{"id":"historia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/26","paper_id":"historia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"26","points":12,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 26. (0-12)\nZadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.\n1. Scharakteryzuj przyczyny upadku cesarstwa zachodniorzymskiego.\n2. Porównaj ideę cesarstwa karolińskiego z ideą cesarstwa Ottonów.\n3. Scharakteryzuj i oceń dokonania Sejmu Wielkiego.\n4. Przedstaw genezę powstania styczniowego i oceń następstwa jego upadku.\nW pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 29-30).\n5. Scharakteryzuj proces przejmowania władzy w Polsce przez komunistów w latach 1944-\n1948. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 30-31).\nMateriały źródłowe do tematu 4.\nŹródło A. Mapa\nNa podstawie: https://dzieje.pl\nEHIP-R0_100\nŹródło B. Fotografia pieczęci z okresu powstania styczniowego\nhttps://sigillarium.pl\nŹródło C. Fragment opracowania historycznego\nWielopolskiego odrzuciła i potępiła ogromna większość współczesnej mu polskiej opinii\npublicznej. Branka, uznana przezeń za „przecięcie wrzodu”, okazała się katalizatorem\nwybuchu. Jeśli więc za kryterium oceny politycznej uznać wyłącznie skuteczność, to sąd\nposługujący się takim pragmatycznym kodeksem musi potępić margrabiego.\nPo klęsce powstania, w epoce represji i rusyfikacji, ocena Wielopolskiego ulega jednak\nzmianie. Rację przyznaje mu wielu niedawnych przeciwników i przedstawicieli następnego\npokolenia. Dawni biali dość licznie żałują postawy z lat 1861-1864. Powstańczy „romantyzm\npolityczny” potępia wielogłosowy chór, a najlepiej słychać krakowskich stańczyków\ni warszawskich pozytywistów. Wydaje się, że zmarły w 1877 r. margrabia odnosi zwycięstwo\nzza grobu. Ale gdy z XX wiekiem odradzają się aspiracje niepodległościowe i wraca kult\npatriotycznego czynu, odżywa obraz namalowany przez czerwonych: Wielopolski\nw kostiumie kolaboranta i zdrajcy.\nJ. Słomińska, 150 lat po…, „Wiedza i Życie” 2013, nr 32, s. 7.\nMateriały źródłowe do tematu 5.\nŹródło A. Dekret PKWN o reformie rolnej, 1944 r. [fragment]\nArt.1. […] (2) Przeprowadzenie reformy rolnej obejmuje:\na) upełnorolnienie istniejących gospodarstw o powierzchni niżej pięciu hektarów użytków\nrolnych;\nb) tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw rolnych dla bezrolnych robotników\ni pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców; […].\nArt.2. (1) Na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie […]:\nb) będące własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej i obywateli polskich narodowości\nniemieckiej; […].\ne) stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar\nłączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na\nterenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny\nprzekracza 100 ha powierzchni.\nS. Lato, W. Stankiewicz, Programy stronnictw ludowych […], Warszawa 1969, s. 546-547.\nEHIP-R0_100\nŹródło B. Plakat propagandowy\nwww.plakaty.poszukiwania.pl\nŹródło C. Fotografia więzienna Witolda Pileckiego\nNa podstawie: https://pl.wikipedia.org\nEHIP-R0_100\nna temat nr\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nEHIP-R0_100\nHISTORIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nHISTORIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nHISTORIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015","answer":null,"answer_text":"Zadanie 26. (0-12)\nTemat 1. Scharakteryzuj przyczyny upadku cesarstwa zachodniorzymskiego.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\nwyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty\n(polityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy),\npoprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji,\npoprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,\nsformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\ndokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii,\nw większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,\nprzedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym, np.\nprzedstawił zewnętrzne i wewnętrzne przejawy kryzysu imperium\nrzymskiego, które doprowadziły do jego upadku,\npodjął próbę formułowania wniosków,\npodjął próbę oceny.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\nprzedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu,\npodjął próbę uporządkowania podanej faktografii,\npodjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\nw kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,\npodał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi,\npoprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nTemat 2. Porównaj ideę cesarstwa karolińskiego z ideą cesarstwa Ottonów.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\nwyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,\npoprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji,\npoprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,\nsformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\ndokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii, np. porównał proces tworzenia cesarstwa\nprzez Karola Wielkiego i Ottona I,\nw większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,\nprzedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,\npodjął próbę formułowania wniosków,\npodjął próbę oceny.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\nprzedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu,\npodjął próbę uporządkowania podanej faktografii,\npodjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\nw kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,\npodał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi,\npoprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.","solution":null,"image":"img/historia-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":29,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 26. (0-12)<br>Zadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.</p>\n<ol><li>Scharakteryzuj przyczyny upadku cesarstwa zachodniorzymskiego.</li><li>Porównaj ideę cesarstwa karolińskiego z ideą cesarstwa Ottonów.</li><li>Scharakteryzuj i oceń dokonania Sejmu Wielkiego.</li><li>Przedstaw genezę powstania styczniowego i oceń następstwa jego upadku.</li></ol>\n<p>W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 29-30).</p>\n<ol><li>Scharakteryzuj proces przejmowania władzy w Polsce przez komunistów w latach 1944-</li><li>W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 30-31).</li></ol>\n<p>Materiały źródłowe do tematu 4.<br>Źródło A. Mapa<br>Na podstawie: https://dzieje.pl<br>EHIP-R0_100<br>Źródło B. Fotografia pieczęci z okresu powstania styczniowego<br>https://sigillarium.pl<br>Źródło C. Fragment opracowania historycznego<br>Wielopolskiego odrzuciła i potępiła ogromna większość współczesnej mu polskiej opinii<br>publicznej. Branka, uznana przezeń za „przecięcie wrzodu”, okazała się katalizatorem<br>wybuchu. Jeśli więc za kryterium oceny politycznej uznać wyłącznie skuteczność, to sąd<br>posługujący się takim pragmatycznym kodeksem musi potępić margrabiego.<br>Po klęsce powstania, w epoce represji i rusyfikacji, ocena Wielopolskiego ulega jednak<br>zmianie. Rację przyznaje mu wielu niedawnych przeciwników i przedstawicieli następnego<br>pokolenia. Dawni biali dość licznie żałują postawy z lat 1861-1864. Powstańczy „romantyzm<br>polityczny” potępia wielogłosowy chór, a najlepiej słychać krakowskich stańczyków<br>i warszawskich pozytywistów. Wydaje się, że zmarły w 1877 r. margrabia odnosi zwycięstwo<br>zza grobu. Ale gdy z XX wiekiem odradzają się aspiracje niepodległościowe i wraca kult<br>patriotycznego czynu, odżywa obraz namalowany przez czerwonych: Wielopolski<br>w kostiumie kolaboranta i zdrajcy.<br>J. Słomińska, 150 lat po…, „Wiedza i Życie” 2013, nr 32, s. 7.<br>Materiały źródłowe do tematu 5.<br>Źródło A. Dekret PKWN o reformie rolnej, 1944 r. [fragment]<br>Art.1. […] (2) Przeprowadzenie reformy rolnej obejmuje:<br>a) upełnorolnienie istniejących gospodarstw o powierzchni niżej pięciu hektarów użytków<br>rolnych;<br>b) tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw rolnych dla bezrolnych robotników<br>i pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców; […].<br>Art.2. (1) Na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie […]:<br>b) będące własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej i obywateli polskich narodowości<br>niemieckiej; […].<br>e) stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar<br>łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na<br>terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny<br>przekracza 100 ha powierzchni.<br>S. Lato, W. Stankiewicz, Programy stronnictw ludowych […], Warszawa 1969, s. 546-547.<br>EHIP-R0_100<br>Źródło B. Plakat propagandowy<br>www.plakaty.poszukiwania.pl<br>Źródło C. Fotografia więzienna Witolda Pileckiego<br>Na podstawie: https://pl.wikipedia.org<br>EHIP-R0_100<br>na temat nr<br>EHIP-R0_100<br>EHIP-R0_100<br>EHIP-R0_100<br>EHIP-R0_100<br>EHIP-R0_100<br>EHIP-R0_100<br>BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)<br>EHIP-R0_100<br>HISTORIA<br>Poziom rozszerzony<br>Formuła 2015<br>HISTORIA<br>Poziom rozszerzony<br>Formuła 2015<br>HISTORIA<br>Poziom rozszerzony<br>Formuła 2015</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 26. (0-12)<br>Temat 1. Scharakteryzuj przyczyny upadku cesarstwa zachodniorzymskiego.<br>Kryteria oceniania<br>Poziom IV<br>(9-12 pkt)<br>Zdający:<br>wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty<br>(polityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy),<br>poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych<br>informacji,<br>poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,<br>sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.<br>Poziom III<br>(6-8 pkt)<br>Zdający:<br>dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu<br>ich znaczenia i hierarchii,<br>w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,<br>przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym, np.<br>przedstawił zewnętrzne i wewnętrzne przejawy kryzysu imperium<br>rzymskiego, które doprowadziły do jego upadku,<br>podjął próbę formułowania wniosków,<br>podjął próbę oceny.<br>Poziom II<br>(3-5 pkt)<br>Zdający:<br>przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania<br>tematu,<br>podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,<br>podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.<br>Poziom I<br>(1-2 pkt)<br>Zdający:<br>w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,<br>podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania<br>związków między nimi,<br>poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.<br>Temat 2. Porównaj ideę cesarstwa karolińskiego z ideą cesarstwa Ottonów.<br>Kryteria oceniania<br>Poziom IV<br>(9-12 pkt)<br>Zdający:<br>wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,<br>poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych<br>informacji,<br>poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe,<br>sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.<br>Poziom III<br>(6-8 pkt)<br>Zdający:<br>dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu<br>ich znaczenia i hierarchii, np. porównał proces tworzenia cesarstwa<br>przez Karola Wielkiego i Ottona I,<br>w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,<br>przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,<br>podjął próbę formułowania wniosków,<br>podjął próbę oceny.<br>Poziom II<br>(3-5 pkt)<br>Zdający:<br>przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania<br>tematu,<br>podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,<br>podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.<br>Poziom I<br>(1-2 pkt)<br>Zdający:<br>w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,<br>podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania<br>związków między nimi,<br>poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.</p>","solutions":[]}