{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/23","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"23","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23.\nŹródło 1. Fragment opracowania historycznego\nWyrażone w orędziu wezwanie do dialogu między skonfliktowanymi narodami, stojącymi po\nprzeciwnych stronach żelaznej kurtyny, wyrastało z Ewangelii i ducha [II Soboru\nWatykańskiego]. Gest ten miał w ówczesnych uwarunkowaniach politycznych charakter\nrewolucyjny i wizjonerski. W ocenie polskich biskupów dialog został nawiązany w duchu\nmiłości i pokoju; służył pośrednio zbliżeniu narodów nie tylko Europy, lecz także całego\nświata, „przeciwstawiając braterskie współżycie i twórczą współpracę widmom wojennym,\nktóre tak bardzo nękają ludzkość”.\nB. Noszczak, […] Konflikt państwa z Kościołem […], Warszawa 2020, s. 216.\n27,2\n136,1\n60,8\n529,7\n264,1\n1\n10,4\n2,5\n350,5\n420,5\n1\n481,2\n188,2\n4,5\n420,7\n0\n100\n200\n300\n400\n500\n600\nAlbania\nAustria\nBiałoruś\nChiny\nCzechosłowacja\nEtiopia\nFilipiny\nFinlandia\nGrecja\nJugosławia\nKorea\nPolska\nUkraina\nWęgry\nWłochy\n22.\n0-1\nMHIP-R0_100\nŹródło 2. Strona tytułowa „Szpilek” z 1966 roku\nNa podstawie: Historia PRL, t. 12, Warszawa 2009, s. 69.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **23.1.** Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — w orędziu zapowiedziano ideę **pojednania polsko-niemieckiego** w duchu Ewangelii. Autor rysunku ze źródła 2. **ironicznie** interpretuje sens zawartych w orędziu słów, przypisując stronie niemieckiej złe i agresywne intencje — a więc występuje przeciw orędziu, a nie w jego obronie. **23.2. Stefan Wyszyński.**\n\nTreść zadania (CKE)\n\nOrędzie z 1965 r.\n\nWystosowane 18 listopada 1965 r., w trakcie II Soboru Watykańskiego, przez biskupów polskich do biskupów niemieckich. Zawierało słynną formułę: „udzielamy wybaczenia i prosimy o wybaczenie\".\n\nKontekst:\n- zbliżało się Milenium Chrztu Polski (1966) i obchody 1000-lecia państwa;\n- granica na Odrze i Nysie nie była jeszcze uznana przez RFN;\n- władze PRL budowały legitymizację na lęku przed niemieckim rewizjonizmem.\n\nReakcja władz\n\nOrędzie uderzało w jeden z filarów propagandy PRL, więc odpowiedź była gwałtowna:\n\n- kampania prasowa pod hasłem „nie przebaczamy\",\n- zarzut, że biskupi uzurpują sobie prowadzenie polityki zagranicznej,\n- odmowa paszportu prymasowi Wyszyńskiemu na uroczystości w Rzymie,\n- satyra w pismach takich jak „Szpilki\" — źródło 2. jest właśnie jej przykładem.\n\nZ perspektywy czasu orędzie uznaje się za jeden z fundamentów pojednania polsko-niemieckiego.\n\nPunktacja CKE\n\n- 23.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.\n- 23.2. 1 pkt — nazwisko Wyszyński.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: Kluczem jest **ironia** w podpisie „Szpilek\". Zdanie brzmi jak parafraza słynnej formuły orędzia („udzielamy wybaczenia i prosimy o nie\"), ale przewrotnie — sugeruje, że Niemcy dopiero trzeba „nawrócić\", by w ogóle mogli o wybaczenie prosić. To szyderstwo z orędzia, nie jego poparcie. Kontekst: „Szpilki\" były pismem satyrycznym wydawanym w PRL, a władze rozpętały wtedy kampanię propagandową przeciw biskupom pod hasłem „**nie przebaczamy**\". Rozpoznanie tej kampanii ułatwia odpowiedź, choć klucz wymaga tylko odczytania ironii z samego źródła.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":"oredzie biskupow polskich, pojednanie polsko-niemieckie, Wyszynski, propaganda PRL","page_from":23,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 23.<br>Źródło 1. Fragment opracowania historycznego<br>Wyrażone w orędziu wezwanie do dialogu między skonfliktowanymi narodami, stojącymi po<br>przeciwnych stronach żelaznej kurtyny, wyrastało z Ewangelii i ducha [II Soboru<br>Watykańskiego]. Gest ten miał w ówczesnych uwarunkowaniach politycznych charakter<br>rewolucyjny i wizjonerski. W ocenie polskich biskupów dialog został nawiązany w duchu<br>miłości i pokoju; służył pośrednio zbliżeniu narodów nie tylko Europy, lecz także całego<br>świata, „przeciwstawiając braterskie współżycie i twórczą współpracę widmom wojennym,<br>które tak bardzo nękają ludzkość”.<br>B. Noszczak, […] Konflikt państwa z Kościołem […], Warszawa 2020, s. 216.<br>27,2<br>136,1<br>60,8<br>529,7<br>264,1<br>1<br>10,4<br>2,5<br>350,5<br>420,5<br>1<br>481,2<br>188,2<br>4,5<br>420,7<br>0<br>100<br>200<br>300<br>400<br>500<br>600<br>Albania<br>Austria<br>Białoruś<br>Chiny<br>Czechosłowacja<br>Etiopia<br>Filipiny<br>Finlandia<br>Grecja<br>Jugosławia<br>Korea<br>Polska<br>Ukraina<br>Węgry<br>Włochy<br>22.<br>0-1<br>MHIP-R0_100<br>Źródło 2. Strona tytułowa „Szpilek” z 1966 roku<br>Na podstawie: Historia PRL, t. 12, Warszawa 2009, s. 69.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>23.1.</strong> Rozstrzygnięcie — <strong>nie</strong>. Uzasadnienie — w orędziu zapowiedziano ideę <strong>pojednania polsko-niemieckiego</strong> w duchu Ewangelii. Autor rysunku ze źródła 2. <strong>ironicznie</strong> interpretuje sens zawartych w orędziu słów, przypisując stronie niemieckiej złe i agresywne intencje — a więc występuje przeciw orędziu, a nie w jego obronie. <strong>23.2. Stefan Wyszyński.</strong></p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Orędzie z 1965 r.</p>\n<p>Wystosowane 18 listopada 1965 r., w trakcie II Soboru Watykańskiego, przez biskupów polskich do biskupów niemieckich. Zawierało słynną formułę: „udzielamy wybaczenia i prosimy o wybaczenie&quot;.</p>\n<p>Kontekst:</p>\n<ul><li>zbliżało się Milenium Chrztu Polski (1966) i obchody 1000-lecia państwa;</li><li>granica na Odrze i Nysie nie była jeszcze uznana przez RFN;</li><li>władze PRL budowały legitymizację na lęku przed niemieckim rewizjonizmem.</li></ul>\n<p>Reakcja władz</p>\n<p>Orędzie uderzało w jeden z filarów propagandy PRL, więc odpowiedź była gwałtowna:</p>\n<ul><li>kampania prasowa pod hasłem „nie przebaczamy&quot;,</li><li>zarzut, że biskupi uzurpują sobie prowadzenie polityki zagranicznej,</li><li>odmowa paszportu prymasowi Wyszyńskiemu na uroczystości w Rzymie,</li><li>satyra w pismach takich jak „Szpilki&quot; — źródło 2. jest właśnie jej przykładem.</li></ul>\n<p>Z perspektywy czasu orędzie uznaje się za jeden z fundamentów pojednania polsko-niemieckiego.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>23.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.</li><li>23.2. 1 pkt — nazwisko Wyszyński.</li><li>Razem: 2 pkt.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: Kluczem jest <strong>ironia</strong> w podpisie „Szpilek&quot;. Zdanie brzmi jak parafraza słynnej formuły orędzia („udzielamy wybaczenia i prosimy o nie&quot;), ale przewrotnie — sugeruje, że Niemcy dopiero trzeba „nawrócić&quot;, by w ogóle mogli o wybaczenie prosić. To szyderstwo z orędzia, nie jego poparcie. Kontekst: „Szpilki&quot; były pismem satyrycznym wydawanym w PRL, a władze rozpętały wtedy kampanię propagandową przeciw biskupom pod hasłem „<strong>nie przebaczamy</strong>&quot;. Rozpoznanie tej kampanii ułatwia odpowiedź, choć klucz wymaga tylko odczytania ironii z samego źródła.</p>"}]}