{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-2)\nŹródło 1. Mapa\nNa podstawie: J.M. Roberts, Ilustrowana historia świata. Prehistoria […], t. I, Warszawa 1999, s. 66.\nŹródło 2. Fragmenty opracowań historycznych\nFragment A:\nPodczas wyprawy wojennej w 1798 roku wraz z oddziałami Napoleona przybyła duża grupa\nbadaczy. W trakcie prac fortyfikacyjnych w mieście Rosetta kpt. F. Bouchard 15 lipca\n1799 roku odkrył czarną kamienną (bazaltową) płytę z tekstem wyrytym w trzech wersjach.\nZnalezisko, znane jako kamień z Rosetty, pozwoliło na rozszyfrowanie starożytnego pisma.\nFragment B:\nArcheolodzy rozpoczęli prace wykopaliskowe i w 1974 roku odkryli tajne wojsko. 7000\nnaturalnej wielkości żołnierzy z terakoty strzegło ciała cesarza. Każdy z posągów miał\nindywidualne rysy twarzy - zapewne są to portrety wojowników cesarskiej armii.\nNa podstawie: M. Karpińska, Bitwa pod piramidami […], „Mówią wieki” 2013, nr 7, s. 42-44;\nJ. Dineen, 100 największych odkryć archeologicznych, Poznań 2007, s. 68.\nUzupełnij tabelę. Wpisz obok fragmentów opisów odkryć archeologicznych nazwy\nwłaściwych cywilizacji starożytnych oraz numery, którymi na mapie oznaczono\nobszary tych cywilizacji.\nNazwa cywilizacji\nNumer na\nmapie\nFragment A\nFragment B\n1.\n0-1-2\n1\n2\n3\n4\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-2)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej1\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego.\nII. Pradzieje i historia starożytnego\nWschodu. Zdający:\n1) wymienia najważniejsze cywilizacje\nstarożytnego Bliskiego Wschodu ([…] Egipt\n[…]) oraz przedstawia ich wkład\nw kulturowe dziedzictwo ludzkości. (PP)\nII. Pradzieje i historia starożytnego\nWschodu. Zdający:\n2) charakteryzuje organizację państw\ni strukturę społeczeństw w cywilizacjach\nstarożytnego Dalekiego Wschodu. (PR)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej2\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\nII. Pradzieje i historia starożytnego\nWschodu. Zdający:\n2) rozpoznaje najważniejsze osiągnięcia\nkulturowe starożytnych cywilizacji Bliskiego\nWschodu. (PP)\nII. Pradzieje i historia starożytnego\nWschodu. Zdający:\n2) charakteryzuje organizację państw\ni strukturę społeczeństw w cywilizacjach\nstarożytnego Dalekiego Wschodu. (PR)\nZasady oceniania\n2 pkt - podanie dwóch poprawnych nazw cywilizacji oraz ich lokalizacji.\n1 pkt - podanie jednej poprawnej nazwy cywilizacji oraz jej lokalizacji ALBO za podanie\ndwóch poprawnych nazw cywilizacji.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi\n1 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy\nprogramowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia\n(Dz.U. z 2024 r. poz. 1019). Załącznik nr 1\n2 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy\nprogramowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia\n(Dz.U. z 2024 r. poz. 1019). Załącznik nr 3\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\nNazwa cywilizacji\nNumer na\nmapie\nFragment A\nstarożytny Egipt / Egipt\n1\nFragment B\nstarożytne Chiny / Chiny\n4","solution":"Odpowiedź: | | Nazwa cywilizacji | Numer na mapie | |---|---|---| | **Fragment A** | starożytny Egipt | **1** | | **Fragment B** | starożytne Chiny | **4** |\n\nTreść zadania (CKE)\n\nDwa znaleziska, które warto umieć rozpoznać\n\nZnalezisko | Rok | Cywilizacja | Znaczenie\nkamień z Rosetty | 1799 | Egipt | trójjęzyczny zapis (hieroglify, demotyka, greka) — klucz do odczytania hieroglifów przez J.-F. Champolliona w 1822 r.\narmia terakotowa | 1974 | Chiny | ok. 7000 figur strzegących grobowca Qin Shi Huanga, pierwszego cesarza Chin\n\nWskazówka w treści: „wraz z oddziałami Napoleona\" datuje fragment A na przełom XVIII i XIX w., a „cesarz\" i „terakota\" jednoznacznie wskazują Chiny.\n\nPunktacja CKE\n\n- 2 pkt — dwie poprawne nazwy oraz ich lokalizacje.\n- 1 pkt — jedna nazwa z lokalizacją albo dwie nazwy bez lokalizacji.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: Rozpoznanie cywilizacji jest tu łatwiejszą częścią — kamień z Rosetty i armia terakotowa to dwa najbardziej rozpoznawalne znaleziska w szkolnym kanonie. Punkt przepada zwykle na **numerach z mapy**, bo trzeba je odczytać z układu geograficznego, a nie z podpisów. Uwaga na punktację: CKE daje 1 pkt także za podanie **samych dwóch nazw** bez numerów. Jeśli nie masz pewności co do mapy, i tak wpisz nazwy — to połowa punktów zamiast zera.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":"cywilizacje starozytne, Egipt, Chiny, odkrycia archeologiczne","page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1. (0-2)<br>Źródło 1. Mapa<br>Na podstawie: J.M. Roberts, Ilustrowana historia świata. Prehistoria […], t. I, Warszawa 1999, s. 66.<br>Źródło 2. Fragmenty opracowań historycznych<br>Fragment A:<br>Podczas wyprawy wojennej w 1798 roku wraz z oddziałami Napoleona przybyła duża grupa<br>badaczy. W trakcie prac fortyfikacyjnych w mieście Rosetta kpt. F. Bouchard 15 lipca<br>1799 roku odkrył czarną kamienną (bazaltową) płytę z tekstem wyrytym w trzech wersjach.<br>Znalezisko, znane jako kamień z Rosetty, pozwoliło na rozszyfrowanie starożytnego pisma.<br>Fragment B:<br>Archeolodzy rozpoczęli prace wykopaliskowe i w 1974 roku odkryli tajne wojsko. 7000<br>naturalnej wielkości żołnierzy z terakoty strzegło ciała cesarza. Każdy z posągów miał<br>indywidualne rysy twarzy - zapewne są to portrety wojowników cesarskiej armii.<br>Na podstawie: M. Karpińska, Bitwa pod piramidami […], „Mówią wieki” 2013, nr 7, s. 42-44;<br>J. Dineen, 100 największych odkryć archeologicznych, Poznań 2007, s. 68.<br>Uzupełnij tabelę. Wpisz obok fragmentów opisów odkryć archeologicznych nazwy<br>właściwych cywilizacji starożytnych oraz numery, którymi na mapie oznaczono<br>obszary tych cywilizacji.<br>Nazwa cywilizacji<br>Numer na<br>mapie<br>Fragment A<br>Fragment B<br>1.<br>0-1-2<br>1<br>2<br>3<br>4<br>MHIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 1. (0-2)<br>Wymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej1<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy</li></ol>\n<p>historyczne w kontekście epok i dostrzega<br>zależności między różnymi dziedzinami<br>życia społecznego;</p>\n<ol><li>rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje</li></ol>\n<p>przechowujące źródła historyczne, ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia<br>problemu historycznego.<br>II. Pradzieje i historia starożytnego<br>Wschodu. Zdający:</p>\n<ol><li>wymienia najważniejsze cywilizacje</li></ol>\n<p>starożytnego Bliskiego Wschodu ([…] Egipt<br>[…]) oraz przedstawia ich wkład<br>w kulturowe dziedzictwo ludzkości. (PP)<br>II. Pradzieje i historia starożytnego<br>Wschodu. Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje organizację państw</li></ol>\n<p>i strukturę społeczeństw w cywilizacjach<br>starożytnego Dalekiego Wschodu. (PR)<br>Wymagania dla technikum określone w podstawie programowej2<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy</li></ol>\n<p>historyczne w kontekście epok i dostrzega<br>zależności między różnymi dziedzinami<br>życia społecznego;</p>\n<ol><li>rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje</li></ol>\n<p>przechowujące źródła historyczne, ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia<br>problemu historycznego;<br>II. Pradzieje i historia starożytnego<br>Wschodu. Zdający:</p>\n<ol><li>rozpoznaje najważniejsze osiągnięcia</li></ol>\n<p>kulturowe starożytnych cywilizacji Bliskiego<br>Wschodu. (PP)<br>II. Pradzieje i historia starożytnego<br>Wschodu. Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje organizację państw</li></ol>\n<p>i strukturę społeczeństw w cywilizacjach<br>starożytnego Dalekiego Wschodu. (PR)<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - podanie dwóch poprawnych nazw cywilizacji oraz ich lokalizacji.<br>1 pkt - podanie jednej poprawnej nazwy cywilizacji oraz jej lokalizacji ALBO za podanie<br>dwóch poprawnych nazw cywilizacji.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi<br>1 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy<br>programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia<br>(Dz.U. z 2024 r. poz. 1019). Załącznik nr 1<br>2 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy<br>programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia<br>(Dz.U. z 2024 r. poz. 1019). Załącznik nr 3<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Rozwiązanie<br>Nazwa cywilizacji<br>Numer na<br>mapie<br>Fragment A<br>starożytny Egipt / Egipt<br>1<br>Fragment B<br>starożytne Chiny / Chiny<br>4</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: | | Nazwa cywilizacji | Numer na mapie | |---|---|---| | <strong>Fragment A</strong> | starożytny Egipt | <strong>1</strong> | | <strong>Fragment B</strong> | starożytne Chiny | <strong>4</strong> |</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Dwa znaleziska, które warto umieć rozpoznać</p>\n<p>Znalezisko | Rok | Cywilizacja | Znaczenie<br>kamień z Rosetty | 1799 | Egipt | trójjęzyczny zapis (hieroglify, demotyka, greka) — klucz do odczytania hieroglifów przez J.-F. Champolliona w 1822 r.<br>armia terakotowa | 1974 | Chiny | ok. 7000 figur strzegących grobowca Qin Shi Huanga, pierwszego cesarza Chin</p>\n<p>Wskazówka w treści: „wraz z oddziałami Napoleona&quot; datuje fragment A na przełom XVIII i XIX w., a „cesarz&quot; i „terakota&quot; jednoznacznie wskazują Chiny.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>2 pkt — dwie poprawne nazwy oraz ich lokalizacje.</li><li>1 pkt — jedna nazwa z lokalizacją albo dwie nazwy bez lokalizacji.</li><li>Razem: 2 pkt.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: Rozpoznanie cywilizacji jest tu łatwiejszą częścią — kamień z Rosetty i armia terakotowa to dwa najbardziej rozpoznawalne znaleziska w szkolnym kanonie. Punkt przepada zwykle na <strong>numerach z mapy</strong>, bo trzeba je odczytać z układu geograficznego, a nie z podpisów. Uwaga na punktację: CKE daje 1 pkt także za podanie <strong>samych dwóch nazw</strong> bez numerów. Jeśli nie masz pewności co do mapy, i tak wpisz nazwy — to połowa punktów zamiast zera.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź:</h4>\n<p><strong>Fragment A:</strong> starożytny Egipt / Egipt - numer na mapie <strong>1</strong><br><strong>Fragment B:</strong> starożytne Chiny / Chiny - numer na mapie <strong>4</strong></p>\n<h4>Uzasadnienie</h4>\n<p><strong>Fragment A</strong> opisuje odkrycie <strong>kamienia z Rosetty</strong> podczas wyprawy Napoleona do Egiptu w 1798 roku (kpt. F. Bouchard, 15 lipca 1799 r., miasto Rosetta). Znalezisko to - bazaltowa płyta z tekstem w trzech wersjach (hieroglify, pismo demotyczne, greka) - umożliwiło J.-F. Champollionowi rozszyfrowanie egipskich hieroglifów. Miejsce znaleziska (delta Nilu) oraz sam charakter starożytnego pisma jednoznacznie wskazują na cywilizację <strong>starożytnego Egiptu</strong>, którą na mapie oznaczono numerem <strong>1</strong> (obszar w północno-wschodniej Afryce, w dolinie Nilu).</p>\n<p><strong>Fragment B</strong> opisuje odkrycie z <strong>1974 roku</strong> - armii <strong>7000 terakotowych żołnierzy</strong> naturalnej wielkości strzegących ciała cesarza, z których każdy ma indywidualne rysy twarzy. To słynna Terakotowa Armia z grobowca pierwszego cesarza Chin <strong>Qin Shi Huangdi</strong> (odkryta w pobliżu Xi&#x27;an). Wskazuje to jednoznacznie na cywilizację <strong>starożytnych Chin</strong>, oznaczoną na mapie numerem <strong>4</strong> (obszar we wschodniej Azji).</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<ul><li><strong>2 pkt</strong> - podanie dwóch poprawnych nazw cywilizacji oraz ich lokalizacji na mapie.</li><li><strong>1 pkt</strong> - jedna nazwa wraz z lokalizacją ALBO dwie nazwy bez lokalizacji.</li><li><strong>0 pkt</strong> - odpowiedź niespełniająca wymagań albo brak odpowiedzi.</li></ul>\n<p>Klucz: A = Egipt (1), B = Chiny (4).</p>"}]}