{"id":"historia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/25","paper_id":"historia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"25","points":12,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2025,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (0-12)\nZadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.\n1. Udowodnij, że starożytna Grecja jest kolebką cywilizacji europejskiej. W pracy wykorzystaj\nmateriały źródłowe (s. 24-25).\n2. Scharakteryzuj rolę miast w procesach społeczno-gospodarczych i kulturowych na\nziemiach polskich w XIII-XIV w.\n3. Porównaj wpływ wielkiej wojny północnej na sytuację polityczną Rzeczypospolitej Obojga\nNarodów i Rosji.\n4. Scharakteryzuj i oceń zmiany jakie przyniósł Europie okres napoleoński. Odpowiedź\nuzasadnij. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 25-27).\n5. Przedstaw przyczyny i następstwa Jesieni Narodów w Europie.\nMateriały źródłowe do tematu 1.\nŹródło A. Fotografia starożytnego teatru\nhttps://pl.wikipedia.org/wiki\nŹródło B. Obraz inspirowany mitologią grecką\nhttps://www.meisterdrucke.pl\nEHIP-R0_100\nŹródło C. Współczesna moneta\nhttps://www.euromonety.pl\nŹródło D. Fragment opracowania historycznego\nPersja Herodota, jak sam [Ryszard Kapuściński] przyznawał, nie raz w jego myśli stawała\nsię carską Rosją tłumiącą powstanie listopadowe w 1831 roku albo Związek Radziecki z jego\ntajemną, pałacową grą sił w Biurze Politycznym partii komunistycznej. W naszych czasach\nHerodot po raz kolejny może nas czegoś nauczyć. Tym razem o zbrodniczym imperializmie\nRosji Putina i jego ataku na Ukrainę. […]\nNasze spojrzenie na walkę wolności z imperialną agresją, wpisujące się w konflikt Europy\nczy wręcz Zachodu i jego wartości z orientalną despocją, należy do naszego greckiego\ndziedzictwa. Patrząc na heroiczną obronę Mariupola czy Bachmutu, trudno nie myśleć\no Termopilach. […] Herodot, a także Ajschylos w Persach, podpowiadają nam coś jeszcze.\n[…] Determinacja obrońców słusznej sprawy może przeważyć nad posłuszeństwem\nodległemu władcy nawet przy wielokrotnej przewadze sił imperium.\nM. Węcowski, Tu jest Grecja. Antyk na nasze czasy, Warszawa 2023, s. 247-248.\nMateriały źródłowe do tematu 4.\nŹródło A. Fragment listu burmistrza Lejdy do podprefekta w Hadze, 1811 r.\nZe wszystkich miast Holandii Lejda może najbardziej ucierpiała […]. Wskutek wstrzymania\nżeglugi […] ustał wszelki wywóz do Wielkich i Małych Indii, na Bliski Wschód i w ogóle cały\neksport morski. Trudność zdobycia surowców, utrudnienia celne […] szkodzą bardzo\nfabrykom, ich upadek pociąga rozkład miasta […] ludność nadzwyczajnie zmalała, znaczna\nliczba [bezrobotnych] robotników opuściła miasto, inni są na utrzymaniu przytułków. […]\nŹródła i materiały do nauczania historii, red. S. Sierpowski, Warszawa 1998, s. 153.\nEHIP-R0_100\nŹródło B. Mapa Europy w latach 1799-1812\nhttps://zpe.gov.pl\nEHIP-R0_100\nŹródło C. Brytyjski rysunek satyryczny z XIX wieku\nhttps://www.bildergipfel.de\nŹródło D. Polski rysunek propagandowy z XIX wieku\nhttp://wlaczpolske.pl\nEHIP-R0_100\nna temat nr\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nEHIP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nHISTORIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nHISTORIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nHISTORIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25. (0-12)\nTemat 1. Udowodnij, że starożytna Grecja jest kolebką cywilizacji europejskiej. W pracy\nwykorzystaj materiały źródłowe.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\nwyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty;\npoprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji;\ntrafnie i w pełni wykorzystał materiały źródłowe;\npoprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe, np. wyjaśnił wpływ\ndokonań kulturowych starożytnych Greków na dzieje Europy;\nsformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\ndokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii;\nw większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe, np.\nwyjaśnił wpływ filozofii greckiej na życie umysłowe w kolejnych epokach\nprzedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,\nw większości wykorzystał materiały źródłowe;\npodjął próbę formułowania wniosków;\npodjął próbę oceny przemian gospodarczych.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\nprzedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu;\npodjął próbę uporządkowania podanej faktografii, np. wyjaśnił pojęcie\ncywilizacji;\npodjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych;\npodjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych\ni przywołania ich w tekście pracy.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\nw kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści\nzawartych w materiale źródłowym;\npodał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi;\npoprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni;\npodjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.\nTemat 2. Scharakteryzuj rolę miast w procesach społeczno-gospodarczych i kulturowych na\nziemiach polskich w XIII-XIV w.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\nwyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty\n(polityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy);\npoprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji;\npoprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe, np. wyjaśnił wpływ\nmiast i mieszczaństwa na rozwój handlu;\nsformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\ndokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii;\nw większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe, np.\nwyjaśnił pojęcie prawo składu;\nprzedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym;\npodjął próbę formułowania wniosków;\npodjął próbę oceny.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\nzajął stanowisko i je częściowo uargumentował;\nprzedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do\nopracowania tematu, np. wymienił przykłady miast polskich\nlokowanych na prawie niemieckim;\npodjął próbę uporządkowania podanej faktografii;\npodjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\nw kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,\npodał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi;\npoprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nTemat 3. Porównaj wpływ wielkiej wojny północnej na sytuację polityczną Rzeczypospolitej\nObojga Narodów i Rosji.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\nwyjaśnił złożoność zjawiska, ukazując różne jego aspekty;\npoprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji,\npoprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe, np. wyjaśnił wpływ\npostanowień pokoju w Nystadt na pozycję międzynarodową Rosji;\nsformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\ndokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii;\nw większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe; np.\nwyjaśnił wpływ działań militarnych na sytuację wewnętrzną\nRzeczypospolitej;\nprzedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym;\npodjął próbę formułowania wniosków;\npodjął próbę oceny.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\nprzedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu, np. określił znaczenie bitwy pod Połtawą;\npodjął próbę uporządkowania podanej faktografii;\npodjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\nw kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu;\npodał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi;\npoprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.\nTemat 4. Scharakteryzuj i oceń zmiany jakie przyniósł Europie okres napoleoński. W pracy\nwykorzystaj materiały źródłowe.\nKryteria oceniania\nPoziom IV\n(9-12 pkt)\nZdający:\nwyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,\nnp. scharakteryzował dziedzictwo epoki napoleońskiej w obszarze\nprawa;\npoprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych\ninformacji;\ntrafnie i w pełni wykorzystał materiały źródłowe;\npoprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe;\nsformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.\nPoziom III\n(6-8 pkt)\nZdający:\ndokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu\nich znaczenia i hierarchii;\nw większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe;\nprzedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym, np.\nprzedstawił zmiany postawy Napoleona wobec sprawy polskiej;\nw większości wykorzystał materiały źródłowe;\npodjął próbę formułowania wniosków.\nPoziom II\n(3-5 pkt)\nZdający:\nprzedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania\ntematu, np. wyjaśnił pojęcie blokada kontynentalna;\npodjął próbę uporządkowania podanej faktografii;\npodjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych;\npodjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych\ni przywołania ich w tekście pracy.\nPoziom I\n(1-2 pkt)\nZdający:\nw kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści\nzawartych w materiale źródłowym;\npodał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania\nzwiązków między nimi;\npoprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni;\npodjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/historia-2025-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · czerwiec 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 25. (0-12)
Zadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania.

\n
  1. Udowodnij, że starożytna Grecja jest kolebką cywilizacji europejskiej. W pracy wykorzystaj
\n

materiały źródłowe (s. 24-25).

\n
  1. Scharakteryzuj rolę miast w procesach społeczno-gospodarczych i kulturowych na
\n

ziemiach polskich w XIII-XIV w.

\n
  1. Porównaj wpływ wielkiej wojny północnej na sytuację polityczną Rzeczypospolitej Obojga
\n

Narodów i Rosji.

\n
  1. Scharakteryzuj i oceń zmiany jakie przyniósł Europie okres napoleoński. Odpowiedź
\n

uzasadnij. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 25-27).

\n
  1. Przedstaw przyczyny i następstwa Jesieni Narodów w Europie.
\n

Materiały źródłowe do tematu 1.
Źródło A. Fotografia starożytnego teatru
https://pl.wikipedia.org/wiki
Źródło B. Obraz inspirowany mitologią grecką
https://www.meisterdrucke.pl
EHIP-R0_100
Źródło C. Współczesna moneta
https://www.euromonety.pl
Źródło D. Fragment opracowania historycznego
Persja Herodota, jak sam [Ryszard Kapuściński] przyznawał, nie raz w jego myśli stawała
się carską Rosją tłumiącą powstanie listopadowe w 1831 roku albo Związek Radziecki z jego
tajemną, pałacową grą sił w Biurze Politycznym partii komunistycznej. W naszych czasach
Herodot po raz kolejny może nas czegoś nauczyć. Tym razem o zbrodniczym imperializmie
Rosji Putina i jego ataku na Ukrainę. […]
Nasze spojrzenie na walkę wolności z imperialną agresją, wpisujące się w konflikt Europy
czy wręcz Zachodu i jego wartości z orientalną despocją, należy do naszego greckiego
dziedzictwa. Patrząc na heroiczną obronę Mariupola czy Bachmutu, trudno nie myśleć
o Termopilach. […] Herodot, a także Ajschylos w Persach, podpowiadają nam coś jeszcze.
[…] Determinacja obrońców słusznej sprawy może przeważyć nad posłuszeństwem
odległemu władcy nawet przy wielokrotnej przewadze sił imperium.
M. Węcowski, Tu jest Grecja. Antyk na nasze czasy, Warszawa 2023, s. 247-248.
Materiały źródłowe do tematu 4.
Źródło A. Fragment listu burmistrza Lejdy do podprefekta w Hadze, 1811 r.
Ze wszystkich miast Holandii Lejda może najbardziej ucierpiała […]. Wskutek wstrzymania
żeglugi […] ustał wszelki wywóz do Wielkich i Małych Indii, na Bliski Wschód i w ogóle cały
eksport morski. Trudność zdobycia surowców, utrudnienia celne […] szkodzą bardzo
fabrykom, ich upadek pociąga rozkład miasta […] ludność nadzwyczajnie zmalała, znaczna
liczba [bezrobotnych] robotników opuściła miasto, inni są na utrzymaniu przytułków. […]
Źródła i materiały do nauczania historii, red. S. Sierpowski, Warszawa 1998, s. 153.
EHIP-R0_100
Źródło B. Mapa Europy w latach 1799-1812
https://zpe.gov.pl
EHIP-R0_100
Źródło C. Brytyjski rysunek satyryczny z XIX wieku
https://www.bildergipfel.de
Źródło D. Polski rysunek propagandowy z XIX wieku
http://wlaczpolske.pl
EHIP-R0_100
na temat nr
EHIP-R0_100
EHIP-R0_100
EHIP-R0_100
EHIP-R0_100
EHIP-R0_100
EHIP-R0_100
BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)
HISTORIA
Poziom rozszerzony
Formuła 2015
HISTORIA
Poziom rozszerzony
Formuła 2015
HISTORIA
Poziom rozszerzony
Formuła 2015

","answer_text_html":"

Zadanie 25. (0-12)
Temat 1. Udowodnij, że starożytna Grecja jest kolebką cywilizacji europejskiej. W pracy
wykorzystaj materiały źródłowe.
Kryteria oceniania
Poziom IV
(9-12 pkt)
Zdający:
wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty;
poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych
informacji;
trafnie i w pełni wykorzystał materiały źródłowe;
poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe, np. wyjaśnił wpływ
dokonań kulturowych starożytnych Greków na dzieje Europy;
sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III
(6-8 pkt)
Zdający:
dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu
ich znaczenia i hierarchii;
w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe, np.
wyjaśnił wpływ filozofii greckiej na życie umysłowe w kolejnych epokach
przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym,
w większości wykorzystał materiały źródłowe;
podjął próbę formułowania wniosków;
podjął próbę oceny przemian gospodarczych.
Poziom II
(3-5 pkt)
Zdający:
przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania
tematu;
podjął próbę uporządkowania podanej faktografii, np. wyjaśnił pojęcie
cywilizacji;
podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych;
podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych
i przywołania ich w tekście pracy.
Poziom I
(1-2 pkt)
Zdający:
w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści
zawartych w materiale źródłowym;
podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania
związków między nimi;
poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni;
podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.
Temat 2. Scharakteryzuj rolę miast w procesach społeczno-gospodarczych i kulturowych na
ziemiach polskich w XIII-XIV w.
Kryteria oceniania
Poziom IV
(9-12 pkt)
Zdający:
wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty
(polityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy);
poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych
informacji;
poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe, np. wyjaśnił wpływ
miast i mieszczaństwa na rozwój handlu;
sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III
(6-8 pkt)
Zdający:
dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu
ich znaczenia i hierarchii;
w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe, np.
wyjaśnił pojęcie prawo składu;
przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym;
podjął próbę formułowania wniosków;
podjął próbę oceny.
Poziom II
(3-5 pkt)
Zdający:
zajął stanowisko i je częściowo uargumentował;
przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do
opracowania tematu, np. wymienił przykłady miast polskich
lokowanych na prawie niemieckim;
podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;
podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.
Poziom I
(1-2 pkt)
Zdający:
w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,
podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania
związków między nimi;
poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Temat 3. Porównaj wpływ wielkiej wojny północnej na sytuację polityczną Rzeczypospolitej
Obojga Narodów i Rosji.
Kryteria oceniania
Poziom IV
(9-12 pkt)
Zdający:
wyjaśnił złożoność zjawiska, ukazując różne jego aspekty;
poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych
informacji,
poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe, np. wyjaśnił wpływ
postanowień pokoju w Nystadt na pozycję międzynarodową Rosji;
sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III
(6-8 pkt)
Zdający:
dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu
ich znaczenia i hierarchii;
w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe; np.
wyjaśnił wpływ działań militarnych na sytuację wewnętrzną
Rzeczypospolitej;
przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym;
podjął próbę formułowania wniosków;
podjął próbę oceny.
Poziom II
(3-5 pkt)
Zdający:
przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania
tematu, np. określił znaczenie bitwy pod Połtawą;
podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;
podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych.
Poziom I
(1-2 pkt)
Zdający:
w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu;
podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania
związków między nimi;
poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Temat 4. Scharakteryzuj i oceń zmiany jakie przyniósł Europie okres napoleoński. W pracy
wykorzystaj materiały źródłowe.
Kryteria oceniania
Poziom IV
(9-12 pkt)
Zdający:
wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty,
np. scharakteryzował dziedzictwo epoki napoleońskiej w obszarze
prawa;
poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych
informacji;
trafnie i w pełni wykorzystał materiały źródłowe;
poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe;
sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III
(6-8 pkt)
Zdający:
dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu
ich znaczenia i hierarchii;
w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe;
przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym, np.
przedstawił zmiany postawy Napoleona wobec sprawy polskiej;
w większości wykorzystał materiały źródłowe;
podjął próbę formułowania wniosków.
Poziom II
(3-5 pkt)
Zdający:
przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania
tematu, np. wyjaśnił pojęcie blokada kontynentalna;
podjął próbę uporządkowania podanej faktografii;
podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych;
podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych
i przywołania ich w tekście pracy.
Poziom I
(1-2 pkt)
Zdający:
w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu, nawiązując do treści
zawartych w materiale źródłowym;
podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania
związków między nimi;
poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni;
podjął nieudolną próbę wykorzystania materiałów źródłowych.
Zasady oceniania rozwiązań zadań

","solutions":[]}