{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"18","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.\nŹródło 1. Znaczek pocztowy\nNa podstawie: katalogznaczkow.net\nŹródło 2. Fragment dokumentu\nDawne ziemie niemieckie na wschód od linii idącej od Morza Bałtyckiego bezpośrednio na\nzachód od Świnoujścia i stąd wzdłuż rzeki Odry, łącznie z częścią Prus Wschodnich oraz\nłącznie z obszarem dawnego Wolnego Miasta Gdańska, będą pod administracją Państwa\nPolskiego.\nNa podstawie: Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, Nr 61, Warszawa 1959, s. 41.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **18.1.** **Ignacy Jan Paderewski** albo **Roman Dmowski** — to oni podpisali traktat wersalski w imieniu Polski (28 czerwca 1919). **18.2.** Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — znaczek odnosi się do **traktatu wersalskiego** (1919), o czym informuje m.in. napis na znaczku. W źródle 2. przytoczono natomiast postanowienia **konferencji poczdamskiej** (1945), o czym świadczą informacje o nabytkach terytorialnych Polski kosztem Niemiec — granica na Odrze, część Prus Wschodnich, Gdańsk.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nWersal a Poczdam — co komu przyznano\n\nTraktat wersalski (1919) | Konferencja poczdamska (1945)\nWielkopolska, Pomorze | przyznane Polsce | —\nGdańsk | Wolne Miasto pod ochroną Ligi Narodów | pod administracją polską\nGórny Śląsk | plebiscyt (1921) | —\nWarmia i Mazury | plebiscyt (1920, przegrany) | część Prus Wschodnich dla Polski\nGranica zachodnia | — | Odra i Nysa Łużycka\nDelegaci Polski | Paderewski, Dmowski | Bierut, Osóbka-Morawski (bez prawa głosu)\n\nDlaczego „administracja\", a nie „granica\"\n\nPoczdam mówił o oddaniu ziem pod administrację Państwa Polskiego, z zastrzeżeniem, że ostateczne wytyczenie granicy nastąpi w traktacie pokojowym z Niemcami. Taki traktat podpisano dopiero w 1990 r. (traktat 2+4), a granicę polsko-niemiecką potwierdzono układem z 14 listopada 1990 r. To sformułowanie z dokumentu jest więc historycznie precyzyjne i warto je czytać dosłownie.\n\nPunktacja CKE\n\n- 18.1. 1 pkt — jedno poprawne nazwisko.\n- 18.2. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: Rozstrzyga treść dokumentu, nie przeczucie. Wersal (1919) **nie** przyznawał Polsce ziem nad Odrą ani Prus Wschodnich — Gdańsk stał się wtedy **Wolnym Miastem**, a nie częścią Polski. Sformułowanie „dawnego Wolnego Miasta Gdańska\" w źródle 2. samo w sobie dowodzi, że mowa o czasach **po** likwidacji tego statusu, czyli po 1939/1945. W 18.1 częsty błąd to podanie Józefa Piłsudskiego — nie było go w Wersalu, delegacji przewodzili Paderewski (premier) i Dmowski (KNP).","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":"traktat wersalski, konferencja poczdamska, granica na Odrze i Nysie","page_from":19,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 18.<br>Źródło 1. Znaczek pocztowy<br>Na podstawie: katalogznaczkow.net<br>Źródło 2. Fragment dokumentu<br>Dawne ziemie niemieckie na wschód od linii idącej od Morza Bałtyckiego bezpośrednio na<br>zachód od Świnoujścia i stąd wzdłuż rzeki Odry, łącznie z częścią Prus Wschodnich oraz<br>łącznie z obszarem dawnego Wolnego Miasta Gdańska, będą pod administracją Państwa<br>Polskiego.<br>Na podstawie: Teksty źródłowe do nauki historii w szkole, Nr 61, Warszawa 1959, s. 41.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>18.1.</strong> <strong>Ignacy Jan Paderewski</strong> albo <strong>Roman Dmowski</strong> — to oni podpisali traktat wersalski w imieniu Polski (28 czerwca 1919). <strong>18.2.</strong> Rozstrzygnięcie — <strong>nie</strong>. Uzasadnienie — znaczek odnosi się do <strong>traktatu wersalskiego</strong> (1919), o czym informuje m.in. napis na znaczku. W źródle 2. przytoczono natomiast postanowienia <strong>konferencji poczdamskiej</strong> (1945), o czym świadczą informacje o nabytkach terytorialnych Polski kosztem Niemiec — granica na Odrze, część Prus Wschodnich, Gdańsk.</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Wersal a Poczdam — co komu przyznano</p>\n<p>Traktat wersalski (1919) | Konferencja poczdamska (1945)<br>Wielkopolska, Pomorze | przyznane Polsce | —<br>Gdańsk | Wolne Miasto pod ochroną Ligi Narodów | pod administracją polską<br>Górny Śląsk | plebiscyt (1921) | —<br>Warmia i Mazury | plebiscyt (1920, przegrany) | część Prus Wschodnich dla Polski<br>Granica zachodnia | — | Odra i Nysa Łużycka<br>Delegaci Polski | Paderewski, Dmowski | Bierut, Osóbka-Morawski (bez prawa głosu)</p>\n<p>Dlaczego „administracja&quot;, a nie „granica&quot;</p>\n<p>Poczdam mówił o oddaniu ziem pod administrację Państwa Polskiego, z zastrzeżeniem, że ostateczne wytyczenie granicy nastąpi w traktacie pokojowym z Niemcami. Taki traktat podpisano dopiero w 1990 r. (traktat 2+4), a granicę polsko-niemiecką potwierdzono układem z 14 listopada 1990 r. To sformułowanie z dokumentu jest więc historycznie precyzyjne i warto je czytać dosłownie.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>18.1. 1 pkt — jedno poprawne nazwisko.</li><li>18.2. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.</li><li>Razem: 2 pkt.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: Rozstrzyga treść dokumentu, nie przeczucie. Wersal (1919) <strong>nie</strong> przyznawał Polsce ziem nad Odrą ani Prus Wschodnich — Gdańsk stał się wtedy <strong>Wolnym Miastem</strong>, a nie częścią Polski. Sformułowanie „dawnego Wolnego Miasta Gdańska&quot; w źródle 2. samo w sobie dowodzi, że mowa o czasach <strong>po</strong> likwidacji tego statusu, czyli po 1939/1945. W 18.1 częsty błąd to podanie Józefa Piłsudskiego — nie było go w Wersalu, delegacji przewodzili Paderewski (premier) i Dmowski (KNP).</p>"}]}