{"id":"historia-sztuki-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"historia-sztuki-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":20,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-20)\nWybierz jeden temat i napisz wypracowanie.\nTemat 1. W wieku XX sztuka od odtwarzania przeszła do tworzenia. Dzieło sztuki stało się\ntworem autonomicznym, nie zastępowało i nie sugerowało rzeczywistości,\nstanowiło\nnową\nrzeczywistość.\nZorganizowanemu\nładowi\nestetycznemu\nprzeciwstawiała się niesubordynowana energia.\nJan Białostocki, Sztuka cenniejsza niż złoto, Warszawa 2001.\nOdwołując się do wypowiedzi Jana Białostockiego, przedstaw, na przykładzie\ndzieł trzech różnych twórców, nowe sposoby wypowiedzi artystycznej w sztuce\nXX wieku.\nTemat 2. Jednym z haseł sztuki jest sentencja Ad maiorem Dei gloriam (ku większej\nchwale Boga). Rozważ zasadność tego stwierdzenia, analizując trzy dzieła\npochodzące z różnych epok.\nna temat nr\nMHS_1R\nMHS_1R\nMHS_1R\nMHS_1R\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n14.1. 14.2. 14.3. 14.4.\nMaks. liczba pkt\n3\n13\n2\n2\nUzyskana liczba pkt\nMHS_1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-20)\nTworzenie wypowiedzi.\n2.1) Zdający porównuje style i kierunki, uwzględniając źródła\ninspiracji, wzajemne oddziaływania, wpływ mecenatu\nartystycznego, wydarzeń historycznych i kulturalnych oraz\nestetyki na cechy tych stylów.\n2.2) Zadający rozpoznaje w dziele sztuki temat i potrafi\nwskazać jego źródło ikonograficzne.\n2.3) Zdający formułuje samodzielne, przejrzyste i logiczne\npisemne wypowiedzi na temat sztuki, uwzględniając właściwą\nkompozycję pracy, język i styl, opis ikonograficzny\ni formalny przytaczanych przykładów dzieł.\nTemat 1. W wieku XX sztuka od odtwarzania przeszła do tworzenia. Dzieło sztuki stało się\ntworem autonomicznym, nie zastępowało i nie sugerowało rzeczywistości, stanowiło\nnową rzeczywistość. Zorganizowanemu ładowi estetycznemu przeciwstawiała się\nniesubordynowana energia.\nJan Białostocki, Sztuka cenniejsza niż złoto, Warszawa 2001.\nOdwołując się do wypowiedzi Jana Białostockiego, przedstaw, na przykładzie dzieł\ntrzech różnych twórców, nowe sposoby wypowiedzi artystycznej w sztuce XX\nwieku.\nTemat 2. Jednym z haseł sztuki jest sentencja Ad maiorem Dei gloriam (ku większej chwale\nBoga). Rozważ zasadność tego stwierdzenia, analizując trzy dzieła pochodzące\nz różnych epok.\nSkala oceniania wypowiedzi zdających w zadaniach rozszerzonej odpowiedzi.\nW tabeli przedstawiono kryteria, które stosuje się przy ocenie wypracowania. Kryteria są brane\npod uwagę jedynie w przypadku, gdy praca ucznia jest zgodna z tematem.\nKryterium Poziom\nWyszczególnienie\nPunktacja\n1. Kompozycja i układ\ntreści\n3\nWłaściwa, trójdzielna i proporcjonalna kompozycja\noraz poprawne wnioskowanie wraz z odniesieniem\ndo problemu zawartego w temacie.\n3\n2\nKompozycja nieznacznie zaburzona lub uproszczone\nwnioskowanie.\n2\n1\nKompozycja nieznacznie zaburzona i uproszczone\nwnioskowanie.\n1\n0\nBrak właściwej kompozycji; wnioskowanie nietrafne\nlub jego brak.\n0\n2. Treść\n4\nPełne opracowanie tematu, argumentacja wyczerpuje\nwymagania tematu, wszystkie argumenty trafne,\npraca nie zawiera żadnych błędów merytorycznych.\nZdający wykazał się wiedzą o epokach i kontekstach,\nnp. estetycznym, biograficznym, historycznym,\nliterackim, filozoficznym, społecznym, religijnym.\nPodał liczne, właściwe względem tematu przykłady\nartystów i/lub dzieł. Praca zawiera poprawny opis\ni analizę dzieł i/lub twórczości artystów, postaw\ni zjawisk artystycznych we wskazanej liczbie. Zjawiska\nartystyczne zostały prawidłowo usytuowane w czasie.\n13\n0-13\n3\nPełne opracowanie tematu, ale argumentacja nie\nwyczerpuje wymagań tematu lub argumentacja\nwyczerpuje wymagania tematu, ale niektóre\nargumenty są nietrafne, praca może zawierać drobne\nbłędy merytoryczne. Zdający wykazał się wiedzą\no epokach i niektórych kontekstach. Podał właściwe\nwzględem tematu przykłady artystów i/lub dzieł.\nPraca zawiera poprawny opis i analizę dzieł i/lub\ntwórczości artystów, postaw i zjawisk artystycznych\nwe wskazanej liczbie.\n12\nlub\n10\n2\nNiepełne opracowanie tematu, większość argumentów\ntrafnych, mogą pojawić się mało istotne błędy\nmerytoryczne. Zdający wykazał się niepełną wiedzą\no epokach artystycznych. Podał w większości właściwe\nwzględem tematu przykłady artystów i/lub dzieł. Praca\nzawiera w większości poprawny opis i analizę dzieł\ni/lub twórczości artystów, postaw i zjawisk.\n8\nlub\n6\n1\nPróba opracowania tematu, pojawiają się istotne\nbłędy merytoryczne. Zdający wykazał się\nfragmentaryczną wiedzą o epokach artystycznych.\nPrzytoczone przykłady artystów i/lub dzieł są\nw części trafne, ale stanowią niewystarczająca\negzemplifikację tematu. Praca zawiera elementy\nopisu i analizy niektórych z przytaczanych dzieł,\ndotyczy to również postaw, zjawisk artystycznych\ni twórczości artystów.\n4\nlub\n2\n0\nBrak argumentacji lub praca nie na temat, pojawiają\nsię rażące błędy merytoryczne, np. w zakresie\nnazywania stylów i epok oraz przykładów artystów\ni dzieł.\n0\n3. Terminologia\n2\nBogata i różnorodna terminologia z dziedziny sztuki\n(w tym nazwy technik, stylów i kierunków\nartystycznych - innych niż określone w temacie).\n2\n0-2\n1\nSporadycznie stosowane we właściwym kontekście\nterminy i pojęcia (w tym nazwy technik, stylów\ni kierunków artystycznych innych niż określone\nw temacie). Nieliczne usterki terminologiczne.\n1\n0\nBrak terminologii lub stosowanie jej w sposób rzadki\ni/lub nieadekwatny. Rażące błędy terminologiczne.\n0\n4. Język i styl\n2\nWłaściwy i sprawny styl (dostosowany do sytuacji\nkomunikacyjnej), poprawna składnia, dopuszczalne\nnieliczne błędy zapisu, ale brak rażących błędów\nw pisowni nazwisk słynnych artystów.\n2\n0-2\n1\nStyl komunikatywny (brak kolokwializmów),\nw większości poprawna składnia, dopuszczalne błędy\nzapisu, również nazwisk artystów.\n1\n0\nJęzyk niekomunikatywny, kolokwializmy, często\nniezgodna z normą składnia, licznie błędy różnego\nrodzaju.\n0","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Wypracowanie swobodne (20 pkt). Ponizej przedstawiono plan wzorcowy dla obu tematow z przykladowymi dzielami i argumentami.**\n\n## Sposob 1 - plan wzorcowy TEMATU 1 (nowe sposoby wypowiedzi artystycznej w XX w.)\n\nWSTEP: Cytat Bialostockiego (\"od odtwarzania do tworzenia\") to trafna charakterystyka rewolucji artystycznej XX w. Sztuka przestala odwzorowywac rzeczywistosc - dzielo stalo sie autonomiczna rzeczywistoscia samym w sobie. W pracy omowie trzy tworcow i trzy kierunki ilustrujace ta przemiane.\n\nROZWINIECIE - trzy przyklady:\n\n1. PABLO PICASSO (1881-1973) - KUBIZM\nDzielo: Panny z Avignon (1907, olej na plotnie, 244x234 cm, MoMA Nowy Jork).\nAnaliza: Picasso porzucil perspektywe renesansowa i jednolity punkt widzenia. Postacie sa rownoczesnie ukazane z wielu stron (wielowidokowosc), zdekomponowane na geometryczne plany i zrekonstruowane inaczej. Bialostocki moglby powiedziec: obraz \"nie sugeruje\" kobiet - jest nowa struktura wizualna. Termin: kubizm analityczny, dekonstrukcja formy, multiperspektywizm.\n\n2. WASSILY KANDINSKY (1866-1944) - ABSTRAKCJONIZM\nDzielo: Kompozycja VIII (1923, Muzeum Guggenheima, Nowy Jork) lub Improwizacja 31.\nAnaliza: Kandinsky jako pierwszy w historii malarstwa europejskiego w pelni porzucil przedstawianie przedmiotow. Jego obrazy nie zawieraja zadnego odwzorowania rzeczywistosci - sa samoistnymi organizmami barwno-formalnymi. Staly sie \"nowa rzeczywistoscia\" w sensie Bialostockiego. Termin: liryczny abstrakcjonizm, der Blaue Reiter.\n\n3. MARCEL DUCHAMP (1887-1968) - DADAIZM / READY-MADE\nDzielo: Fontanna (1917, replica) lub Koolo rowerowe (1913).\nAnaliza: Duchamp poszedl jeszcze dalej - dzielo sztuki to nie wytwor reki artysty, lecz wynik decyzji. Pisuar wystawiony jako \"Fontanna\" stal sie dzielem przez sam akt wyboru i zmiany kontekstu. \"Niesubordynowana energia\" Bialostockiego to wlasnie dadaizm - bunt wobec wszelkich zasad estetycznych. Termin: ready-made, konceptualizm, antysztuka.\n\nZAKONCZENIE: Kubizm, abstrakcjonizm i dadaizm reprezentuja trzy rozne drogi przejscia od \"odtwarzania\" do \"tworzenia\": poprzez dekonstrukcje formy (Picasso), calkowita abstrakcje (Kandinsky) i rewolucje pojecia dzielaszt. (Duchamp). Wspolczesna sztuka pozostaje pod wplywem tych przewrotow.\n\n## Sposob 2 - plan wzorcowy TEMATU 2 (Ad maiorem Dei gloriam - ku wiekszej chwale Boga)\n\nWSTEP: Sentencja jezuicka \"Ad maiorem Dei gloriam\" wyraznie zdominowala sztuke przez wieki - mozna jednak pytac, czy wszystkie wielkie dziela religijne realizowaly jej przeslanie. Analiza trzech dziel z roznych epok pozwoli rozwazyc zasadnosc tego stwierdzenia.\n\nROZWINIECIE - trzy przyklady z roznych epok:\n\n1. GIOTTO DI BONDONE (ok. 1267-1337) - PROTORENESANS\nDzielo: Freski w Kaplicy Scrovegnich w Padwie (ok. 1304-1306), m.in. Lamentation (Oplakiwanie Chrystusa).\nAnaliza: Giotto namalowat freski na zamowienie Enrica Scrovegniego jako akt ekspiacji za grzechy ojca (lichwiarza). Caly program ikonograficzny (zycie Marii i Chrystusa, Sad Ostateczny) sluzyl gloryfikacji Boga i prosbie o zbawienie. Nowatorski realizm Giotta byl nowa sila wyrazu - dramatyczna scena Oplakiwania wzruszala wiernych silniej niz sztywne ikony. Sztuka religijna jako narzedzie zbliozenia do Boga.\n\n2. MICHAL ANIOL (1475-1564) - RENESANS / MANIERYZM\nDzielo: Freski Kaplicy Sykstyns.iej (1508-1512: sklepienie; 1535-41: Sad Ostateczny), Watykan.\nAnaliza: Michal Aniol malowal freski Kaplicy Sykstyns.iej na rozkaz papiezy (Juliusz II, Pawel III). Program ikonograficzny (Ksiega Rodzaju, Sad Ostateczny) sluzyl gloryfikacji Kosciola i Boga. Sam Michal Aniol postrzegl te prace jako misje od Boga. Deesis i Chrystus Sedzia z Sadu Ostatecznego sa monumentalnymi manifestami potegi Bozej. Ad maiorem Dei gloriam wyrazone przez scale i doskonalosc formy.\n\n3. JAN SEBASTIAN BACH (analog muzyczny) lub: JAN MATEJKO w kontekscie sacrum / alternatywnie CARAVAGGIO (1571-1610) - BAROK\nDzielo: Zlozenie do grobu Caravaggia (1602-03, Pinakoteka Watykanska).\nAnaliza: Caravaggio namalowat Zlozenie do grobu na zlecenie religijne (kaplica koscielna). Jego technika chiaroscuro (swiatlocien) - dramatyczny kontrast swiatla i ciemnosci - sprawia, ze ciezar martwego Chrystusa, bol Marii i wysilek uczniow przynoszacych cialo sa wyraziste emocjonalnie, trafiajace prosto do widza. Realizm Caravaggia (znane twarze z rzymskiej ulicy) sluzyl temu, by prosta ludzie mogli sie utosamoic ze scenami biblijnymi. Sztuka jako droga do Boga przez emocje i realizm.\n\nZAKONCZENIE: Wszystkie trzy dziela realizowaly hasel \"ku wiekszej chwale Boga\" - lecz za pomoca roznych srodkow: realistycznej dramaturgii narracji (Giotto), monumentalizmu i potezy formy (Michal Aniol) oraz emocjonalnego realizmu i swiatlocienia (Caravaggio). Sztuka sakralna byla przez wieki glownym mecenasem wielkich artystow.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 14, max 20 pkt):\n> - **Kryterium 1 Kompozycja (0-3 pkt):** trojdzielnosc (wstep-rozw.-zakonczenie), proporcjonalnosc, wnioskowanie\n> - **Kryterium 2 Tresc (0-13 pkt):** trzy trafne dziela, poprawny opis i analiza, wiedza o epokach i kontekstach, brak bledow merytorycznych\n> - **Kryterium 3 Terminologia (0-2 pkt):** bogata terminologia (kubizm, chiaroscuro, impasto, manieryzm, ready-made etc.)\n> - **Kryterium 4 Jezyk (0-2 pkt):** komunikatywny styl, poprawna skladnia\n\nCo zapamietac? Dla Tematu 1: Picasso (kubizm, Panny z Avignon), Kandinsky (abstrakcja, Kompozycja VIII), Duchamp (dadaizm, Fontanna). Dla Tematu 2: Giotto (Kaplica Scrovegnich), Michal Aniol (Kaplica Sykstyns.a), Caravaggio (Zlozenie do grobu). Kazde dzielo opisz: autor, tytul, technika, cechy formalne, zwiazek z tematem.","image":"img/historia-sztuki-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 14. (0-20)
Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.
Temat 1. W wieku XX sztuka od odtwarzania przeszła do tworzenia. Dzieło sztuki stało się
tworem autonomicznym, nie zastępowało i nie sugerowało rzeczywistości,
stanowiło
nową
rzeczywistość.
Zorganizowanemu
ładowi
estetycznemu
przeciwstawiała się niesubordynowana energia.
Jan Białostocki, Sztuka cenniejsza niż złoto, Warszawa 2001.
Odwołując się do wypowiedzi Jana Białostockiego, przedstaw, na przykładzie
dzieł trzech różnych twórców, nowe sposoby wypowiedzi artystycznej w sztuce
XX wieku.
Temat 2. Jednym z haseł sztuki jest sentencja Ad maiorem Dei gloriam (ku większej
chwale Boga). Rozważ zasadność tego stwierdzenia, analizując trzy dzieła
pochodzące z różnych epok.
na temat nr
MHS_1R
MHS_1R
MHS_1R
MHS_1R
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
14.1. 14.2. 14.3. 14.4.
Maks. liczba pkt
3
13
2
2
Uzyskana liczba pkt
MHS_1R
BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)

","answer_text_html":"

Zadanie 14. (0-20)
Tworzenie wypowiedzi.
2.1) Zdający porównuje style i kierunki, uwzględniając źródła
inspiracji, wzajemne oddziaływania, wpływ mecenatu
artystycznego, wydarzeń historycznych i kulturalnych oraz
estetyki na cechy tych stylów.
2.2) Zadający rozpoznaje w dziele sztuki temat i potrafi
wskazać jego źródło ikonograficzne.
2.3) Zdający formułuje samodzielne, przejrzyste i logiczne
pisemne wypowiedzi na temat sztuki, uwzględniając właściwą
kompozycję pracy, język i styl, opis ikonograficzny
i formalny przytaczanych przykładów dzieł.
Temat 1. W wieku XX sztuka od odtwarzania przeszła do tworzenia. Dzieło sztuki stało się
tworem autonomicznym, nie zastępowało i nie sugerowało rzeczywistości, stanowiło
nową rzeczywistość. Zorganizowanemu ładowi estetycznemu przeciwstawiała się
niesubordynowana energia.
Jan Białostocki, Sztuka cenniejsza niż złoto, Warszawa 2001.
Odwołując się do wypowiedzi Jana Białostockiego, przedstaw, na przykładzie dzieł
trzech różnych twórców, nowe sposoby wypowiedzi artystycznej w sztuce XX
wieku.
Temat 2. Jednym z haseł sztuki jest sentencja Ad maiorem Dei gloriam (ku większej chwale
Boga). Rozważ zasadność tego stwierdzenia, analizując trzy dzieła pochodzące
z różnych epok.
Skala oceniania wypowiedzi zdających w zadaniach rozszerzonej odpowiedzi.
W tabeli przedstawiono kryteria, które stosuje się przy ocenie wypracowania. Kryteria są brane
pod uwagę jedynie w przypadku, gdy praca ucznia jest zgodna z tematem.
Kryterium Poziom
Wyszczególnienie
Punktacja

\n
  1. Kompozycja i układ
\n

treści
3
Właściwa, trójdzielna i proporcjonalna kompozycja
oraz poprawne wnioskowanie wraz z odniesieniem
do problemu zawartego w temacie.
3
2
Kompozycja nieznacznie zaburzona lub uproszczone
wnioskowanie.
2
1
Kompozycja nieznacznie zaburzona i uproszczone
wnioskowanie.
1
0
Brak właściwej kompozycji; wnioskowanie nietrafne
lub jego brak.
0

\n
  1. Treść
\n

4
Pełne opracowanie tematu, argumentacja wyczerpuje
wymagania tematu, wszystkie argumenty trafne,
praca nie zawiera żadnych błędów merytorycznych.
Zdający wykazał się wiedzą o epokach i kontekstach,
np. estetycznym, biograficznym, historycznym,
literackim, filozoficznym, społecznym, religijnym.
Podał liczne, właściwe względem tematu przykłady
artystów i/lub dzieł. Praca zawiera poprawny opis
i analizę dzieł i/lub twórczości artystów, postaw
i zjawisk artystycznych we wskazanej liczbie. Zjawiska
artystyczne zostały prawidłowo usytuowane w czasie.
13
0-13
3
Pełne opracowanie tematu, ale argumentacja nie
wyczerpuje wymagań tematu lub argumentacja
wyczerpuje wymagania tematu, ale niektóre
argumenty są nietrafne, praca może zawierać drobne
błędy merytoryczne. Zdający wykazał się wiedzą
o epokach i niektórych kontekstach. Podał właściwe
względem tematu przykłady artystów i/lub dzieł.
Praca zawiera poprawny opis i analizę dzieł i/lub
twórczości artystów, postaw i zjawisk artystycznych
we wskazanej liczbie.
12
lub
10
2
Niepełne opracowanie tematu, większość argumentów
trafnych, mogą pojawić się mało istotne błędy
merytoryczne. Zdający wykazał się niepełną wiedzą
o epokach artystycznych. Podał w większości właściwe
względem tematu przykłady artystów i/lub dzieł. Praca
zawiera w większości poprawny opis i analizę dzieł
i/lub twórczości artystów, postaw i zjawisk.
8
lub
6
1
Próba opracowania tematu, pojawiają się istotne
błędy merytoryczne. Zdający wykazał się
fragmentaryczną wiedzą o epokach artystycznych.
Przytoczone przykłady artystów i/lub dzieł są
w części trafne, ale stanowią niewystarczająca
egzemplifikację tematu. Praca zawiera elementy
opisu i analizy niektórych z przytaczanych dzieł,
dotyczy to również postaw, zjawisk artystycznych
i twórczości artystów.
4
lub
2
0
Brak argumentacji lub praca nie na temat, pojawiają
się rażące błędy merytoryczne, np. w zakresie
nazywania stylów i epok oraz przykładów artystów
i dzieł.
0

\n
  1. Terminologia
\n

2
Bogata i różnorodna terminologia z dziedziny sztuki
(w tym nazwy technik, stylów i kierunków
artystycznych - innych niż określone w temacie).
2
0-2
1
Sporadycznie stosowane we właściwym kontekście
terminy i pojęcia (w tym nazwy technik, stylów
i kierunków artystycznych innych niż określone
w temacie). Nieliczne usterki terminologiczne.
1
0
Brak terminologii lub stosowanie jej w sposób rzadki
i/lub nieadekwatny. Rażące błędy terminologiczne.
0

\n
  1. Język i styl
\n

2
Właściwy i sprawny styl (dostosowany do sytuacji
komunikacyjnej), poprawna składnia, dopuszczalne
nieliczne błędy zapisu, ale brak rażących błędów
w pisowni nazwisk słynnych artystów.
2
0-2
1
Styl komunikatywny (brak kolokwializmów),
w większości poprawna składnia, dopuszczalne błędy
zapisu, również nazwisk artystów.
1
0
Język niekomunikatywny, kolokwializmy, często
niezgodna z normą składnia, licznie błędy różnego
rodzaju.
0

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz

\n

Wypracowanie swobodne (20 pkt). Ponizej przedstawiono plan wzorcowy dla obu tematow z przykladowymi dzielami i argumentami.

\n

Sposob 1 - plan wzorcowy TEMATU 1 (nowe sposoby wypowiedzi artystycznej w XX w.)

\n

WSTEP: Cytat Bialostockiego ("od odtwarzania do tworzenia") to trafna charakterystyka rewolucji artystycznej XX w. Sztuka przestala odwzorowywac rzeczywistosc - dzielo stalo sie autonomiczna rzeczywistoscia samym w sobie. W pracy omowie trzy tworcow i trzy kierunki ilustrujace ta przemiane.

\n

ROZWINIECIE - trzy przyklady:

\n
  1. PABLO PICASSO (1881-1973) - KUBIZM
\n

Dzielo: Panny z Avignon (1907, olej na plotnie, 244x234 cm, MoMA Nowy Jork).
Analiza: Picasso porzucil perspektywe renesansowa i jednolity punkt widzenia. Postacie sa rownoczesnie ukazane z wielu stron (wielowidokowosc), zdekomponowane na geometryczne plany i zrekonstruowane inaczej. Bialostocki moglby powiedziec: obraz "nie sugeruje" kobiet - jest nowa struktura wizualna. Termin: kubizm analityczny, dekonstrukcja formy, multiperspektywizm.

\n
  1. WASSILY KANDINSKY (1866-1944) - ABSTRAKCJONIZM
\n

Dzielo: Kompozycja VIII (1923, Muzeum Guggenheima, Nowy Jork) lub Improwizacja 31.
Analiza: Kandinsky jako pierwszy w historii malarstwa europejskiego w pelni porzucil przedstawianie przedmiotow. Jego obrazy nie zawieraja zadnego odwzorowania rzeczywistosci - sa samoistnymi organizmami barwno-formalnymi. Staly sie "nowa rzeczywistoscia" w sensie Bialostockiego. Termin: liryczny abstrakcjonizm, der Blaue Reiter.

\n
  1. MARCEL DUCHAMP (1887-1968) - DADAIZM / READY-MADE
\n

Dzielo: Fontanna (1917, replica) lub Koolo rowerowe (1913).
Analiza: Duchamp poszedl jeszcze dalej - dzielo sztuki to nie wytwor reki artysty, lecz wynik decyzji. Pisuar wystawiony jako "Fontanna" stal sie dzielem przez sam akt wyboru i zmiany kontekstu. "Niesubordynowana energia" Bialostockiego to wlasnie dadaizm - bunt wobec wszelkich zasad estetycznych. Termin: ready-made, konceptualizm, antysztuka.

\n

ZAKONCZENIE: Kubizm, abstrakcjonizm i dadaizm reprezentuja trzy rozne drogi przejscia od "odtwarzania" do "tworzenia": poprzez dekonstrukcje formy (Picasso), calkowita abstrakcje (Kandinsky) i rewolucje pojecia dzielaszt. (Duchamp). Wspolczesna sztuka pozostaje pod wplywem tych przewrotow.

\n

Sposob 2 - plan wzorcowy TEMATU 2 (Ad maiorem Dei gloriam - ku wiekszej chwale Boga)

\n

WSTEP: Sentencja jezuicka "Ad maiorem Dei gloriam" wyraznie zdominowala sztuke przez wieki - mozna jednak pytac, czy wszystkie wielkie dziela religijne realizowaly jej przeslanie. Analiza trzech dziel z roznych epok pozwoli rozwazyc zasadnosc tego stwierdzenia.

\n

ROZWINIECIE - trzy przyklady z roznych epok:

\n
  1. GIOTTO DI BONDONE (ok. 1267-1337) - PROTORENESANS
\n

Dzielo: Freski w Kaplicy Scrovegnich w Padwie (ok. 1304-1306), m.in. Lamentation (Oplakiwanie Chrystusa).
Analiza: Giotto namalowat freski na zamowienie Enrica Scrovegniego jako akt ekspiacji za grzechy ojca (lichwiarza). Caly program ikonograficzny (zycie Marii i Chrystusa, Sad Ostateczny) sluzyl gloryfikacji Boga i prosbie o zbawienie. Nowatorski realizm Giotta byl nowa sila wyrazu - dramatyczna scena Oplakiwania wzruszala wiernych silniej niz sztywne ikony. Sztuka religijna jako narzedzie zbliozenia do Boga.

\n
  1. MICHAL ANIOL (1475-1564) - RENESANS / MANIERYZM
\n

Dzielo: Freski Kaplicy Sykstyns.iej (1508-1512: sklepienie; 1535-41: Sad Ostateczny), Watykan.
Analiza: Michal Aniol malowal freski Kaplicy Sykstyns.iej na rozkaz papiezy (Juliusz II, Pawel III). Program ikonograficzny (Ksiega Rodzaju, Sad Ostateczny) sluzyl gloryfikacji Kosciola i Boga. Sam Michal Aniol postrzegl te prace jako misje od Boga. Deesis i Chrystus Sedzia z Sadu Ostatecznego sa monumentalnymi manifestami potegi Bozej. Ad maiorem Dei gloriam wyrazone przez scale i doskonalosc formy.

\n
  1. JAN SEBASTIAN BACH (analog muzyczny) lub: JAN MATEJKO w kontekscie sacrum / alternatywnie CARAVAGGIO (1571-1610) - BAROK
\n

Dzielo: Zlozenie do grobu Caravaggia (1602-03, Pinakoteka Watykanska).
Analiza: Caravaggio namalowat Zlozenie do grobu na zlecenie religijne (kaplica koscielna). Jego technika chiaroscuro (swiatlocien) - dramatyczny kontrast swiatla i ciemnosci - sprawia, ze ciezar martwego Chrystusa, bol Marii i wysilek uczniow przynoszacych cialo sa wyraziste emocjonalnie, trafiajace prosto do widza. Realizm Caravaggia (znane twarze z rzymskiej ulicy) sluzyl temu, by prosta ludzie mogli sie utosamoic ze scenami biblijnymi. Sztuka jako droga do Boga przez emocje i realizm.

\n

ZAKONCZENIE: Wszystkie trzy dziela realizowaly hasel "ku wiekszej chwale Boga" - lecz za pomoca roznych srodkow: realistycznej dramaturgii narracji (Giotto), monumentalizmu i potezy formy (Michal Aniol) oraz emocjonalnego realizmu i swiatlocienia (Caravaggio). Sztuka sakralna byla przez wieki glownym mecenasem wielkich artystow.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 14, max 20 pkt):
- Kryterium 1 Kompozycja (0-3 pkt): trojdzielnosc (wstep-rozw.-zakonczenie), proporcjonalnosc, wnioskowanie
- Kryterium 2 Tresc (0-13 pkt): trzy trafne dziela, poprawny opis i analiza, wiedza o epokach i kontekstach, brak bledow merytorycznych
- Kryterium 3 Terminologia (0-2 pkt): bogata terminologia (kubizm, chiaroscuro, impasto, manieryzm, ready-made etc.)
- Kryterium 4 Jezyk (0-2 pkt): komunikatywny styl, poprawna skladnia
\n

Co zapamietac? Dla Tematu 1: Picasso (kubizm, Panny z Avignon), Kandinsky (abstrakcja, Kompozycja VIII), Duchamp (dadaizm, Fontanna). Dla Tematu 2: Giotto (Kaplica Scrovegnich), Michal Aniol (Kaplica Sykstyns.a), Caravaggio (Zlozenie do grobu). Kazde dzielo opisz: autor, tytul, technika, cechy formalne, zwiazek z tematem.

"}]}