{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"20","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (0-2)\nWiosenne porządki w Europie - karykatura polityczna z okresu międzywojennego\nNa podstawie: crispa.uw.edu.pl\nMHIP-R0_100\nRozstrzygnij, czy karykatura komentuje rzeczywistość polityczną z lat 20. czy 30.\nXX wieku. Odpowiedź uzasadnij, formułując dwa argumenty.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-2)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXL. Narodziny i rozwój totalitaryzmów\nw okresie międzywojennym. Zdający:\n1) wyjaśnia genezę państwa sowieckiego\ni charakteryzuje jego politykę wewnętrzną\ni zagraniczną w okresie międzywojennym;\n4) charakteryzuje politykę […] zagraniczną\nIII Rzeszy Niemieckiej w latach 30. (PP)\nXLV. Świat na drodze do II wojny światowej.\nZdający:\n2) charakteryzuje i ocenia […] wojnę\ndomową w Hiszpanii i jej uwarunkowania\nwewnętrzne i zewnętrzne. (PR)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nXL. Narodziny i rozwój totalitaryzmów\nw okresie międzywojennym. Zdający:\n1) wyjaśnia genezę państwa sowieckiego\ni charakteryzuje jego politykę wewnętrzną\ni zagraniczną w okresie międzywojennym;\n4) charakteryzuje politykę […] zagraniczną\nIII Rzeszy Niemieckiej w latach 30. (PP)\nXLV. Świat na drodze do II wojny światowej.\nZdający:\n2) charakteryzuje i ocenia […] wojnę\ndomową w Hiszpanii i jej uwarunkowania\nwewnętrzne i zewnętrzne. (PR)\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym dwa poprawne\nargumenty.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym jeden poprawny\nargument.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: z lat 30. XX wieku\nPrzykładowe argumenty:\n• Postać wytrzepująca dywan z napisem „czerwona Hiszpania” z pięcioramiennych gwiazd,\nto gen. Franco. Jest to nawiązanie do wojny domowej w Hiszpanii z lat 30. XX wieku.\n• Postać z emblematami swastyki i charakterystycznym wąsikiem, to Hitler. „Zasysa” do\nodkurzacza czapkę z napisem „Austria” To komentarz do włączenia Austrii do Niemiec\nw 1938 roku.\n• Postać w czapce z pięcioramienną gwiazdą, która kopie grób na „starych bolszewików”,\nto Stalin. Scena jest komentarzem do czystek politycznych w ZSRR z lat 30. XX wieku.","solution":"Odpowiedź: Rozstrzygnięcie — **lata 30. XX wieku**. Argumenty (wystarczą dwa): - Postać **wytrzepująca dywan z napisem „czerwona Hiszpania\"** z pięcioramiennych gwiazd to gen. **Franco** — nawiązanie do **wojny domowej w Hiszpanii** (1936–1939). - Postać z emblematami **swastyki** i charakterystycznym wąsikiem to **Hitler**, „zasysający\" odkurzaczem czapkę z napisem **„Austria\"** — komentarz do **anschlussu** z 1938 r. - Postać w czapce z pięcioramienną gwiazdą, **kopiąca grób „starym bolszewikom\"**, to **Stalin** — nawiązanie do **wielkiej czystki** w ZSRR z lat 30.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nTrzy sceny, trzy daty\n\nPostać | Element graficzny | Wydarzenie | Rok\nFranco | trzepanie dywanu „czerwona Hiszpania\" z gwiazd | wojna domowa w Hiszpanii | 1936–1939\nHitler | odkurzacz zasysający czapkę „Austria\" | anschluss | 1938\nStalin | kopanie grobu „starym bolszewikom\" | wielka czystka | 1936–1938\n\nWszystkie trzy przypadają na drugą połowę lat 30. — to zbieżność, która sama rozstrzyga zadanie.\n\nDlaczego „wiosenne porządki\"\n\nTytuł jest ironiczny: dyktatorzy „sprzątają\" Europę, ale sprzątanie oznacza tu likwidację przeciwników i zagarnianie państw. Karykatura polityczna często działa właśnie przez zderzenie niewinnej metafory (porządki domowe) z brutalną treścią.\n\nJak czytać karykaturę na maturze\n\n1. Nazwij postacie po atrybutach (wąsik i swastyka, mundur i gwiazda).\n2. Opisz, co robią — czynność jest nośnikiem sensu.\n3. Odczytaj napisy — to zwykle najpewniejszy trop („Austria\", „czerwona Hiszpania\").\n4. Połącz z wydarzeniem i podaj datę.\n\nPunktacja CKE\n\n- 2 pkt — rozstrzygnięcie wraz z dwoma poprawnymi argumentami.\n- 1 pkt — rozstrzygnięcie z jednym argumentem.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: Punkt za rozstrzygnięcie bez argumentów nie istnieje — CKE przyznaje 1 pkt dopiero za rozstrzygnięcie **wraz z** jednym argumentem, a 2 pkt za dwa argumenty. Argument musi łączyć **element graficzny** z **wydarzeniem**. Samo „widać Hitlera, więc to lata 30.\" jest za słabe: Hitler był aktywny politycznie także w latach 20. Trzeba wskazać, **co konkretnie robi** na rysunku (Austria w odkurzaczu = anschluss 1938). Trzy sceny na rysunku odsyłają do trzech różnych wydarzeń — wystarczy opisać dwie, ale każdą z konkretem.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":"karykatura polityczna, wojna domowa w Hiszpanii, anschluss, wielka czystka","page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 20. (0-2)<br>Wiosenne porządki w Europie - karykatura polityczna z okresu międzywojennego<br>Na podstawie: crispa.uw.edu.pl<br>MHIP-R0_100<br>Rozstrzygnij, czy karykatura komentuje rzeczywistość polityczną z lat 20. czy 30.<br>XX wieku. Odpowiedź uzasadnij, formułując dwa argumenty.<br>Rozstrzygnięcie:<br>Uzasadnienie:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 20. (0-2)<br>Wymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy</li></ol>\n<p>historyczne w kontekście epok i dostrzega<br>zależności między różnymi dziedzinami<br>życia społecznego;</p>\n<ol><li>rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje</li></ol>\n<p>przechowujące źródła historyczne, ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia<br>problemu historycznego;</p>\n<ol><li>ugruntowuje potrzebę poznawania</li></ol>\n<p>przeszłości dla rozumienia współczesnych<br>mechanizmów społecznych i kulturowych.<br>XL. Narodziny i rozwój totalitaryzmów<br>w okresie międzywojennym. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia genezę państwa sowieckiego</li></ol>\n<p>i charakteryzuje jego politykę wewnętrzną<br>i zagraniczną w okresie międzywojennym;</p>\n<ol><li>charakteryzuje politykę […] zagraniczną</li></ol>\n<p>III Rzeszy Niemieckiej w latach 30. (PP)<br>XLV. Świat na drodze do II wojny światowej.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje i ocenia […] wojnę</li></ol>\n<p>domową w Hiszpanii i jej uwarunkowania<br>wewnętrzne i zewnętrzne. (PR)<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Wymagania dla technikum określone w podstawie programowej<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy</li></ol>\n<p>historyczne w kontekście epok i dostrzega<br>zależności między różnymi dziedzinami<br>życia społecznego;</p>\n<ol><li>rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje</li></ol>\n<p>przechowujące źródła historyczne, ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia<br>problemu historycznego;</p>\n<ol><li>ugruntowuje potrzebę poznawania</li></ol>\n<p>przeszłości dla rozumienia współczesnych<br>mechanizmów społecznych i kulturowych.<br>XL. Narodziny i rozwój totalitaryzmów<br>w okresie międzywojennym. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia genezę państwa sowieckiego</li></ol>\n<p>i charakteryzuje jego politykę wewnętrzną<br>i zagraniczną w okresie międzywojennym;</p>\n<ol><li>charakteryzuje politykę […] zagraniczną</li></ol>\n<p>III Rzeszy Niemieckiej w latach 30. (PP)<br>XLV. Świat na drodze do II wojny światowej.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje i ocenia […] wojnę</li></ol>\n<p>domową w Hiszpanii i jej uwarunkowania<br>wewnętrzne i zewnętrzne. (PR)<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym dwa poprawne<br>argumenty.<br>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym jeden poprawny<br>argument.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Rozstrzygnięcie: z lat 30. XX wieku<br>Przykładowe argumenty:<br>• Postać wytrzepująca dywan z napisem „czerwona Hiszpania” z pięcioramiennych gwiazd,<br>to gen. Franco. Jest to nawiązanie do wojny domowej w Hiszpanii z lat 30. XX wieku.<br>• Postać z emblematami swastyki i charakterystycznym wąsikiem, to Hitler. „Zasysa” do<br>odkurzacza czapkę z napisem „Austria” To komentarz do włączenia Austrii do Niemiec<br>w 1938 roku.<br>• Postać w czapce z pięcioramienną gwiazdą, która kopie grób na „starych bolszewików”,<br>to Stalin. Scena jest komentarzem do czystek politycznych w ZSRR z lat 30. XX wieku.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: Rozstrzygnięcie — <strong>lata 30. XX wieku</strong>. Argumenty (wystarczą dwa): - Postać <strong>wytrzepująca dywan z napisem „czerwona Hiszpania&quot;</strong> z pięcioramiennych gwiazd to gen. <strong>Franco</strong> — nawiązanie do <strong>wojny domowej w Hiszpanii</strong> (1936–1939). - Postać z emblematami <strong>swastyki</strong> i charakterystycznym wąsikiem to <strong>Hitler</strong>, „zasysający&quot; odkurzaczem czapkę z napisem <strong>„Austria&quot;</strong> — komentarz do <strong>anschlussu</strong> z 1938 r. - Postać w czapce z pięcioramienną gwiazdą, <strong>kopiąca grób „starym bolszewikom&quot;</strong>, to <strong>Stalin</strong> — nawiązanie do <strong>wielkiej czystki</strong> w ZSRR z lat 30.</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Trzy sceny, trzy daty</p>\n<p>Postać | Element graficzny | Wydarzenie | Rok<br>Franco | trzepanie dywanu „czerwona Hiszpania&quot; z gwiazd | wojna domowa w Hiszpanii | 1936–1939<br>Hitler | odkurzacz zasysający czapkę „Austria&quot; | anschluss | 1938<br>Stalin | kopanie grobu „starym bolszewikom&quot; | wielka czystka | 1936–1938</p>\n<p>Wszystkie trzy przypadają na drugą połowę lat 30. — to zbieżność, która sama rozstrzyga zadanie.</p>\n<p>Dlaczego „wiosenne porządki&quot;</p>\n<p>Tytuł jest ironiczny: dyktatorzy „sprzątają&quot; Europę, ale sprzątanie oznacza tu likwidację przeciwników i zagarnianie państw. Karykatura polityczna często działa właśnie przez zderzenie niewinnej metafory (porządki domowe) z brutalną treścią.</p>\n<p>Jak czytać karykaturę na maturze</p>\n<ol><li>Nazwij postacie po atrybutach (wąsik i swastyka, mundur i gwiazda).</li><li>Opisz, co robią — czynność jest nośnikiem sensu.</li><li>Odczytaj napisy — to zwykle najpewniejszy trop („Austria&quot;, „czerwona Hiszpania&quot;).</li><li>Połącz z wydarzeniem i podaj datę.</li></ol>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>2 pkt — rozstrzygnięcie wraz z dwoma poprawnymi argumentami.</li><li>1 pkt — rozstrzygnięcie z jednym argumentem.</li><li>Razem: 2 pkt.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: Punkt za rozstrzygnięcie bez argumentów nie istnieje — CKE przyznaje 1 pkt dopiero za rozstrzygnięcie <strong>wraz z</strong> jednym argumentem, a 2 pkt za dwa argumenty. Argument musi łączyć <strong>element graficzny</strong> z <strong>wydarzeniem</strong>. Samo „widać Hitlera, więc to lata 30.&quot; jest za słabe: Hitler był aktywny politycznie także w latach 20. Trzeba wskazać, <strong>co konkretnie robi</strong> na rysunku (Austria w odkurzaczu = anschluss 1938). Trzy sceny na rysunku odsyłają do trzech różnych wydarzeń — wystarczy opisać dwie, ale każdą z konkretem.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: lata 30. XX wieku</h4>\n<p>Karykatura komentuje rzeczywistość polityczną <strong>lat 30. XX wieku</strong>.</p>\n<p><strong>Argument 1 (wojna domowa w Hiszpanii):</strong> Postać wytrzepująca dywan opisany „CZERWONA HISZPANIA” z pięcioramiennych (komunistycznych) gwiazd to <strong>gen. Franco</strong>, nawiązanie do <strong>hiszpańskiej wojny domowej (1936-1939)</strong> - wydarzenia lat 30.</p>\n<p><strong>Argument 2 (anszlus Austrii):</strong> Postać z <strong>swastyką i wąsikiem</strong> - <strong>Hitler</strong> - wciągająca odkurzaczem tabliczkę „AUSTRIA” symbolizuje <strong>anschluss Austrii w 1938 r.</strong>, także wydarzenie lat 30.</p>\n<p>(Dodatkowo postać w czapce z gwiazdą kopiąca grób „starych bolszewików” to <strong>Stalin</strong> i wielkie czystki w ZSRR lat 30. - dowolne dwa z tych argumentów wystarczą.)</p>\n<p>Wszystkie przedstawione sytuacje pochodzą z lat 30., dlatego rozstrzygnięcie brzmi <strong>lata 30. XX wieku</strong>.</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<p>2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie (lata 30.) wraz z dwoma poprawnymi argumentami; 1 pkt - rozstrzygnięcie z jednym argumentem; 0 pkt - niespełniające wymagań.</p>"}]}