{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":3,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nŹródło 1. Fragment opracowania historycznego\nFeldmarszałek Iwan Paskiewicz otrzymał tytuł księcia warszawskiego i stanowisko\nnamiestnika Królestwa Polskiego. Car Mikołaj ogłosił Statut organiczny dla Królestwa\nPolskiego. Traciło ono swoją odrębność państwową i stanowić miało integralną część\ncesarstwa rosyjskiego.\nNa podstawie: M. Zgórniak, Polska w […], Kraków 2001, s. 143-144.\nŹródło 2. Moneta Królestwa Polskiego\nTłumaczenie: 3 ruble, 81 części czystego złota.\nNa podstawie: pl.wikipedia.org","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **14.1. Konstytucja** (konstytucja Królestwa Polskiego z 1815 r.). **14.2.** Rozstrzygnięcie — **tak**. Uzasadnienie — tekst informuje o następstwach politycznych **upadku powstania listopadowego**: w miejsce liberalnej konstytucji wprowadzono **Statut organiczny** ograniczający autonomię Królestwa. Moneta ze źródła 2. jest natomiast następstwem **gospodarczym** tego samego wydarzenia — bita z rosyjskim nominałem (ruble), pokazuje włączanie systemu monetarnego Królestwa do systemu rosyjskiego. **14.3. FF** 1. **F** — kongres wiedeński (1814–1815) obradował za panowania **Aleksandra I**. Mikołaj I objął tron dopiero w **1825 r.** 2. **F** — Królestwo Polskie powstało na mocy postanowień **kongresu wiedeńskiego** (1815). Pokój w Tylży (1807) powołał **Księstwo Warszawskie**.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nDwa państwa polskie, dwa traktaty\n\nKsięstwo Warszawskie | Królestwo Polskie\nPowstało | pokój w Tylży, 1807 | kongres wiedeński, 1815\nProtektor | Napoleon | car Rosji jako król Polski\nUstrój | konstytucja z 1807 | konstytucja z 1815 (liberalna)\nKoniec odrębności | 1815 | Statut organiczny, 1832\n\nCzterej carowie a sprawa polska\n\n- Aleksander I (1801–1825) — kongres wiedeński, nadanie konstytucji Królestwu\n- Mikołaj I (1825–1855) — powstanie listopadowe, Statut organiczny, represje\n- Aleksander II (1855–1881) — odwilż, powstanie styczniowe\n- Aleksander III (1881–1894) — rusyfikacja\n\nRepresje po powstaniu listopadowym\n\n1. Statut organiczny (1832) — zniesienie konstytucji, sejmu i odrębnej armii.\n2. Namiestnictwo Paskiewicza — rządy wojskowe, tytuł księcia warszawskiego.\n3. Cytadela Warszawska — twierdza kontrolująca miasto.\n4. Unifikacja monetarna — monety z podwójnym nominałem (złote i ruble), potem sam rubel. To właśnie ilustruje źródło 2.\n\nPunktacja CKE\n\n- 14.1. 1 pkt · 14.2. 1 pkt — rozstrzygnięcie z uzasadnieniem z obu źródeł · 14.3. 1 pkt — obie oceny (FF).\n- Razem: 3 pkt.\n\nTypowy błąd: W 14.3 oba stwierdzenia opierają się na podmienieniu podobnych faktów: - **Aleksander I ↔ Mikołaj I** — pierwszy nadał konstytucję i był na kongresie, drugi ją zniósł po powstaniu; - **Tylża 1807 ↔ Wiedeń 1815** — pierwsza dała Księstwo Warszawskie, druga Królestwo Polskie. W 14.2 kusi odpowiedź „nie\", bo moneta i tekst dotyczą różnych dziedzin. Ale polecenie pyta o **skutki tego samego wydarzenia** — a zarówno Statut organiczny, jak i rusyfikacja mennictwa to następstwa upadku powstania listopadowego. Uzasadnienie musi połączyć oba źródła z tym jednym wydarzeniem.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":"powstanie listopadowe, Statut organiczny, Krolestwo Polskie, kongres wiedenski","page_from":15,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 14.<br>Źródło 1. Fragment opracowania historycznego<br>Feldmarszałek Iwan Paskiewicz otrzymał tytuł księcia warszawskiego i stanowisko<br>namiestnika Królestwa Polskiego. Car Mikołaj ogłosił Statut organiczny dla Królestwa<br>Polskiego. Traciło ono swoją odrębność państwową i stanowić miało integralną część<br>cesarstwa rosyjskiego.<br>Na podstawie: M. Zgórniak, Polska w […], Kraków 2001, s. 143-144.<br>Źródło 2. Moneta Królestwa Polskiego<br>Tłumaczenie: 3 ruble, 81 części czystego złota.<br>Na podstawie: pl.wikipedia.org</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>14.1. Konstytucja</strong> (konstytucja Królestwa Polskiego z 1815 r.). <strong>14.2.</strong> Rozstrzygnięcie — <strong>tak</strong>. Uzasadnienie — tekst informuje o następstwach politycznych <strong>upadku powstania listopadowego</strong>: w miejsce liberalnej konstytucji wprowadzono <strong>Statut organiczny</strong> ograniczający autonomię Królestwa. Moneta ze źródła 2. jest natomiast następstwem <strong>gospodarczym</strong> tego samego wydarzenia — bita z rosyjskim nominałem (ruble), pokazuje włączanie systemu monetarnego Królestwa do systemu rosyjskiego. <strong>14.3. FF</strong> 1. <strong>F</strong> — kongres wiedeński (1814–1815) obradował za panowania <strong>Aleksandra I</strong>. Mikołaj I objął tron dopiero w <strong>1825 r.</strong> 2. <strong>F</strong> — Królestwo Polskie powstało na mocy postanowień <strong>kongresu wiedeńskiego</strong> (1815). Pokój w Tylży (1807) powołał <strong>Księstwo Warszawskie</strong>.</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Dwa państwa polskie, dwa traktaty</p>\n<p>Księstwo Warszawskie | Królestwo Polskie<br>Powstało | pokój w Tylży, 1807 | kongres wiedeński, 1815<br>Protektor | Napoleon | car Rosji jako król Polski<br>Ustrój | konstytucja z 1807 | konstytucja z 1815 (liberalna)<br>Koniec odrębności | 1815 | Statut organiczny, 1832</p>\n<p>Czterej carowie a sprawa polska</p>\n<ul><li>Aleksander I (1801–1825) — kongres wiedeński, nadanie konstytucji Królestwu</li><li>Mikołaj I (1825–1855) — powstanie listopadowe, Statut organiczny, represje</li><li>Aleksander II (1855–1881) — odwilż, powstanie styczniowe</li><li>Aleksander III (1881–1894) — rusyfikacja</li></ul>\n<p>Represje po powstaniu listopadowym</p>\n<ol><li>Statut organiczny (1832) — zniesienie konstytucji, sejmu i odrębnej armii.</li><li>Namiestnictwo Paskiewicza — rządy wojskowe, tytuł księcia warszawskiego.</li><li>Cytadela Warszawska — twierdza kontrolująca miasto.</li><li>Unifikacja monetarna — monety z podwójnym nominałem (złote i ruble), potem sam rubel. To właśnie ilustruje źródło 2.</li></ol>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>14.1. 1 pkt · 14.2. 1 pkt — rozstrzygnięcie z uzasadnieniem z obu źródeł · 14.3. 1 pkt — obie oceny (FF).</li><li>Razem: 3 pkt.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: W 14.3 oba stwierdzenia opierają się na podmienieniu podobnych faktów: - <strong>Aleksander I ↔ Mikołaj I</strong> — pierwszy nadał konstytucję i był na kongresie, drugi ją zniósł po powstaniu; - <strong>Tylża 1807 ↔ Wiedeń 1815</strong> — pierwsza dała Księstwo Warszawskie, druga Królestwo Polskie. W 14.2 kusi odpowiedź „nie&quot;, bo moneta i tekst dotyczą różnych dziedzin. Ale polecenie pyta o <strong>skutki tego samego wydarzenia</strong> — a zarówno Statut organiczny, jak i rusyfikacja mennictwa to następstwa upadku powstania listopadowego. Uzasadnienie musi połączyć oba źródła z tym jednym wydarzeniem.</p>"}]}