{"id":"historia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"historia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"historia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nOceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli\njest fałszywe.\n1.\nRachuba czasu zastosowana we fragmencie kroniki A była\nrozpowszechniona w starożytnej Grecji.\nP\nF\n2.\nW opisach wydarzeń zaprezentowanych we fragmentach kronik B i C\nzastosowano chrześcijańską datację.\nP\nF\n3.\nFragmenty kronik A, B i C zostały ułożone w kolejności\nchronologicznej.\nP\nF\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n3.\n4.1.\n4.2.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\n1\n2\n3\n4\nMHI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje […] wydarzenia\nz historii powszechnej […].\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi\ndziedzinami życia społecznego; rozpoznaje\nrodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła do\nwyjaśnienia problemu badawczego […].\nII. Średniowiecze.\n2. Europa wczesnego średniowiecza.\nZdający:\n4) opisuje proces powstawania państw\nw Środkowo-Wschodniej Europie,\nz uwzględnieniem wpływu cywilizacji\nłacińskiej i bizantyjskiej.\n6. Europa późnego średniowiecza.\nZdający:\n4) charakteryzuje następstwa upadku\ncesarstwa bizantyńskiego i ekspansji\ntureckiej dla Europy.\nIII etap edukacyjny\n5. Cywilizacja rzymska.\nZdający:\n1) umiejscawia w czasie i charakteryzuje\nsystem sprawowania władzy oraz\norganizację społeczeństwa w Rzymie\nrepublikańskim i cesarstwie.\nSchemat punktowania\n1 p. - za wszystkie trzy prawidłowe odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.\nPrawidłowe odpowiedzi\n1 - P\n2 - F\n3 - P","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Nr | Stwierdzenie | Ocena |\n| 1 | Rachuba czasu zastosowana we fragmencie kroniki A była rozpowszechniona w starożytnej Grecji. | **P** (prawda) |\n| 2 | W opisach wydarzeń zaprezentowanych we fragmentach kronik B i C zastosowano chrześcijańską datację. | **F** (fałsz) |\n| 3 | Fragmenty kronik A, B i C zostały ułożone w kolejności chronologicznej. | **P** (prawda) |\n\n**Wynik: P, F, P**\n\n## Sposób 1 - analiza stwierdzenia 1.\n\n**Stwierdzenie:** Rachuba czasu w kronice A była rozpowszechniona w starożytnej Grecji.\n\n**Analiza:** Kronika A datuje wydarzenie jako \"3 rok 6 olimpiady\" - to **datowanie olimpijskie**.\n\n**Fakty historyczne:**\n- Igrzyska Olimpijskie odbywały się w Olimpii **co 4 lata od 776 r. p.n.e.**\n- Liczenie lat \"od pierwszej olimpiady\" rozpowszechnił **Tymeusz z Tauromenium (IV/III w. p.n.e.)**, a uczynił standardem **Eratostenes z Cyreny** (III w. p.n.e.)\n- W **starożytnej Grecji była to dominująca metoda chronologiczna** (obok lokalnych systemów: archonci ateńscy, eforowie spartańscy)\n\n**Wniosek:** **PRAWDA (P)** - datowanie olimpijskie było rzeczywiście rozpowszechnione w starożytnej Grecji.\n\n## Sposób 2 - analiza stwierdzenia 2.\n\n**Stwierdzenie:** W kronikach B i C zastosowano chrześcijańską datację.\n\n**Analiza:**\n- **Kronika B**: \"[1037]\" - to data wg kalendarza chrześcijańskiego (od narodzenia Chrystusa, AD) → **CHRZEŚCIJAŃSKA datacja**\n- **Kronika C**: \"w roku [831] od hidżry\" - to data wg kalendarza **islamskiego** (od ucieczki Mahometa do Medyny w 622 r.) → **MUZUŁMAŃSKA datacja**\n\n**Wniosek:** Tylko Kronika B używa datacji chrześcijańskiej; Kronika C - muzułmańskiej. Stwierdzenie mówi o \"obu kronikach\", więc jest **FAŁSZEM (F)**.\n\n## Sposób 3 - analiza stwierdzenia 3.\n\n**Stwierdzenie:** Fragmenty kronik A, B, C są ułożone chronologicznie.\n\n**Analiza dat:**\n- **Kronika A** = założenie Rzymu = **753 p.n.e.**\n- **Kronika B** = budowa soboru św. Zofii w Kijowie = **1037 r. n.e.**\n- **Kronika C** = upadek Konstantynopola = **1453 r. n.e.**\n\n**Sortowanie chronologiczne:** 753 p.n.e. → 1037 r. → 1453 r. → układ ROŚNIE chronologicznie.\n\n**Wniosek:** **PRAWDA (P)** - kroniki A → B → C są ułożone od najwcześniejszej do najpóźniejszej daty.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 4.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - **wszystkie trzy prawidłowe** odpowiedzi (1 - P, 2 - F, 3 - P)\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepełna (np. 2/3) lub błędna albo brak odpowiedzi\n>\n> **Krytyczne:** w tym typie zadań **WSZYSTKIE 3 muszą być poprawne**. Jeden błąd → 0 pkt.\n\n## Reference historyczny - systemy chronologiczne\n\n> 📖 **Główne starożytne i średniowieczne systemy datowania:**\n>\n> 1. **Datowanie olimpijskie** (gr.) - od 776 p.n.e., dominujące w Grecji, używane przez Polibiusza, Plutarcha, Strabona.\n> 2. **Datowanie ab Urbe condita** (rzym.) - od założenia Rzymu (753 p.n.e.), używane przez Liwiusza i Tacyta.\n> 3. **Datowanie konsulárne** (rzym.) - wymienianie konsulów danego roku, np. \"za konsulatu Cycerona\".\n> 4. **Datowanie chrześcijańskie (Anno Domini)** - od narodzenia Chrystusa, wprowadzone przez **Dionizjusza Małego ok. 525 r.**, rozpowszechnione w Europie chrześcijańskiej od VIII w. (Beda Czcigodny). Używane na Rusi, w Polsce, Bizancjum.\n> 5. **Datowanie od stworzenia świata (anno mundi)** - chrześcijańsko-żydowskie; wg Bizancjum stworzenie świata w 5508 p.n.e.\n> 6. **Datowanie od hidżry (Anno Hegirae, AH)** - muzułmańskie, od **622 r.** (ucieczka Mahometa z Mekki do Medyny). Rok księżycowy = 354 dni.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd - uczeń uznaje stwierdzenie 2 za PRAWDĘ, bo rok 1037 brzmi \"chrześcijańsko\". Klucz: stwierdzenie mówi o **OBU kronikach (B i C)**, a Kronika C używa **datacji muzułmańskiej** (\"od hidżry\"). Wystarczy jeden kontrprzykład → cała teza FAŁSZ.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Datacja chrześcijańska\" to liczenie lat **od narodzenia Chrystusa** (AD/n.e.). Kronika z \"rokiem 1037\" bez wskazania innego punktu odniesienia automatycznie zakłada AD.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach P/F klucz CKE wymaga **wszystkich 3 prawidłowych** dla 1 pkt. Nie ma częściowej punktacji. Zawsze sprawdzaj każde stwierdzenie osobno z reference.","image":"img/historia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 4.2. (0-1)<br>Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli<br>jest fałszywe.<br>1.<br>Rachuba czasu zastosowana we fragmencie kroniki A była<br>rozpowszechniona w starożytnej Grecji.<br>P<br>F<br>2.<br>W opisach wydarzeń zaprezentowanych we fragmentach kronik B i C<br>zastosowano chrześcijańską datację.<br>P<br>F<br>3.<br>Fragmenty kronik A, B i C zostały ułożone w kolejności<br>chronologicznej.<br>P<br>F<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>3.<br>4.1.<br>4.2.<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>2<br>1<br>Uzyskana liczba pkt<br>1<br>2<br>3<br>4<br>MHI_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 4.2. (0-1)<br>I. Chronologia historyczna.<br>Zdający porządkuje […] wydarzenia<br>z historii powszechnej […].<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska<br>i procesy historyczne w kontekście epok<br>i dostrzega zależności pomiędzy różnymi<br>dziedzinami życia społecznego; rozpoznaje<br>rodzaje źródeł; ocenia przydatność źródła do<br>wyjaśnienia problemu badawczego […].<br>II. Średniowiecze.</p>\n<ol><li>Europa wczesnego średniowiecza.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>opisuje proces powstawania państw</li></ol>\n<p>w Środkowo-Wschodniej Europie,<br>z uwzględnieniem wpływu cywilizacji<br>łacińskiej i bizantyjskiej.</p>\n<ol><li>Europa późnego średniowiecza.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje następstwa upadku</li></ol>\n<p>cesarstwa bizantyńskiego i ekspansji<br>tureckiej dla Europy.<br>III etap edukacyjny</p>\n<ol><li>Cywilizacja rzymska.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>umiejscawia w czasie i charakteryzuje</li></ol>\n<p>system sprawowania władzy oraz<br>organizację społeczeństwa w Rzymie<br>republikańskim i cesarstwie.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za wszystkie trzy prawidłowe odpowiedzi.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.<br>Prawidłowe odpowiedzi<br>1 - P<br>2 - F<br>3 - P</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Nr | Stwierdzenie | Ocena |<br>| 1 | Rachuba czasu zastosowana we fragmencie kroniki A była rozpowszechniona w starożytnej Grecji. | <strong>P</strong> (prawda) |<br>| 2 | W opisach wydarzeń zaprezentowanych we fragmentach kronik B i C zastosowano chrześcijańską datację. | <strong>F</strong> (fałsz) |<br>| 3 | Fragmenty kronik A, B i C zostały ułożone w kolejności chronologicznej. | <strong>P</strong> (prawda) |</p>\n<p><strong>Wynik: P, F, P</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza stwierdzenia 1.</h4>\n<p><strong>Stwierdzenie:</strong> Rachuba czasu w kronice A była rozpowszechniona w starożytnej Grecji.</p>\n<p><strong>Analiza:</strong> Kronika A datuje wydarzenie jako &quot;3 rok 6 olimpiady&quot; - to <strong>datowanie olimpijskie</strong>.</p>\n<p><strong>Fakty historyczne:</strong></p>\n<ul><li>Igrzyska Olimpijskie odbywały się w Olimpii <strong>co 4 lata od 776 r. p.n.e.</strong></li><li>Liczenie lat &quot;od pierwszej olimpiady&quot; rozpowszechnił <strong>Tymeusz z Tauromenium (IV/III w. p.n.e.)</strong>, a uczynił standardem <strong>Eratostenes z Cyreny</strong> (III w. p.n.e.)</li><li>W <strong>starożytnej Grecji była to dominująca metoda chronologiczna</strong> (obok lokalnych systemów: archonci ateńscy, eforowie spartańscy)</li></ul>\n<p><strong>Wniosek:</strong> <strong>PRAWDA (P)</strong> - datowanie olimpijskie było rzeczywiście rozpowszechnione w starożytnej Grecji.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza stwierdzenia 2.</h4>\n<p><strong>Stwierdzenie:</strong> W kronikach B i C zastosowano chrześcijańską datację.</p>\n<p><strong>Analiza:</strong></p>\n<ul><li><strong>Kronika B</strong>: &quot;[1037]&quot; - to data wg kalendarza chrześcijańskiego (od narodzenia Chrystusa, AD) → <strong>CHRZEŚCIJAŃSKA datacja</strong></li><li><strong>Kronika C</strong>: &quot;w roku [831] od hidżry&quot; - to data wg kalendarza <strong>islamskiego</strong> (od ucieczki Mahometa do Medyny w 622 r.) → <strong>MUZUŁMAŃSKA datacja</strong></li></ul>\n<p><strong>Wniosek:</strong> Tylko Kronika B używa datacji chrześcijańskiej; Kronika C - muzułmańskiej. Stwierdzenie mówi o &quot;obu kronikach&quot;, więc jest <strong>FAŁSZEM (F)</strong>.</p>\n<h4>Sposób 3 - analiza stwierdzenia 3.</h4>\n<p><strong>Stwierdzenie:</strong> Fragmenty kronik A, B, C są ułożone chronologicznie.</p>\n<p><strong>Analiza dat:</strong></p>\n<ul><li><strong>Kronika A</strong> = założenie Rzymu = <strong>753 p.n.e.</strong></li><li><strong>Kronika B</strong> = budowa soboru św. Zofii w Kijowie = <strong>1037 r. n.e.</strong></li><li><strong>Kronika C</strong> = upadek Konstantynopola = <strong>1453 r. n.e.</strong></li></ul>\n<p><strong>Sortowanie chronologiczne:</strong> 753 p.n.e. → 1037 r. → 1453 r. → układ ROŚNIE chronologicznie.</p>\n<p><strong>Wniosek:</strong> <strong>PRAWDA (P)</strong> - kroniki A → B → C są ułożone od najwcześniejszej do najpóźniejszej daty.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 4.2, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - <strong>wszystkie trzy prawidłowe</strong> odpowiedzi (1 - P, 2 - F, 3 - P)<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź niepełna (np. 2/3) lub błędna albo brak odpowiedzi<br><br><strong>Krytyczne:</strong> w tym typie zadań <strong>WSZYSTKIE 3 muszą być poprawne</strong>. Jeden błąd → 0 pkt.</blockquote>\n<h4>Reference historyczny - systemy chronologiczne</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Główne starożytne i średniowieczne systemy datowania:</strong><br><br>1. <strong>Datowanie olimpijskie</strong> (gr.) - od 776 p.n.e., dominujące w Grecji, używane przez Polibiusza, Plutarcha, Strabona.<br>2. <strong>Datowanie ab Urbe condita</strong> (rzym.) - od założenia Rzymu (753 p.n.e.), używane przez Liwiusza i Tacyta.<br>3. <strong>Datowanie konsulárne</strong> (rzym.) - wymienianie konsulów danego roku, np. &quot;za konsulatu Cycerona&quot;.<br>4. <strong>Datowanie chrześcijańskie (Anno Domini)</strong> - od narodzenia Chrystusa, wprowadzone przez <strong>Dionizjusza Małego ok. 525 r.</strong>, rozpowszechnione w Europie chrześcijańskiej od VIII w. (Beda Czcigodny). Używane na Rusi, w Polsce, Bizancjum.<br>5. <strong>Datowanie od stworzenia świata (anno mundi)</strong> - chrześcijańsko-żydowskie; wg Bizancjum stworzenie świata w 5508 p.n.e.<br>6. <strong>Datowanie od hidżry (Anno Hegirae, AH)</strong> - muzułmańskie, od <strong>622 r.</strong> (ucieczka Mahometa z Mekki do Medyny). Rok księżycowy = 354 dni.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd - uczeń uznaje stwierdzenie 2 za PRAWDĘ, bo rok 1037 brzmi &quot;chrześcijańsko&quot;. Klucz: stwierdzenie mówi o <strong>OBU kronikach (B i C)</strong>, a Kronika C używa <strong>datacji muzułmańskiej</strong> (&quot;od hidżry&quot;). Wystarczy jeden kontrprzykład → cała teza FAŁSZ.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> &quot;Datacja chrześcijańska&quot; to liczenie lat <strong>od narodzenia Chrystusa</strong> (AD/n.e.). Kronika z &quot;rokiem 1037&quot; bez wskazania innego punktu odniesienia automatycznie zakłada AD.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> W zadaniach P/F klucz CKE wymaga <strong>wszystkich 3 prawidłowych</strong> dla 1 pkt. Nie ma częściowej punktacji. Zawsze sprawdzaj każde stwierdzenie osobno z reference.</blockquote>"}]}