{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3.\nŹródło 1. Plan bitwy\nNa podstawie: Wielka Encyklopedia PWN, red. J. Wojnowski, t. 1, Warszawa 1995, s. 265.\nMHIP-R0_100\nŹródło 2. Fragment opracowania historycznego\nW styczniu [wódz rzymski] przekroczył Rubikon stanowiący granicę między Galią\nPrzedalpejską a właściwą Italią. „Kości zostały rzucone” - rozpoczęła się wojna domowa.\nJego przeciwnik również dysponował silną armią, ale stacjonowała ona w Hiszpanii. Italia\njednak była właściwie bezbronna, większość senatorów w panice opuściła stolicę. Ciesząc\nsię poparciem arystokracji, [wódz rzymski] szybko opanował Italię i Rzym. Czekała go jednak\nciężka rozprawa w Hiszpanii, a następnie w Grecji. Do decydującej bitwy doszło w Tracji.\nNa podstawie: M. Jaczynowska, D. Musiał, M. Stępień, Historia starożytna, Warszawa 2010, s. 479.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **3.1.** Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — na planie przedstawiono bitwę **pod Akcjum** (31 r. p.n.e.), którą stoczyły wojska **Oktawiana i Marka Antoniusza**. Tekst opisuje natomiast wojnę domową **Cezara z Pompejuszem**, na co wskazują przekroczenie Rubikonu oraz decydująca bitwa **w Tracji** (pod Farsalos, 48 r. p.n.e. — w Tesalii/Tracji, nie u wybrzeży Grecji). **3.2. D** — przed ustanowieniem pryncypatu.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nDwie wojny domowe, które łatwo pomylić\n\nCezar vs Pompejusz | Oktawian vs Antoniusz\nLata | 49–45 p.n.e. | 32–30 p.n.e.\nPoczątek | przekroczenie Rubikonu (49 p.n.e.) | zerwanie II triumwiratu\nDecydująca bitwa | Farsalos (48 p.n.e.), Grecja/Tesalia | Akcjum (31 p.n.e.), bitwa morska\nSkutek | dyktatura Cezara | jedynowładztwo Oktawiana, pryncypat (27 p.n.e.)\n\nJeśli plan pokazuje bitwę morską — to Akcjum, nie Farsalos. To najszybszy sposób rozstrzygnięcia 3.1.\n\nOś czasu do 3.2\n\n```\n264–146 p.n.e. wojny punickie (Kartagina zburzona 146)\n133–121 p.n.e. reformy Grakchów\n73–71 p.n.e. powstanie Spartakusa\n49–45 p.n.e. wojna Cezara z Pompejuszem ← wydarzenia z tekstu\n27 p.n.e. pryncypat Oktawiana Augusta\n```\n\nPunktacja CKE\n\n- 3.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem odwołującym się do obu źródeł.\n- 3.2. 1 pkt — wybór D.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: W 3.1 nie wystarczy napisać „nie, bo to inna bitwa\". Klucz wymaga odwołania do **obu** źródeł: trzeba nazwać bitwę z planu (Akcjum) **i** wskazać w tekście przesłanki (Rubikon, Tracja, Hiszpania). W 3.2 kolejność chronologiczna jest kluczowa. Wojna Cezara z Pompejuszem to **49–45 p.n.e.** Zburzenie Kartaginy (146 p.n.e.), reforma Grakchów (133–121 p.n.e.) i powstanie Spartakusa (73–71 p.n.e.) są **wcześniejsze**. Pryncypat ustanowiono w **27 r. p.n.e.** — jako jedyny jest późniejszy.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":"Cezar, Pompejusz, wojna domowa, Akcjum, pryncypat","page_from":4,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 3.<br>Źródło 1. Plan bitwy<br>Na podstawie: Wielka Encyklopedia PWN, red. J. Wojnowski, t. 1, Warszawa 1995, s. 265.<br>MHIP-R0_100<br>Źródło 2. Fragment opracowania historycznego<br>W styczniu [wódz rzymski] przekroczył Rubikon stanowiący granicę między Galią<br>Przedalpejską a właściwą Italią. „Kości zostały rzucone” - rozpoczęła się wojna domowa.<br>Jego przeciwnik również dysponował silną armią, ale stacjonowała ona w Hiszpanii. Italia<br>jednak była właściwie bezbronna, większość senatorów w panice opuściła stolicę. Ciesząc<br>się poparciem arystokracji, [wódz rzymski] szybko opanował Italię i Rzym. Czekała go jednak<br>ciężka rozprawa w Hiszpanii, a następnie w Grecji. Do decydującej bitwy doszło w Tracji.<br>Na podstawie: M. Jaczynowska, D. Musiał, M. Stępień, Historia starożytna, Warszawa 2010, s. 479.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>3.1.</strong> Rozstrzygnięcie — <strong>nie</strong>. Uzasadnienie — na planie przedstawiono bitwę <strong>pod Akcjum</strong> (31 r. p.n.e.), którą stoczyły wojska <strong>Oktawiana i Marka Antoniusza</strong>. Tekst opisuje natomiast wojnę domową <strong>Cezara z Pompejuszem</strong>, na co wskazują przekroczenie Rubikonu oraz decydująca bitwa <strong>w Tracji</strong> (pod Farsalos, 48 r. p.n.e. — w Tesalii/Tracji, nie u wybrzeży Grecji). <strong>3.2. D</strong> — przed ustanowieniem pryncypatu.</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Dwie wojny domowe, które łatwo pomylić</p>\n<p>Cezar vs Pompejusz | Oktawian vs Antoniusz<br>Lata | 49–45 p.n.e. | 32–30 p.n.e.<br>Początek | przekroczenie Rubikonu (49 p.n.e.) | zerwanie II triumwiratu<br>Decydująca bitwa | Farsalos (48 p.n.e.), Grecja/Tesalia | Akcjum (31 p.n.e.), bitwa morska<br>Skutek | dyktatura Cezara | jedynowładztwo Oktawiana, pryncypat (27 p.n.e.)</p>\n<p>Jeśli plan pokazuje bitwę morską — to Akcjum, nie Farsalos. To najszybszy sposób rozstrzygnięcia 3.1.</p>\n<p>Oś czasu do 3.2</p>\n<p>```<br>264–146 p.n.e. wojny punickie (Kartagina zburzona 146)<br>133–121 p.n.e. reformy Grakchów<br>73–71 p.n.e. powstanie Spartakusa<br>49–45 p.n.e. wojna Cezara z Pompejuszem ← wydarzenia z tekstu<br>27 p.n.e. pryncypat Oktawiana Augusta<br>```</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>3.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem odwołującym się do obu źródeł.</li><li>3.2. 1 pkt — wybór D.</li><li>Razem: 2 pkt.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: W 3.1 nie wystarczy napisać „nie, bo to inna bitwa&quot;. Klucz wymaga odwołania do <strong>obu</strong> źródeł: trzeba nazwać bitwę z planu (Akcjum) <strong>i</strong> wskazać w tekście przesłanki (Rubikon, Tracja, Hiszpania). W 3.2 kolejność chronologiczna jest kluczowa. Wojna Cezara z Pompejuszem to <strong>49–45 p.n.e.</strong> Zburzenie Kartaginy (146 p.n.e.), reforma Grakchów (133–121 p.n.e.) i powstanie Spartakusa (73–71 p.n.e.) są <strong>wcześniejsze</strong>. Pryncypat ustanowiono w <strong>27 r. p.n.e.</strong> — jako jedyny jest późniejszy.</p>"}]}