{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/19.1","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"19.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nRozstrzygnij, czy sytuacja polityczna przedstawiona w źródle 1. była przyczyną\nwydarzeń opisanych w źródle 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n19.1.\n0-1\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXLII. Dzieje polityczne II Rzeczypospolitej.\nZdający:\n1) charakteryzuje ustrój polityczny\nII Rzeczypospolitej na podstawie konstytucji\nmarcowej z 1921 r.;\n2) wyjaśnia przyczyny przewrotu majowego,\ncharakteryzuje jego przebieg oraz ocenia\nskutki ustrojowe […]. (PP)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXLII. Dzieje polityczne II Rzeczypospolitej.\nZdający:\n1) charakteryzuje ustrój polityczny\nII Rzeczypospolitej na podstawie konstytucji\nmarcowej z 1921 r.;\n2) wyjaśnia przyczyny przewrotu majowego,\ncharakteryzuje jego przebieg oraz ocenia\nskutki ustrojowe […]. (PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu\nźródeł.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: nie\nPrzykładowe uzasadnienie: Źródło 1. odnosi się do przewrotu majowego [1926] - świadczy\no tym m.in. informacja o zdobyciu Belwederu, data wydania czasopisma. Źródło 2. opisuje\nwydarzenia wcześniejsze - okoliczności zaprzysiężenia na urząd Prezydenta\nRzeczypospolitej Gabriela Narutowicza [1922].","solution":"Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — źródło 1. odnosi się do **przewrotu majowego** (1926), o czym świadczy m.in. informacja o zdobyciu **Belwederu** oraz data wydania czasopisma. Źródło 2. opisuje wydarzenia **wcześniejsze** — okoliczności zaprzysiężenia **Gabriela Narutowicza** na urząd Prezydenta RP (grudzień **1922**). Wydarzenie późniejsze nie może być przyczyną wcześniejszego. **19.2. FP** 1. **F** — Narutowicz został wybrany przez **Zgromadzenie Narodowe** (Sejm i Senat), nie w wyborach powszechnych. Konstytucja marcowa nie przewidywała wyborów powszechnych prezydenta. 2. **P** — Daszyński był działaczem **PPS**.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-19.1.webp","solution_image":null,"topics":"Gabriel Narutowicz, przewrot majowy, II RP, Zgromadzenie Narodowe","page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 19.1. (0-1)
Rozstrzygnij, czy sytuacja polityczna przedstawiona w źródle 1. była przyczyną
wydarzeń opisanych w źródle 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.
Rozstrzygnięcie:
Uzasadnienie:
19.1.
0-1
MHIP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 19.1. (0-1)
Wymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający:

\n
  1. analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy
\n

historyczne w kontekście epok i dostrzega
zależności między różnymi dziedzinami
życia społecznego;

\n
  1. rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje
\n

przechowujące źródła historyczne, ocenia
przydatność źródła do wyjaśnienia
problemu historycznego;

\n
  1. ugruntowuje potrzebę poznawania
\n

przeszłości dla rozumienia współczesnych
mechanizmów społecznych i kulturowych.
XLII. Dzieje polityczne II Rzeczypospolitej.
Zdający:

\n
  1. charakteryzuje ustrój polityczny
\n

II Rzeczypospolitej na podstawie konstytucji
marcowej z 1921 r.;

\n
  1. wyjaśnia przyczyny przewrotu majowego,
\n

charakteryzuje jego przebieg oraz ocenia
skutki ustrojowe […]. (PP)
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Wymagania dla technikum określone w podstawie programowej
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
II. Analiza i interpretacja historyczna.
Zdający:

\n
  1. analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy
\n

historyczne w kontekście epok i dostrzega
zależności między różnymi dziedzinami
życia społecznego;

\n
  1. rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje
\n

przechowujące źródła historyczne, ocenia
przydatność źródła do wyjaśnienia
problemu historycznego;

\n
  1. ugruntowuje potrzebę poznawania
\n

przeszłości dla rozumienia współczesnych
mechanizmów społecznych i kulturowych.
XLII. Dzieje polityczne II Rzeczypospolitej.
Zdający:

\n
  1. charakteryzuje ustrój polityczny
\n

II Rzeczypospolitej na podstawie konstytucji
marcowej z 1921 r.;

\n
  1. wyjaśnia przyczyny przewrotu majowego,
\n

charakteryzuje jego przebieg oraz ocenia
skutki ustrojowe […]. (PP)
Zasady oceniania
1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu
źródeł.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Rozstrzygnięcie: nie
Przykładowe uzasadnienie: Źródło 1. odnosi się do przewrotu majowego [1926] - świadczy
o tym m.in. informacja o zdobyciu Belwederu, data wydania czasopisma. Źródło 2. opisuje
wydarzenia wcześniejsze - okoliczności zaprzysiężenia na urząd Prezydenta
Rzeczypospolitej Gabriela Narutowicza [1922].

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Rozstrzygnięcie — nie. Uzasadnienie — źródło 1. odnosi się do przewrotu majowego (1926), o czym świadczy m.in. informacja o zdobyciu Belwederu oraz data wydania czasopisma. Źródło 2. opisuje wydarzenia wcześniejsze — okoliczności zaprzysiężenia Gabriela Narutowicza na urząd Prezydenta RP (grudzień 1922). Wydarzenie późniejsze nie może być przyczyną wcześniejszego. 19.2. FP 1. F — Narutowicz został wybrany przez Zgromadzenie Narodowe (Sejm i Senat), nie w wyborach powszechnych. Konstytucja marcowa nie przewidywała wyborów powszechnych prezydenta. 2. P — Daszyński był działaczem PPS.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź:

\n

Rozstrzygnięcie: NIE - sytuacja polityczna przedstawiona w źródle 1. nie była przyczyną wydarzeń opisanych w źródle 2.

\n

Uzasadnienie

\n

Kluczowe jest ustalenie chronologii obu źródeł.

\n

Źródło 1 to strona tytułowa „Robotnika" z piątku 14 maja 1926 r. z nagłówkiem „Belweder zdobyty!" oraz informacjami o marszałku Piłsudskim „na froncie bojowym". Dotyczy ono zatem przewrotu majowego (zamachu majowego) dokonanego przez Józefa Piłsudskiego w maju 1926 roku.

\n

Źródło 2 opisuje sceny w Warszawie, gdy zwolennicy prawicy usiłowali przeszkodzić prezydentowi i posłom (m.in. mniejszości narodowych i lewicy, oblężenie Daszyńskiego) w dotarciu do sejmu, a mimo to prezydent „dotarł do sejmu i [ ] złożył przewidzianą konstytucją przysięgę". Chodzi o zaprzysiężenie prezydenta Gabriela Narutowicza w grudniu 1922 roku (Narutowicz został wybrany głosami lewicy, centrum i mniejszości narodowych, co wywołało agresję prawicy).

\n

Wydarzenia ze źródła 2. (grudzień 1922) są zatem wcześniejsze niż sytuacja ze źródła 1. (maj 1926). Skoro przewrót majowy nastąpił blisko cztery lata PO zaprzysiężeniu Narutowicza, to sytuacja ze źródła 1. nie mogła być przyczyną wydarzeń ze źródła 2. - przyczyna nie może następować po skutku.

\n

Zasady oceniania CKE

\n"}]}