{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12.\nŹródło 1. List do papieża Innocentego IX z 13 września 1683 roku\nVenimus, vidimus, Deus vicit1.\nZechciej, Wasza Świętobliwość, uniżenie proszę, przyjąć łaskawie […] wiadomość\no świetnym zwycięstwie użyczonym wczoraj przez Boski Majestat całemu Chrześcijaństwu\n[…]. [Udało mi się] [u]chwycić wszystkie główne sztandary wielkiego wezyra, całą artylerię,\njego własne konie, broń, sprzęty i namioty, aż ostatecznie, po krwawej a nader zaciętej\nwalce ośmiogodzinnej oraz ucieczce tegoż wezyra z resztą jego ludzi, zostało w mym\nposiadaniu całe jego obozowisko, które się rozciąga na ponad milę od Miasta.\nWaszej Świątobliwości najposłuszniejszy Syn - Jan, król Polski.\n1 Przybyliśmy, zobaczyliśmy, Bóg zwyciężył.\nNa podstawie: J. Wimmer, […], Warszawa 1983, s. 97.\n11.\n0-1\nMHIP-R0_100\nŹródło 2. Plan bitwy\nNa podstawie: Wielka Encyklopedia PWN, red. J. Wojnowski, t. 5, Warszawa 1995, s. 488.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **12.1. Gajusz Juliusz Cezar** (Cezar). Sobieski sparafrazował słynne *„Veni, vidi, vici\"* („Przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem\"), zmieniając je na *„Venimus, vidimus, Deus vicit\"* — „Przybyliśmy, zobaczyliśmy, **Bóg** zwyciężył\". **12.2.** Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — tekst odnosi się do **bitwy pod Wiedniem** (12 września 1683 r.), na co wskazuje datacja listu i nadawca (Jan, król Polski). Na planie przedstawiono natomiast **bitwę pod Chocimiem**, o czym świadczy m.in. nazwa rzeki **Dniestr** oraz rozmieszczenie walczących stron.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nDwie bitwy Sobieskiego, które się mylą\n\nChocim | Wiedeń\nRok | 1673 | 1683\nRanga Sobieskiego | hetman wielki koronny | król Polski\nPrzeciwnik | Turcy (Husejn Pasza) | Turcy (wielki wezyr Kara Mustafa)\nRzeka / teren | Dniestr | Wzgórza Kahlenberg pod Wiedniem\nSkutek | zwycięstwo otwierające drogę do korony | odsiecz, przełom w wojnie z Turcją\n\nPodpis „Jan, król Polski\" datuje list po 1674 r. — to samo w sobie wyklucza Chocim z 1673 r.\n\nParafraza Cezara\n\n- Cezar (47 p.n.e.): Veni, vidi, vici — po błyskawicznym zwycięstwie nad Farnakesem pod Zelą.\n- Sobieski (1683): Venimus, vidimus, Deus vicit — liczba mnoga i przypisanie zwycięstwa Bogu.\n\nZmiana jest świadoma: list szedł do papieża, a odsiecz przedstawiano jako zwycięstwo całego chrześcijaństwa, nie jednego wodza.\n\nPunktacja CKE\n\n- 12.1. 1 pkt — poprawne nazwisko.\n- 12.2. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: W 12.1 warto zauważyć, **na czym polega zmiana** w parafrazie: Cezar przypisał zwycięstwo sobie, Sobieski — Bogu. To nie jest wymagane do punktu, ale bywa przedmiotem pytania o wymowę listu. W 12.2 uzasadnienie musi odwołać się do **obu** źródeł. Samo „to Wiedeń, a plan pokazuje Chocim\" nie punktuje — trzeba podać przesłanki: datę i podpis z listu, Dniestr z planu. Data **13 września 1683** jest tu decydująca: bitwa pod Wiedniem rozegrała się 12 września, list napisano nazajutrz.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":"odsiecz wiedenska, Jan III Sobieski, Chocim, Cezar","page_from":12,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 12.<br>Źródło 1. List do papieża Innocentego IX z 13 września 1683 roku<br>Venimus, vidimus, Deus vicit1.<br>Zechciej, Wasza Świętobliwość, uniżenie proszę, przyjąć łaskawie […] wiadomość<br>o świetnym zwycięstwie użyczonym wczoraj przez Boski Majestat całemu Chrześcijaństwu<br>[…]. [Udało mi się] [u]chwycić wszystkie główne sztandary wielkiego wezyra, całą artylerię,<br>jego własne konie, broń, sprzęty i namioty, aż ostatecznie, po krwawej a nader zaciętej<br>walce ośmiogodzinnej oraz ucieczce tegoż wezyra z resztą jego ludzi, zostało w mym<br>posiadaniu całe jego obozowisko, które się rozciąga na ponad milę od Miasta.<br>Waszej Świątobliwości najposłuszniejszy Syn - Jan, król Polski.<br>1 Przybyliśmy, zobaczyliśmy, Bóg zwyciężył.<br>Na podstawie: J. Wimmer, […], Warszawa 1983, s. 97.<br>11.<br>0-1<br>MHIP-R0_100<br>Źródło 2. Plan bitwy<br>Na podstawie: Wielka Encyklopedia PWN, red. J. Wojnowski, t. 5, Warszawa 1995, s. 488.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>12.1. Gajusz Juliusz Cezar</strong> (Cezar). Sobieski sparafrazował słynne <em>„Veni, vidi, vici&quot;</em> („Przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem&quot;), zmieniając je na <em>„Venimus, vidimus, Deus vicit&quot;</em> — „Przybyliśmy, zobaczyliśmy, <strong>Bóg</strong> zwyciężył&quot;. <strong>12.2.</strong> Rozstrzygnięcie — <strong>nie</strong>. Uzasadnienie — tekst odnosi się do <strong>bitwy pod Wiedniem</strong> (12 września 1683 r.), na co wskazuje datacja listu i nadawca (Jan, król Polski). Na planie przedstawiono natomiast <strong>bitwę pod Chocimiem</strong>, o czym świadczy m.in. nazwa rzeki <strong>Dniestr</strong> oraz rozmieszczenie walczących stron.</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Dwie bitwy Sobieskiego, które się mylą</p>\n<p>Chocim | Wiedeń<br>Rok | 1673 | 1683<br>Ranga Sobieskiego | hetman wielki koronny | król Polski<br>Przeciwnik | Turcy (Husejn Pasza) | Turcy (wielki wezyr Kara Mustafa)<br>Rzeka / teren | Dniestr | Wzgórza Kahlenberg pod Wiedniem<br>Skutek | zwycięstwo otwierające drogę do korony | odsiecz, przełom w wojnie z Turcją</p>\n<p>Podpis „Jan, król Polski&quot; datuje list po 1674 r. — to samo w sobie wyklucza Chocim z 1673 r.</p>\n<p>Parafraza Cezara</p>\n<ul><li>Cezar (47 p.n.e.): Veni, vidi, vici — po błyskawicznym zwycięstwie nad Farnakesem pod Zelą.</li><li>Sobieski (1683): Venimus, vidimus, Deus vicit — liczba mnoga i przypisanie zwycięstwa Bogu.</li></ul>\n<p>Zmiana jest świadoma: list szedł do papieża, a odsiecz przedstawiano jako zwycięstwo całego chrześcijaństwa, nie jednego wodza.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>12.1. 1 pkt — poprawne nazwisko.</li><li>12.2. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.</li><li>Razem: 2 pkt.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: W 12.1 warto zauważyć, <strong>na czym polega zmiana</strong> w parafrazie: Cezar przypisał zwycięstwo sobie, Sobieski — Bogu. To nie jest wymagane do punktu, ale bywa przedmiotem pytania o wymowę listu. W 12.2 uzasadnienie musi odwołać się do <strong>obu</strong> źródeł. Samo „to Wiedeń, a plan pokazuje Chocim&quot; nie punktuje — trzeba podać przesłanki: datę i podpis z listu, Dniestr z planu. Data <strong>13 września 1683</strong> jest tu decydująca: bitwa pod Wiedniem rozegrała się 12 września, list napisano nazajutrz.</p>"}]}