{"id":"historia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/23","paper_id":"historia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"23","points":null,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23.\nŹródło 1. Fragment opracowania historycznego\n[Bilans porozumienia] wydaje się następujący: ekipa Jaruzelskiego, nie rezygnując z kontroli\nnad najistotniejszymi narzędziami sprawowania władzy, postanowiła zbudować dla\numiarkowanej części opozycji reglamentowane miejsce w systemie politycznym,\na równocześnie przesunąć rzeczywiste centrum dyspozycji politycznej z Komitetu\nCentralnego PZPR do urzędu prezydenta, którym zostać miał Jaruzelski. W stosunku do\nofert składanych opozycji jeszcze przed okrągłym stołem, najważniejszy sukces strony\nsolidarnościowej stanowiła decyzja o wolnych wyborach do Senatu. Jednak to nie okrągły\nstół, ale wydarzenia czterech następnych miesięcy przesądziły o tym, że Polską co najmniej\ndo 1995 r. nie rządził - jako prezydent PRL - generał Jaruzelski. W kwietniu 1989 r., gdy\nskładano podpisy pod porozumieniami okrągłego stołu, ta ostatnia perspektywa wydawała\nsię całkiem realna.\nA. Dudek, Historia polityczna Polski […], Warszawa 2007, s. 28.\nEHIP-R0_100\nŹródło 2. Fragment opracowania historycznego\nPorozumienie Okrągłego Stołu zadziwiało świat jako niezwykły przykład rozwiązania\ngłębokiego, wieloletniego konfliktu politycznego. Polska jako pierwszy kraj „realnego\nsocjalizmu” wychodziła ku tworzeniu systemu pluralistycznego i demokratycznego. Ułożone\nprzy Okrągłym Stole zręby ustroju konstytucyjnego oznaczały bardzo głęboką zmianę\nistniejącego porządku. Pierwszą instytucją prawdziwej demokracji parlamentarnej miał być\nSenat, który - choć zachowywał ograniczone kompetencje - nie był jednak instytucją\n„malowaną”. […] Zapisy […] dotyczące poszerzenia wolności słowa i druku, możliwości\nzrzeszania się w organizacjach społecznych i zawodowych dawały podstawę do budowania\ndemokratycznego społeczeństwa. Uprawniony jest więc pogląd, że Okrągły Stół był wielkim\nzwycięstwem solidarnościowej opozycji. Zwycięstwem ponadto osiągniętym bezkrwawo oraz\notwierającym drogę do budowy państwa demokratycznego i stabilnego wewnętrznie.\nWspółautorami Okrągłego Stołu byli również przedstawiciele władz; bez ich współdziałania,\nwykazanej zdolności do cofania się ta droga przemian byłaby zablokowana.\nA. Friszke, Polska. Losy państwa i narodu […], Warszawa 2003, s. 458-459.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/historia-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 23.<br>Źródło 1. Fragment opracowania historycznego<br>[Bilans porozumienia] wydaje się następujący: ekipa Jaruzelskiego, nie rezygnując z kontroli<br>nad najistotniejszymi narzędziami sprawowania władzy, postanowiła zbudować dla<br>umiarkowanej części opozycji reglamentowane miejsce w systemie politycznym,<br>a równocześnie przesunąć rzeczywiste centrum dyspozycji politycznej z Komitetu<br>Centralnego PZPR do urzędu prezydenta, którym zostać miał Jaruzelski. W stosunku do<br>ofert składanych opozycji jeszcze przed okrągłym stołem, najważniejszy sukces strony<br>solidarnościowej stanowiła decyzja o wolnych wyborach do Senatu. Jednak to nie okrągły<br>stół, ale wydarzenia czterech następnych miesięcy przesądziły o tym, że Polską co najmniej<br>do 1995 r. nie rządził - jako prezydent PRL - generał Jaruzelski. W kwietniu 1989 r., gdy<br>składano podpisy pod porozumieniami okrągłego stołu, ta ostatnia perspektywa wydawała<br>się całkiem realna.<br>A. Dudek, Historia polityczna Polski […], Warszawa 2007, s. 28.<br>EHIP-R0_100<br>Źródło 2. Fragment opracowania historycznego<br>Porozumienie Okrągłego Stołu zadziwiało świat jako niezwykły przykład rozwiązania<br>głębokiego, wieloletniego konfliktu politycznego. Polska jako pierwszy kraj „realnego<br>socjalizmu” wychodziła ku tworzeniu systemu pluralistycznego i demokratycznego. Ułożone<br>przy Okrągłym Stole zręby ustroju konstytucyjnego oznaczały bardzo głęboką zmianę<br>istniejącego porządku. Pierwszą instytucją prawdziwej demokracji parlamentarnej miał być<br>Senat, który - choć zachowywał ograniczone kompetencje - nie był jednak instytucją<br>„malowaną”. […] Zapisy […] dotyczące poszerzenia wolności słowa i druku, możliwości<br>zrzeszania się w organizacjach społecznych i zawodowych dawały podstawę do budowania<br>demokratycznego społeczeństwa. Uprawniony jest więc pogląd, że Okrągły Stół był wielkim<br>zwycięstwem solidarnościowej opozycji. Zwycięstwem ponadto osiągniętym bezkrwawo oraz<br>otwierającym drogę do budowy państwa demokratycznego i stabilnego wewnętrznie.<br>Współautorami Okrągłego Stołu byli również przedstawiciele władz; bez ich współdziałania,<br>wykazanej zdolności do cofania się ta droga przemian byłaby zablokowana.<br>A. Friszke, Polska. Losy państwa i narodu […], Warszawa 2003, s. 458-459.</p>","solutions":[]}