{"id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"17","points":9,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-9)\nZapoznaj się z tekstami źródłowymi dwóch wybitnych teologów średniowiecza:\nBernarda z Clairvaux oraz opata kościoła Saint Denis - Sugeriusza, a następnie\nwykonaj polecenia.\nBernard z Clairvaux:\nPomijam nadmierną wysokość świątyń, przesadną ich długość, zbyt wielką szerokość,\nwspaniałe lśniące okładziny, niezwykłe wyobrażenia, które, pociągając wzrok modlących się,\nrozpraszają ich uczucie […]. Jako zakonnik pytam jednak zakonników […]: „kapłani, co\nw sanktuarium robi złoto?” […]. Bo inne mają racje biskupi niż zakonnicy. Wiadomo\nbowiem, że mając zobowiązania zarówno wobec wykształconych, jak i niedouczonych, a nie\nmogąc duchową krasą wzbudzić pobożności u ludzi oddanych sprawom ciała, czynią to przy\npomocy piękna cielesnego. […] Wystawia się na pokaz bardzo piękny obraz jakiegoś\nświętego lub świętej i wierzy się, że tym większy święty, im bardziej kolorowy. Biegną ludzie\ni całują, wzywa się ich do składania darów i bardziej podziwiają piękno niż czczą świętość.\nWiesza się w kościele nie wieńce już, lecz koła całe z lampami dokoła, ale nie mniej [niż\nlampami] lśnią one osadzonymi w nich drogimi kamieniami. Widzi się także świeczniki,\nstojące jak drzewa z masywnego brązu, cudną sztuką uformowane, i one nie mniej błyszczące\nlśnieniem gemm niż świateł, które są na nich osadzone. […] Ściany kościoła błyszczą złotem,\na biedacy w nich gołym ciałem.[…] Cóż warte będą piękne kształty, na których zaraz\nnieustanny kurz osiądzie? A wreszcie po cóż to wam, wy biedacy, zakonnicy, ludzie oddani\nsprawom duchowym? […]. Krótko mówiąc, tak obfita i tak zadziwiająca wielu form\nróżnorodność jawi się wszędzie, że łacniej w marmurze czytać się pragnie, niźli w księgach\ni chętniej spędza się dzień, wpatrując się w te rzeczy, niż o boskich rozmyślając prawach.\nSugeriusz:\nTak przeto, gdy rozmiłowany w pięknie domu Bożego odciągany byłem wdziękiem\nróżnobarwnych gemm od trosk zewnętrznych, a rzetelna medytacja skłaniała do refleksji\no różnorodności świętych cnót, przenosząc [umysł] od rzeczy materialnych do tego, co\nniematerialne, wydawało mi się wtedy, że widzę siebie zamieszkującego jakby w dziwnym\nobszarze wszechświata, który nie znajduje się ani całkowicie w brudzie ziemi, ani też\nw czystości nieba; i że z Bożej łaski mogą się przenosić z tego niższego do wyższego świata,\nsposobem anagogicznym. […] Przeciwnicy nasi utrzymują także, że święty Duch, czyste\nserce, pełna wiary intencja winny wystarczać do tej świętej funkcji; i my także stwierdzamy\nwyraźnie i z naciskiem, że o nie właśnie idzie przede wszystkim. Mniemamy wszelako, że\nwinniśmy cześć okazywać także przez zewnętrzną ozdobność naczyń sakralnych, a niczym na\nświecie w takim stopniu, jak przy służbie związanej ze świętą ofiarą, z całą zewnętrzną\nokazałością.\nNa podstawie: J. Białostocki (wybór i opracowanie), Myśliciele, kronikarze i artyści o sztuce. Od starożytności\ndo 1500 r., Warszawa 1978.\n17.1. Wskaż, który autor tekstu uważa, że piękno materialne jest odbiciem piękna\nboskiego. Podaj dwa argumenty uzasadniające jego poglądy. (0-3)\nMHS_1R\n17.2. Podaj dwa argumenty uzasadniające odmienne poglądy drugiego autora. (0-2)\n17.3. Określ krótko istotę „sporu” między teologami. (0-2)\n17.4. Przyjrzyj się ilustracjom zamieszczonym poniżej i określ, któremu z autorów\nodpowiada estetyka ukazanego kościoła.\nPodaj nazwę zakonu, który w swojej architekturze realizował te postulaty. (0-2)\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n17.\nMaks. liczba pkt\n9\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":"**17.1.** ## Poprawna odpowiedz\n**Autor: Sugeriusz**\n\n**Dwa argumenty z tekstu:\n1. Piekne przedmioty w kosciele pozwalaja oderwac sie od zycia codziennego i przenosza w swiat ponadmaterialny (\"zdawalem sie przebywac w dziwnym obszarze wszechswiata, ktory nie znajduje sie ani w brudzie ziemi, ani w czystosci nieba\")\n2. Boga nalezy czcic takze poprzez zewnetrzna ozdobnosc - piekno materialne jest wyrazem naszej czci wobec Stwórcy (\"winnismy czesc okazywac takze przez zewnetrzna ozdobnosc naczyn sakralnych\")**\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu Sugeriusza\nSugeriusz (ok. 1081-1151) - opat kosciola Saint-Denis kolo Paryza, mecenas i budowniczy. Rozbudowal kosciol opactwa w stylu gotyckim (ok. 1130-1144) - to jeden z pierwszych przykladow architektury gotyckiej. Jego teoria piekna materialnego jako odbicia piekna boskiego to podstawa teologii gotyku:\n\n**Argument 1 (z tekstu):** Sugeriusz pisze, ze rozmilowany w pieknie domu Bozego byl odciagany od trosk zewnetrznych i przenoszony sposobem anagogicznym (gr. anagoge = prowadzenie w gore) z rzeczy materialnych do niematerialnych. Piekno materialne = drabina do Boga.\n\n**Argument 2 (z tekstu):** Sugeriusz wyraznie stwierdza: \"mniemamy, ze winnismy czesc okazywac takze przez zewnetrzna ozdobnosc naczyn sakralnych\". Bog zasluguje na najwykwintniejsze dary.\n\n## Sposob 2 - Sugeriusz a teologia Pseudo-Dionizego Areopagity\nSugeriusz czerpal z teologii Pseudo-Dionizego (V w.) - piekno materialne to emanacja boskiej swiatlosci, prowadzaca dusze ku Bogu. Stad w gotyckich katedralach witraże = swiatlo = Bog.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 17.1, max 3 pkt):\n> - 3 pkt - wskazanie Sugeriusza + 2 poprawne argumenty\n> - 2 pkt - wskazanie Sugeriusza + 1 argument lub brak wskazania + 2 argumenty\n> - 1 pkt - samo wskazanie Sugeriusza lub brak wskazania + 1 argument\n> - 0 pkt - bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Sugeriusz = opat Saint-Denis, teoria gotyku: piekno materialne prowadzi do Boga (\"anagoge\"). Koscioly bogate = wrazenie innego swiata = medytacja.\n\n**17.2.** ## Poprawna odpowiedz\n**Drugi autor (odmienne poglady): Bernard z Clairvaux**\n\n**Dwa argumenty z tekstu (wystarczy podac dwa):\n1. Bogactwo w kosciele rozprasza wiernych i odciaga od spraw duchowych (\"pociagajac wzrok modlacych sie, rozpraszaja ich uczucie\")\n2. Kosciol lsni zlotem, a biedacy w nim nie maja ubrania - kontrast przepychu i ubóstwa jest niestosowny dla domu Bozego (\"Sciany kosciola blyszcza zlotem, a biedacy w nich golym cialem\")**\n\nDodatkowe argumenty: ludzie bardziej podziwiaja piekno niz czcza swietosc; zakonnicy nie potrzebuja zlota; ludzie chetniej wpatruja sie w ozdoby niz czytaja ksiegi.\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu Bernarda z Clairvaux\nBernard z Clairvaux (1090-1153) - mnich cysterski, teolog, reformator, doktor Kosciola. Zalozyl wiele opactw, propagowal surowa regule cystersów (reforme benedyktynow). Jego argumenty:\n\n**Argument 1 (z tekstu):** Bogactwo w koscielach drawi wzrok modlacych sie i rozprasza uwage - zamiast skupiac na Bogu, ludzie ogladaja ozdoby. Moze lapiej spedzaja dzien \"chetniej wpatrujac sie w te rzeczy niz o boskich rozmyslajac prawach\".\n\n**Argument 2 (z tekstu):** Slynne zdanie Bernarda: \"Sciany kosciola blyszcza zlotem, a biedacy w nich golym cialem\" - bogactwo dekoracji jest moralnie naganne gdy wspolnota ma biednych.\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny - spor o sztuke religijna\nSpor Bernarda z Clairvaux i Sugeriusza jest klasycznym przykladem sporu w sredniowiecznym Kosciele. Bernard reprezentuje tradycje surowych mnichow-reformatorow (cystersi, cluniacy): kosciol ma byc miejsem skupienia i modlitwy, nie przepychow. Sugeriusz reprezentuje bogatych opatow (benedyktyni, Saint-Denis), dla ktorych splendor swiatyni wyrazal majestat Boga.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 17.2, max 2 pkt):\n> - 2 pkt - 2 poprawne argumenty\n> - 1 pkt - 1 poprawny argument\n> - 0 pkt - bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Bernard z Clairvaux = cystersi = prostota i skromnosc. Dwa glowne argumenty: 1. bogactwo rozprasza ducha; 2. kontrast zlota w kosciele z ubostwem wiernych.\n\n**17.3.** ## Poprawna odpowiedz\n**Istota sporu: Bernard z Clairvaux uwazal, ze przepych w swiatyni utrudnia kontemplacje duchowa i jest wyrazem pychy, podczas gdy Sugeriusz byl przekonany, ze piekno materialne kosciola jest odbiciem piekna boskiego i pomaga wiernym wzniesc sie ku Bogu.**\n\n## Sposob 1 - synteza stanowisk obu teologow\n**Bernard z Clairvaux:**\n- Kosciol powinien byc skromny i pozbawiony zbytku\n- Bogactwo rozprasza uwage modlacych sie\n- Ozdoby sa niepotrzebne dla zakonnikow i szkodliwe dla poboznosci ludu\n- Bogactwo sacrum jest niesprawiedliwe wobec ubogich\n\n**Sugeriusz:**\n- Kosciol powinien byc jak najbogatszy i najwspanialszy\n- Piekno materialne jest droga do piekna boskiego (anagogia)\n- Swiete naczynie i ozdoby to wyraz czci wobec Boga\n- Piekno domu Bozego odrywa od codziennosci i przenosi w swiat nadprzyrodzony\n\n**Istota sporu:** spor dotyczy roli piekna materialnego w zyciu religijnym - czy malarstwo, rzezba i bogactwo przyblizaja czy oddalaja od Boga?\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny i artystyczny\nSpor ten mial realne konsekwencje artystyczne:\n- Cystersi (za inspiracja Bernarda) budowali surowe, pozbawione rzezb koscioly (np. Jędrzejów, Wachock)\n- Benedyktyni i premonstransi (za Sugeriuszem) budowali bogato ozdobione swiatynie w stylu romansmo-gotyckim\n- Architektura gotycka (w tym Saint-Denis Sugeriusza) stworzyła teologie swiatla przez witraze - odpowiedz na pytanie Bernarda\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 17.3, max 2 pkt):\n> - 2 pkt - odpowiedz uwzgledniajaca oba stanowiska\n> - 1 pkt - odpowiedz uwzgledniajaca jedno stanowisko\n> - 0 pkt - bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Spor = przepych vs. skromnosc w kosciele. Bernard = skromnosc = cystersi. Sugeriusz = bogactwo = gotyk. Istota: czy piekno materialne pomaga czy przeszkadza w kontemplacji Boga?\n\n**17.4.** ## Poprawna odpowiedz\n**Estetyka ukazanego kosciola odpowiada poglaadom: Bernarda z Clairvaux\nZakon: cystersi**\n\n## Sposob 1 - analiza ilustracji\nUkazany kosciol jest surowy, pozbawiony dekoracji, o prostych, masywnych murach, bez rzezb, bez kolorowych witrazy, bez zlotych ozdob. Fasada jest gola i skromna. To wyraz reformy cystersow.\n\n**Bernard z Clairvaux** sam byl mnichem cystersem i glownym propagatorem surowej estetyki w architekturze sakralnej. Zalozyl ponad 70 opactw, wszystkie w stylu \"cystersow\" - prosty, pozbawiony ozdob.\n\n**Cystersi** - zakon mnichow wywodzacy sie z benedyktynow, zalozony 1098 w Citeaux (Francja). Reforma Bernarda z Clairvaux (od ok. 1115) wyznaczyła zasady surowej architektury: brak witraży kolorowych (tylko biale), brak rzezb figuralnych, proste formy, brak dekoracji figuralnych. Cysterskie koscioly w Polsce: Jedrzejow, Wachock, Mogilno, Koprzywnica.\n\n## Sposob 2 - rozroznienie: cystersi vs. kluniacy i benedyktyni\n- Cystersi (za Bernardem): surowe koscioly, brak ozdob, powrot do prostoty reguly\n- Kluniacy i benedyktyni: bogato ozdobione koscioly (jak Cluny III - kolosalna, bogata bazylika romanska)\nBernard wyraznie krytykował kluniakow za nadmierny przepych\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 17.4, max 2 pkt):\n> - 2 pkt - Bernard z Clairvaux + cystersi\n> - 1 pkt - jedna poprawna odpowiedz\n> - 0 pkt - bledy albo brak\n\nCo zapamietac? Surowy kosciol bez ozdob = estetyka Bernarda z Clairvaux = architektura cystersow. Cystersi realizowali jego postulaty budujac koscioly pozbawione rzezb i kolorowych witraży.","image":"img/historia-sztuki-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 17. (0-9)
Zapoznaj się z tekstami źródłowymi dwóch wybitnych teologów średniowiecza:
Bernarda z Clairvaux oraz opata kościoła Saint Denis - Sugeriusza, a następnie
wykonaj polecenia.
Bernard z Clairvaux:
Pomijam nadmierną wysokość świątyń, przesadną ich długość, zbyt wielką szerokość,
wspaniałe lśniące okładziny, niezwykłe wyobrażenia, które, pociągając wzrok modlących się,
rozpraszają ich uczucie […]. Jako zakonnik pytam jednak zakonników […]: „kapłani, co
w sanktuarium robi złoto?” […]. Bo inne mają racje biskupi niż zakonnicy. Wiadomo
bowiem, że mając zobowiązania zarówno wobec wykształconych, jak i niedouczonych, a nie
mogąc duchową krasą wzbudzić pobożności u ludzi oddanych sprawom ciała, czynią to przy
pomocy piękna cielesnego. […] Wystawia się na pokaz bardzo piękny obraz jakiegoś
świętego lub świętej i wierzy się, że tym większy święty, im bardziej kolorowy. Biegną ludzie
i całują, wzywa się ich do składania darów i bardziej podziwiają piękno niż czczą świętość.
Wiesza się w kościele nie wieńce już, lecz koła całe z lampami dokoła, ale nie mniej [niż
lampami] lśnią one osadzonymi w nich drogimi kamieniami. Widzi się także świeczniki,
stojące jak drzewa z masywnego brązu, cudną sztuką uformowane, i one nie mniej błyszczące
lśnieniem gemm niż świateł, które są na nich osadzone. […] Ściany kościoła błyszczą złotem,
a biedacy w nich gołym ciałem.[…] Cóż warte będą piękne kształty, na których zaraz
nieustanny kurz osiądzie? A wreszcie po cóż to wam, wy biedacy, zakonnicy, ludzie oddani
sprawom duchowym? […]. Krótko mówiąc, tak obfita i tak zadziwiająca wielu form
różnorodność jawi się wszędzie, że łacniej w marmurze czytać się pragnie, niźli w księgach
i chętniej spędza się dzień, wpatrując się w te rzeczy, niż o boskich rozmyślając prawach.
Sugeriusz:
Tak przeto, gdy rozmiłowany w pięknie domu Bożego odciągany byłem wdziękiem
różnobarwnych gemm od trosk zewnętrznych, a rzetelna medytacja skłaniała do refleksji
o różnorodności świętych cnót, przenosząc [umysł] od rzeczy materialnych do tego, co
niematerialne, wydawało mi się wtedy, że widzę siebie zamieszkującego jakby w dziwnym
obszarze wszechświata, który nie znajduje się ani całkowicie w brudzie ziemi, ani też
w czystości nieba; i że z Bożej łaski mogą się przenosić z tego niższego do wyższego świata,
sposobem anagogicznym. […] Przeciwnicy nasi utrzymują także, że święty Duch, czyste
serce, pełna wiary intencja winny wystarczać do tej świętej funkcji; i my także stwierdzamy
wyraźnie i z naciskiem, że o nie właśnie idzie przede wszystkim. Mniemamy wszelako, że
winniśmy cześć okazywać także przez zewnętrzną ozdobność naczyń sakralnych, a niczym na
świecie w takim stopniu, jak przy służbie związanej ze świętą ofiarą, z całą zewnętrzną
okazałością.
Na podstawie: J. Białostocki (wybór i opracowanie), Myśliciele, kronikarze i artyści o sztuce. Od starożytności
do 1500 r., Warszawa 1978.
17.1. Wskaż, który autor tekstu uważa, że piękno materialne jest odbiciem piękna
boskiego. Podaj dwa argumenty uzasadniające jego poglądy. (0-3)
MHS_1R
17.2. Podaj dwa argumenty uzasadniające odmienne poglądy drugiego autora. (0-2)
17.3. Określ krótko istotę „sporu” między teologami. (0-2)
17.4. Przyjrzyj się ilustracjom zamieszczonym poniżej i określ, któremu z autorów
odpowiada estetyka ukazanego kościoła.
Podaj nazwę zakonu, który w swojej architekturze realizował te postulaty. (0-2)
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
17.
Maks. liczba pkt
9
Uzyskana liczba pkt
MHS_1R

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

17.1. ## Poprawna odpowiedz
Autor: Sugeriusz

\n

**Dwa argumenty z tekstu:

\n
  1. Piekne przedmioty w kosciele pozwalaja oderwac sie od zycia codziennego i przenosza w swiat ponadmaterialny ("zdawalem sie przebywac w dziwnym obszarze wszechswiata, ktory nie znajduje sie ani w brudzie ziemi, ani w czystosci nieba")
  2. Boga nalezy czcic takze poprzez zewnetrzna ozdobnosc - piekno materialne jest wyrazem naszej czci wobec Stwórcy ("winnismy czesc okazywac takze przez zewnetrzna ozdobnosc naczyn sakralnych")**
\n

Sposob 1 - analiza tekstu Sugeriusza

\n

Sugeriusz (ok. 1081-1151) - opat kosciola Saint-Denis kolo Paryza, mecenas i budowniczy. Rozbudowal kosciol opactwa w stylu gotyckim (ok. 1130-1144) - to jeden z pierwszych przykladow architektury gotyckiej. Jego teoria piekna materialnego jako odbicia piekna boskiego to podstawa teologii gotyku:

\n

Argument 1 (z tekstu): Sugeriusz pisze, ze rozmilowany w pieknie domu Bozego byl odciagany od trosk zewnetrznych i przenoszony sposobem anagogicznym (gr. anagoge = prowadzenie w gore) z rzeczy materialnych do niematerialnych. Piekno materialne = drabina do Boga.

\n

Argument 2 (z tekstu): Sugeriusz wyraznie stwierdza: "mniemamy, ze winnismy czesc okazywac takze przez zewnetrzna ozdobnosc naczyn sakralnych". Bog zasluguje na najwykwintniejsze dary.

\n

Sposob 2 - Sugeriusz a teologia Pseudo-Dionizego Areopagity

\n

Sugeriusz czerpal z teologii Pseudo-Dionizego (V w.) - piekno materialne to emanacja boskiej swiatlosci, prowadzaca dusze ku Bogu. Stad w gotyckich katedralach witraże = swiatlo = Bog.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 17.1, max 3 pkt):
- 3 pkt - wskazanie Sugeriusza + 2 poprawne argumenty
- 2 pkt - wskazanie Sugeriusza + 1 argument lub brak wskazania + 2 argumenty
- 1 pkt - samo wskazanie Sugeriusza lub brak wskazania + 1 argument
- 0 pkt - bledy albo brak
\n

Co zapamietac? Sugeriusz = opat Saint-Denis, teoria gotyku: piekno materialne prowadzi do Boga ("anagoge"). Koscioly bogate = wrazenie innego swiata = medytacja.

\n

17.2. ## Poprawna odpowiedz
Drugi autor (odmienne poglady): Bernard z Clairvaux

\n

**Dwa argumenty z tekstu (wystarczy podac dwa):

\n
  1. Bogactwo w kosciele rozprasza wiernych i odciaga od spraw duchowych ("pociagajac wzrok modlacych sie, rozpraszaja ich uczucie")
  2. Kosciol lsni zlotem, a biedacy w nim nie maja ubrania - kontrast przepychu i ubóstwa jest niestosowny dla domu Bozego ("Sciany kosciola blyszcza zlotem, a biedacy w nich golym cialem")**
\n

Dodatkowe argumenty: ludzie bardziej podziwiaja piekno niz czcza swietosc; zakonnicy nie potrzebuja zlota; ludzie chetniej wpatruja sie w ozdoby niz czytaja ksiegi.

\n

Sposob 1 - analiza tekstu Bernarda z Clairvaux

\n

Bernard z Clairvaux (1090-1153) - mnich cysterski, teolog, reformator, doktor Kosciola. Zalozyl wiele opactw, propagowal surowa regule cystersów (reforme benedyktynow). Jego argumenty:

\n

Argument 1 (z tekstu): Bogactwo w koscielach drawi wzrok modlacych sie i rozprasza uwage - zamiast skupiac na Bogu, ludzie ogladaja ozdoby. Moze lapiej spedzaja dzien "chetniej wpatrujac sie w te rzeczy niz o boskich rozmyslajac prawach".

\n

Argument 2 (z tekstu): Slynne zdanie Bernarda: "Sciany kosciola blyszcza zlotem, a biedacy w nich golym cialem" - bogactwo dekoracji jest moralnie naganne gdy wspolnota ma biednych.

\n

Sposob 2 - kontekst historyczny - spor o sztuke religijna

\n

Spor Bernarda z Clairvaux i Sugeriusza jest klasycznym przykladem sporu w sredniowiecznym Kosciele. Bernard reprezentuje tradycje surowych mnichow-reformatorow (cystersi, cluniacy): kosciol ma byc miejsem skupienia i modlitwy, nie przepychow. Sugeriusz reprezentuje bogatych opatow (benedyktyni, Saint-Denis), dla ktorych splendor swiatyni wyrazal majestat Boga.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 17.2, max 2 pkt):
- 2 pkt - 2 poprawne argumenty
- 1 pkt - 1 poprawny argument
- 0 pkt - bledy albo brak
\n

Co zapamietac? Bernard z Clairvaux = cystersi = prostota i skromnosc. Dwa glowne argumenty: 1. bogactwo rozprasza ducha; 2. kontrast zlota w kosciele z ubostwem wiernych.

\n

17.3. ## Poprawna odpowiedz
Istota sporu: Bernard z Clairvaux uwazal, ze przepych w swiatyni utrudnia kontemplacje duchowa i jest wyrazem pychy, podczas gdy Sugeriusz byl przekonany, ze piekno materialne kosciola jest odbiciem piekna boskiego i pomaga wiernym wzniesc sie ku Bogu.

\n

Sposob 1 - synteza stanowisk obu teologow

\n

Bernard z Clairvaux:

\n\n

Sugeriusz:

\n\n

Istota sporu: spor dotyczy roli piekna materialnego w zyciu religijnym - czy malarstwo, rzezba i bogactwo przyblizaja czy oddalaja od Boga?

\n

Sposob 2 - kontekst historyczny i artystyczny

\n

Spor ten mial realne konsekwencje artystyczne:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 17.3, max 2 pkt):
- 2 pkt - odpowiedz uwzgledniajaca oba stanowiska
- 1 pkt - odpowiedz uwzgledniajaca jedno stanowisko
- 0 pkt - bledy albo brak
\n

Co zapamietac? Spor = przepych vs. skromnosc w kosciele. Bernard = skromnosc = cystersi. Sugeriusz = bogactwo = gotyk. Istota: czy piekno materialne pomaga czy przeszkadza w kontemplacji Boga?

\n

17.4. ## Poprawna odpowiedz
**Estetyka ukazanego kosciola odpowiada poglaadom: Bernarda z Clairvaux
Zakon: cystersi**

\n

Sposob 1 - analiza ilustracji

\n

Ukazany kosciol jest surowy, pozbawiony dekoracji, o prostych, masywnych murach, bez rzezb, bez kolorowych witrazy, bez zlotych ozdob. Fasada jest gola i skromna. To wyraz reformy cystersow.

\n

Bernard z Clairvaux sam byl mnichem cystersem i glownym propagatorem surowej estetyki w architekturze sakralnej. Zalozyl ponad 70 opactw, wszystkie w stylu "cystersow" - prosty, pozbawiony ozdob.

\n

Cystersi - zakon mnichow wywodzacy sie z benedyktynow, zalozony 1098 w Citeaux (Francja). Reforma Bernarda z Clairvaux (od ok. 1115) wyznaczyła zasady surowej architektury: brak witraży kolorowych (tylko biale), brak rzezb figuralnych, proste formy, brak dekoracji figuralnych. Cysterskie koscioly w Polsce: Jedrzejow, Wachock, Mogilno, Koprzywnica.

\n

Sposob 2 - rozroznienie: cystersi vs. kluniacy i benedyktyni

\n\n

Bernard wyraznie krytykował kluniakow za nadmierny przepych

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 17.4, max 2 pkt):
- 2 pkt - Bernard z Clairvaux + cystersi
- 1 pkt - jedna poprawna odpowiedz
- 0 pkt - bledy albo brak
\n

Co zapamietac? Surowy kosciol bez ozdob = estetyka Bernarda z Clairvaux = architektura cystersow. Cystersi realizowali jego postulaty budujac koscioly pozbawione rzezb i kolorowych witraży.

"}]}