{"id":"historia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/25","paper_id":"historia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"25","points":12,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2021,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (0-12)\nZadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania\n1. Scharakteryzuj i oceń zasady funkcjonowania demokracji ateńskiej. W pracy wykorzystaj\nmateriały źródłowe (s. 23-24).\n2. Omów genezę, postanowienia i skutki unii polsko-litewskich do końca XV wieku. W pracy\nwykorzystaj materiały źródłowe (s. 24-25).\n3. Królewski majestat a szlachecka wolność. Przedstaw stosunki między władzą królewską\na szlachtą w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w okresie panowania Wazów.\n4. Scharakteryzuj gospodarcze i społeczne przyczyny oraz następstwa podbojów kolonialnych\npaństw europejskich w Azji i Afryce w XIX wieku.\n5. Przymrozki i odwilże. Oceń politykę władz komunistycznych wobec twórców kultury w latach\n1945-1989.\nEHIP-R0_100\nMateriały źródłowe do tematu 1.\nŹródło A. O ustroju ateńskim\nCo zaś do ustroju ateńskiego - nie pochwalam wyboru tego właśnie ustroju. Ateńczycy\nbowiem, wybierając go, sprawili, że ludzie podlejszego stanu są w lepszej sytuacji niż warstwy\nwyższe. […] Zamierzam jednak wykazać, że skoro już taką podjęli decyzję, skutecznie\nzabezpieczają swój ustrój oraz sprawnie przeprowadzają inne przedsięwzięcia, które pozostali\nHellenowie uważają za błędne. Po pierwsze więc wykażę, że biedacy oraz lud słusznie cieszą\nsię tam lepszą pozycją od ludzi szlachetnego pochodzenia i zamożnych, ponieważ to właśnie\nlud stanowi załogę okrętów i tworzy potęgę państwa […] w stopniu znacznie większym niż\nhoplici, ludzie szlachetnego pochodzenia oraz warstwy wyższe. Skoro taka jest sytuacja,\nwydaje się słuszne, aby każdy miał dostęp do urzędów […] i aby każdy obywatel, który zechce\nzabrać głos, mógł to uczynić bez przeszkód. […] Mógłby ktoś powiedzieć, że nie powinni\nwszystkim pozwalać przemawiać na równych prawach ani zasiadać w radzie, lecz dopuszczać\ntylko najbieglejszych i najlepszych. Tymczasem i w tej sprawie podejmują najwłaściwszą\ndecyzję, zezwalając na zabieranie głosu także ludziom niskiego stanu. Bo gdyby zabierali głos\ntylko ludzie wyższego stanu […], obywatelom tego pokroju działoby się dobrze, a pospólstwu\n- nie.\nA. Ziółkowski, Człowiek i historia. Czasy starożytne, Warszawa 2002, s. 104.\nŹródło B. Fotografia ostrakonu\nwww.agora.ascsa.net\nEHIP-R0_100\nŹródło C. Perykles o demokracji ateńskiej\nNasz ustrój […] nie jest naśladownictwem obcych praw, a my sami raczej jesteśmy wzorem\ndla innych niż inni dla nas. Nazywa się ten ustrój demokracją, ponieważ opiera się na\nwiększości obywateli […]. W sporach prywatnych każdy obywatel jest równy w obliczu prawa;\njeśli zaś chodzi o znaczenie, to jednostkę ceni się nie ze względu na jej przynależność do\npewnej grupy, lecz ze względu na talent osobisty, jakim się wyróżnia; nikomu też, kto jest\nzdolny służyć ojczyźnie, ubóstwo albo nieznane pochodzenie nie przeszkadza w osiągnięciu\nzaszczytów. W naszym życiu państwowym kierujemy się zasadą wolności. W życiu prywatnym\nnie wglądamy z podejrzliwą ciekawością w zachowanie się naszych współobywateli […]\njesteśmy posłuszni każdoczesnej władzy i prawom, zwłaszcza tym niepisanym, które bronią\npokrzywdzonych i których przekroczenie przynosi powszechną hańbę.\nT. Maresz, K. Juszczyk, Historia w tekstach źródłowych, cz.1, Toruń 1994, s 17.\nMateriały źródłowe do tematu 2.\nŹródło A. Akt unii w Krewie [fragment]\nMy Jagiełło z łaski Bożej Wielki Książę Litwy i Rusi pan i dziedzic przyrodzony podajemy do\nwiadomości wszystkim, […] jako dostojny książę Jagiełło, Wielki Książę Litewski […] wyprawił\nuroczyste poselstwo do panów ziemian Polski, a potem też do jego królewskiej wysokości. […]\nJako liczni cesarze królowie i książęta rozmaici pragnęli z tym Wielkim Księciem Litewskim,\nżyczyli sobie i radzi byli wejść w związki wieczyste powinowactwa, a co Bóg wszechmocny\nzachował dla osoby tejże najjaśniejszej królowej. Toteż, najjaśniejsza pani, niechaj Wysokość\nWasza przyjmie do tak wielce zbawiennego związku tegoż pana Jagiełłę, Wielkiego Księcia,\nna syna, a najjaśniejszą księżnę Jadwigę, córę waszą najdroższą, królowę Polski, niechaj\npoślubi na prawą swą małżonkę. […] Skoro zaś to, co przyrzeczone dojdzie do przewidzianego\nkońca, natenczas pan Jagiełło, Wielki Książę z wszystkimi braćmi swymi jeszcze nie\nochrzczonymi, krewniakami, szlachcicami, ziemianami z wyższymi i najniższymi w swoich\nkrajach zamieszkałymi, wiarę świętego, rzymskiego Kościoła przyjąć zamierza, pragnie i życzy\nsobie.\nT. Maresz, K. Juszczyk, Historia w tekstach źródłowych , cz.1, Toruń 1994, s 129.\nŹródło B. Fragment opracowania historycznego\nW trzy lata po Grunwaldzie […], król odniósł następny, tym razem pokojowy sukces. Na wielkim\nzjeździe […] spisano nowe akty unii między Królestwem Polskim i Litwą. […] Jak można się\ndomyślać, król mając już wstępną akceptację panów polskich uzgodnił wówczas z Witoldem\nprzyszły kształt wzajemnych stosunków. Toczące się postępowanie procesowe w sprawie z\nKrzyżakami miało […] wpływ na retorykę aktów unii […]. Wystawiono kilka dokumentów. […]\nNajważniejszy artykuł dotyczył sprawy wyboru wielkiego księcia po śmierci Witolda i stanowił,\nże wielkim księciem może być tylko ten, którego król polski i jego potomkowie będą chcieli\npowołać. Podobnie szlachta polska została zobowiązana, że gdyby król zmarł bez prawego\ndziedzica, nie obierze sobie za króla bez zgody wielkiego księcia i panów litewskich.\nJ. Krzyżaniakowa, J. Ochmański, Władysław II Jagiełło, Wrocław 1991, s. 219, 221.\nEHIP-R0_100\nŹródło C. Drzewo genealogiczne Jagiellonów [fragment]\nNa podstawie: Wielka encyklopedia powszechna PWN, t. 12, Warszawa 2002, s. 356.\nEHIP-R0_100\nna temat nr\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25. (0-12)\nTemat 1. Scharakteryzuj i oceń zasady funkcjonowania demokracji ateńskiej. W pracy\nwykorzystaj materiały źródłowe (s. 23-24).\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej […]\ndostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń\nw dziejach, a także ciągłość procesów\nhistorycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście\nepok i dostrzega zależności pomiędzy\nróżnymi dziedzinami życia społecznego;\nrozpoznaje rodzaje źródeł; ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego; dostrzega wielość\nperspektyw badawczych oraz wielorakie\ninterpretacje historii i ich przyczyny.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu przekrojowym lub problemowym;\ndostrzega problem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nIV. Starożytność.\n2. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura\nstarożytnej Grecji. Zdający:\n1) charakteryzuje geograficzne\nuwarunkowania cywilizacji greckiej;\n2) porównuje formy ustrojowe greckich\npolis;\n3) rozpoznaje dokonania kulturowe Greków\nw dziedzinie architektury, rzeźby, teatru,\nliteratury, filozofii, nauki i identyfikuje je z ich\ntwórcami;\n4) identyfikuje dziedzictwo kultury greckiej\nw dorobku kulturowym Europy.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\nwyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,\npoprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji;\ntrafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy,\npoprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe;\nsformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\ndokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii,\nw większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,\nprzedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,\nw większości wykorzystał materiał źródłowy,\npodjął próbę formułowania wniosków.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\nprzedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu,\npodjął próbę uporządkowania podanej faktografii,\npodjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych,\npodjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych\ni przywołania ich w tekście pracy.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\nw kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści\nzawartych w materiale źródłowym,\npodał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi,\npoprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni,\npodjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.\nTemat 2. Omów genezę, postanowienia i skutki unii polsko-litewskich do końca XV wieku.\nW pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 24-25).\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej […]\ndostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń\nw dziejach, a także ciągłość procesów\nhistorycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście\nepok i dostrzega zależności pomiędzy\nróżnymi dziedzinami życia społecznego;\nrozpoznaje rodzaje źródeł; ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego; dostrzega wielość\nperspektyw badawczych oraz wielorakie\ninterpretacje historii i ich przyczyny.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu przekrojowym lub problemowym;\ndostrzega problem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nIV. Średniowiecze.\n7. Polska w XIV-XV w. Zdający:\n1) opisuje rozwój terytorialny państwa\npolskiego w XIV-XV w.;\n3) wyjaśnia międzynarodowe i wewnętrzne\nuwarunkowania związków Polski z Węgrami\ni Litwą w XIV-XV w.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\nwyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,\npoprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji;\ntrafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy,\npoprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe;\nsformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\ndokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii,\nw większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,\nprzedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,\nw większości wykorzystał materiał źródłowy,\npodjął próbę formułowania wniosków,\npodjął próbę oceny.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\nprzedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu,\npodjął próbę uporządkowania podanej faktografii,\npodjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych,\npodjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych\ni przywołania ich w tekście pracy.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\nw kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści\nzawartych w materiale źródłowym,\npodał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi,\npoprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni,\npodjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.\nTemat 3. Królewski majestat a szlachecka wolność. Przedstaw stosunki między władzą\nkrólewską a szlachtą w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w okresie panowania Wazów.\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu przekrojowym lub problemowym;\ndostrzega problem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nIII. Dzieje nowożytne\n4. Rzeczpospolita Obojga Narodów w XVII\nw. Ustrój, społeczeństwo i kultura. Zdający:\n2) wyjaśnia przyczyny kryzysów\nwewnętrznych oraz załamania\ngospodarczego Rzeczypospolitej w XVII w;\n3) ocenia polską specyfikę w zakresie\nrozwiązań ustrojowych, struktury społecznej\ni modelu życia gospodarczego na tle\neuropejskim;\n4) charakteryzuje proces oligarchizacji życia\npolitycznego Rzeczypospolitej;\n5) charakteryzuje sarmatyzm jako ideologię\ni styl życia polskiej szlachty […].\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\nzajął stanowisko i w pełni je uargumentował w różnych aspektach\n(politycznym, społeczno-gospodarczym i kulturowym),\npoprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji,\npoprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,\nsformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\ndokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii,\nw większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,\nprzedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,\npodjął próbę formułowania wniosków,\npodjął próbę oceny.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\nprzedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do\nopracowania tematu,\npodjął próbę uporządkowania podanej faktografii,\npodjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\nw kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,\npodał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi,\npoprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nTemat 4. Scharakteryzuj gospodarcze i społeczne przyczyny oraz następstwa podbojów\nkolonialnych państw europejskich w Azji i Afryce w XIX wieku.\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu przekrojowym lub problemowym;\ndostrzega problem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nIV. Wiek XIX.\n1. Europa i świat w XIX w. Zdający:\n2) analizuje […] gospodarcze i społeczne\nprzyczyny oraz następstwa podbojów\nkolonialnych państw europejskich w Azji\ni Afryce.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\nzajął stanowisko i w pełni je uargumentował w różnych aspektach\n(politycznym, społeczno-gospodarczym i kulturowym),\npoprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji,\npoprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,\nsformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\ndokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii,\nw większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,\nprzedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,\npodjął próbę formułowania wniosków,\npodjął próbę oceny.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\nprzedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do\nopracowania tematu,\npodjął próbę uporządkowania podanej faktografii,\npodjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\nw kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,\npodał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi,\npoprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nTemat 5. Przymrozki i odwilże. Oceń politykę władz komunistycznych wobec twórców kultury\nw latach 1945-1989.\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu przekrojowym lub problemowym;\ndostrzega problem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nIV. Wiek XX.\n14. Polska w latach 1948-1956. Zdający:\n4) charakteryzuje zjawisko socrealizmu w\nliteraturze i sztuce.\n15. Polska w latach 1956-1980. Zdający:\n5) charakteryzuje kulturę […] w Polsce\nludowej.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\nzajął stanowisko i w pełni je uargumentował w różnych aspektach\n(politycznym, społeczno-gospodarczym i kulturowym),\npoprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji,\npoprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,\nsformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\ndokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii,\nw większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,\nprzedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,\npodjął próbę formułowania wniosków,\npodjął próbę oceny.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\nprzedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do\nopracowania tematu,\npodjął próbę uporządkowania podanej faktografii,\npodjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\nw kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,\npodał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi,\npoprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.","solution":null,"image":"img/historia-2021-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · czerwiec 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 25. (0-12)<br>Zadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania</p>\n<ol><li>Scharakteryzuj i oceń zasady funkcjonowania demokracji ateńskiej. W pracy wykorzystaj</li></ol>\n<p>materiały źródłowe (s. 23-24).</p>\n<ol><li>Omów genezę, postanowienia i skutki unii polsko-litewskich do końca XV wieku. W pracy</li></ol>\n<p>wykorzystaj materiały źródłowe (s. 24-25).</p>\n<ol><li>Królewski majestat a szlachecka wolność. Przedstaw stosunki między władzą królewską</li></ol>\n<p>a szlachtą w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w okresie panowania Wazów.</p>\n<ol><li>Scharakteryzuj gospodarcze i społeczne przyczyny oraz następstwa podbojów kolonialnych</li></ol>\n<p>państw europejskich w Azji i Afryce w XIX wieku.</p>\n<ol><li>Przymrozki i odwilże. Oceń politykę władz komunistycznych wobec twórców kultury w latach</li></ol>\n<p>1945-1989.<br>EHIP-R0_100<br>Materiały źródłowe do tematu 1.<br>Źródło A. O ustroju ateńskim<br>Co zaś do ustroju ateńskiego - nie pochwalam wyboru tego właśnie ustroju. Ateńczycy<br>bowiem, wybierając go, sprawili, że ludzie podlejszego stanu są w lepszej sytuacji niż warstwy<br>wyższe. […] Zamierzam jednak wykazać, że skoro już taką podjęli decyzję, skutecznie<br>zabezpieczają swój ustrój oraz sprawnie przeprowadzają inne przedsięwzięcia, które pozostali<br>Hellenowie uważają za błędne. Po pierwsze więc wykażę, że biedacy oraz lud słusznie cieszą<br>się tam lepszą pozycją od ludzi szlachetnego pochodzenia i zamożnych, ponieważ to właśnie<br>lud stanowi załogę okrętów i tworzy potęgę państwa […] w stopniu znacznie większym niż<br>hoplici, ludzie szlachetnego pochodzenia oraz warstwy wyższe. Skoro taka jest sytuacja,<br>wydaje się słuszne, aby każdy miał dostęp do urzędów […] i aby każdy obywatel, który zechce<br>zabrać głos, mógł to uczynić bez przeszkód. […] Mógłby ktoś powiedzieć, że nie powinni<br>wszystkim pozwalać przemawiać na równych prawach ani zasiadać w radzie, lecz dopuszczać<br>tylko najbieglejszych i najlepszych. Tymczasem i w tej sprawie podejmują najwłaściwszą<br>decyzję, zezwalając na zabieranie głosu także ludziom niskiego stanu. Bo gdyby zabierali głos<br>tylko ludzie wyższego stanu […], obywatelom tego pokroju działoby się dobrze, a pospólstwu</p>\n<ul><li>nie.</li></ul>\n<p>A. Ziółkowski, Człowiek i historia. Czasy starożytne, Warszawa 2002, s. 104.<br>Źródło B. Fotografia ostrakonu<br>www.agora.ascsa.net<br>EHIP-R0_100<br>Źródło C. Perykles o demokracji ateńskiej<br>Nasz ustrój […] nie jest naśladownictwem obcych praw, a my sami raczej jesteśmy wzorem<br>dla innych niż inni dla nas. Nazywa się ten ustrój demokracją, ponieważ opiera się na<br>większości obywateli […]. W sporach prywatnych każdy obywatel jest równy w obliczu prawa;<br>jeśli zaś chodzi o znaczenie, to jednostkę ceni się nie ze względu na jej przynależność do<br>pewnej grupy, lecz ze względu na talent osobisty, jakim się wyróżnia; nikomu też, kto jest<br>zdolny służyć ojczyźnie, ubóstwo albo nieznane pochodzenie nie przeszkadza w osiągnięciu<br>zaszczytów. W naszym życiu państwowym kierujemy się zasadą wolności. W życiu prywatnym<br>nie wglądamy z podejrzliwą ciekawością w zachowanie się naszych współobywateli […]<br>jesteśmy posłuszni każdoczesnej władzy i prawom, zwłaszcza tym niepisanym, które bronią<br>pokrzywdzonych i których przekroczenie przynosi powszechną hańbę.<br>T. Maresz, K. Juszczyk, Historia w tekstach źródłowych, cz.1, Toruń 1994, s 17.<br>Materiały źródłowe do tematu 2.<br>Źródło A. Akt unii w Krewie [fragment]<br>My Jagiełło z łaski Bożej Wielki Książę Litwy i Rusi pan i dziedzic przyrodzony podajemy do<br>wiadomości wszystkim, […] jako dostojny książę Jagiełło, Wielki Książę Litewski […] wyprawił<br>uroczyste poselstwo do panów ziemian Polski, a potem też do jego królewskiej wysokości. […]<br>Jako liczni cesarze królowie i książęta rozmaici pragnęli z tym Wielkim Księciem Litewskim,<br>życzyli sobie i radzi byli wejść w związki wieczyste powinowactwa, a co Bóg wszechmocny<br>zachował dla osoby tejże najjaśniejszej królowej. Toteż, najjaśniejsza pani, niechaj Wysokość<br>Wasza przyjmie do tak wielce zbawiennego związku tegoż pana Jagiełłę, Wielkiego Księcia,<br>na syna, a najjaśniejszą księżnę Jadwigę, córę waszą najdroższą, królowę Polski, niechaj<br>poślubi na prawą swą małżonkę. […] Skoro zaś to, co przyrzeczone dojdzie do przewidzianego<br>końca, natenczas pan Jagiełło, Wielki Książę z wszystkimi braćmi swymi jeszcze nie<br>ochrzczonymi, krewniakami, szlachcicami, ziemianami z wyższymi i najniższymi w swoich<br>krajach zamieszkałymi, wiarę świętego, rzymskiego Kościoła przyjąć zamierza, pragnie i życzy<br>sobie.<br>T. Maresz, K. Juszczyk, Historia w tekstach źródłowych , cz.1, Toruń 1994, s 129.<br>Źródło B. Fragment opracowania historycznego<br>W trzy lata po Grunwaldzie […], król odniósł następny, tym razem pokojowy sukces. Na wielkim<br>zjeździe […] spisano nowe akty unii między Królestwem Polskim i Litwą. […] Jak można się<br>domyślać, król mając już wstępną akceptację panów polskich uzgodnił wówczas z Witoldem<br>przyszły kształt wzajemnych stosunków. Toczące się postępowanie procesowe w sprawie z<br>Krzyżakami miało […] wpływ na retorykę aktów unii […]. Wystawiono kilka dokumentów. […]<br>Najważniejszy artykuł dotyczył sprawy wyboru wielkiego księcia po śmierci Witolda i stanowił,<br>że wielkim księciem może być tylko ten, którego król polski i jego potomkowie będą chcieli<br>powołać. Podobnie szlachta polska została zobowiązana, że gdyby król zmarł bez prawego<br>dziedzica, nie obierze sobie za króla bez zgody wielkiego księcia i panów litewskich.<br>J. Krzyżaniakowa, J. Ochmański, Władysław II Jagiełło, Wrocław 1991, s. 219, 221.<br>EHIP-R0_100<br>Źródło C. Drzewo genealogiczne Jagiellonów [fragment]<br>Na podstawie: Wielka encyklopedia powszechna PWN, t. 12, Warszawa 2002, s. 356.<br>EHIP-R0_100<br>na temat nr<br>EHIP-R0_100<br>EHIP-R0_100<br>EHIP-R0_100<br>EHIP-R0_100<br>EHIP-R0_100<br>EHIP-R0_100<br>BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 25. (0-12)<br>Temat 1. Scharakteryzuj i oceń zasady funkcjonowania demokracji ateńskiej. W pracy<br>wykorzystaj materiały źródłowe (s. 23-24).<br>I. Chronologia historyczna.<br>Zdający porządkuje i synchronizuje<br>wydarzenia z historii powszechnej […]<br>dostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń<br>w dziejach, a także ciągłość procesów<br>historycznych.<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska<br>i procesy historyczne w kontekście<br>epok i dostrzega zależności pomiędzy<br>różnymi dziedzinami życia społecznego;<br>rozpoznaje rodzaje źródeł; ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia<br>problemu historycznego; dostrzega wielość<br>perspektyw badawczych oraz wielorakie<br>interpretacje historii i ich przyczyny.<br>III. Tworzenie narracji historycznej.<br>Zdający tworzy narrację historyczną<br>w ujęciu przekrojowym lub problemowym;<br>dostrzega problem i buduje argumentację,<br>uwzględniając różne aspekty procesu<br>historycznego; dokonuje selekcji<br>i hierarchizacji oraz integruje pozyskane<br>informacje z różnych źródeł wiedzy.<br>IV. Starożytność.</p>\n<ol><li>Społeczeństwo, życie polityczne i kultura</li></ol>\n<p>starożytnej Grecji. Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje geograficzne</li></ol>\n<p>uwarunkowania cywilizacji greckiej;</p>\n<ol><li>porównuje formy ustrojowe greckich</li></ol>\n<p>polis;</p>\n<ol><li>rozpoznaje dokonania kulturowe Greków</li></ol>\n<p>w dziedzinie architektury, rzeźby, teatru,<br>literatury, filozofii, nauki i identyfikuje je z ich<br>twórcami;</p>\n<ol><li>identyfikuje dziedzictwo kultury greckiej</li></ol>\n<p>w dorobku kulturowym Europy.<br>Kryteria oceniania<br>Poziom IV<br>(9-12 pkt)<br>Zdający:<br>wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,<br>poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych<br>informacji;<br>trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy,<br>poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe;<br>sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.<br>Poziom III<br>(6-8 pkt)<br>Zdający:<br>dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu<br>ich znaczenia i hierarchii,<br>w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,<br>przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,<br>w większości wykorzystał materiał źródłowy,<br>podjął próbę formułowania wniosków.<br>Poziom II<br>(3-5 pkt)<br>Zdający:<br>przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania<br>tematu,<br>podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,<br>podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych,<br>podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych<br>i przywołania ich w tekście pracy.<br>Poziom I<br>(1-2 pkt)<br>Zdający:<br>w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści<br>zawartych w materiale źródłowym,<br>podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania<br>związków między nimi,<br>poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni,<br>podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.<br>Temat 2. Omów genezę, postanowienia i skutki unii polsko-litewskich do końca XV wieku.<br>W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 24-25).<br>I. Chronologia historyczna.<br>Zdający porządkuje i synchronizuje<br>wydarzenia z historii powszechnej […]<br>dostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń<br>w dziejach, a także ciągłość procesów<br>historycznych.<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska<br>i procesy historyczne w kontekście<br>epok i dostrzega zależności pomiędzy<br>różnymi dziedzinami życia społecznego;<br>rozpoznaje rodzaje źródeł; ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia<br>problemu historycznego; dostrzega wielość<br>perspektyw badawczych oraz wielorakie<br>interpretacje historii i ich przyczyny.<br>III. Tworzenie narracji historycznej.<br>Zdający tworzy narrację historyczną<br>w ujęciu przekrojowym lub problemowym;<br>dostrzega problem i buduje argumentację,<br>uwzględniając różne aspekty procesu<br>historycznego; dokonuje selekcji<br>i hierarchizacji oraz integruje pozyskane<br>informacje z różnych źródeł wiedzy.<br>IV. Średniowiecze.</p>\n<ol><li>Polska w XIV-XV w. Zdający:</li><li>opisuje rozwój terytorialny państwa</li></ol>\n<p>polskiego w XIV-XV w.;</p>\n<ol><li>wyjaśnia międzynarodowe i wewnętrzne</li></ol>\n<p>uwarunkowania związków Polski z Węgrami<br>i Litwą w XIV-XV w.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Kryteria oceniania<br>Poziom IV<br>(9-12 pkt)<br>Zdający:<br>wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,<br>poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych<br>informacji;<br>trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy,<br>poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe;<br>sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.<br>Poziom III<br>(6-8 pkt)<br>Zdający:<br>dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu<br>ich znaczenia i hierarchii,<br>w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,<br>przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,<br>w większości wykorzystał materiał źródłowy,<br>podjął próbę formułowania wniosków,<br>podjął próbę oceny.<br>Poziom II<br>(3-5 pkt)<br>Zdający:<br>przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania<br>tematu,<br>podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,<br>podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych,<br>podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych<br>i przywołania ich w tekście pracy.<br>Poziom I<br>(1-2 pkt)<br>Zdający:<br>w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści<br>zawartych w materiale źródłowym,<br>podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania<br>związków między nimi,<br>poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni,<br>podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.<br>Temat 3. Królewski majestat a szlachecka wolność. Przedstaw stosunki między władzą<br>królewską a szlachtą w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w okresie panowania Wazów.<br>I. Chronologia historyczna.<br>Zdający porządkuje i synchronizuje<br>wydarzenia z historii powszechnej oraz<br>dziejów ojczystych; dostrzega zmienność<br>i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także<br>ciągłość procesów historycznych.<br>III. Tworzenie narracji historycznej.<br>Zdający tworzy narrację historyczną<br>w ujęciu przekrojowym lub problemowym;<br>dostrzega problem i buduje argumentację,<br>uwzględniając różne aspekty procesu<br>historycznego; dokonuje selekcji<br>i hierarchizacji oraz integruje pozyskane<br>informacje z różnych źródeł wiedzy.<br>III. Dzieje nowożytne</p>\n<ol><li>Rzeczpospolita Obojga Narodów w XVII</li></ol>\n<p>w. Ustrój, społeczeństwo i kultura. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia przyczyny kryzysów</li></ol>\n<p>wewnętrznych oraz załamania<br>gospodarczego Rzeczypospolitej w XVII w;</p>\n<ol><li>ocenia polską specyfikę w zakresie</li></ol>\n<p>rozwiązań ustrojowych, struktury społecznej<br>i modelu życia gospodarczego na tle<br>europejskim;</p>\n<ol><li>charakteryzuje proces oligarchizacji życia</li></ol>\n<p>politycznego Rzeczypospolitej;</p>\n<ol><li>charakteryzuje sarmatyzm jako ideologię</li></ol>\n<p>i styl życia polskiej szlachty […].<br>Kryteria oceniania<br>Poziom IV<br>(9-12 pkt)<br>Zdający:<br>zajął stanowisko i w pełni je uargumentował w różnych aspektach<br>(politycznym, społeczno-gospodarczym i kulturowym),<br>poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych<br>informacji,<br>poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,<br>sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.<br>Poziom III<br>(6-8 pkt)<br>Zdający:<br>dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu<br>ich znaczenia i hierarchii,<br>w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,<br>przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,<br>podjął próbę formułowania wniosków,<br>podjął próbę oceny.<br>Poziom II<br>(3-5 pkt)<br>Zdający:<br>przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do<br>opracowania tematu,<br>podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,<br>podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.<br>Poziom I<br>(1-2 pkt)<br>Zdający:<br>w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,<br>podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania<br>związków między nimi,<br>poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Temat 4. Scharakteryzuj gospodarcze i społeczne przyczyny oraz następstwa podbojów<br>kolonialnych państw europejskich w Azji i Afryce w XIX wieku.<br>I. Chronologia historyczna.<br>Zdający porządkuje i synchronizuje<br>wydarzenia z historii powszechnej oraz<br>dziejów ojczystych; dostrzega zmienność<br>i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także<br>ciągłość procesów historycznych.<br>III. Tworzenie narracji historycznej.<br>Zdający tworzy narrację historyczną<br>w ujęciu przekrojowym lub problemowym;<br>dostrzega problem i buduje argumentację,<br>uwzględniając różne aspekty procesu<br>historycznego; dokonuje selekcji<br>i hierarchizacji oraz integruje pozyskane<br>informacje z różnych źródeł wiedzy.<br>IV. Wiek XIX.</p>\n<ol><li>Europa i świat w XIX w. Zdający:</li><li>analizuje […] gospodarcze i społeczne</li></ol>\n<p>przyczyny oraz następstwa podbojów<br>kolonialnych państw europejskich w Azji<br>i Afryce.<br>Kryteria oceniania<br>Poziom IV<br>(9-12 pkt)<br>Zdający:<br>zajął stanowisko i w pełni je uargumentował w różnych aspektach<br>(politycznym, społeczno-gospodarczym i kulturowym),<br>poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych<br>informacji,<br>poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,<br>sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.<br>Poziom III<br>(6-8 pkt)<br>Zdający:<br>dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu<br>ich znaczenia i hierarchii,<br>w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,<br>przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,<br>podjął próbę formułowania wniosków,<br>podjął próbę oceny.<br>Poziom II<br>(3-5 pkt)<br>Zdający:<br>przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do<br>opracowania tematu,<br>podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,<br>podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.<br>Poziom I<br>(1-2 pkt)<br>Zdający:<br>w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,<br>podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania<br>związków między nimi,<br>poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.<br>Temat 5. Przymrozki i odwilże. Oceń politykę władz komunistycznych wobec twórców kultury<br>w latach 1945-1989.<br>I. Chronologia historyczna.<br>Zdający porządkuje i synchronizuje<br>wydarzenia z historii powszechnej oraz<br>dziejów ojczystych; dostrzega zmienność<br>i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także<br>ciągłość procesów historycznych.<br>III. Tworzenie narracji historycznej.<br>Zdający tworzy narrację historyczną<br>w ujęciu przekrojowym lub problemowym;<br>dostrzega problem i buduje argumentację,<br>uwzględniając różne aspekty procesu<br>historycznego; dokonuje selekcji<br>i hierarchizacji oraz integruje pozyskane<br>informacje z różnych źródeł wiedzy.<br>IV. Wiek XX.</p>\n<ol><li>Polska w latach 1948-1956. Zdający:</li><li>charakteryzuje zjawisko socrealizmu w</li></ol>\n<p>literaturze i sztuce.</p>\n<ol><li>Polska w latach 1956-1980. Zdający:</li><li>charakteryzuje kulturę […] w Polsce</li></ol>\n<p>ludowej.<br>Kryteria oceniania<br>Poziom IV<br>(9-12 pkt)<br>Zdający:<br>zajął stanowisko i w pełni je uargumentował w różnych aspektach<br>(politycznym, społeczno-gospodarczym i kulturowym),<br>poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych<br>informacji,<br>poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,<br>sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.<br>Poziom III<br>(6-8 pkt)<br>Zdający:<br>dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu<br>ich znaczenia i hierarchii,<br>w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,<br>przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,<br>podjął próbę formułowania wniosków,<br>podjął próbę oceny.<br>Poziom II<br>(3-5 pkt)<br>Zdający:<br>przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do<br>opracowania tematu,<br>podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,<br>podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.<br>Poziom I<br>(1-2 pkt)<br>Zdający:<br>w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,<br>podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania<br>związków między nimi,<br>poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.</p>","solutions":[]}