{"id":"historia-2019-nowa-era-probna-rozszerzona/zad/29","paper_id":"historia-2019-nowa-era-probna-rozszerzona","number":"29","points":12,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"probna","year":2019,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29. (0-12)\nZadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.\n1. Chciałoby się mieć w rzeczpospolitej zwierzchność podobną do władzy królewskiej, zachować na\nstałe wpływy elit, a pewne kwestie pozostawić do rozstrzygnięcia ogółowi.1 Oceń, w jakim stopniu\nprzedstawiona przez Cycerona wizja została zrealizowana w republice rzymskiej.\n2. Od demokracji szlacheckiej do oligarchii magnackiej. Przedstaw przyczyny wzrostu znaczenia\nmagnaterii w Rzeczypospolitej Obojga Narodów od XVI do XVIII wieku.\n3. Za wolność waszą i naszą. Scharakteryzuj przyczyny i konsekwencje zaangażowania Polaków w walki\nrewolucyjne w Europie w latach 1830-1849.\n4. Od wojny do zniewolenia.2 Opisz - uwzględniając sytuację międzynarodową - politykę Związku\nSowieckiego wobec państwa polskiego i jego obywateli w okresie II wojny światowej. W pracy wykorzystaj\nmateriały źródłowe.\n5. Dzieje społeczeństwa były mocniej niż kiedykolwiek wcześniej związane z polityką państwa, które\n[ ] stanowiło narzędzie i przedłużenie partii [ ].3 Scharakteryzuj przemiany społeczno-gospodarcze\nw Polsce w latach 1945-1956. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.\n1 Cyceron, O państwie, O prawach, tłum. I. Żółtowska, Kęty 1999, s. 38.\n2 M.K. Kamiński, Od wojny do zniewolenia. Polska a Związek Sowiecki. Stosunki polityczne w latach 1939-1945, Warszawa 1992.\n3 J. Żarnowski, Epoka powojenna: 1945-1989, [w:] Społeczeństwo polskie od X do XX wieku, red. I. Ihnatowicz, A. Mączak,\nB. Zientara, J. Żarnowski, Warszawa 2005, s. 673.\n33 z 44\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nŹródła do tematu 4.\nŹródło 1. Rysunek satyryczny z prasy francuskiej - wrzesień 1939 r.\n„Młotek? Proszę bardzo ”\n34 z 44\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nŹródło 2. Fragment układu międzynarodowego\nRząd Rzeczypospolitej Polskiej i rząd Związku Socjalistycznych Republik Rad zawarły niniejszy układ\ni postanawiają, co następuje: [ ]\nArt. 2\nStosunki dyplomatyczne między obu rządami będą przywrócone po podpisaniu niniejszego układu\ni nastąpi niezwłocznie wymiana ambasadorów.\nArt. 3\nOba rządy zobowiązują się wzajemnie do udzielenia sobie wszelkiego rodzaju pomocy i poparcia\nw obecnej wojnie przeciwko hitlerowskim Niemcom.\nArt. 4\nRząd Związku Socjalistycznych Republik Rad oświadcza swą zgodę na tworzenie na terytorium\nZwiązku Socjalistycznych Republik Rad Armii Polskiej, której dowódca będzie mianowany przez\nRząd Rzeczypospolitej Polskiej w porozumieniu z rządem Związku Socjalistycznych Republik Rad.\nArmia Polska na terytorium Związku Socjalistycznych Republik Rad będzie podlegać w sprawach\noperacyjnych Naczelnemu Dowództwu Związku Socjalistycznych Republik Rad, w skład którego\nbędzie się znajdować przedstawiciel Armii Polskiej. Wszystkie szczegóły dotyczące organizacji\ndowództwa i użycia Armii będą ustalone dalszym układem. [ ]\nŹródło: Wiek XX w źródłach, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1998, s. 257-258.\nŹródło 3. Fragment manifestu\nDO NARODU POLSKIEGO!\nPOLACY W KRAJU I NA EMIGRACJI!\nPOLACY W NIEWOLI NIEMIECKIEJ!\nRodacy! Wybiła godzina wyzwolenia. Armja Polska obok Armji Czerwonej przekroczyła Bug.\nŻołnierz polski bije się na naszej ziemi ojczystej. Nad umęczoną Polską powiały znów biało-czerwone\nsztandary.  Naród polski wita żołnierza Armji Ludowej, zjednoczonego z żołnierzem Armji Polskiej\nw ZSRR. [ ]\nRodacy!  Naród walczący z okupantem niemieckim o wolność i niepodległość stworzył swą\nreprezentację, swój podziemny parlament - Krajową Radę Narodową. [ ] Podporządkowały się\nKrajowej Radzie Narodowej organizacje Polonji zagranicznej i w pierwszym rzędzie Związek Patrjotów\nPolskich i stworzona przezeń Armja.  Krajowa Rada Narodowa, powołana przez walczący naród, jest\njedynem legalnem źródłem władzy w Polsce.  Emigracyjny „rząd” w Londynie i jego delegatura w Kraju\njest władzą samozwańczą, władzą nielegalną, opiera się na bezprawnej faszystowskiej konstytucji\nz kwietnia 1935 roku. „Rząd” ten hamował walkę z okupantem hitlerowskim, swą awanturniczą\npolityką pchał Polskę ku nowej katastrofie.  W chwili wyzwolenia Polski, w chwili gdy sojusznicza\nArmja Czerwona i wraz z nią Wojsko Polskie wypędza okupanta z Kraju, w tym momencie musi\npowstać legalny ośrodek władzy, który pokieruje walką narodu o ostateczne wyzwolenie.  Dlatego\nKrajowa Rada Narodowa, tymczasowy parlament narodu polskiego, powołała\nPOLSKI KOMITET WYZWOLENIA NARODOWEGO [ ]\nŹródło: Manifest i pierwsze dekrety Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego,\nResort Informacji i Propagandy PKWN, s. 1, [w:] polona.pl [dostęp: 16.08.2018].\n35 z 44\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nŹródła do tematu 5.\nŹródło 1. Mapa. Migracje na ziemiach polskich po zakończeniu II wojny światowej\ngranice Polski od sierpnia 1945 r.\ngranice państw po II wojnie światowej\nobszar Polski w sierpniu 1939 r.\nkierunki migracji ludności polskiej\nwraz z przybliżoną liczbą\nkierunki migracji ludności niemieckiej\nwraz z przybliżoną liczbą\nkierunki migracji ludności ukraińskiej\nwraz z przybliżoną liczbą\nok. 100 tys.\nok. 3,5 mln\nok. 140 tys.\nM\no\nr\nz\ne\nB\na\nł\nt\ny\nc\nk\ni\ne\nZ\nS\nR\nR\nW\nĘ\nG\nR\nY\nA\nu\ns\nt\nr\ni\na\nR\nU\nM\nU\nN\nI\nA\nS\nZ\nW\nE\nC\nJ\nA\nC\nZ\nE\nC\nH\nO\nS\nŁ\nO\nW\nA\nC\nJ\nA\nN\ni\ne\nm\nc\ny\n(do 1955 r. strefy okupacyjne)\n(radz. strefa okupacyjna)\n(duń.)\nWARSZAWA\nŁódź\nToruń\nGdańsk\nBydgoszcz\nOlsztyn\nGdynia\nKołobrzeg\nGorzów\nWlkp.\nSzczecin\nPoznań\nZielona\nGóra\nWrocław\nCieszyn\nKatowice\nRadom\nKielce\nKraków\nBiałystok\nRzeszów\nLublin\nKrólewiec\n(Kaliningrad)\nGrodno\nNowogródek\nWilno\nLwów\nŁuck\nBrześć\nMińsk\nStanisławów\nTarnopol\nKowno\nKłajpeda\nKamieniec\nPodolski\nBerlin\nPRAGA\nWiedeń\nBratysława\nDrezno\nSuwałki\nBrno\nRugia\nBornholm\nok. 14\n0 tys.\nok. 80\n0 tys.\nok. 3,\n5 mln\nponad 450 tys.\nok.\n500 t\nys.\nok. 100 tys.\nok. 100 tys.\nponad\n3 mln\nponad\n1,6 mln\nSa\nn\nW\ni\nsła\nDu\nn\na\nj\nPr\nype\nć\nDniestr\nB\nug\nNa\nr\ne\nw\nO\nd\nr\na\nW\na\nr\nt\na\nN\no\nt\ne\nć\nNys\na\nŁ\nu\nż\ny\nc\nka\nŁ\na\nb\na\nWis\nła\nN\ni\ne\nm\ne\nn\nDźw\ni\nn\na\n0\n100 km\n36 z 44\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nŹródło 2. Plakaty propagandowe\n37 z 44\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nŹródło 3. Fragment utworu Adama Ważyka pt. Poemat dla dorosłych\nZe wsi, z miasteczek wagonami jadą\nzbudować hutę, wyczarować miasto,\nwykopać z ziemi nowe Eldorado,\narmią pionierską, zbieraną hałastrą\ntłoczą się w szopach, barakach, hotelach,\nczłapią i gwiżdżą w błotnistych ulicach:\nwielka migracja, skudlona ambicja,\nna szyi sznurek - krzyżyk z Częstochowy,\ntrzy piętra wyzwisk, jasieczek puchowy,\nmaciora wódki i ambit na dziewki,\ndusza nieufna, spod miedzy wyrwana,\nwpół rozbudzona i wpół obłąkana,\nmilcząca w słowach, śpiewająca śpiewki,\nwypchnięta nagle z mroków średniowiecza\nmasa wędrowna, Polska nieczłowiecza\nwyjąca z nudy w grudniowe wieczory\nŹródło: A. Ważyk, Poemat dla dorosłych i inne wiersze, Warszawa 1956.\n38 z 44\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nna temat nr\n39 z 44\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\n40 z 44\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\n41 z 44\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\n42 z 44\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\n43 z 44\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nWypełnia\nsprawdzający\nNr zadania\n29\nMaks. liczba pkt\n12\nUzyskana liczba pkt\n44 z 44\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nBrudnopis (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29. (0-12)\nPrzy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi egzaminator\nuwzględnia również poprawność językową i stylistyczną. Istotne znaczenie ma poprawność informacji\npodanych przez zdającego w wypracowaniu. Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem\ni błędy merytoryczne wpływają na obniżenie punktacji. Jeżeli w pracy zostały zawarte informacje\nświadczące o zupełnym braku zrozumienia omawianego tematu, to wypracowanie oceniane jest\nna 0 punktów.\nTemat 1. Chciałoby się mieć w rzeczpospolitej zwierzchność podobną do władzy królewskiej, zachować\nna stałe wpływy elit, a pewne kwestie pozostawić do rozstrzygnięcia ogółowi.1 Oceń, w jakim stopniu\nprzedstawiona przez Cycerona wizja została zrealizowana w republice rzymskiej.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Chronologia historyczna.\nII. Analiza i interpretacja\nhistoryczna.\nIII. Tworzenie narracji\nhistorycznej.\nI. STAROŻYTNOŚĆ\n4. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura starożytnego Rzymu.\nZdający:\n1) charakteryzuje przemiany ustrojowe i społeczne w Rzymie\nrepublikańskim i w cesarstwie rzymskim;\n4) prezentuje najważniejsze stanowiska historiografii dotyczące\nprzyczyn upadku państwa rzymskiego;\n5) rozpoznaje dokonania kulturowe Rzymian w dziedzinie prawa,\nliteratury, nauki, architektury i techniki;\n6) identyfikuje dziedzictwo kultury rzymskiej w dorobku\nkulturowym Europy.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\n• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. rozwój\nustroju politycznego starożytnego Rzymu, rola senatu w okresie republiki, wpływ\nrządów Juliusza Cezara na przemiany ustrojowe);\n• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;\n• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe;\n• sformułował trafne wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\n• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia\ni hierarchii;\n• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ\nrozwoju terytorialnego państwa rzymskiego na przemiany społeczne i polityczne);\n• podjął próbę formułowania wniosków (np. ideałem republiki w rozumieniu\nCycerona jest ustrój mieszany, w którym rządzący, elity i lud mają możliwość\nzabiegania o realizację swoich celów);\n• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym, uwzględniając\nprzemiany dokonujące się w czasie;\n• podjął próbę oceny sytuacji politycznej, np. w okresie rządów Juliusza Cezara.\n1 Cyceron, O państwie, O prawach, tłum. I. Żółtowska, Kęty 1999, s. 38.\n21 z 27\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\n• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu\n(np. cechy republiki, funkcjonowanie państwa rzymskiego, najważniejsze\nkompetencje głównych urzędników rzymskich);\n• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;\n• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wpływ\nrywalizacji między popularami a optymatami na ukształtowanie ustroju\nrepublikańskiego).\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\n• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do cytatu\nzawartego w tytule tematu;\n• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków\nmiędzy nimi (np. struktura organów władzy w starożytnym Rzymie, rządy\nJuliusza Cezara);\n• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nTemat 2. Od demokracji szlacheckiej do oligarchii magnackiej. Przedstaw przyczyny wzrostu\nznaczenia magnaterii w Rzeczypospolitej Obojga Narodów od XVI do XVIII wieku.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Chronologia historyczna.\nII. Analiza i interpretacja\nhistoryczna.\nIII. Tworzenie narracji\nhistorycznej.\nIII. DZIEJE NOWOŻYTNE\n3. Rzeczpospolita w okresie renesansu i demokracji szlacheckiej.\nZdający:\n1) opisuje i wyjaśnia funkcjonowanie najważniejszych instytucji\nżycia politycznego w XVI-wiecznej Polsce, w tym sejmików, sejmu,\nsenatu i sejmu elekcyjnego; ocenia demokrację szlachecką;\n2) ocenia polską specyfikę w zakresie rozwiązań ustrojowych,\nstruktury społecznej i modelu życia gospodarczego na tle\neuropejskim oraz synchronizuje najważniejsze wydarzenia\nz dziejów Polski w XVI w. z wydarzeniami europejskimi.\n4. Rzeczpospolita Obojga Narodów w XVII w. Ustrój,\nspołeczeństwo i kultura. Zdający:\n3) charakteryzuje proces oligarchizacji życia politycznego\nRzeczypospolitej;\n4) wyjaśnia przyczyny kryzysów wewnętrznych oraz załamania\ngospodarczego Rzeczypospolitej w XVII w.;\n5) ocenia polską specyfikę w zakresie rozwiązań ustrojowych,\nstruktury społecznej i modelu życia gospodarczego na tle\neuropejskim oraz synchronizuje najważniejsze wydarzenia\nz dziejów Polski w XVII w. z wydarzeniami europejskimi.\n22 z 27\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\n• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. wpływ\nsytuacji społeczno-ekonomicznej i położenia geopolitycznego państwa\nna funkcjonowanie jego ustroju politycznego);\n• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;\n• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. związek między\nwzrostem znaczenia magnaterii a częstszym wykorzystywaniem liberum veto\ndo zrywania sejmów walnych);\n• sformułował trafne wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\n• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia\ni hierarchii;\n• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wydawanie\nprzywilejów szlacheckich jako fundament procesu kształtowania demokracji\nszlacheckiej; wpływ wielkich wojen XVII w. na proces oligarchizacji\nżycia politycznego Rzeczypospolitej, próby ratowania państwa w okresie\nstanisławowskim);\n• podjął próbę formułowania wniosków (np. wpływ czynników społeczno-\n-gospodarczych na pozycję ustrojową szlachty, wypaczenie zasad „złotej\nwolności”);\n• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym, uwzględniając\nprzemiany dokonujące się w czasie;\n• podjął próbę oceny sytuacji wewnętrznej w Rzeczypospolitej od XVI do XVIII w.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\n• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu\n(np. przywileje, demokracja szlachecka, oligarchia magnacka, „złota wolność”,\nzłoty wiek, sejm walny, sejmiki, liberum veto, Sejm Wielki);\n• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;\n• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. zastosowanie\nzasady liberum veto a oligarchia magnacka).\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\n• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do hasła\nzawartego w tytule tematu;\n• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków\nmiędzy nimi (np. obrady sejmu walnego, zasada liberum veto, wolna elekcja,\nArtykuły henrykowskie);\n• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\n23 z 27\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nTemat 3. Za wolność waszą i naszą. Scharakteryzuj przyczyny i konsekwencje zaangażowania\nPolaków w walki rewolucyjne w Europie w latach 1830-1849.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Chronologia historyczna.\nII. Analiza i interpretacja\nhistoryczna.\nIII. Tworzenie narracji\nhistorycznej.\nIV. WIEK XIX\n3. Ideologie XIX w. Zdający:\n2) wyjaśnia związki pomiędzy ideologiami liberalnymi\ni nacjonalistycznymi a europejskimi ruchami niepodległościowymi\ni zjednoczeniowymi, omawia powstanie o niepodległość Grecji,\nWiosnę Ludów, zjednoczenie Włoch i Niemiec.\n4. Walka o niepodległość Polski w okresie niewoli narodowej.\nZdający:\n2) rozpoznaje działania społeczeństwa sprzyjające rozwojowi\ntożsamości narodowej;\n3) wyjaśnia przyczyny, charakter i skutki powstań narodowych;\n4) prezentuje oceny polskiej historiografii dotyczące powstań\nnarodowych;\n5) charakteryzuje koncepcje polityczno-społeczne Wielkiej\nEmigracji XIX w. i ich wpływ na życie polityczno-społeczne\nw trzech zaborach.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\n• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,\n(np. uwarunkowania polityczne, społeczno-ekonomiczne, kulturowe ruchów\nnarodowowyzwoleńczych w XIX wieku);\n• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;\n• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. związek między\nstosunkiem walczących Polaków do zaborców i Świętego Przymierza a celami\npolitycznymi ruchów narodowowyzwoleńczych w Europie);\n• sformułował trafne wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\n• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia\ni hierarchii;\n• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. znaczenie\npowstania listopadowego dla utrwalenia oporu wobec caratu, wpływ\nuwarunkowań politycznych na postawy i aktywność zbrojną Polaków\npo powstaniu listopadowym);\n• podjął próbę formułowania wniosków (np. wpływ programów politycznych\nugrupowań Wielkiej Emigracji na aktywność zbrojną Polaków w latach\n1831-1849);\n• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym, uwzględniając\nprzemiany dokonujące się w czasie;\n• podjął próbę oceny aktywności politycznej i zbrojnej Polaków.\n24 z 27\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\n• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu\n(np. Święte Przymierze, polityka caratu wobec podbitych krajów, bitwy powstania\nlistopadowego; programy ugrupowań Wielkiej Emigracji, nazwiska Polaków -\nbohaterów Wiosny Ludów);\n• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;\n• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. związek\nmiędzy upadkiem powstania listopadowego a powstaniem Wielkiej Emigracji).\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\n• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do hasła zawartego\nw tytule tematu;\n• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków\nmiędzy nimi (np. wybuch powstania listopadowego, wybuch powstania\nkrakowskiego, aktywność zbrojna Polaków w latach 1848-1849);\n• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nTemat 4. Od wojny do zniewolenia.2 Opisz - uwzględniając sytuację międzynarodową - politykę\nZwiązku Sowieckiego wobec państwa polskiego i jego obywateli w okresie II wojny światowej.\nW pracy wykorzystaj materiały źródłowe.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Chronologia historyczna.\nII. Analiza i interpretacja\nhistoryczna.\nIII. Tworzenie narracji\nhistorycznej.\nV. WIEK XX\n6. Europa i świat podczas II wojny światowej. Zdający:\n1) opisuje główne etapy II wojny światowej i wskazuje przełomowe\nwydarzenia dla jej przebiegu;\n2) wyjaśnia uwarunkowania współpracy niemiecko-radzieckiej\nw latach 1939-1941 i jej konsekwencje dla państw i narodów\nEuropy Środkowej;\n3) charakteryzuje uwarunkowania militarne i polityczne konferencji\nWielkiej Trójki oraz ich ustalenia.\n8. Okupacja niemiecka i radziecka na ziemiach polskich. Zdający:\n1) opisuje przebieg i następstwa wojny obronnej Polski w 1939 r.;\n3) wskazuje podobieństwa i różnice w polityce obu okupantów\nwobec narodu polskiego;\n5) wyjaśnia działania Stalina zmierzające do utworzenia\nkomunistycznego ośrodka władzy w Polsce;\n6) wyjaśnia uwarunkowania polityczne i charakteryzuje czyn\nzbrojny powstania warszawskiego;\n7) synchronizuje najważniejsze wydarzenia II wojny światowej\nz dziejów Polski, Europy i świata.\n2 M.K. Kamiński, Od wojny do zniewolenia. Polska a Związek Sowiecki. Stosunki polityczne w latach 1939-1945, Warszawa 1992.\n25 z 27\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\n• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. wpływ\nrelacji niemiecko-radzieckich na zmiany w polityce ZSRS wobec rządu polskiego\ni polskich obywateli, stalinowski plan ekspansji komunizmu w Europie Środkowo-\n-Wschodniej);\n• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;\n• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. związek między\nzawarciem układu Ribbentrop-Mołotow a agresją radziecką na Polskę w dniu\n17 września 1939 r., związek między wybuchem wojny niemiecko-radzieckiej\na podpisaniem układu Sikorski-Majski, związek między ujawnieniem zbrodni\nkatyńskiej a zerwaniem przez ZSRS stosunków dyplomatycznych z Polską,\nzwiązek między wkroczeniem Armii Czerwonej na tereny państwa polskiego\nw 1944 r. a ogłoszeniem powstania PKWN, związek między konferencjami\nw Teheranie i Jałcie a powstaniem Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej);\n• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy;\n• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\n• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia\ni hierarchii;\n• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. zmiana\nsytuacji na froncie wschodnim jako czynnik warunkujący relacje pomiędzy\npolskim rządem emigracyjnym a ZSRS);\n• podjął próbę formułowania wniosków (np. wpływ konferencji Wielkiej Trójki\nna proces budowania systemu komunistycznego w Polsce);\n• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym, uwzględniając\nprzemiany dokonujące się w czasie;\n• podjął próbę oceny polityki radzieckiej wobec Polaków, ziem polskich i rządu\npolskiego na uchodźstwie;\n• w większości wykorzystał materiał źródłowy.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\n• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu\n(np. agresja 17 września 1939 r., zbrodnia katyńska, deportacje, układ Sikorski-\nMajski, armia Andersa, armia Berlinga, okoliczności zerwania stosunków\ndyplomatycznych z rządem polskim przez ZSRS, powstanie PKWN);\n• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;\n• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. związek\nmiędzy atakiem III Rzeszy na ZSRS a podpisaniem układu Sikorski-Majski);\n• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania\nich w tekście pracy.\n26 z 27\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\n• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu;\n• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków\nmiędzy nimi (np. agresja ZSRS na Polskę, wkroczenie wojsk radzieckich na ziemie\npolskie w 1944 r., represje wobec polskiej ludności i likwidacja struktur Polskiego\nPaństwa Podziemnego);\n• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni;\n• nieudolnie wykorzystał materiały źródłowe.\nUwaga: Zdający wykorzystuje informacje pochodzące ze źródeł dołączonych do arkusza, powołuje się\nna informacje/dane występujące w konkretnym źródle, powołuje się na autora źródła.\nTemat 5. Dzieje społeczeństwa były mocniej niż kiedykolwiek wcześniej związane z polityką państwa,\nktóre [ ] stanowiło narzędzie i przedłużenie partii [ ].3 Scharakteryzuj przemiany społeczno-\n-gospodarcze w Polsce w latach 1945-1956. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Chronologia historyczna.\nII. Analiza i interpretacja\nhistoryczna\nIII. Tworzenie narracji\nhistorycznej.\nV. WIEK XX\n13. Polska w latach 1944-1948. Zdający:\n1) porównuje terytorium Polski powojennej z terytorium\nII Rzeczypospolitej oraz analizuje polityczno-społeczne\ni gospodarcze skutki zmiany granic;\n3) rozpoznaje charakterystyczne cechy okresu odbudowy\ni przebudowy gospodarki, z uwzględnieniem reformy rolnej\ni nacjonalizacji przemysłu.\n14. Polska w latach 1948-1956. Zdający:\n2) charakteryzuje system polityczny i społeczno-gospodarczy Polski\nw okresie stalinowskim, z uwzględnieniem Konstytucji z 1952 r.;\n3) rozpoznaje charakterystyczne cechy gospodarki centralnie\nplanowanej i ocenia jej skutki.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\n• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,\n(np. uwarunkowania polityczne, społeczne i kulturowe polityki władz\nkomunistycznych w latach 1945-1956);\n• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;\n• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. związek między\nwynikiem II wojny światowej i decyzjami Wielkiej Trójki a powojennymi\nmigracjami ludności na ziemiach polskich, związek między celami polityki\nzimnowojennej Związku Sowieckiego i państw bloku wschodniego a polskimi\nplanami gospodarczymi, związek między centralnym sterowaniem gospodarką\nprzez partię rządzącą a sytuacją robotników i chłopów);\n• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy;\n• sformułował trafnie wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\n3 J. Żarnowski, Epoka powojenna: 1945-1989, [w:] Społeczeństwo polskie od X do XX wieku,\nred. I. Ihnatowicz, A. Mączak, B. Zientara, J. Żarnowski, Warszawa 2005, s. 673.\n27 z 27\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nHistoria - poziom rozszerzony\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\n• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia\ni hierarchii;\n• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ\nzimnej wojny na proces przemian społeczno-ekonomicznych w państwach\nkomunistycznych);\n• podjął próbę formułowania wniosków (np. zmiana struktury społecznej\nna ziemiach polskich po II wojnie światowej);\n• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym, uwzględniając\nprzemiany dokonujące się w czasie;\n• podjął próbę oceny procesów społeczno-ekonomicznych zachodzących w latach\n1945-1956;\n• w większości wykorzystał materiał źródłowy.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\n• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu\n(np. kolektywizacja, nacjonalizacja przemysłu, plan 3-letni, plan 6-letni,\npropaganda, socrealizm, sowietyzacja, stalinizm);\n• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;\n• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. związek\nmiędzy sfałszowaniem wyborów w 1947 r. a rozpoczęciem procesu\nkolektywizacji);\n• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania\nich w tekście pracy.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\n• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu;\n• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków\nmiędzy nimi (np. powstanie PGR-ów, likwidacja prywatnego handlu);\n• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni;\n• nieudolnie wykorzystał materiały źródłowe.\nUwaga: Zdający wykorzystuje informacje pochodzące ze źródeł dołączonych do arkusza, powołuje się\nna informacje/dane występujące w konkretnym źródle, powołuje się na autora źródła.","solution":null,"image":"img/historia-2019-nowa-era-probna-rozszerzona/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":32,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura próbna · 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura próbna","text_html":"<p>Zadanie 29. (0-12)<br>Zadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.</p>\n<ol><li>Chciałoby się mieć w rzeczpospolitej zwierzchność podobną do władzy królewskiej, zachować na</li></ol>\n<p>stałe wpływy elit, a pewne kwestie pozostawić do rozstrzygnięcia ogółowi.1 Oceń, w jakim stopniu<br>przedstawiona przez Cycerona wizja została zrealizowana w republice rzymskiej.</p>\n<ol><li>Od demokracji szlacheckiej do oligarchii magnackiej. Przedstaw przyczyny wzrostu znaczenia</li></ol>\n<p>magnaterii w Rzeczypospolitej Obojga Narodów od XVI do XVIII wieku.</p>\n<ol><li>Za wolność waszą i naszą. Scharakteryzuj przyczyny i konsekwencje zaangażowania Polaków w walki</li></ol>\n<p>rewolucyjne w Europie w latach 1830-1849.</p>\n<ol><li>Od wojny do zniewolenia.2 Opisz - uwzględniając sytuację międzynarodową - politykę Związku</li></ol>\n<p>Sowieckiego wobec państwa polskiego i jego obywateli w okresie II wojny światowej. W pracy wykorzystaj<br>materiały źródłowe.</p>\n<ol><li>Dzieje społeczeństwa były mocniej niż kiedykolwiek wcześniej związane z polityką państwa, które</li></ol>\n<p>[ ] stanowiło narzędzie i przedłużenie partii [ ].3 Scharakteryzuj przemiany społeczno-gospodarcze<br>w Polsce w latach 1945-1956. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.<br>1 Cyceron, O państwie, O prawach, tłum. I. Żółtowska, Kęty 1999, s. 38.<br>2 M.K. Kamiński, Od wojny do zniewolenia. Polska a Związek Sowiecki. Stosunki polityczne w latach 1939-1945, Warszawa 1992.<br>3 J. Żarnowski, Epoka powojenna: 1945-1989, [w:] Społeczeństwo polskie od X do XX wieku, red. I. Ihnatowicz, A. Mączak,<br>B. Zientara, J. Żarnowski, Warszawa 2005, s. 673.<br>33 z 44<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Źródła do tematu 4.<br>Źródło 1. Rysunek satyryczny z prasy francuskiej - wrzesień 1939 r.<br>„Młotek? Proszę bardzo ”<br>34 z 44<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Źródło 2. Fragment układu międzynarodowego<br>Rząd Rzeczypospolitej Polskiej i rząd Związku Socjalistycznych Republik Rad zawarły niniejszy układ<br>i postanawiają, co następuje: [ ]<br>Art. 2<br>Stosunki dyplomatyczne między obu rządami będą przywrócone po podpisaniu niniejszego układu<br>i nastąpi niezwłocznie wymiana ambasadorów.<br>Art. 3<br>Oba rządy zobowiązują się wzajemnie do udzielenia sobie wszelkiego rodzaju pomocy i poparcia<br>w obecnej wojnie przeciwko hitlerowskim Niemcom.<br>Art. 4<br>Rząd Związku Socjalistycznych Republik Rad oświadcza swą zgodę na tworzenie na terytorium<br>Związku Socjalistycznych Republik Rad Armii Polskiej, której dowódca będzie mianowany przez<br>Rząd Rzeczypospolitej Polskiej w porozumieniu z rządem Związku Socjalistycznych Republik Rad.<br>Armia Polska na terytorium Związku Socjalistycznych Republik Rad będzie podlegać w sprawach<br>operacyjnych Naczelnemu Dowództwu Związku Socjalistycznych Republik Rad, w skład którego<br>będzie się znajdować przedstawiciel Armii Polskiej. Wszystkie szczegóły dotyczące organizacji<br>dowództwa i użycia Armii będą ustalone dalszym układem. [ ]<br>Źródło: Wiek XX w źródłach, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1998, s. 257-258.<br>Źródło 3. Fragment manifestu<br>DO NARODU POLSKIEGO!<br>POLACY W KRAJU I NA EMIGRACJI!<br>POLACY W NIEWOLI NIEMIECKIEJ!<br>Rodacy! Wybiła godzina wyzwolenia. Armja Polska obok Armji Czerwonej przekroczyła Bug.<br>Żołnierz polski bije się na naszej ziemi ojczystej. Nad umęczoną Polską powiały znów biało-czerwone<br>sztandary.  Naród polski wita żołnierza Armji Ludowej, zjednoczonego z żołnierzem Armji Polskiej<br>w ZSRR. [ ]<br>Rodacy!  Naród walczący z okupantem niemieckim o wolność i niepodległość stworzył swą<br>reprezentację, swój podziemny parlament - Krajową Radę Narodową. [ ] Podporządkowały się<br>Krajowej Radzie Narodowej organizacje Polonji zagranicznej i w pierwszym rzędzie Związek Patrjotów<br>Polskich i stworzona przezeń Armja.  Krajowa Rada Narodowa, powołana przez walczący naród, jest<br>jedynem legalnem źródłem władzy w Polsce.  Emigracyjny „rząd” w Londynie i jego delegatura w Kraju<br>jest władzą samozwańczą, władzą nielegalną, opiera się na bezprawnej faszystowskiej konstytucji<br>z kwietnia 1935 roku. „Rząd” ten hamował walkę z okupantem hitlerowskim, swą awanturniczą<br>polityką pchał Polskę ku nowej katastrofie.  W chwili wyzwolenia Polski, w chwili gdy sojusznicza<br>Armja Czerwona i wraz z nią Wojsko Polskie wypędza okupanta z Kraju, w tym momencie musi<br>powstać legalny ośrodek władzy, który pokieruje walką narodu o ostateczne wyzwolenie.  Dlatego<br>Krajowa Rada Narodowa, tymczasowy parlament narodu polskiego, powołała<br>POLSKI KOMITET WYZWOLENIA NARODOWEGO [ ]<br>Źródło: Manifest i pierwsze dekrety Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego,<br>Resort Informacji i Propagandy PKWN, s. 1, [w:] polona.pl [dostęp: 16.08.2018].<br>35 z 44<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Źródła do tematu 5.<br>Źródło 1. Mapa. Migracje na ziemiach polskich po zakończeniu II wojny światowej<br>granice Polski od sierpnia 1945 r.<br>granice państw po II wojnie światowej<br>obszar Polski w sierpniu 1939 r.<br>kierunki migracji ludności polskiej<br>wraz z przybliżoną liczbą<br>kierunki migracji ludności niemieckiej<br>wraz z przybliżoną liczbą<br>kierunki migracji ludności ukraińskiej<br>wraz z przybliżoną liczbą<br>ok. 100 tys.<br>ok. 3,5 mln<br>ok. 140 tys.<br>M<br>o<br>r<br>z<br>e<br>B<br>a<br>ł<br>t<br>y<br>c<br>k<br>i<br>e<br>Z<br>S<br>R<br>R<br>W<br>Ę<br>G<br>R<br>Y<br>A<br>u<br>s<br>t<br>r<br>i<br>a<br>R<br>U<br>M<br>U<br>N<br>I<br>A<br>S<br>Z<br>W<br>E<br>C<br>J<br>A<br>C<br>Z<br>E<br>C<br>H<br>O<br>S<br>Ł<br>O<br>W<br>A<br>C<br>J<br>A<br>N<br>i<br>e<br>m<br>c<br>y<br>(do 1955 r. strefy okupacyjne)<br>(radz. strefa okupacyjna)<br>(duń.)<br>WARSZAWA<br>Łódź<br>Toruń<br>Gdańsk<br>Bydgoszcz<br>Olsztyn<br>Gdynia<br>Kołobrzeg<br>Gorzów<br>Wlkp.<br>Szczecin<br>Poznań<br>Zielona<br>Góra<br>Wrocław<br>Cieszyn<br>Katowice<br>Radom<br>Kielce<br>Kraków<br>Białystok<br>Rzeszów<br>Lublin<br>Królewiec<br>(Kaliningrad)<br>Grodno<br>Nowogródek<br>Wilno<br>Lwów<br>Łuck<br>Brześć<br>Mińsk<br>Stanisławów<br>Tarnopol<br>Kowno<br>Kłajpeda<br>Kamieniec<br>Podolski<br>Berlin<br>PRAGA<br>Wiedeń<br>Bratysława<br>Drezno<br>Suwałki<br>Brno<br>Rugia<br>Bornholm<br>ok. 14<br>0 tys.<br>ok. 80<br>0 tys.<br>ok. 3,<br>5 mln<br>ponad 450 tys.<br>ok.<br>500 t<br>ys.<br>ok. 100 tys.<br>ok. 100 tys.<br>ponad<br>3 mln<br>ponad<br>1,6 mln<br>Sa<br>n<br>W<br>i<br>sła<br>Du<br>n<br>a<br>j<br>Pr<br>ype<br>ć<br>Dniestr<br>B<br>ug<br>Na<br>r<br>e<br>w<br>O<br>d<br>r<br>a<br>W<br>a<br>r<br>t<br>a<br>N<br>o<br>t<br>e<br>ć<br>Nys<br>a<br>Ł<br>u<br>ż<br>y<br>c<br>ka<br>Ł<br>a<br>b<br>a<br>Wis<br>ła<br>N<br>i<br>e<br>m<br>e<br>n<br>Dźw<br>i<br>n<br>a<br>0<br>100 km<br>36 z 44<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Źródło 2. Plakaty propagandowe<br>37 z 44<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Źródło 3. Fragment utworu Adama Ważyka pt. Poemat dla dorosłych<br>Ze wsi, z miasteczek wagonami jadą<br>zbudować hutę, wyczarować miasto,<br>wykopać z ziemi nowe Eldorado,<br>armią pionierską, zbieraną hałastrą<br>tłoczą się w szopach, barakach, hotelach,<br>człapią i gwiżdżą w błotnistych ulicach:<br>wielka migracja, skudlona ambicja,<br>na szyi sznurek - krzyżyk z Częstochowy,<br>trzy piętra wyzwisk, jasieczek puchowy,<br>maciora wódki i ambit na dziewki,<br>dusza nieufna, spod miedzy wyrwana,<br>wpół rozbudzona i wpół obłąkana,<br>milcząca w słowach, śpiewająca śpiewki,<br>wypchnięta nagle z mroków średniowiecza<br>masa wędrowna, Polska nieczłowiecza<br>wyjąca z nudy w grudniowe wieczory<br>Źródło: A. Ważyk, Poemat dla dorosłych i inne wiersze, Warszawa 1956.<br>38 z 44<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>na temat nr<br>39 z 44<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>40 z 44<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>41 z 44<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>42 z 44<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>43 z 44<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Wypełnia<br>sprawdzający<br>Nr zadania<br>29<br>Maks. liczba pkt<br>12<br>Uzyskana liczba pkt<br>44 z 44<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Brudnopis (nie podlega ocenie)</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 29. (0-12)<br>Przy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi egzaminator<br>uwzględnia również poprawność językową i stylistyczną. Istotne znaczenie ma poprawność informacji<br>podanych przez zdającego w wypracowaniu. Zamieszczenie informacji niezwiązanych z tematem<br>i błędy merytoryczne wpływają na obniżenie punktacji. Jeżeli w pracy zostały zawarte informacje<br>świadczące o zupełnym braku zrozumienia omawianego tematu, to wypracowanie oceniane jest<br>na 0 punktów.<br>Temat 1. Chciałoby się mieć w rzeczpospolitej zwierzchność podobną do władzy królewskiej, zachować<br>na stałe wpływy elit, a pewne kwestie pozostawić do rozstrzygnięcia ogółowi.1 Oceń, w jakim stopniu<br>przedstawiona przez Cycerona wizja została zrealizowana w republice rzymskiej.<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Chronologia historyczna.<br>II. Analiza i interpretacja<br>historyczna.<br>III. Tworzenie narracji<br>historycznej.<br>I. STAROŻYTNOŚĆ</p>\n<ol><li>Społeczeństwo, życie polityczne i kultura starożytnego Rzymu.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje przemiany ustrojowe i społeczne w Rzymie</li></ol>\n<p>republikańskim i w cesarstwie rzymskim;</p>\n<ol><li>prezentuje najważniejsze stanowiska historiografii dotyczące</li></ol>\n<p>przyczyn upadku państwa rzymskiego;</p>\n<ol><li>rozpoznaje dokonania kulturowe Rzymian w dziedzinie prawa,</li></ol>\n<p>literatury, nauki, architektury i techniki;</p>\n<ol><li>identyfikuje dziedzictwo kultury rzymskiej w dorobku</li></ol>\n<p>kulturowym Europy.<br>Kryteria oceniania<br>Poziom IV<br>(9-12 pkt)<br>Zdający:<br>• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. rozwój<br>ustroju politycznego starożytnego Rzymu, rola senatu w okresie republiki, wpływ<br>rządów Juliusza Cezara na przemiany ustrojowe);<br>• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;<br>• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe;<br>• sformułował trafne wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.<br>Poziom III<br>(6-8 pkt)<br>Zdający:<br>• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia<br>i hierarchii;<br>• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ<br>rozwoju terytorialnego państwa rzymskiego na przemiany społeczne i polityczne);<br>• podjął próbę formułowania wniosków (np. ideałem republiki w rozumieniu<br>Cycerona jest ustrój mieszany, w którym rządzący, elity i lud mają możliwość<br>zabiegania o realizację swoich celów);<br>• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym, uwzględniając<br>przemiany dokonujące się w czasie;<br>• podjął próbę oceny sytuacji politycznej, np. w okresie rządów Juliusza Cezara.<br>1 Cyceron, O państwie, O prawach, tłum. I. Żółtowska, Kęty 1999, s. 38.<br>21 z 27<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Poziom II<br>(3-5 pkt)<br>Zdający:<br>• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu<br>(np. cechy republiki, funkcjonowanie państwa rzymskiego, najważniejsze<br>kompetencje głównych urzędników rzymskich);<br>• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;<br>• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wpływ<br>rywalizacji między popularami a optymatami na ukształtowanie ustroju<br>republikańskiego).<br>Poziom I<br>(1-2 pkt)<br>Zdający:<br>• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do cytatu<br>zawartego w tytule tematu;<br>• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków<br>między nimi (np. struktura organów władzy w starożytnym Rzymie, rządy<br>Juliusza Cezara);<br>• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.<br>Temat 2. Od demokracji szlacheckiej do oligarchii magnackiej. Przedstaw przyczyny wzrostu<br>znaczenia magnaterii w Rzeczypospolitej Obojga Narodów od XVI do XVIII wieku.<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Chronologia historyczna.<br>II. Analiza i interpretacja<br>historyczna.<br>III. Tworzenie narracji<br>historycznej.<br>III. DZIEJE NOWOŻYTNE</p>\n<ol><li>Rzeczpospolita w okresie renesansu i demokracji szlacheckiej.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>opisuje i wyjaśnia funkcjonowanie najważniejszych instytucji</li></ol>\n<p>życia politycznego w XVI-wiecznej Polsce, w tym sejmików, sejmu,<br>senatu i sejmu elekcyjnego; ocenia demokrację szlachecką;</p>\n<ol><li>ocenia polską specyfikę w zakresie rozwiązań ustrojowych,</li></ol>\n<p>struktury społecznej i modelu życia gospodarczego na tle<br>europejskim oraz synchronizuje najważniejsze wydarzenia<br>z dziejów Polski w XVI w. z wydarzeniami europejskimi.</p>\n<ol><li>Rzeczpospolita Obojga Narodów w XVII w. Ustrój,</li></ol>\n<p>społeczeństwo i kultura. Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje proces oligarchizacji życia politycznego</li></ol>\n<p>Rzeczypospolitej;</p>\n<ol><li>wyjaśnia przyczyny kryzysów wewnętrznych oraz załamania</li></ol>\n<p>gospodarczego Rzeczypospolitej w XVII w.;</p>\n<ol><li>ocenia polską specyfikę w zakresie rozwiązań ustrojowych,</li></ol>\n<p>struktury społecznej i modelu życia gospodarczego na tle<br>europejskim oraz synchronizuje najważniejsze wydarzenia<br>z dziejów Polski w XVII w. z wydarzeniami europejskimi.<br>22 z 27<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Kryteria oceniania<br>Poziom IV<br>(9-12 pkt)<br>Zdający:<br>• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. wpływ<br>sytuacji społeczno-ekonomicznej i położenia geopolitycznego państwa<br>na funkcjonowanie jego ustroju politycznego);<br>• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;<br>• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. związek między<br>wzrostem znaczenia magnaterii a częstszym wykorzystywaniem liberum veto<br>do zrywania sejmów walnych);<br>• sformułował trafne wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.<br>Poziom III<br>(6-8 pkt)<br>Zdający:<br>• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia<br>i hierarchii;<br>• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wydawanie<br>przywilejów szlacheckich jako fundament procesu kształtowania demokracji<br>szlacheckiej; wpływ wielkich wojen XVII w. na proces oligarchizacji<br>życia politycznego Rzeczypospolitej, próby ratowania państwa w okresie<br>stanisławowskim);<br>• podjął próbę formułowania wniosków (np. wpływ czynników społeczno-<br>-gospodarczych na pozycję ustrojową szlachty, wypaczenie zasad „złotej<br>wolności”);<br>• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym, uwzględniając<br>przemiany dokonujące się w czasie;<br>• podjął próbę oceny sytuacji wewnętrznej w Rzeczypospolitej od XVI do XVIII w.<br>Poziom II<br>(3-5 pkt)<br>Zdający:<br>• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu<br>(np. przywileje, demokracja szlachecka, oligarchia magnacka, „złota wolność”,<br>złoty wiek, sejm walny, sejmiki, liberum veto, Sejm Wielki);<br>• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;<br>• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. zastosowanie<br>zasady liberum veto a oligarchia magnacka).<br>Poziom I<br>(1-2 pkt)<br>Zdający:<br>• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do hasła<br>zawartego w tytule tematu;<br>• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków<br>między nimi (np. obrady sejmu walnego, zasada liberum veto, wolna elekcja,<br>Artykuły henrykowskie);<br>• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.<br>23 z 27<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Temat 3. Za wolność waszą i naszą. Scharakteryzuj przyczyny i konsekwencje zaangażowania<br>Polaków w walki rewolucyjne w Europie w latach 1830-1849.<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Chronologia historyczna.<br>II. Analiza i interpretacja<br>historyczna.<br>III. Tworzenie narracji<br>historycznej.<br>IV. WIEK XIX</p>\n<ol><li>Ideologie XIX w. Zdający:</li><li>wyjaśnia związki pomiędzy ideologiami liberalnymi</li></ol>\n<p>i nacjonalistycznymi a europejskimi ruchami niepodległościowymi<br>i zjednoczeniowymi, omawia powstanie o niepodległość Grecji,<br>Wiosnę Ludów, zjednoczenie Włoch i Niemiec.</p>\n<ol><li>Walka o niepodległość Polski w okresie niewoli narodowej.</li></ol>\n<p>Zdający:</p>\n<ol><li>rozpoznaje działania społeczeństwa sprzyjające rozwojowi</li></ol>\n<p>tożsamości narodowej;</p>\n<ol><li>wyjaśnia przyczyny, charakter i skutki powstań narodowych;</li><li>prezentuje oceny polskiej historiografii dotyczące powstań</li></ol>\n<p>narodowych;</p>\n<ol><li>charakteryzuje koncepcje polityczno-społeczne Wielkiej</li></ol>\n<p>Emigracji XIX w. i ich wpływ na życie polityczno-społeczne<br>w trzech zaborach.<br>Kryteria oceniania<br>Poziom IV<br>(9-12 pkt)<br>Zdający:<br>• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,<br>(np. uwarunkowania polityczne, społeczno-ekonomiczne, kulturowe ruchów<br>narodowowyzwoleńczych w XIX wieku);<br>• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;<br>• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. związek między<br>stosunkiem walczących Polaków do zaborców i Świętego Przymierza a celami<br>politycznymi ruchów narodowowyzwoleńczych w Europie);<br>• sformułował trafne wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.<br>Poziom III<br>(6-8 pkt)<br>Zdający:<br>• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia<br>i hierarchii;<br>• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. znaczenie<br>powstania listopadowego dla utrwalenia oporu wobec caratu, wpływ<br>uwarunkowań politycznych na postawy i aktywność zbrojną Polaków<br>po powstaniu listopadowym);<br>• podjął próbę formułowania wniosków (np. wpływ programów politycznych<br>ugrupowań Wielkiej Emigracji na aktywność zbrojną Polaków w latach<br>1831-1849);<br>• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym, uwzględniając<br>przemiany dokonujące się w czasie;<br>• podjął próbę oceny aktywności politycznej i zbrojnej Polaków.<br>24 z 27<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Poziom II<br>(3-5 pkt)<br>Zdający:<br>• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu<br>(np. Święte Przymierze, polityka caratu wobec podbitych krajów, bitwy powstania<br>listopadowego; programy ugrupowań Wielkiej Emigracji, nazwiska Polaków -<br>bohaterów Wiosny Ludów);<br>• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;<br>• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. związek<br>między upadkiem powstania listopadowego a powstaniem Wielkiej Emigracji).<br>Poziom I<br>(1-2 pkt)<br>Zdający:<br>• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do hasła zawartego<br>w tytule tematu;<br>• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków<br>między nimi (np. wybuch powstania listopadowego, wybuch powstania<br>krakowskiego, aktywność zbrojna Polaków w latach 1848-1849);<br>• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.<br>Temat 4. Od wojny do zniewolenia.2 Opisz - uwzględniając sytuację międzynarodową - politykę<br>Związku Sowieckiego wobec państwa polskiego i jego obywateli w okresie II wojny światowej.<br>W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Chronologia historyczna.<br>II. Analiza i interpretacja<br>historyczna.<br>III. Tworzenie narracji<br>historycznej.<br>V. WIEK XX</p>\n<ol><li>Europa i świat podczas II wojny światowej. Zdający:</li><li>opisuje główne etapy II wojny światowej i wskazuje przełomowe</li></ol>\n<p>wydarzenia dla jej przebiegu;</p>\n<ol><li>wyjaśnia uwarunkowania współpracy niemiecko-radzieckiej</li></ol>\n<p>w latach 1939-1941 i jej konsekwencje dla państw i narodów<br>Europy Środkowej;</p>\n<ol><li>charakteryzuje uwarunkowania militarne i polityczne konferencji</li></ol>\n<p>Wielkiej Trójki oraz ich ustalenia.</p>\n<ol><li>Okupacja niemiecka i radziecka na ziemiach polskich. Zdający:</li><li>opisuje przebieg i następstwa wojny obronnej Polski w 1939 r.;</li><li>wskazuje podobieństwa i różnice w polityce obu okupantów</li></ol>\n<p>wobec narodu polskiego;</p>\n<ol><li>wyjaśnia działania Stalina zmierzające do utworzenia</li></ol>\n<p>komunistycznego ośrodka władzy w Polsce;</p>\n<ol><li>wyjaśnia uwarunkowania polityczne i charakteryzuje czyn</li></ol>\n<p>zbrojny powstania warszawskiego;</p>\n<ol><li>synchronizuje najważniejsze wydarzenia II wojny światowej</li></ol>\n<p>z dziejów Polski, Europy i świata.<br>2 M.K. Kamiński, Od wojny do zniewolenia. Polska a Związek Sowiecki. Stosunki polityczne w latach 1939-1945, Warszawa 1992.<br>25 z 27<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Kryteria oceniania<br>Poziom IV<br>(9-12 pkt)<br>Zdający:<br>• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. wpływ<br>relacji niemiecko-radzieckich na zmiany w polityce ZSRS wobec rządu polskiego<br>i polskich obywateli, stalinowski plan ekspansji komunizmu w Europie Środkowo-<br>-Wschodniej);<br>• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;<br>• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. związek między<br>zawarciem układu Ribbentrop-Mołotow a agresją radziecką na Polskę w dniu<br>17 września 1939 r., związek między wybuchem wojny niemiecko-radzieckiej<br>a podpisaniem układu Sikorski-Majski, związek między ujawnieniem zbrodni<br>katyńskiej a zerwaniem przez ZSRS stosunków dyplomatycznych z Polską,<br>związek między wkroczeniem Armii Czerwonej na tereny państwa polskiego<br>w 1944 r. a ogłoszeniem powstania PKWN, związek między konferencjami<br>w Teheranie i Jałcie a powstaniem Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej);<br>• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy;<br>• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.<br>Poziom III<br>(6-8 pkt)<br>Zdający:<br>• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia<br>i hierarchii;<br>• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. zmiana<br>sytuacji na froncie wschodnim jako czynnik warunkujący relacje pomiędzy<br>polskim rządem emigracyjnym a ZSRS);<br>• podjął próbę formułowania wniosków (np. wpływ konferencji Wielkiej Trójki<br>na proces budowania systemu komunistycznego w Polsce);<br>• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym, uwzględniając<br>przemiany dokonujące się w czasie;<br>• podjął próbę oceny polityki radzieckiej wobec Polaków, ziem polskich i rządu<br>polskiego na uchodźstwie;<br>• w większości wykorzystał materiał źródłowy.<br>Poziom II<br>(3-5 pkt)<br>Zdający:<br>• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu<br>(np. agresja 17 września 1939 r., zbrodnia katyńska, deportacje, układ Sikorski-<br>Majski, armia Andersa, armia Berlinga, okoliczności zerwania stosunków<br>dyplomatycznych z rządem polskim przez ZSRS, powstanie PKWN);<br>• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;<br>• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. związek<br>między atakiem III Rzeszy na ZSRS a podpisaniem układu Sikorski-Majski);<br>• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania<br>ich w tekście pracy.<br>26 z 27<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Poziom I<br>(1-2 pkt)<br>Zdający:<br>• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu;<br>• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków<br>między nimi (np. agresja ZSRS na Polskę, wkroczenie wojsk radzieckich na ziemie<br>polskie w 1944 r., represje wobec polskiej ludności i likwidacja struktur Polskiego<br>Państwa Podziemnego);<br>• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni;<br>• nieudolnie wykorzystał materiały źródłowe.<br>Uwaga: Zdający wykorzystuje informacje pochodzące ze źródeł dołączonych do arkusza, powołuje się<br>na informacje/dane występujące w konkretnym źródle, powołuje się na autora źródła.<br>Temat 5. Dzieje społeczeństwa były mocniej niż kiedykolwiek wcześniej związane z polityką państwa,<br>które [ ] stanowiło narzędzie i przedłużenie partii [ ].3 Scharakteryzuj przemiany społeczno-<br>-gospodarcze w Polsce w latach 1945-1956. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Chronologia historyczna.<br>II. Analiza i interpretacja<br>historyczna<br>III. Tworzenie narracji<br>historycznej.<br>V. WIEK XX</p>\n<ol><li>Polska w latach 1944-1948. Zdający:</li><li>porównuje terytorium Polski powojennej z terytorium</li></ol>\n<p>II Rzeczypospolitej oraz analizuje polityczno-społeczne<br>i gospodarcze skutki zmiany granic;</p>\n<ol><li>rozpoznaje charakterystyczne cechy okresu odbudowy</li></ol>\n<p>i przebudowy gospodarki, z uwzględnieniem reformy rolnej<br>i nacjonalizacji przemysłu.</p>\n<ol><li>Polska w latach 1948-1956. Zdający:</li><li>charakteryzuje system polityczny i społeczno-gospodarczy Polski</li></ol>\n<p>w okresie stalinowskim, z uwzględnieniem Konstytucji z 1952 r.;</p>\n<ol><li>rozpoznaje charakterystyczne cechy gospodarki centralnie</li></ol>\n<p>planowanej i ocenia jej skutki.<br>Kryteria oceniania<br>Poziom IV<br>(9-12 pkt)<br>Zdający:<br>• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,<br>(np. uwarunkowania polityczne, społeczne i kulturowe polityki władz<br>komunistycznych w latach 1945-1956);<br>• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji;<br>• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. związek między<br>wynikiem II wojny światowej i decyzjami Wielkiej Trójki a powojennymi<br>migracjami ludności na ziemiach polskich, związek między celami polityki<br>zimnowojennej Związku Sowieckiego i państw bloku wschodniego a polskimi<br>planami gospodarczymi, związek między centralnym sterowaniem gospodarką<br>przez partię rządzącą a sytuacją robotników i chłopów);<br>• trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy;<br>• sformułował trafnie wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.<br>3 J. Żarnowski, Epoka powojenna: 1945-1989, [w:] Społeczeństwo polskie od X do XX wieku,<br>red. I. Ihnatowicz, A. Mączak, B. Zientara, J. Żarnowski, Warszawa 2005, s. 673.<br>27 z 27<br>Próbny egzamin maturalny z Nową Erą<br>Historia - poziom rozszerzony<br>Poziom III<br>(6-8 pkt)<br>Zdający:<br>• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia<br>i hierarchii;<br>• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ<br>zimnej wojny na proces przemian społeczno-ekonomicznych w państwach<br>komunistycznych);<br>• podjął próbę formułowania wniosków (np. zmiana struktury społecznej<br>na ziemiach polskich po II wojnie światowej);<br>• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym, uwzględniając<br>przemiany dokonujące się w czasie;<br>• podjął próbę oceny procesów społeczno-ekonomicznych zachodzących w latach<br>1945-1956;<br>• w większości wykorzystał materiał źródłowy.<br>Poziom II<br>(3-5 pkt)<br>Zdający:<br>• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu<br>(np. kolektywizacja, nacjonalizacja przemysłu, plan 3-letni, plan 6-letni,<br>propaganda, socrealizm, sowietyzacja, stalinizm);<br>• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;<br>• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. związek<br>między sfałszowaniem wyborów w 1947 r. a rozpoczęciem procesu<br>kolektywizacji);<br>• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania<br>ich w tekście pracy.<br>Poziom I<br>(1-2 pkt)<br>Zdający:<br>• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu;<br>• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków<br>między nimi (np. powstanie PGR-ów, likwidacja prywatnego handlu);<br>• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni;<br>• nieudolnie wykorzystał materiały źródłowe.<br>Uwaga: Zdający wykorzystuje informacje pochodzące ze źródeł dołączonych do arkusza, powołuje się<br>na informacje/dane występujące w konkretnym źródle, powołuje się na autora źródła.</p>","solutions":[]}