza (1632-1648) | wojny z Rosją (Smoleńsk), pokój ze Szwecją |
| 1648 | V elekcja | Jan II Kazimierz (1648-1668) | powstanie Chmielnickiego 1648, potop szwedzki 1655-60, abdykacja |
| 1669 | VI elekcja | Michał Korybut Wiśniowiecki (1669-73) | wojna z Turcją, pokój buczacki 1672 |
| 1674 | VII elekcja | Jan III Sobieski (1674-1696) | odsiecz wiedeńska 1683 |

📖 Bitwa pod Byczyną 1588 r.:
- Miejsce na taśmie chronologicznej: rok 12 panowania Zygmunta III od jego elekcji w 1587 r.
- Mieści się w okresie 1576-1632 (między elekcjami Batorego a Władysława IV) → okres 2
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd - uczeń próbuje podstawiać elekcję Zygmunta III (1587) jako granicę okresu, ale na taśmie elekcja Zygmunta III nie jest zaznaczona. Klucz: czytaj WYŁĄCZNIE elekcje pokazane na osi i sprawdzaj, w którym przedziale mieści się rok bitwy (1588).
\n
⚠️ Uwaga: Daty elekcji łatwo mylić - szczególnie 1573/1576 (Henryk Walezy/Stefan Batory) oraz 1632/1648 (Władysław IV/Jan Kazimierz). Pamiętaj o reference Piastów i Wazów.
\n
⚠️ Uwaga: "Okres" na taśmie chronologicznej oznacza przedział czasowy MIĘDZY dwiema elekcjami, NIE okres panowania jednego króla. W okresie 2 mieszczą się: koniec panowania Batorego (1576-86), bezkrólewie 1586-87, całe panowanie Zygmunta III Wazy (1587-1632).
"}]}