{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/24","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"24","points":3,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24. (0-3)\nRysunek Herberta Blocka z końca lat 60. XX wieku\nTłumaczenie: Czeski duch.\nNa podstawie: www.loc.gov\nWyjaśnij wymowę rysunku, interpretując jego dwa elementy graficzne. W odpowiedzi\nuwzględnij kontekst historyczny.\n24.\n0-1-\n2-3\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24. (0-3)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia\nz historii powszechnej […];\n2) dostrzega zmienność i dynamikę\nwydarzeń w dziejach, a także ciągłość\nprocesów historycznych i cywilizacyjnych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n3) dostrzega mnogość perspektyw\nbadawczych zmierzających do poznania\nprawdy o przeszłości oraz różnorakie\ninterpretacje historii i ich przyczyny;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n1) tworzy narrację historyczną w ujęciu\nprzekrojowym, jak i problemowym;\n2) dostrzega problem i buduje\nargumentację, uwzględniając różne aspekty\nprocesu historycznego.\nLI. Świat po II wojnie światowej. Początek\nzimnej wojny. Zdający:\n4) omawia proces sowietyzacji państw\nEuropy Środkowo-Wschodniej i opór wobec\nkomunizmu ([…] Czechosłowacja -1968 r.).\n(PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia\nz historii powszechnej […];\n2) dostrzega zmienność i dynamikę\nwydarzeń w dziejach, a także ciągłość\nprocesów historycznych i cywilizacyjnych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\nLI. Świat po II wojnie światowej. Początek\nzimnej wojny. Zdający:\n6) opisuje wydarzenia\nw […] Czechosłowacji w 1968 r. (PP)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n3) dostrzega mnogość perspektyw\nbadawczych zmierzających do poznania\nprawdy o przeszłości oraz różnorakie\ninterpretacje historii i ich przyczyny;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n1) tworzy narrację historyczną w ujęciu\nprzekrojowym, jak i problemowym;\n2) dostrzega problem i buduje\nargumentację, uwzględniając różne aspekty\nprocesu historycznego.\nZasady oceniania\n3 pkt - poprawne wyjaśnienie wymowy rysunku wraz z interpretacją dwóch elementów\ngraficznych oraz przedstawienie kontekstu historycznego.\n2 pkt - poprawne wyjaśnienie wymowy rysunku wraz z interpretacją dwóch elementów\ngraficznych bez przedstawienia kontekstu historycznego ALBO za prawidłowe\nwyjaśnienie wymowy rysunku wraz z interpretacją jednego elementu graficznego oraz\nprzedstawienie kontekstu historycznego.\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie wymowy rysunku wraz z interpretacją jednego elementu\ngraficznego bez przedstawienia kontekstu historycznego.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nRysunek jest krytycznym / negatywnym komentarzem do polityki Związku Sowieckiego\nwzględem dążeń wolnościowych Czechosłowacji. Postać w sowieckim mundurze [Breżniew]\ngasi za pomocą wojskowego hełmu płomień świecy, która jest podpisana „czeski duch”. Jest\nto symboliczne przedstawienie wojskowej interwencji m.in. wojsk sowieckich\nw Czechosłowacji w 1968 roku, które stłumiły tzw. praską wiosnę (ruch wolnościowy).","solution":"Odpowiedź: Rysunek jest **krytycznym komentarzem do polityki Związku Sowieckiego wobec dążeń wolnościowych Czechosłowacji**. **Element 1** — postać w **sowieckim mundurze** (Breżniew). **Element 2** — **wojskowy hełm**, którym gasi płomień **świecy podpisanej „czeski duch\"**. **Kontekst historyczny** — to symboliczne przedstawienie **interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji w sierpniu 1968 r.**, która stłumiła **praską wiosnę** — ruch reformatorski i wolnościowy pod hasłem „socjalizmu z ludzką twarzą\".\n\nTreść zadania (CKE)\n\nPraska wiosna — przebieg\n\n- styczeń 1968 — Alexander Dubček I sekretarzem KPCz.\n- wiosna 1968 — zniesienie cenzury, rehabilitacje, „socjalizm z ludzką twarzą\", Program Działania KPCz.\n- noc 20/21 sierpnia 1968 — wkroczenie wojsk pięciu państw Układu Warszawskiego (ZSRR, Polska, NRD, Węgry, Bułgaria); Rumunia odmówiła udziału.\n- 1969 — Dubček odsunięty, początek „normalizacji\"; samospalenie Jana Palacha w proteście.\n\nDoktryna Breżniewa\n\nSformułowana po interwencji zasada „ograniczonej suwerenności\": ZSRR przyznawał sobie prawo do zbrojnej interwencji w każdym państwie bloku, gdzie „socjalizm byłby zagrożony\". Obowiązywała aż do 1989 r., gdy Gorbaczow ją porzucił.\n\nHerbert Block (Herblock)\n\nAmerykański rysownik „The Washington Post\", trzykrotny laureat Nagrody Pulitzera. Jego rysunki z okresu zimnej wojny są częstym materiałem źródłowym na maturze — warto pamiętać, że to perspektywa zachodnia i krytyczna wobec ZSRR.\n\nPunktacja CKE\n\n- 3 pkt — wymowa rysunku + dwa elementy graficzne + kontekst historyczny.\n- 2 pkt — wymowa z dwoma elementami bez kontekstu albo z jednym elementem i kontekstem.\n- 1 pkt — wymowa z jednym elementem, bez kontekstu.\n- Razem: 3 pkt.\n\nTypowy błąd: Zadanie jest za **3 punkty** i ma trzy wymagania, które łatwo policzyć: wymowa rysunku, **dwa** elementy graficzne, kontekst historyczny. Pominięcie kontekstu obniża wynik do 2 pkt, pominięcie drugiego elementu — również. Najczęstszy błąd to opisanie rysunku bez **nazwania wydarzenia**. „Radziecki żołnierz gasi świecę wolności\" to wymowa, ale nie kontekst — trzeba podać praską wiosnę i rok 1968. Uwaga: interwencja nie była wyłącznie sowiecka — wzięły w niej udział wojska pięciu państw Układu Warszawskiego, w tym **Polski**. Rumunia odmówiła.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":"praska wiosna, interwencja 1968, Breznjew, karykatura","page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 24. (0-3)<br>Rysunek Herberta Blocka z końca lat 60. XX wieku<br>Tłumaczenie: Czeski duch.<br>Na podstawie: www.loc.gov<br>Wyjaśnij wymowę rysunku, interpretując jego dwa elementy graficzne. W odpowiedzi<br>uwzględnij kontekst historyczny.<br>24.<br>0-1-<br>2-3<br>MHIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 24. (0-3)<br>Wymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Chronologia historyczna. Zdający:</p>\n<ol><li>porządkuje i synchronizuje wydarzenia</li></ol>\n<p>z historii powszechnej […];</p>\n<ol><li>dostrzega zmienność i dynamikę</li></ol>\n<p>wydarzeń w dziejach, a także ciągłość<br>procesów historycznych i cywilizacyjnych.<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy</li></ol>\n<p>historyczne w kontekście epok i dostrzega<br>zależności między różnymi dziedzinami<br>życia społecznego;</p>\n<ol><li>rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje</li></ol>\n<p>przechowujące źródła historyczne, ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia<br>problemu historycznego;</p>\n<ol><li>dostrzega mnogość perspektyw</li></ol>\n<p>badawczych zmierzających do poznania<br>prawdy o przeszłości oraz różnorakie<br>interpretacje historii i ich przyczyny;</p>\n<ol><li>ugruntowuje potrzebę poznawania</li></ol>\n<p>przeszłości dla rozumienia współczesnych<br>mechanizmów społecznych i kulturowych.<br>III. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:</p>\n<ol><li>tworzy narrację historyczną w ujęciu</li></ol>\n<p>przekrojowym, jak i problemowym;</p>\n<ol><li>dostrzega problem i buduje</li></ol>\n<p>argumentację, uwzględniając różne aspekty<br>procesu historycznego.<br>LI. Świat po II wojnie światowej. Początek<br>zimnej wojny. Zdający:</p>\n<ol><li>omawia proces sowietyzacji państw</li></ol>\n<p>Europy Środkowo-Wschodniej i opór wobec<br>komunizmu ([…] Czechosłowacja -1968 r.).<br>(PP)<br>Wymagania dla technikum określone w podstawie programowej<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Chronologia historyczna. Zdający:</p>\n<ol><li>porządkuje i synchronizuje wydarzenia</li></ol>\n<p>z historii powszechnej […];</p>\n<ol><li>dostrzega zmienność i dynamikę</li></ol>\n<p>wydarzeń w dziejach, a także ciągłość<br>procesów historycznych i cywilizacyjnych.<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający:<br>LI. Świat po II wojnie światowej. Początek<br>zimnej wojny. Zdający:</p>\n<ol><li>opisuje wydarzenia</li></ol>\n<p>w […] Czechosłowacji w 1968 r. (PP)<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>\n<ol><li>analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy</li></ol>\n<p>historyczne w kontekście epok i dostrzega<br>zależności między różnymi dziedzinami<br>życia społecznego;</p>\n<ol><li>rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje</li></ol>\n<p>przechowujące źródła historyczne, ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia<br>problemu historycznego;</p>\n<ol><li>dostrzega mnogość perspektyw</li></ol>\n<p>badawczych zmierzających do poznania<br>prawdy o przeszłości oraz różnorakie<br>interpretacje historii i ich przyczyny;</p>\n<ol><li>ugruntowuje potrzebę poznawania</li></ol>\n<p>przeszłości dla rozumienia współczesnych<br>mechanizmów społecznych i kulturowych.<br>III. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:</p>\n<ol><li>tworzy narrację historyczną w ujęciu</li></ol>\n<p>przekrojowym, jak i problemowym;</p>\n<ol><li>dostrzega problem i buduje</li></ol>\n<p>argumentację, uwzględniając różne aspekty<br>procesu historycznego.<br>Zasady oceniania<br>3 pkt - poprawne wyjaśnienie wymowy rysunku wraz z interpretacją dwóch elementów<br>graficznych oraz przedstawienie kontekstu historycznego.<br>2 pkt - poprawne wyjaśnienie wymowy rysunku wraz z interpretacją dwóch elementów<br>graficznych bez przedstawienia kontekstu historycznego ALBO za prawidłowe<br>wyjaśnienie wymowy rysunku wraz z interpretacją jednego elementu graficznego oraz<br>przedstawienie kontekstu historycznego.<br>1 pkt - poprawne wyjaśnienie wymowy rysunku wraz z interpretacją jednego elementu<br>graficznego bez przedstawienia kontekstu historycznego.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź<br>Rysunek jest krytycznym / negatywnym komentarzem do polityki Związku Sowieckiego<br>względem dążeń wolnościowych Czechosłowacji. Postać w sowieckim mundurze [Breżniew]<br>gasi za pomocą wojskowego hełmu płomień świecy, która jest podpisana „czeski duch”. Jest<br>to symboliczne przedstawienie wojskowej interwencji m.in. wojsk sowieckich<br>w Czechosłowacji w 1968 roku, które stłumiły tzw. praską wiosnę (ruch wolnościowy).</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: Rysunek jest <strong>krytycznym komentarzem do polityki Związku Sowieckiego wobec dążeń wolnościowych Czechosłowacji</strong>. <strong>Element 1</strong> — postać w <strong>sowieckim mundurze</strong> (Breżniew). <strong>Element 2</strong> — <strong>wojskowy hełm</strong>, którym gasi płomień <strong>świecy podpisanej „czeski duch&quot;</strong>. <strong>Kontekst historyczny</strong> — to symboliczne przedstawienie <strong>interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji w sierpniu 1968 r.</strong>, która stłumiła <strong>praską wiosnę</strong> — ruch reformatorski i wolnościowy pod hasłem „socjalizmu z ludzką twarzą&quot;.</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Praska wiosna — przebieg</p>\n<ul><li>styczeń 1968 — Alexander Dubček I sekretarzem KPCz.</li><li>wiosna 1968 — zniesienie cenzury, rehabilitacje, „socjalizm z ludzką twarzą&quot;, Program Działania KPCz.</li><li>noc 20/21 sierpnia 1968 — wkroczenie wojsk pięciu państw Układu Warszawskiego (ZSRR, Polska, NRD, Węgry, Bułgaria); Rumunia odmówiła udziału.</li><li>1969 — Dubček odsunięty, początek „normalizacji&quot;; samospalenie Jana Palacha w proteście.</li></ul>\n<p>Doktryna Breżniewa</p>\n<p>Sformułowana po interwencji zasada „ograniczonej suwerenności&quot;: ZSRR przyznawał sobie prawo do zbrojnej interwencji w każdym państwie bloku, gdzie „socjalizm byłby zagrożony&quot;. Obowiązywała aż do 1989 r., gdy Gorbaczow ją porzucił.</p>\n<p>Herbert Block (Herblock)</p>\n<p>Amerykański rysownik „The Washington Post&quot;, trzykrotny laureat Nagrody Pulitzera. Jego rysunki z okresu zimnej wojny są częstym materiałem źródłowym na maturze — warto pamiętać, że to perspektywa zachodnia i krytyczna wobec ZSRR.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>3 pkt — wymowa rysunku + dwa elementy graficzne + kontekst historyczny.</li><li>2 pkt — wymowa z dwoma elementami bez kontekstu albo z jednym elementem i kontekstem.</li><li>1 pkt — wymowa z jednym elementem, bez kontekstu.</li><li>Razem: 3 pkt.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: Zadanie jest za <strong>3 punkty</strong> i ma trzy wymagania, które łatwo policzyć: wymowa rysunku, <strong>dwa</strong> elementy graficzne, kontekst historyczny. Pominięcie kontekstu obniża wynik do 2 pkt, pominięcie drugiego elementu — również. Najczęstszy błąd to opisanie rysunku bez <strong>nazwania wydarzenia</strong>. „Radziecki żołnierz gasi świecę wolności&quot; to wymowa, ale nie kontekst — trzeba podać praską wiosnę i rok 1968. Uwaga: interwencja nie była wyłącznie sowiecka — wzięły w niej udział wojska pięciu państw Układu Warszawskiego, w tym <strong>Polski</strong>. Rumunia odmówiła.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: krytyka interwencji ZSRR w Czechosłowacji (praska wiosna 1968)</h4>\n<p>Rysunek Herblocka jest <strong>krytycznym komentarzem do polityki ZSRR wobec dążeń wolnościowych Czechosłowacji</strong> - do stłumienia <strong>praskiej wiosny w 1968 r.</strong></p>\n<p><strong>Element graficzny 1 - dłoń z symbolem ZSRR (gwiazda i sierp):</strong> wielka ręka opatrzona sowieckimi symbolami reprezentuje <strong>Związek Radziecki</strong>, który brutalnie ingeruje z zewnątrz - obrazuje <strong>interwencję wojsk Układu Warszawskiego</strong> dowodzoną przez Moskwę.</p>\n<p><strong>Element graficzny 2 - wyciskana zawartość nad miską „CZECH SPIRIT” (czeski duch):</strong> dłoń wyciska/dławi „czeskiego ducha” - symbol <strong>wolnościowych, reformatorskich dążeń Czechosłowacji</strong> (socjalizm z ludzką twarzą Dubčeka), które ZSRR <strong>zdusił</strong> siłą.</p>\n<p><strong>Kontekst historyczny:</strong> W sierpniu 1968 r. wojska ZSRR i państw Układu Warszawskiego wkroczyły do Czechosłowacji, kładąc kres reformom praskiej wiosny. Rysunek piętnuje to zdławienie czeskich aspiracji wolnościowych przez Związek Radziecki.</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<p>3 pkt - poprawne wyjaśnienie wymowy rysunku + interpretacja dwóch elementów graficznych + kontekst historyczny; 2 pkt - dwa elementy bez kontekstu ALBO jeden element z kontekstem; 1 pkt - jeden element bez kontekstu; 0 pkt - niespełniające wymagań.</p>"}]}