{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/22","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"22","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (0-1)\nWykres. Wielkość pomocy dla wybranych krajów (w mln dolarów amerykańskich)\nudzielonej w ramach jednego z planów odbudowy\nNa podstawie: R. Antosiak, E. Pustuła, C. Tulin, Historia […], Gdynia 2011, s. 529.\nRozstrzygnij, czy pomoc przedstawiona na wykresie została udzielona w ramach\ntzw. planu Marshalla. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji z wykresu\ni własnej wiedzy.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nLI. Świat po II wojnie światowej. Początek\nzimnej wojny. Zdający:\n1) charakteryzuje polityczne, społeczne,\ngospodarcze i kulturowe skutki II wojny\nświatowej;\n2) wyjaśnia genezę zimnej wojny i wskazuje\nnajpoważniejsze punkty zapalne\nw pierwszej jej fazie […]. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nLI. Świat po II wojnie światowej. Początek\nzimnej wojny. Zdający:\n1) charakteryzuje polityczne, społeczne,\ngospodarcze i kulturowe skutki II wojny\nświatowej;\n2) wyjaśnia genezę zimnej wojny i wskazuje\nnajpoważniejsze punkty zapalne\nw pierwszej jej fazie […]. (PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie\ndo informacji z wykresu i własnej wiedzy.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: nie\nPrzykładowe uzasadnienia:\n• Do planu Marshalla nie przystąpiły kraje należące do sowieckiej strefy wpływów m.in.\nPolska, Czechosłowacja, a wykres uwzględnia je w przyznanej pomocy.\n• Plan Marshalla był adresowany do krajów europejskich, a wykres uwzględnia kraje\npozauropejskie (Filipiny, Etiopia).","solution":"Odpowiedź: Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie (jedno wystarczy): - Do planu Marshalla **nie przystąpiły kraje należące do sowieckiej strefy wpływów** — m.in. Polska i Czechosłowacja — a wykres uwzględnia je wśród beneficjentów. - Plan Marshalla był adresowany **wyłącznie do państw europejskich**, a wykres uwzględnia kraje pozaeuropejskie: **Filipiny, Etiopię, Chiny, Koreę**. Wykres przedstawia pomoc **UNRRA** (Administracja Narodów Zjednoczonych do spraw Pomocy i Odbudowy), działającą w latach 1943–1947.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nUNRRA a plan Marshalla\n\nUNRRA | Plan Marshalla (ERP)\nLata | 1943–1947 | 1948–1952\nZasięg | globalny — Europa, Azja, Afryka | tylko Europa\nBeneficjenci | także blok wschodni (Polska, Czechosłowacja, Ukraina, Białoruś, Jugosławia) | wyłącznie Europa Zachodnia\nCharakter | doraźna pomoc humanitarna (żywność, leki, odzież) | program odbudowy gospodarczej, kredyty i inwestycje\nKontekst | koalicja antyhitlerowska jeszcze działa | zimna wojna, podział Europy\n\nDlaczego blok wschodni odrzucił plan Marshalla\n\nPolska i Czechosłowacja początkowo wyraziły zainteresowanie, ale w lipcu 1947 r. Stalin nakazał wycofanie się — udział oznaczałby wgląd Zachodu w gospodarki tych państw i osłabienie kontroli Moskwy. W zamian utworzono RWPG (1949).\n\nTo odrzucenie jest jednym z momentów, od których liczy się faktyczny podział Europy — dlatego obecność Polski na wykresie natychmiast wyklucza plan Marshalla.\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem odwołującym się do wykresu i wiedzy własnej.\n\nTypowy błąd: Uzasadnienie musi łączyć **dane z wykresu** z **wiedzą własną**. Samo „nie, bo to UNRRA\" nie punktuje — trzeba wskazać, co na wykresie temu przeczy: obecność Polski i Czechosłowacji **albo** krajów spoza Europy. Najczęstszy błąd to odpowiedź „tak\", bo wykres pokazuje Włochy, Grecję i Austrię — realnych beneficjentów planu Marshalla. Ale wystarczy jeden kraj bloku wschodniego na liście, żeby to wykluczyć: Polska odrzuciła plan Marshalla pod naciskiem Moskwy w lipcu 1947 r.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":"plan Marshalla, UNRRA, zimna wojna, odbudowa powojenna","page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 22. (0-1)<br>Wykres. Wielkość pomocy dla wybranych krajów (w mln dolarów amerykańskich)<br>udzielonej w ramach jednego z planów odbudowy<br>Na podstawie: R. Antosiak, E. Pustuła, C. Tulin, Historia […], Gdynia 2011, s. 529.<br>Rozstrzygnij, czy pomoc przedstawiona na wykresie została udzielona w ramach<br>tzw. planu Marshalla. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do informacji z wykresu<br>i własnej wiedzy.<br>Rozstrzygnięcie:<br>Uzasadnienie:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 22. (0-1)<br>Wymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy</li></ol>\n<p>historyczne w kontekście epok i dostrzega<br>zależności między różnymi dziedzinami<br>życia społecznego;</p>\n<ol><li>rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje</li></ol>\n<p>przechowujące źródła historyczne, ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia<br>problemu historycznego;</p>\n<ol><li>ugruntowuje potrzebę poznawania</li></ol>\n<p>przeszłości dla rozumienia współczesnych<br>mechanizmów społecznych i kulturowych.<br>LI. Świat po II wojnie światowej. Początek<br>zimnej wojny. Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje polityczne, społeczne,</li></ol>\n<p>gospodarcze i kulturowe skutki II wojny<br>światowej;</p>\n<ol><li>wyjaśnia genezę zimnej wojny i wskazuje</li></ol>\n<p>najpoważniejsze punkty zapalne<br>w pierwszej jej fazie […]. (PP)<br>Wymagania dla technikum określone w podstawie programowej<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy</li></ol>\n<p>historyczne w kontekście epok i dostrzega<br>zależności między różnymi dziedzinami<br>życia społecznego;</p>\n<ol><li>rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje</li></ol>\n<p>przechowujące źródła historyczne, ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia<br>problemu historycznego;</p>\n<ol><li>ugruntowuje potrzebę poznawania</li></ol>\n<p>przeszłości dla rozumienia współczesnych<br>mechanizmów społecznych i kulturowych.<br>LI. Świat po II wojnie światowej. Początek<br>zimnej wojny. Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje polityczne, społeczne,</li></ol>\n<p>gospodarcze i kulturowe skutki II wojny<br>światowej;</p>\n<ol><li>wyjaśnia genezę zimnej wojny i wskazuje</li></ol>\n<p>najpoważniejsze punkty zapalne<br>w pierwszej jej fazie […]. (PP)<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie<br>do informacji z wykresu i własnej wiedzy.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Rozstrzygnięcie: nie<br>Przykładowe uzasadnienia:<br>• Do planu Marshalla nie przystąpiły kraje należące do sowieckiej strefy wpływów m.in.<br>Polska, Czechosłowacja, a wykres uwzględnia je w przyznanej pomocy.<br>• Plan Marshalla był adresowany do krajów europejskich, a wykres uwzględnia kraje<br>pozauropejskie (Filipiny, Etiopia).</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: Rozstrzygnięcie — <strong>nie</strong>. Uzasadnienie (jedno wystarczy): - Do planu Marshalla <strong>nie przystąpiły kraje należące do sowieckiej strefy wpływów</strong> — m.in. Polska i Czechosłowacja — a wykres uwzględnia je wśród beneficjentów. - Plan Marshalla był adresowany <strong>wyłącznie do państw europejskich</strong>, a wykres uwzględnia kraje pozaeuropejskie: <strong>Filipiny, Etiopię, Chiny, Koreę</strong>. Wykres przedstawia pomoc <strong>UNRRA</strong> (Administracja Narodów Zjednoczonych do spraw Pomocy i Odbudowy), działającą w latach 1943–1947.</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>UNRRA a plan Marshalla</p>\n<p>UNRRA | Plan Marshalla (ERP)<br>Lata | 1943–1947 | 1948–1952<br>Zasięg | globalny — Europa, Azja, Afryka | tylko Europa<br>Beneficjenci | także blok wschodni (Polska, Czechosłowacja, Ukraina, Białoruś, Jugosławia) | wyłącznie Europa Zachodnia<br>Charakter | doraźna pomoc humanitarna (żywność, leki, odzież) | program odbudowy gospodarczej, kredyty i inwestycje<br>Kontekst | koalicja antyhitlerowska jeszcze działa | zimna wojna, podział Europy</p>\n<p>Dlaczego blok wschodni odrzucił plan Marshalla</p>\n<p>Polska i Czechosłowacja początkowo wyraziły zainteresowanie, ale w lipcu 1947 r. Stalin nakazał wycofanie się — udział oznaczałby wgląd Zachodu w gospodarki tych państw i osłabienie kontroli Moskwy. W zamian utworzono RWPG (1949).</p>\n<p>To odrzucenie jest jednym z momentów, od których liczy się faktyczny podział Europy — dlatego obecność Polski na wykresie natychmiast wyklucza plan Marshalla.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem odwołującym się do wykresu i wiedzy własnej.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: Uzasadnienie musi łączyć <strong>dane z wykresu</strong> z <strong>wiedzą własną</strong>. Samo „nie, bo to UNRRA&quot; nie punktuje — trzeba wskazać, co na wykresie temu przeczy: obecność Polski i Czechosłowacji <strong>albo</strong> krajów spoza Europy. Najczęstszy błąd to odpowiedź „tak&quot;, bo wykres pokazuje Włochy, Grecję i Austrię — realnych beneficjentów planu Marshalla. Ale wystarczy jeden kraj bloku wschodniego na liście, żeby to wykluczyć: Polska odrzuciła plan Marshalla pod naciskiem Moskwy w lipcu 1947 r.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: Rozstrzygnięcie - NIE</h4>\n<p>Pomoc przedstawiona na wykresie <strong>nie</strong> została udzielona w ramach planu Marshalla.</p>\n<p><strong>Uzasadnienie (wykres + własna wiedza):</strong></p>\n<ul><li>Plan Marshalla (od 1948) był programem odbudowy adresowanym do państw <strong>Europy Zachodniej</strong>; kraje pozostające w <strong>sowieckiej strefie wpływów</strong> (pod naciskiem ZSRR) <strong>odrzuciły</strong> udział - m.in. <strong>Polska i Czechosłowacja</strong>. Tymczasem wykres uwzględnia właśnie <strong>Polskę (481,2 mln), Czechosłowację (264,1), Węgry, Ukrainę, Białoruś, Jugosławię, Albanię</strong> - co wyklucza plan Marshalla.</li><li>Dodatkowo plan Marshalla obejmował <strong>kraje europejskie</strong>, a wykres uwzględnia państwa <strong>pozaeuropejskie</strong> - <strong>Filipiny, Etiopię, Chiny, Koreę</strong> - co również dowodzi, że nie chodzi o plan Marshalla (dane odpowiadają raczej pomocy UNRRA).</li></ul>\n<p>Dlatego rozstrzygnięcie brzmi <strong>nie</strong>.</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<p>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie (nie) wraz z uzasadnieniem odwołującym się do informacji z wykresu i własnej wiedzy; 0 pkt - niespełniające wymagań albo brak.</p>"}]}