{"id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"historia-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nŹródło 1. Fragment kroniki\n[Sułtan Mehmet] kazał ustawić w stosownych miejscach baterie i rozpoczął postępować ku\nmiastu przy pomocy janczarów […], a ledwo działa zostały ustawione, polecił im kierować\nsilny ogień na mury, nic już nie mówiąc o nieprzerwanym gradzie strzał i kamieni, miotanych\nprzez machiny, jednocześnie jak deszcz, spadających na miasto. Oblężeni ze swej strony\nposyłali bez przerwy salwy z muszkietów i dział ładowanych kamiennymi kulami, którymi\nsprawiali męki wielu muzułmanom […]. W tym czasie przybyły dwa wielkie statki przysłane\nprzez Franków na pomoc cesarzowi […]. Opór ze strony oblężonych był tak silny, że Turcy,\ndopiero gdy noc zapadła, byli w stanie wedrzeć się do miasta przez wyłom w murze. […]\nGrabież trwała trzy pełne dni […]. [Z]mieniono dotychczasową […] postać [kościołów, w tym\nkościoła Hagia Sophia], […] ażeby uczynić z nich miejsca modlitwy dla muzułmanów.\nWiek V-XV w źródłach […], oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1997, s. 321-322.\n3.1.\n0-1\nMHIP-R0_100\nŹródło 2. Plan miasta\nS. Runciman, Dzieje […], t. III, Warszawa 1988, s. 385.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **4.1.** Rozstrzygnięcie — **nie**. Uzasadnienie — w tekście opisano zdobycie **Konstantynopola** przez Turków (1453 r.), na co wskazują wzmianka o **Hagia Sophia**, dowodzenie obroną przez **cesarza** oraz oblegający **Turcy**. Plan przedstawia natomiast miasto położone w **Palestynie** (Akkę) — a więc nie Konstantynopol. **4.2.** Na planie zaznaczono **dzielnice, których nazwy pochodzą od włoskich republik kupieckich** specjalizujących się w handlu z Lewantem — Genui, Pizy, Wenecji. Obecność odrębnych dzielnic tych republik świadczy o udziale miasta w handlu lewantyńskim.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nDlaczego to nie jest Konstantynopol\n\nPrzesłanka z tekstu | Wskazuje na\nsułtan Mehmet, janczarzy | Turcy osmańscy, 1453 r.\nHagia Sophia | Konstantynopol\nobroną dowodzi cesarz | Bizancjum\n\nPrzesłanka z planu | Wskazuje na\npołożenie w Palestynie | Akka (Akko)\ndzielnice Genui, Pizy, Wenecji | port handlu lewantyńskiego\n\nAkka była ostatnią twierdzą krzyżowców w Ziemi Świętej — padła w 1291 r., ponad 160 lat przed Konstantynopolem.\n\nHandel lewantyński\n\nWymiana między Europą a Bliskim Wschodem (Lewantem): przyprawy, jedwab, bawełna w jedną stronę, sukno i srebro w drugą. Zdominowany przez Wenecję i Genuę, które w portach Lewantu miały własne dzielnice z magazynami, kościołami i samorządem. Obecność takiej dzielnicy na planie to bezpośredni dowód uczestnictwa w tym handlu.\n\nPunktacja CKE\n\n- 4.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.\n- 4.2. 1 pkt — poprawne uzasadnienie oparte na planie.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: W 4.1 uzasadnienie musi wskazać przesłanki z **obu** źródeł. Samo „to Konstantynopol, a plan pokazuje inne miasto\" nie punktuje — trzeba powiedzieć, **skąd** to wiadomo: Hagia Sophia i cesarz z tekstu, Palestyna z planu. W 4.2 częsty błąd to argumentowanie z położenia („leży nad Morzem Śródziemnym, więc handlowało\"). Polecenie mówi „odwołując się do informacji **zamieszczonych na planie**\" — punktuje wskazanie **dzielnic włoskich republik kupieckich**, a nie ogólna geografia.","image":"img/historia-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":"upadek Konstantynopola, Akka, handel lewantynski, wyprawy krzyzowe","page_from":5,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Historia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 4.<br>Źródło 1. Fragment kroniki<br>[Sułtan Mehmet] kazał ustawić w stosownych miejscach baterie i rozpoczął postępować ku<br>miastu przy pomocy janczarów […], a ledwo działa zostały ustawione, polecił im kierować<br>silny ogień na mury, nic już nie mówiąc o nieprzerwanym gradzie strzał i kamieni, miotanych<br>przez machiny, jednocześnie jak deszcz, spadających na miasto. Oblężeni ze swej strony<br>posyłali bez przerwy salwy z muszkietów i dział ładowanych kamiennymi kulami, którymi<br>sprawiali męki wielu muzułmanom […]. W tym czasie przybyły dwa wielkie statki przysłane<br>przez Franków na pomoc cesarzowi […]. Opór ze strony oblężonych był tak silny, że Turcy,<br>dopiero gdy noc zapadła, byli w stanie wedrzeć się do miasta przez wyłom w murze. […]<br>Grabież trwała trzy pełne dni […]. [Z]mieniono dotychczasową […] postać [kościołów, w tym<br>kościoła Hagia Sophia], […] ażeby uczynić z nich miejsca modlitwy dla muzułmanów.<br>Wiek V-XV w źródłach […], oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1997, s. 321-322.<br>3.1.<br>0-1<br>MHIP-R0_100<br>Źródło 2. Plan miasta<br>S. Runciman, Dzieje […], t. III, Warszawa 1988, s. 385.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>4.1.</strong> Rozstrzygnięcie — <strong>nie</strong>. Uzasadnienie — w tekście opisano zdobycie <strong>Konstantynopola</strong> przez Turków (1453 r.), na co wskazują wzmianka o <strong>Hagia Sophia</strong>, dowodzenie obroną przez <strong>cesarza</strong> oraz oblegający <strong>Turcy</strong>. Plan przedstawia natomiast miasto położone w <strong>Palestynie</strong> (Akkę) — a więc nie Konstantynopol. <strong>4.2.</strong> Na planie zaznaczono <strong>dzielnice, których nazwy pochodzą od włoskich republik kupieckich</strong> specjalizujących się w handlu z Lewantem — Genui, Pizy, Wenecji. Obecność odrębnych dzielnic tych republik świadczy o udziale miasta w handlu lewantyńskim.</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Dlaczego to nie jest Konstantynopol</p>\n<p>Przesłanka z tekstu | Wskazuje na<br>sułtan Mehmet, janczarzy | Turcy osmańscy, 1453 r.<br>Hagia Sophia | Konstantynopol<br>obroną dowodzi cesarz | Bizancjum</p>\n<p>Przesłanka z planu | Wskazuje na<br>położenie w Palestynie | Akka (Akko)<br>dzielnice Genui, Pizy, Wenecji | port handlu lewantyńskiego</p>\n<p>Akka była ostatnią twierdzą krzyżowców w Ziemi Świętej — padła w 1291 r., ponad 160 lat przed Konstantynopolem.</p>\n<p>Handel lewantyński</p>\n<p>Wymiana między Europą a Bliskim Wschodem (Lewantem): przyprawy, jedwab, bawełna w jedną stronę, sukno i srebro w drugą. Zdominowany przez Wenecję i Genuę, które w portach Lewantu miały własne dzielnice z magazynami, kościołami i samorządem. Obecność takiej dzielnicy na planie to bezpośredni dowód uczestnictwa w tym handlu.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>4.1. 1 pkt — rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem z obu źródeł.</li><li>4.2. 1 pkt — poprawne uzasadnienie oparte na planie.</li><li>Razem: 2 pkt.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: W 4.1 uzasadnienie musi wskazać przesłanki z <strong>obu</strong> źródeł. Samo „to Konstantynopol, a plan pokazuje inne miasto&quot; nie punktuje — trzeba powiedzieć, <strong>skąd</strong> to wiadomo: Hagia Sophia i cesarz z tekstu, Palestyna z planu. W 4.2 częsty błąd to argumentowanie z położenia („leży nad Morzem Śródziemnym, więc handlowało&quot;). Polecenie mówi „odwołując się do informacji <strong>zamieszczonych na planie</strong>&quot; — punktuje wskazanie <strong>dzielnic włoskich republik kupieckich</strong>, a nie ogólna geografia.</p>"}]}