{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/25","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"25","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (0-1)\nUlotka z lat 80. XX wieku\nNa podstawie: dlibra.wimbp.gorzow.pl\nRozstrzygnij, czy zaprezentowana ulotka powstała przed wprowadzeniem stanu\nwojennego, czy po jego wprowadzeniu. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do treści\nulotki.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n25.\n0-1\nMHIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 25. (0-1)\nWymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nLVII. Polska w latach 1957-1981. Zdający:\n6) wyjaśnia przyczyny i następstwa\nstrajków w 1980 r.;\n7) charakteryzuje ruch społeczny\n„Solidarność” i ocenia jego wpływ\nna przemiany społeczno-polityczne\nw Polsce i w Europie. (PP)\nWymagania dla technikum określone w podstawie programowej\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Analiza i interpretacja historyczna.\nZdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy\nhistoryczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności między różnymi dziedzinami\nżycia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje\nprzechowujące źródła historyczne, ocenia\nprzydatność źródła do wyjaśnienia\nproblemu historycznego;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania\nprzeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nLVII. Polska w latach 1957-1981. Zdający:\n6) wyjaśnia przyczyny i następstwa\nstrajków w 1980 r.;\n7) charakteryzuje ruch społeczny\n„Solidarność” i ocenia jego wpływ\nna przemiany społeczno-polityczne\nw Polsce i w Europie. (PP)\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do źródła.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: przed\nPrzykładowe uzasadnienie: Ulotka zawiera informację, że wydano ją z okazji pierwszej\nrocznicy porozumień społecznych (porozumień sierpniowych). Oznacza to, że powstała\nw sierpniu 1981 roku, czyli przed wprowadzeniem stanu wojennego w grudniu 1981 roku.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"Odpowiedź: Rozstrzygnięcie — **przed** wprowadzeniem stanu wojennego. Uzasadnienie — ulotka upamiętnia **1. rocznicę porozumień sierpniowych**, a te podpisano w **sierpniu 1980 r.** Pierwsza rocznica przypadała więc na **sierpień 1981 r.**, a stan wojenny wprowadzono **13 grudnia 1981 r.** — cztery miesiące później. Wskazuje na to także jawny charakter druku z symboliką „Solidarności\", legalnie działającej do 13 grudnia 1981 r.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nKalendarium, które rozstrzyga zadanie\n\nData | Wydarzenie\n31 sierpnia 1980 | porozumienia gdańskie — zgoda na wolne związki zawodowe\n17 września 1980 | powstanie NSZZ „Solidarność\"\n16 grudnia 1980 | odsłonięcie Pomnika Poległych Stoczniowców\nsierpień 1981 | 1. rocznica porozumień — czas powstania ulotki\n13 grudnia 1981 | wprowadzenie stanu wojennego\n8 października 1982 | delegalizacja „Solidarności\"\n\nCztery porozumienia sierpniowe\n\nPodpisano je kolejno w: Szczecinie (30 VIII), Gdańsku (31 VIII), Jastrzębiu-Zdroju (3 IX) i Dąbrowie Górniczej (11 IX 1980). Najbardziej znane jest gdańskie — to z niego pochodzi 21 postulatów, a punkt pierwszy dotyczył właśnie wolnych związków zawodowych.\n\nDruk przed i po 13 grudnia\n\nUlotki sprzed stanu wojennego drukowano jawnie, z pełną symboliką i logo „Solidarności\". Po 13 grudnia wydawnictwa przeszły do drugiego obiegu — zmienił się język (wezwania do oporu, listy internowanych) i jakość druku. To kolejna przesłanka datowania, przydatna przy podobnych zadaniach.\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem odwołującym się do źródła.\n\nTypowy błąd: Wystarczy arytmetyka: **sierpień 1980 + 1 rok = sierpień 1981**, a stan wojenny to **13 grudnia 1981**. Daty „1980 1981\" na ulotce podają zresztą oba lata wprost. Uzasadnienie musi odwołać się do **treści ulotki** — polecenie mówi o tym wprost. Samo „przed, bo Solidarność była wtedy legalna\" jest wiedzą własną, nie odczytaniem źródła; trzeba wskazać napis o pierwszej rocznicy albo daty. Warto znać kontekst grafiki: **Pomnik Poległych Stoczniowców 1970** odsłonięto 16 grudnia 1980 r. — sam był jednym z wywalczonych postulatów sierpniowych.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":"Solidarnosc, porozumienia sierpniowe, stan wojenny, ulotka","page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 25. (0-1)<br>Ulotka z lat 80. XX wieku<br>Na podstawie: dlibra.wimbp.gorzow.pl<br>Rozstrzygnij, czy zaprezentowana ulotka powstała przed wprowadzeniem stanu<br>wojennego, czy po jego wprowadzeniu. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do treści<br>ulotki.<br>Rozstrzygnięcie:<br>Uzasadnienie:<br>25.<br>0-1<br>MHIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 25. (0-1)<br>Wymagania dla liceum ogólnokształcącego określone w podstawie programowej<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy</li></ol>\n<p>historyczne w kontekście epok i dostrzega<br>zależności między różnymi dziedzinami<br>życia społecznego;</p>\n<ol><li>rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje</li></ol>\n<p>przechowujące źródła historyczne, ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia<br>problemu historycznego;</p>\n<ol><li>ugruntowuje potrzebę poznawania</li></ol>\n<p>przeszłości dla rozumienia współczesnych<br>mechanizmów społecznych i kulturowych.<br>LVII. Polska w latach 1957-1981. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia przyczyny i następstwa</li></ol>\n<p>strajków w 1980 r.;</p>\n<ol><li>charakteryzuje ruch społeczny</li></ol>\n<p>„Solidarność” i ocenia jego wpływ<br>na przemiany społeczno-polityczne<br>w Polsce i w Europie. (PP)<br>Wymagania dla technikum określone w podstawie programowej<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>II. Analiza i interpretacja historyczna.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy</li></ol>\n<p>historyczne w kontekście epok i dostrzega<br>zależności między różnymi dziedzinami<br>życia społecznego;</p>\n<ol><li>rozpoznaje rodzaje źródeł i zna instytucje</li></ol>\n<p>przechowujące źródła historyczne, ocenia<br>przydatność źródła do wyjaśnienia<br>problemu historycznego;</p>\n<ol><li>ugruntowuje potrzebę poznawania</li></ol>\n<p>przeszłości dla rozumienia współczesnych<br>mechanizmów społecznych i kulturowych.<br>LVII. Polska w latach 1957-1981. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia przyczyny i następstwa</li></ol>\n<p>strajków w 1980 r.;</p>\n<ol><li>charakteryzuje ruch społeczny</li></ol>\n<p>„Solidarność” i ocenia jego wpływ<br>na przemiany społeczno-polityczne<br>w Polsce i w Europie. (PP)<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do źródła.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Rozstrzygnięcie: przed<br>Przykładowe uzasadnienie: Ulotka zawiera informację, że wydano ją z okazji pierwszej<br>rocznicy porozumień społecznych (porozumień sierpniowych). Oznacza to, że powstała<br>w sierpniu 1981 roku, czyli przed wprowadzeniem stanu wojennego w grudniu 1981 roku.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: Rozstrzygnięcie — <strong>przed</strong> wprowadzeniem stanu wojennego. Uzasadnienie — ulotka upamiętnia <strong>1. rocznicę porozumień sierpniowych</strong>, a te podpisano w <strong>sierpniu 1980 r.</strong> Pierwsza rocznica przypadała więc na <strong>sierpień 1981 r.</strong>, a stan wojenny wprowadzono <strong>13 grudnia 1981 r.</strong> — cztery miesiące później. Wskazuje na to także jawny charakter druku z symboliką „Solidarności&quot;, legalnie działającej do 13 grudnia 1981 r.</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Kalendarium, które rozstrzyga zadanie</p>\n<p>Data | Wydarzenie<br>31 sierpnia 1980 | porozumienia gdańskie — zgoda na wolne związki zawodowe<br>17 września 1980 | powstanie NSZZ „Solidarność&quot;<br>16 grudnia 1980 | odsłonięcie Pomnika Poległych Stoczniowców<br>sierpień 1981 | 1. rocznica porozumień — czas powstania ulotki<br>13 grudnia 1981 | wprowadzenie stanu wojennego<br>8 października 1982 | delegalizacja „Solidarności&quot;</p>\n<p>Cztery porozumienia sierpniowe</p>\n<p>Podpisano je kolejno w: Szczecinie (30 VIII), Gdańsku (31 VIII), Jastrzębiu-Zdroju (3 IX) i Dąbrowie Górniczej (11 IX 1980). Najbardziej znane jest gdańskie — to z niego pochodzi 21 postulatów, a punkt pierwszy dotyczył właśnie wolnych związków zawodowych.</p>\n<p>Druk przed i po 13 grudnia</p>\n<p>Ulotki sprzed stanu wojennego drukowano jawnie, z pełną symboliką i logo „Solidarności&quot;. Po 13 grudnia wydawnictwa przeszły do drugiego obiegu — zmienił się język (wezwania do oporu, listy internowanych) i jakość druku. To kolejna przesłanka datowania, przydatna przy podobnych zadaniach.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem odwołującym się do źródła.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: Wystarczy arytmetyka: <strong>sierpień 1980 + 1 rok = sierpień 1981</strong>, a stan wojenny to <strong>13 grudnia 1981</strong>. Daty „1980 1981&quot; na ulotce podają zresztą oba lata wprost. Uzasadnienie musi odwołać się do <strong>treści ulotki</strong> — polecenie mówi o tym wprost. Samo „przed, bo Solidarność była wtedy legalna&quot; jest wiedzą własną, nie odczytaniem źródła; trzeba wskazać napis o pierwszej rocznicy albo daty. Warto znać kontekst grafiki: <strong>Pomnik Poległych Stoczniowców 1970</strong> odsłonięto 16 grudnia 1980 r. — sam był jednym z wywalczonych postulatów sierpniowych.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: przed wprowadzeniem stanu wojennego</h4>\n<p>Ulotka powstała <strong>przed</strong> wprowadzeniem stanu wojennego.</p>\n<p><strong>Uzasadnienie (treść ulotki):</strong><br>Na ulotce widnieją napisy „SIERPIEŃ”, „1980”, „1981”, „SOLIDARNOŚĆ” oraz <strong>„1 ROCZNICA POROZUMIEŃ (społecznych)”</strong>. Oznacza to, że wydano ją z okazji <strong>pierwszej rocznicy porozumień sierpniowych</strong> (z sierpnia 1980 r.), a więc w <strong>sierpniu 1981 r.</strong> Stan wojenny wprowadzono dopiero <strong>13 grudnia 1981 r.</strong>, zatem ulotka powstała <strong>przed</strong> jego wprowadzeniem (legalna działalność „Solidarności” była wówczas jeszcze możliwa).</p>\n<h4>Zasady oceniania CKE</h4>\n<p>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie (przed) wraz z uzasadnieniem odwołującym się do treści źródła; 0 pkt - niespełniające wymagań albo brak.</p>"}]}