{"id":"historia-2023-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/25","paper_id":"historia-2023-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"25","points":12,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (0-12)\nZadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.\n1. Porównaj pozycję władcy w państwach starożytnego Bliskiego Wschodu oraz\nw starożytnym Rzymie okresu cesarstwa. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe\n(s. 26-27).\n2. Scharakteryzuj wpływ przywilejów szlacheckich na rozwój społeczeństwa stanowego\nw Polsce w XIV-XV wieku.\n3. Scharakteryzuj genezę, przebieg i następstwa wojny trzydziestoletniej.\n4. Scharakteryzuj rolę kultury w utrzymaniu i kształtowaniu tożsamości narodowej Polaków\nw XIX wieku.\n5. Przedstaw i oceń zmiany w rolnictwie od II RP do upadku PRL. W pracy wykorzystaj\nmateriały źródłowe (s. 27-28).\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n23.\n24.1.\n24.2.\n25.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n1\n12\nUzyskana liczba pkt\nEHIP-R0_100\nMateriały źródłowe do tematu 1.\nŹródło A. Odrys reliefu ze świątyni w Medinet Habu, połowa XII w. p.n.e.\nhttps://www.empu.byui.edu\nŹródło B. Sztandar z Ur. Scena przedstawiająca króla z generałami\nhttps://www.starozytnysumer.pl\nŹródło C. Fragment dzieła historyka rzymskiego\nWaleriusz Dioklecjan […] był wybitnym mężem, choć nie bez ujemnych cech charakteru; on\npierwszy wprowadził wyszukane, złotem tkane szaty purpurowe i drogimi kamieniami\nwysadzane obuwie […]. Pierwszy też od czasów Kaliguli i Domicjana polecił nazywać się\npublicznie panem i bogiem i przy powitaniu cześć sobie boską oddawać. […] Te ujemne\ncechy były jednak przysłonięte jego zaletami i choć się panem kazał nazywać, był ojcem\nswoich poddanych […].\nS. Sprawski, G. Chomicki, Starożytność. Teksty źródłowe, komentarze\ni zagadnienia do historii w szkole średniej, Kraków 1999, s. 273-274.\nEHIP-R0_100\nŹródło D. Statua Augusta\nhttps://pl.wikipedia.org/wiki\nMateriały źródłowe do tematu 5.\nŹródło A. Ustawa z dnia 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej\nArt. 1.1) Ustrój rolny Rzeczypospolitej Polskiej oparty będzie na silnych, zdrowych i zdolnych\ndo wydatnej produkcji gospodarstwach różnego typu i wielkości, stanowiących prywatną\nwłasność ich posiadaczy.\n2) Przeprowadzenie nowego ustroju obejmie:\na) tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw rolnych,\nb) powiększanie istniejących karłowatych gospodarstw do rozmiarów samodzielnych\njednostek gospodarczych,\nc) tworzenie gospodarstw drobnych dla produkcji ogrodniczo-warzywniczej,\nd) tworzenie kolonii i ogródków robotniczych, urzędniczych itp. w pobliżu miast\ni ośrodków przemysłowych,\ne) zabezpieczenie odpowiednich terenów dla szkół rolniczych i ognisk kultury\nrolniczej i ogrodniczej.\nhttps://isap.sejm.gov.pl\nEHIP-R0_100\nŹródło B. Fragment broszury propagandowej z 1946 roku\nhttps://wyborcza.pl/alehistoria\nŹródło C. Struktura gospodarstw chłopskich według wielkości w 1921, 1931 i 1938 r.\nLata\nOgółem\ndo 2 ha\n2-5 ha\n5-10 ha\n10-20 ha\n20-50 ha\n1921\n% gospodarstw\n100,0\n29,3\n32,9\n24,9\n10,4\n2,3\n% powierzchni\n100,0\n5,4\n21,6\n33,3\n26,4\n13,3\n1931\n% gospodarstw\n100,0\n30,3\n33,6\n24,2\n9,7\n2,2\n% powierzchni\n100,0\n5,8\n22,7\n33,6\n25,8\n12,1\n1938\n% gospodarstw\n100,0\n30,7\n33,8\n23,9\n9,5\n2,1\n% powierzchni\n100,0\n5,9\n23,1\n33,7\n25,6\n11,7\nA. Jezierski, C. Leszczyńska, Historia gospodarcza Polski, Warszawa 2002, s. 276.\nŹródło D. Struktura agrarna rolnictwa indywidualnego w latach 1950-1996\nZmienne\nLata\nWskaźnik % w odniesieniu\ndo ogółu gospodarstw\n1950\n1960\n1970\n1980\n1990\n1996\nLiczba gospodarstw ogółem w tys.\n2762\n2937\n2935\n2390\n2138\n2041\n1-2 ha\n15,0\n17,8\n19,6\n18,7\n17,7\n22,6\n2-5 ha\n35,9\n37,2\n35,0\n37,0\n35,1\n32,7\n5-7 ha\n17,3\n16,2\n15,8\n15,3\n14,9\n12,8\n7-10 ha\n18,0\n15,7\n15,5\n14,7\n14,9\n12,7\n10-15 ha\n8,9\n9,7\n10,8\n10,0\n11,3\n10,6\n15 ha i więcej\n4,9\n3,4\n3,2\n4,3\n6,1\n8,6\nŚrednia powierzchnia gospodarstw\n5,3\n4,7\n4,7\n5,6\n6,3\n7,0\nPowierzchnia gruntów\nw gospodarstwach powyżej 10 ha\n33,3\n33,1\n35,0\n35,7\n42,7\n52,6\nhttps://dlibra.umcs.lublin.pl\nEHIP-R0_100\nna temat nr\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nHISTORIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nHISTORIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nHISTORIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25. (0-12)\nTemat 1. Porównaj pozycję władcy w państwach starożytnego Bliskiego Wschodu oraz\nw starożytnym Rzymie okresu cesarstwa. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe\n(s. 26-27).\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej […]\ndostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń\nw dziejach, a także ciągłość procesów\nhistorycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście\nepok i dostrzega zależności pomiędzy\nróżnymi dziedzinami życia społecznego;\nrozpoznaje rodzaje źródeł; ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego; dostrzega wielość\nperspektyw badawczych oraz wielorakie\ninterpretacje historii i ich przyczyny.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu przekrojowym lub problemowym;\ndostrzega problem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nI. Starożytność\n1. Cywilizacje Bliskiego Wschodu. Zdający:\n1) charakteryzuje uwarunkowania\ngeograficzne rozwoju cywilizacji na Bliskim\nWschodzie.\n4. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura\nstarożytnego Rzymu. Zdający:\n1) charakteryzuje przemiany ustrojowe\ni społeczne […] w cesarstwie rzymskim.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\nwyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty\n(polityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy)\npoprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji, porównując pozycję władcy despotycznego z pozycją cesarzy\nrzymskich\npoprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe\ntrafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy\nsformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\ndokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii (np. scharakteryzował funkcjonowanie\npryncypatu i dominatu w Rzymie)\nw większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe\n(np. wpływ armii na życie polityczne w Rzymie)\nprzedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. wpływ\nreligii na pozycję władcy)\nw większości wykorzystał materiał źródłowy\npodjął próbę formułowania wniosków\npodjął próbę oceny.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\nprzedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu (np. wymienił różnice w funkcjonowanie władzy despotycznej\ni władzy cesarskiej)\npodjął próbę uporządkowania podanej faktografii\npodjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych\npodjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych\ni przywołanie ich w tekście pracy.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\nw kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu\npodał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi\npoprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni\npodjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.\nTemat 2. Scharakteryzuj wpływ przywilejów szlacheckich na rozwój społeczeństwa\nstanowego w Polsce w XIV-XV wieku.\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia […]; dostrzega zmienność\nII. Średniowiecze\n7. Polska w XIV-XV w. Zdający:\n2) charakteryzuje rozwój monarchii stanowej\nw Polsce, uwzględniając strukturę\nZasady oceniania rozwiązań zadań\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście\nepok i dostrzega zależności pomiędzy\nróżnymi dziedzinami życia społecznego;\nrozpoznaje rodzaje źródeł; ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego; dostrzega\nwielość perspektyw badawczych oraz\nwielorakie interpretacje historii i ich\nprzyczyny.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu przekrojowym lub problemowym;\ndostrzega problem\ni buduje argumentację, uwzględniając\nróżne aspekty procesu historycznego;\ndokonuje selekcji i hierarchizacji oraz\nintegruje pozyskane informacje\nz różnych źródeł wiedzy.\nspołeczeństwa polskiego w późnym\nśredniowieczu i rozwój przywilejów\nszlacheckich.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\nwyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty\n(polityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy)\npoprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji\npoprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe\nsformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\ndokonał celowej i trafnej selekcji faktów świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii (np. przywileje szlacheckie jako istotny krok na\ndrodze przekształcenia Polski w państwo rządzone przez szlachtę)\nw większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe\n(np. wpływ polityki dynastycznej Andegawenów i Jagiellonów na treść\nprzywilejów)\nprzedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym\npodjął próbę formułowania wniosków\npodjął próbę oceny.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\nprzedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu (np. omówił najważniejsze przywileje)\npodjął próbę uporządkowania podanej faktografii\npodjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\nw kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu\npodał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi\npoprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nTemat 3. Scharakteryzuj genezę, przebieg i następstwa wojny trzydziestoletniej.\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście\nepok i dostrzega zależności pomiędzy\nróżnymi dziedzinami życia społecznego;\nrozpoznaje rodzaje źródeł; ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego; dostrzega wielość\nperspektyw badawczych oraz wielorakie\ninterpretacje historii i ich przyczyny.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu przekrojowym lub problemowym;\ndostrzega problem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nIII. Dzieje nowożytne\n2. Europa w XVI-XVII. Zdający:\n6) charakteryzuje główne konflikty\npolityczne w […] XVII w. […].\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\nwyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty\n(polityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy)\npoprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji\npoprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe\nsformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\ndokonał celowej i trafnej selekcji faktów świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii (np. przedstawił przebieg wojny,\nz uwzględnieniem podziałów na etapy)\nw większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe\n(np. wpływ sytuacji politycznej w Europie na wybuch wojny)\nprzedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym\npodjął próbę formułowania wniosków\npodjął próbę oceny.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\nprzedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do\nopracowania tematu\npodjął próbę uporządkowania podanej faktografii\npodjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych\n(np. wpływ reformacji na wybuch wojny trzydziestoletniej).\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\nw kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu\npodał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi\npoprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nTemat 4. Scharakteryzuj rolę kultury w utrzymaniu i kształtowaniu tożsamości narodowej\nPolaków w XIX wieku.\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście\nepok i dostrzega zależności pomiędzy\nróżnymi dziedzinami życia społecznego;\nrozpoznaje rodzaje źródeł; ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego; dostrzega wielość\nperspektyw badawczych oraz wielorakie\ninterpretacje historii i ich przyczyny.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu przekrojowym lub problemowym;\nIV. Wiek XIX\n4. Walka o niepodległość Polski w okresie\nniewoli narodowej. Zdający:\n2) rozpoznaje działania społeczeństwa\nsprzyjające rozwojowi tożsamości\nnarodowej.\ndostrzega problem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\nwyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty\npoprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji\npoprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe\nsformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\ndokonał celowej i trafnej selekcji faktów świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii (np. scharakteryzował kulturę polską na\nemigracji)\nw większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe\n(np. wpływ autonomii Królestwa Polskiego i Galicji na zachowanie\ntożsamości narodowej Polaków)\nprzedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym\npodjął próbę formułowania wniosków\npodjął próbę oceny.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\nprzedstawił częściową faktografię, odnosząc się do dzieł wybranych\ntwórców\npodjął próbę uporządkowania podanej faktografii\npodjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. rola\nemigracji w utrzymaniu tożsamości narodowej).\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\nw kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu\npodał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi\npoprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nTemat 5. Przedstaw i oceń zmiany w rolnictwie od II RP do upadku PRL. W pracy\nwykorzystaj materiały źródłowe (s. 27-28).\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Chronologia historyczna.\nZdający porządkuje i synchronizuje\nwydarzenia z historii powszechnej oraz\ndziejów ojczystych; dostrzega zmienność\nV. Wiek XX\n5. II Rzeczpospolita. Społeczeństwo,\ngospodarka, kultura. Zdający:\n1) charakteryzuje i ocenia dorobek\ngospodarczy II Rzeczypospolitej.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\ni dynamikę wydarzeń w dziejach, a także\nciągłość procesów historycznych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający analizuje wydarzenia, zjawiska\ni procesy historyczne w kontekście\nepok i dostrzega zależności pomiędzy\nróżnymi dziedzinami życia społecznego;\nrozpoznaje rodzaje źródeł; ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego; dostrzega wielość\nperspektyw badawczych oraz wielorakie\ninterpretacje historii i ich przyczyny.\nIII. Tworzenie narracji historycznej.\nZdający tworzy narrację historyczną\nw ujęciu przekrojowym lub problemowym;\ndostrzega problem i buduje argumentację,\nuwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego; dokonuje selekcji\ni hierarchizacji oraz integruje pozyskane\ninformacje z różnych źródeł wiedzy.\n13. Polska w latach 1944-1948. Zdający:\n3) rozpoznaje charakterystyczne cechy\nokresu odbudowy i przebudowy gospodarki,\nz uwzględnieniem reformy rolnej […].\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\nwyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty\n(polityczny, społeczno-gospodarczy, kulturowy)\npoprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji (np. wyjaśnił wpływ polityki na przemiany struktury społecznej\nw powojennej Polsce)\ntrafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy\npoprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe\nsformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\ndokonał celowej i trafnej selekcji faktów świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii (np. przedstawił wpływ zmian ustrojowych na\nprzemiany w rolnictwie)\nw większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe\n(np. ukazał wpływ reform na zmiany w strukturze wielkości gospodarstw)\nprzedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym\nw większości wykorzystał materiał źródłowy\npodjął próbę formułowania wniosków\npodjął próbę oceny.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\nprzedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu (np. dekret o reformie rolnej z 1944 roku)\npodjął próbę uporządkowania podanej faktografii\npodjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych\n(np. wykazał związek między „głodem ziemi” na wsi a potrzebą reformy\nrolnej)\npodjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych\ni przywołania ich w tekście pracy.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\nw kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści\nzawartych w materiale źródłowym\npodał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi\npoprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni\npodjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.","solution":null,"image":"img/historia-2023-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 25. (0-12)
Zadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.

\n
  1. Porównaj pozycję władcy w państwach starożytnego Bliskiego Wschodu oraz
\n

w starożytnym Rzymie okresu cesarstwa. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe
(s. 26-27).

\n
  1. Scharakteryzuj wpływ przywilejów szlacheckich na rozwój społeczeństwa stanowego
\n

w Polsce w XIV-XV wieku.

\n
  1. Scharakteryzuj genezę, przebieg i następstwa wojny trzydziestoletniej.
  2. Scharakteryzuj rolę kultury w utrzymaniu i kształtowaniu tożsamości narodowej Polaków
\n

w XIX wieku.

\n
  1. Przedstaw i oceń zmiany w rolnictwie od II RP do upadku PRL. W pracy wykorzystaj
\n

materiały źródłowe (s. 27-28).
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
23.
24.1.
24.2.
25.
Maks. liczba pkt
1
1
1
12
Uzyskana liczba pkt
EHIP-R0_100
Materiały źródłowe do tematu 1.
Źródło A. Odrys reliefu ze świątyni w Medinet Habu, połowa XII w. p.n.e.
https://www.empu.byui.edu
Źródło B. Sztandar z Ur. Scena przedstawiająca króla z generałami
https://www.starozytnysumer.pl
Źródło C. Fragment dzieła historyka rzymskiego
Waleriusz Dioklecjan […] był wybitnym mężem, choć nie bez ujemnych cech charakteru; on
pierwszy wprowadził wyszukane, złotem tkane szaty purpurowe i drogimi kamieniami
wysadzane obuwie […]. Pierwszy też od czasów Kaliguli i Domicjana polecił nazywać się
publicznie panem i bogiem i przy powitaniu cześć sobie boską oddawać. […] Te ujemne
cechy były jednak przysłonięte jego zaletami i choć się panem kazał nazywać, był ojcem
swoich poddanych […].
S. Sprawski, G. Chomicki, Starożytność. Teksty źródłowe, komentarze
i zagadnienia do historii w szkole średniej, Kraków 1999, s. 273-274.
EHIP-R0_100
Źródło D. Statua Augusta
https://pl.wikipedia.org/wiki
Materiały źródłowe do tematu 5.
Źródło A. Ustawa z dnia 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej
Art. 1.1) Ustrój rolny Rzeczypospolitej Polskiej oparty będzie na silnych, zdrowych i zdolnych
do wydatnej produkcji gospodarstwach różnego typu i wielkości, stanowiących prywatną
własność ich posiadaczy.

\n
  1. Przeprowadzenie nowego ustroju obejmie:
\n

a) tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw rolnych,
b) powiększanie istniejących karłowatych gospodarstw do rozmiarów samodzielnych
jednostek gospodarczych,
c) tworzenie gospodarstw drobnych dla produkcji ogrodniczo-warzywniczej,
d) tworzenie kolonii i ogródków robotniczych, urzędniczych itp. w pobliżu miast
i ośrodków przemysłowych,
e) zabezpieczenie odpowiednich terenów dla szkół rolniczych i ognisk kultury
rolniczej i ogrodniczej.
https://isap.sejm.gov.pl
EHIP-R0_100
Źródło B. Fragment broszury propagandowej z 1946 roku
https://wyborcza.pl/alehistoria
Źródło C. Struktura gospodarstw chłopskich według wielkości w 1921, 1931 i 1938 r.
Lata
Ogółem
do 2 ha
2-5 ha
5-10 ha
10-20 ha
20-50 ha
1921
% gospodarstw
100,0
29,3
32,9
24,9
10,4
2,3
% powierzchni
100,0
5,4
21,6
33,3
26,4
13,3
1931
% gospodarstw
100,0
30,3
33,6
24,2
9,7
2,2
% powierzchni
100,0
5,8
22,7
33,6
25,8
12,1
1938
% gospodarstw
100,0
30,7
33,8
23,9
9,5
2,1
% powierzchni
100,0
5,9
23,1
33,7
25,6
11,7
A. Jezierski, C. Leszczyńska, Historia gospodarcza Polski, Warszawa 2002, s. 276.
Źródło D. Struktura agrarna rolnictwa indywidualnego w latach 1950-1996
Zmienne
Lata
Wskaźnik % w odniesieniu
do ogółu gospodarstw
1950
1960
1970
1980
1990
1996
Liczba gospodarstw ogółem w tys.
2762
2937
2935
2390
2138
2041
1-2 ha
15,0
17,8
19,6
18,7
17,7
22,6
2-5 ha
35,9
37,2
35,0
37,0
35,1
32,7
5-7 ha
17,3
16,2
15,8
15,3
14,9
12,8
7-10 ha
18,0
15,7
15,5
14,7
14,9
12,7
10-15 ha
8,9
9,7
10,8
10,0
11,3
10,6
15 ha i więcej
4,9
3,4
3,2
4,3
6,1
8,6
Średnia powierzchnia gospodarstw
5,3
4,7
4,7
5,6
6,3
7,0
Powierzchnia gruntów
w gospodarstwach powyżej 10 ha
33,3
33,1
35,0
35,7
42,7
52,6
https://dlibra.umcs.lublin.pl
EHIP-R0_100
na temat nr
EHIP-R0_100
EHIP-R0_100
EHIP-R0_100
EHIP-R0_100
EHIP-R0_100
EHIP-R0_100
BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)
HISTORIA
Poziom rozszerzony
Formuła 2015
HISTORIA
Poziom rozszerzony
Formuła 2015
HISTORIA
Poziom rozszerzony
Formuła 2015

","answer_text_html":"

Zadanie 25. (0-12)
Temat 1. Porównaj pozycję władcy w państwach starożytnego Bliskiego Wschodu oraz
w starożytnym Rzymie okresu cesarstwa. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe
(s. 26-27).
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Chronologia historyczna.
Zdający porządkuje i synchronizuje
wydarzenia z historii powszechnej […]
dostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń
w dziejach, a także ciągłość procesów
historycznych.
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście
epok i dostrzega zależności pomiędzy
różnymi dziedzinami życia społecznego;
rozpoznaje rodzaje źródeł; ocenia
przydatność źródła do wyjaśnienia
problemu historycznego; dostrzega wielość
perspektyw badawczych oraz wielorakie
interpretacje historii i ich przyczyny.
III. Tworzenie narracji historycznej.
Zdający tworzy narrację historyczną
w ujęciu przekrojowym lub problemowym;
dostrzega problem i buduje argumentację,
uwzględniając różne aspekty procesu
historycznego; dokonuje selekcji
i hierarchizacji oraz integruje pozyskane
informacje z różnych źródeł wiedzy.
I. Starożytność

\n
  1. Cywilizacje Bliskiego Wschodu. Zdający:
  2. charakteryzuje uwarunkowania
\n

geograficzne rozwoju cywilizacji na Bliskim
Wschodzie.

\n
  1. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura
\n

starożytnego Rzymu. Zdający:

\n
  1. charakteryzuje przemiany ustrojowe
\n

i społeczne […] w cesarstwie rzymskim.
Kryteria oceniania
Poziom IV
(9-12 pkt)
Zdający:
wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty
(polityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy)
poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych
informacji, porównując pozycję władcy despotycznego z pozycją cesarzy
rzymskich
poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe
trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy
sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III
(6-8 pkt)
Zdający:
dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu
ich znaczenia i hierarchii (np. scharakteryzował funkcjonowanie
pryncypatu i dominatu w Rzymie)
w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe
(np. wpływ armii na życie polityczne w Rzymie)
przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. wpływ
religii na pozycję władcy)
w większości wykorzystał materiał źródłowy
podjął próbę formułowania wniosków
podjął próbę oceny.
Poziom II
(3-5 pkt)
Zdający:
przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania
tematu (np. wymienił różnice w funkcjonowanie władzy despotycznej
i władzy cesarskiej)
podjął próbę uporządkowania podanej faktografii
podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych
podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych
i przywołanie ich w tekście pracy.
Poziom I
(1-2 pkt)
Zdający:
w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu
podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania
związków między nimi
poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni
podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.
Temat 2. Scharakteryzuj wpływ przywilejów szlacheckich na rozwój społeczeństwa
stanowego w Polsce w XIV-XV wieku.
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólne
Wymaganie szczegółowe
I. Chronologia historyczna.
Zdający porządkuje i synchronizuje
wydarzenia […]; dostrzega zmienność
II. Średniowiecze

\n
  1. Polska w XIV-XV w. Zdający:
  2. charakteryzuje rozwój monarchii stanowej
\n

w Polsce, uwzględniając strukturę
Zasady oceniania rozwiązań zadań
i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także
ciągłość procesów historycznych.
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście
epok i dostrzega zależności pomiędzy
różnymi dziedzinami życia społecznego;
rozpoznaje rodzaje źródeł; ocenia
przydatność źródła do wyjaśnienia
problemu historycznego; dostrzega
wielość perspektyw badawczych oraz
wielorakie interpretacje historii i ich
przyczyny.
III. Tworzenie narracji historycznej.
Zdający tworzy narrację historyczną
w ujęciu przekrojowym lub problemowym;
dostrzega problem
i buduje argumentację, uwzględniając
różne aspekty procesu historycznego;
dokonuje selekcji i hierarchizacji oraz
integruje pozyskane informacje
z różnych źródeł wiedzy.
społeczeństwa polskiego w późnym
średniowieczu i rozwój przywilejów
szlacheckich.
Kryteria oceniania
Poziom IV
(9-12 pkt)
Zdający:
wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty
(polityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy)
poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych
informacji
poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe
sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III
(6-8 pkt)
Zdający:
dokonał celowej i trafnej selekcji faktów świadczącej o rozumieniu
ich znaczenia i hierarchii (np. przywileje szlacheckie jako istotny krok na
drodze przekształcenia Polski w państwo rządzone przez szlachtę)
w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe
(np. wpływ polityki dynastycznej Andegawenów i Jagiellonów na treść
przywilejów)
przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym
podjął próbę formułowania wniosków
podjął próbę oceny.
Poziom II
(3-5 pkt)
Zdający:
przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania
tematu (np. omówił najważniejsze przywileje)
podjął próbę uporządkowania podanej faktografii
podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.
Poziom I
(1-2 pkt)
Zdający:
w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu
podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania
związków między nimi
poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Temat 3. Scharakteryzuj genezę, przebieg i następstwa wojny trzydziestoletniej.
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólne
Wymaganie szczegółowe
I. Chronologia historyczna.
Zdający porządkuje i synchronizuje
wydarzenia z historii powszechnej oraz
dziejów ojczystych; dostrzega zmienność
i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także
ciągłość procesów historycznych.
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście
epok i dostrzega zależności pomiędzy
różnymi dziedzinami życia społecznego;
rozpoznaje rodzaje źródeł; ocenia
przydatność źródła do wyjaśnienia
problemu historycznego; dostrzega wielość
perspektyw badawczych oraz wielorakie
interpretacje historii i ich przyczyny.
III. Tworzenie narracji historycznej.
Zdający tworzy narrację historyczną
w ujęciu przekrojowym lub problemowym;
dostrzega problem i buduje argumentację,
uwzględniając różne aspekty procesu
historycznego; dokonuje selekcji
i hierarchizacji oraz integruje pozyskane
informacje z różnych źródeł wiedzy.
III. Dzieje nowożytne

\n
  1. Europa w XVI-XVII. Zdający:
  2. charakteryzuje główne konflikty
\n

polityczne w […] XVII w. […].
Kryteria oceniania
Poziom IV
(9-12 pkt)
Zdający:
wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty
(polityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy)
poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych
informacji
poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe
sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Poziom III
(6-8 pkt)
Zdający:
dokonał celowej i trafnej selekcji faktów świadczącej o rozumieniu
ich znaczenia i hierarchii (np. przedstawił przebieg wojny,
z uwzględnieniem podziałów na etapy)
w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe
(np. wpływ sytuacji politycznej w Europie na wybuch wojny)
przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym
podjął próbę formułowania wniosków
podjął próbę oceny.
Poziom II
(3-5 pkt)
Zdający:
przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do
opracowania tematu
podjął próbę uporządkowania podanej faktografii
podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych
(np. wpływ reformacji na wybuch wojny trzydziestoletniej).
Poziom I
(1-2 pkt)
Zdający:
w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu
podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania
związków między nimi
poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Temat 4. Scharakteryzuj rolę kultury w utrzymaniu i kształtowaniu tożsamości narodowej
Polaków w XIX wieku.
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólne
Wymaganie szczegółowe
I. Chronologia historyczna.
Zdający porządkuje i synchronizuje
wydarzenia z historii powszechnej oraz
dziejów ojczystych; dostrzega zmienność
i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także
ciągłość procesów historycznych.
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście
epok i dostrzega zależności pomiędzy
różnymi dziedzinami życia społecznego;
rozpoznaje rodzaje źródeł; ocenia
przydatność źródła do wyjaśnienia
problemu historycznego; dostrzega wielość
perspektyw badawczych oraz wielorakie
interpretacje historii i ich przyczyny.
III. Tworzenie narracji historycznej.
Zdający tworzy narrację historyczną
w ujęciu przekrojowym lub problemowym;
IV. Wiek XIX

\n
  1. Walka o niepodległość Polski w okresie
\n

niewoli narodowej. Zdający:

\n
  1. rozpoznaje działania społeczeństwa
\n

sprzyjające rozwojowi tożsamości
narodowej.
dostrzega problem i buduje argumentację,
uwzględniając różne aspekty procesu
historycznego; dokonuje selekcji
i hierarchizacji oraz integruje pozyskane
informacje z różnych źródeł wiedzy.
Kryteria oceniania
Poziom IV
(9-12 pkt)
Zdający:
wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty
poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych
informacji
poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe
sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III
(6-8 pkt)
Zdający:
dokonał celowej i trafnej selekcji faktów świadczącej o rozumieniu
ich znaczenia i hierarchii (np. scharakteryzował kulturę polską na
emigracji)
w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe
(np. wpływ autonomii Królestwa Polskiego i Galicji na zachowanie
tożsamości narodowej Polaków)
przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym
podjął próbę formułowania wniosków
podjął próbę oceny.
Poziom II
(3-5 pkt)
Zdający:
przedstawił częściową faktografię, odnosząc się do dzieł wybranych
twórców
podjął próbę uporządkowania podanej faktografii
podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. rola
emigracji w utrzymaniu tożsamości narodowej).
Poziom I
(1-2 pkt)
Zdający:
w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu
podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania
związków między nimi
poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Temat 5. Przedstaw i oceń zmiany w rolnictwie od II RP do upadku PRL. W pracy
wykorzystaj materiały źródłowe (s. 27-28).
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Chronologia historyczna.
Zdający porządkuje i synchronizuje
wydarzenia z historii powszechnej oraz
dziejów ojczystych; dostrzega zmienność
V. Wiek XX

\n
  1. II Rzeczpospolita. Społeczeństwo,
\n

gospodarka, kultura. Zdający:

\n
  1. charakteryzuje i ocenia dorobek
\n

gospodarczy II Rzeczypospolitej.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także
ciągłość procesów historycznych.
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający analizuje wydarzenia, zjawiska
i procesy historyczne w kontekście
epok i dostrzega zależności pomiędzy
różnymi dziedzinami życia społecznego;
rozpoznaje rodzaje źródeł; ocenia
przydatność źródła do wyjaśnienia
problemu historycznego; dostrzega wielość
perspektyw badawczych oraz wielorakie
interpretacje historii i ich przyczyny.
III. Tworzenie narracji historycznej.
Zdający tworzy narrację historyczną
w ujęciu przekrojowym lub problemowym;
dostrzega problem i buduje argumentację,
uwzględniając różne aspekty procesu
historycznego; dokonuje selekcji
i hierarchizacji oraz integruje pozyskane
informacje z różnych źródeł wiedzy.

\n
  1. Polska w latach 1944-1948. Zdający:
  2. rozpoznaje charakterystyczne cechy
\n

okresu odbudowy i przebudowy gospodarki,
z uwzględnieniem reformy rolnej […].
Kryteria oceniania
Poziom IV
(9-12 pkt)
Zdający:
wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty
(polityczny, społeczno-gospodarczy, kulturowy)
poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych
informacji (np. wyjaśnił wpływ polityki na przemiany struktury społecznej
w powojennej Polsce)
trafnie i w pełni wykorzystał materiał źródłowy
poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe
sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III
(6-8 pkt)
Zdający:
dokonał celowej i trafnej selekcji faktów świadczącej o rozumieniu
ich znaczenia i hierarchii (np. przedstawił wpływ zmian ustrojowych na
przemiany w rolnictwie)
w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe
(np. ukazał wpływ reform na zmiany w strukturze wielkości gospodarstw)
przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym
w większości wykorzystał materiał źródłowy
podjął próbę formułowania wniosków
podjął próbę oceny.
Poziom II
(3-5 pkt)
Zdający:
przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania
tematu (np. dekret o reformie rolnej z 1944 roku)
podjął próbę uporządkowania podanej faktografii
podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych
(np. wykazał związek między „głodem ziemi” na wsi a potrzebą reformy
rolnej)
podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych
i przywołania ich w tekście pracy.
Poziom I
(1-2 pkt)
Zdający:
w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści
zawartych w materiale źródłowym
podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania
związków między nimi
poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni
podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.

","solutions":[]}