{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"15","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.\nŹródło 1. Chrzest bojowy - rysunek satyryczny z epoki\nNa podstawie: commons.wikimedia.org\nŹródło 2. Dokument z epoki\nJak tylko wiadomość o zrzeczeniu się księcia Hohenzollern została przez królewsko-\n-hiszpański rząd oficjalnie zakomunikowana gabinetowi cesarsko-francuskiemu, zażądał\nambasador francuski w Ems od [króla] upoważnienia do depeszowania do Paryża, że […]\nkról zobowiązuje się po wsze czasy nie dać nigdy swojego przyzwolenia w wypadku, jeżeli\nHohenzollernowie zechcą powrócić do wysuwania swej kandydatury. [Król] na to odmówił\nprzyjęcia jeszcze raz ambasadora francuskiego i przez adiutanta urzędowo go zawiadomić\npolecił, że […] nie ma nic więcej do zakomunikowania ambasadorowi.\nNa podstawie: Wiek XIX […], oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 2001, s. 268.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **15.1.** Rozstrzygnięcie — **tak**. Uzasadnienie — dokument ze źródła 2. to tzw. **depesza emska**, pruska prowokacja, która doprowadziła do wybuchu **wojny francusko-pruskiej** (1870). Do tej wojny nawiązuje rysunek ze źródła 1., na którym Prusak (rozpoznawalny po **pikielhaubie**) uderza Francuza (Napoleon III). **15.2. C** — między początkiem Wiosny Ludów (1848) a koronacją Wilhelma I na cesarza (18 stycznia 1871).\n\nTreść zadania (CKE)\n\nDepesza emska — mechanizm prowokacji\n\n1. Lipiec 1870 — kandydatura Leopolda Hohenzollerna na tron hiszpański budzi sprzeciw Francji.\n2. Hohenzollern wycofuje kandydaturę — kryzys wydaje się zażegnany.\n3. Ambasador Benedetti żąda w Ems od Wilhelma I gwarancji na przyszłość. Król odmawia dalszej rozmowy.\n4. Bismarck skraca i zaostrza depesze o przebiegu spotkania, po czym publikuje ją.\n5. Tekst brzmi jak wzajemna obraza — Francja wypowiada wojnę 19 lipca 1870.\n\nBismarck nie sfałszował faktów; przeredagował relację tak, by obie opinie publiczne odczytały ją jako afront. To klasyczny przykład prowokacji dyplomatycznej.\n\nChronologia do 15.2\n\n```\n1805 Austerlitz\n1815 kongres wiedeński\n1848 Wiosna Ludów\n1870 depesza emska, wojna francusko-pruska ← wydarzenia z zadania\n1871 koronacja Wilhelma I na cesarza (Wersal)\n1914 wybuch I wojny światowej\n```\n\nPunktacja CKE\n\n- 15.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.\n- 15.2. 1 pkt — wybór C.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: W 15.1 uzasadnienie musi wskazać przesłanki z **obu** źródeł: nazwę dokumentu i jego skutek z tekstu, a z rysunku — rozpoznawalne postacie (pikielhauba, Napoleon III). Samo „tak, to wojna francusko-pruska\" nie punktuje. W 15.2 pułapką jest odpowiedź **D**. Koronacja Wilhelma I na cesarza w Wersalu odbyła się **18 stycznia 1871**, czyli **po** wybuchu wojny (lipiec 1870) i była jej skutkiem, nie poprzedniczką. Depesza emska (13 lipca 1870) mieści się więc przed tą koronacją, w przedziale **C**.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":"depesza emska, wojna francusko-pruska, zjednoczenie Niemiec","page_from":16,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 15.<br>Źródło 1. Chrzest bojowy - rysunek satyryczny z epoki<br>Na podstawie: commons.wikimedia.org<br>Źródło 2. Dokument z epoki<br>Jak tylko wiadomość o zrzeczeniu się księcia Hohenzollern została przez królewsko-<br>-hiszpański rząd oficjalnie zakomunikowana gabinetowi cesarsko-francuskiemu, zażądał<br>ambasador francuski w Ems od [króla] upoważnienia do depeszowania do Paryża, że […]<br>król zobowiązuje się po wsze czasy nie dać nigdy swojego przyzwolenia w wypadku, jeżeli<br>Hohenzollernowie zechcą powrócić do wysuwania swej kandydatury. [Król] na to odmówił<br>przyjęcia jeszcze raz ambasadora francuskiego i przez adiutanta urzędowo go zawiadomić<br>polecił, że […] nie ma nic więcej do zakomunikowania ambasadorowi.<br>Na podstawie: Wiek XIX […], oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 2001, s. 268.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>15.1.</strong> Rozstrzygnięcie — <strong>tak</strong>. Uzasadnienie — dokument ze źródła 2. to tzw. <strong>depesza emska</strong>, pruska prowokacja, która doprowadziła do wybuchu <strong>wojny francusko-pruskiej</strong> (1870). Do tej wojny nawiązuje rysunek ze źródła 1., na którym Prusak (rozpoznawalny po <strong>pikielhaubie</strong>) uderza Francuza (Napoleon III). <strong>15.2. C</strong> — między początkiem Wiosny Ludów (1848) a koronacją Wilhelma I na cesarza (18 stycznia 1871).</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Depesza emska — mechanizm prowokacji</p>\n<ol><li>Lipiec 1870 — kandydatura Leopolda Hohenzollerna na tron hiszpański budzi sprzeciw Francji.</li><li>Hohenzollern wycofuje kandydaturę — kryzys wydaje się zażegnany.</li><li>Ambasador Benedetti żąda w Ems od Wilhelma I gwarancji na przyszłość. Król odmawia dalszej rozmowy.</li><li>Bismarck skraca i zaostrza depesze o przebiegu spotkania, po czym publikuje ją.</li><li>Tekst brzmi jak wzajemna obraza — Francja wypowiada wojnę 19 lipca 1870.</li></ol>\n<p>Bismarck nie sfałszował faktów; przeredagował relację tak, by obie opinie publiczne odczytały ją jako afront. To klasyczny przykład prowokacji dyplomatycznej.</p>\n<p>Chronologia do 15.2</p>\n<p>```<br>1805 Austerlitz<br>1815 kongres wiedeński<br>1848 Wiosna Ludów<br>1870 depesza emska, wojna francusko-pruska ← wydarzenia z zadania<br>1871 koronacja Wilhelma I na cesarza (Wersal)<br>1914 wybuch I wojny światowej<br>```</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>15.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.</li><li>15.2. 1 pkt — wybór C.</li><li>Razem: 2 pkt.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: W 15.1 uzasadnienie musi wskazać przesłanki z <strong>obu</strong> źródeł: nazwę dokumentu i jego skutek z tekstu, a z rysunku — rozpoznawalne postacie (pikielhauba, Napoleon III). Samo „tak, to wojna francusko-pruska&quot; nie punktuje. W 15.2 pułapką jest odpowiedź <strong>D</strong>. Koronacja Wilhelma I na cesarza w Wersalu odbyła się <strong>18 stycznia 1871</strong>, czyli <strong>po</strong> wybuchu wojny (lipiec 1870) i była jej skutkiem, nie poprzedniczką. Depesza emska (13 lipca 1870) mieści się więc przed tą koronacją, w przedziale <strong>C</strong>.</p>"}]}