{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-1)\nFragment opracowania\nSamo sedno działalności [filozofa] kryło się w tym, że pozornie nie starał się wcale pouczać\nludzi. Przeciwnie: sprawiał wrażenie, że to on pragnie się czegoś od nich nauczyć. Nie dawał\nlekcji jak pierwszy lepszy nauczyciel, o nie, [on] jedynie rozmawiał. Nie zostałby jednak\nsławnym filozofem, gdyby tylko przysłuchiwał się, co mówią inni, ani rzecz jasna nie skazano\nby go na śmierć. [Filozof] rozpoczynał rozmowę od zadawania pytań. W ten sposób udawał,\nże nic nie wie. W trakcie pogawędki zmuszał rozmówcę, by ten dostrzegł słabości w swoim\nsposobie myślenia. Przyparty do muru, rozmówca musiał wreszcie rozróżnić, co jest\nprawdziwe, a co - nie.\nNa podstawie: J. Gaarder, Świat Zofii, Warszawa 1995, s. 85-86.\nOceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest\nprawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\nTekst przedstawia działalność Platona.\nP\nF\nOpisana w tekście postać należała do stoickiej szkoły filozoficznej.\nP\nF","answer":"F","answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nIII. Świat starożytnych Greków. Zdający:\n3) rozpoznaje osiągnięcia kulturowe\nstarożytnych Greków w dziedzinie\nfilozofii […]. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nIII. Świat starożytnych Greków. Zdający:\n4) rozpoznaje osiągnięcia kulturowe\nstarożytnych Greków. (PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nFF","solution":"Odpowiedź: **FF** 1. **F** — opisany filozof to **Sokrates**, nie Platon. Wskazują na to: metoda pytań (majeutyka), udawana niewiedza („wiem, że nic nie wiem\") oraz **skazanie na śmierć** (399 r. p.n.e.). 2. **F** — Sokrates działał w V w. p.n.e., a **stoicyzm** powstał dopiero ok. 300 r. p.n.e. (Zenon z Kition), już w epoce hellenistycznej.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nSokrates a Platon\n\nSokrates | Platon\nLata | ok. 470–399 p.n.e. | ok. 427–347 p.n.e.\nPisma | żadnych — znamy go z relacji uczniów | dialogi, Państwo\nMetoda | dialog, pytania, majeutyka | teoria idei, Akademia\nŚmierć | skazany na śmierć (cykuta) | zmarł ze starości\n\nSzkoły filozoficzne — chronologia\n\n- V w. p.n.e. — sofiści, Sokrates\n- IV w. p.n.e. — Platon, Arystoteles\n- od ok. 300 p.n.e. (hellenizm) — stoicy, epikurejczycy, sceptycy, cynicy\n\nTa oś czasu wystarcza, żeby odrzucić drugie stwierdzenie bez wchodzenia w treść stoicyzmu.\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — poprawna ocena obu stwierdzeń (FF).\n\nTypowy błąd: Platon był **uczniem** Sokratesa i to on spisał jego nauki w dialogach — stąd mylenie obu jest bardzo częste. Rozstrzyga tu jedno zdanie: „nie zostałby sławnym filozofem […] ani rzecz jasna nie skazano by go na śmierć\". Platon nie został skazany na śmierć. Drugie stwierdzenie jest podchwytliwe chronologicznie: stoicyzm to szkoła **hellenistyczna**, młodsza od Sokratesa o ponad sto lat.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":"filozofia grecka, Sokrates, metoda majeutyczna","page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 2. (0-1)<br>Fragment opracowania<br>Samo sedno działalności [filozofa] kryło się w tym, że pozornie nie starał się wcale pouczać<br>ludzi. Przeciwnie: sprawiał wrażenie, że to on pragnie się czegoś od nich nauczyć. Nie dawał<br>lekcji jak pierwszy lepszy nauczyciel, o nie, [on] jedynie rozmawiał. Nie zostałby jednak<br>sławnym filozofem, gdyby tylko przysłuchiwał się, co mówią inni, ani rzecz jasna nie skazano<br>by go na śmierć. [Filozof] rozpoczynał rozmowę od zadawania pytań. W ten sposób udawał,<br>że nic nie wie. W trakcie pogawędki zmuszał rozmówcę, by ten dostrzegł słabości w swoim<br>sposobie myślenia. Przyparty do muru, rozmówca musiał wreszcie rozróżnić, co jest<br>prawdziwe, a co - nie.<br>Na podstawie: J. Gaarder, Świat Zofii, Warszawa 1995, s. 85-86.<br>Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest<br>prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.<br>Tekst przedstawia działalność Platona.<br>P<br>F<br>Opisana w tekście postać należała do stoickiej szkoły filozoficznej.<br>P<br>F</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 2. (0-1)<br>Wymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy</li></ol>\n<p>historyczne w kontekście epok i dostrzega<br>zależności między różnymi dziedzinami<br>życia społecznego;</p>\n<ol><li>rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje</li></ol>\n<p>przechowujące źródła historyczne, ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia<br>problemu historycznego;</p>\n<ol><li>ugruntowuje potrzebę poznawania</li></ol>\n<p>przeszłości dla rozumienia współczesnych<br>mechanizmów społecznych i kulturowych.<br>III. Świat starożytnych Greków. Zdający:</p>\n<ol><li>rozpoznaje osiągnięcia kulturowe</li></ol>\n<p>starożytnych Greków w dziedzinie<br>filozofii […]. (PP)<br>Wymagania dla technikum określone w podstawie programowej<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy</li></ol>\n<p>historyczne w kontekście epok i dostrzega<br>zależności między różnymi dziedzinami<br>życia społecznego;</p>\n<ol><li>rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje</li></ol>\n<p>przechowujące źródła historyczne, ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia<br>problemu historycznego;</p>\n<ol><li>ugruntowuje potrzebę poznawania</li></ol>\n<p>przeszłości dla rozumienia współczesnych<br>mechanizmów społecznych i kulturowych.<br>III. Świat starożytnych Greków. Zdający:</p>\n<ol><li>rozpoznaje osiągnięcia kulturowe</li></ol>\n<p>starożytnych Greków. (PP)<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - odpowiedź poprawna.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>FF</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>FF</strong> 1. <strong>F</strong> — opisany filozof to <strong>Sokrates</strong>, nie Platon. Wskazują na to: metoda pytań (majeutyka), udawana niewiedza („wiem, że nic nie wiem&quot;) oraz <strong>skazanie na śmierć</strong> (399 r. p.n.e.). 2. <strong>F</strong> — Sokrates działał w V w. p.n.e., a <strong>stoicyzm</strong> powstał dopiero ok. 300 r. p.n.e. (Zenon z Kition), już w epoce hellenistycznej.</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Sokrates a Platon</p>\n<p>Sokrates | Platon<br>Lata | ok. 470–399 p.n.e. | ok. 427–347 p.n.e.<br>Pisma | żadnych — znamy go z relacji uczniów | dialogi, Państwo<br>Metoda | dialog, pytania, majeutyka | teoria idei, Akademia<br>Śmierć | skazany na śmierć (cykuta) | zmarł ze starości</p>\n<p>Szkoły filozoficzne — chronologia</p>\n<ul><li>V w. p.n.e. — sofiści, Sokrates</li><li>IV w. p.n.e. — Platon, Arystoteles</li><li>od ok. 300 p.n.e. (hellenizm) — stoicy, epikurejczycy, sceptycy, cynicy</li></ul>\n<p>Ta oś czasu wystarcza, żeby odrzucić drugie stwierdzenie bez wchodzenia w treść stoicyzmu.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>1 pkt — poprawna ocena obu stwierdzeń (FF).</li></ul>\n<p>Typowy błąd: Platon był <strong>uczniem</strong> Sokratesa i to on spisał jego nauki w dialogach — stąd mylenie obu jest bardzo częste. Rozstrzyga tu jedno zdanie: „nie zostałby sławnym filozofem […] ani rzecz jasna nie skazano by go na śmierć&quot;. Platon nie został skazany na śmierć. Drugie stwierdzenie jest podchwytliwe chronologicznie: stoicyzm to szkoła <strong>hellenistyczna</strong>, młodsza od Sokratesa o ponad sto lat.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: FF</h4>\n<p><strong>Stwierdzenie 1: „Tekst przedstawia działalność Platona.” - FAŁSZ</strong></p>\n<p>Opisana metoda - udawanie niewiedzy, prowadzenie rozmowy przez zadawanie pytań, zmuszanie rozmówcy do dostrzeżenia słabości własnego myślenia oraz skazanie filozofa na śmierć - to charakterystyka <strong>Sokratesa</strong> (metoda majeutyczna, „wiem, że nic nie wiem”, proces i wyrok śmierci w 399 r. p.n.e.), a nie Platona, jego ucznia. Stwierdzenie jest <strong>fałszywe</strong>.</p>\n<p><strong>Stwierdzenie 2: „Opisana w tekście postać należała do stoickiej szkoły filozoficznej.” - FAŁSZ</strong></p>\n<p>Sokrates żył w V w. p.n.e. i nie należał do szkoły stoickiej - stoicyzm powstał dopiero w okresie hellenistycznym (przełom IV/III w. p.n.e., założyciel Zenon z Kition). Stwierdzenie jest <strong>fałszywe</strong>.</p>\n<p>Obie odpowiedzi: <strong>F, F</strong>.</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<p>1 pkt - odpowiedź poprawna (FF); 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.</p>"}]}