{"id":"historia-sztuki-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"historia-sztuki-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":20,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-20)\nNapisz wypracowanie na jeden z poniższych tematów.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-20)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający:\n2.1) porównuje style i kierunki, uwzględniając źródła\ninspiracji, wzajemne oddziaływania, wpływ mecenatu\nartystycznego, wydarzeń historycznych i kulturalnych\noraz estetyki na cechy tych stylów;\n2.2) rozpoznaje w dziele sztuki temat i potrafi wskazać\njego źródło ikonograficzne;\n2.3) formułuje samodzielne, przejrzyste\ni logiczne pisemne wypowiedzi na temat sztuki,\nuwzględniając właściwą kompozycję pracy, język\ni styl, opis ikonograficzny i formalny przytaczanych\nprzykładów dzieł.","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Wypracowanie - brak jednej poprawnej odpowiedzi. Ponizej: wzorcowy plan + przykladowe wypracowanie dla TEMATU 1 oraz TEMATU 2 (do wyboru przez ucznia).**\n\n## Sposob 1 - TEMAT 1: Artysta jako swiadek i komentator wydarzen historycznych\n\n**WSTEP:**\nStuka od najdawniejszych czasow nie pelnia jedynie funkcji dekoracyjnej, lecz rowniez dokumentarnej i komentatorskiej. Artysta jako swiadek epoki rejestruje i interpretuje wydarzenia historyczne w sposob, jaki nie jest dostepny kronikarzom ani historykom - poprzez emocje, symbolike i jezyk formy plastycznej. Trzy przykladowe dziela z roznych dziedzin sztuki dobitnie potwierdzaja ta teze.\n\n**ROZWINICIE - trzy przyklady:**\n\n**1. Malarstwo: Francisco Goya, \"Rozstrzelanie powstancow madryckich 3 maja 1808 roku\" (1814), olej na plotnie, Muzeum Prado, Madryt.**\nGoya (1746-1828) namalowani to dzielo kilka lat po wydarzeniach, opierajac sie na wlasnych wspomnieniach. Bezposrednio (naocznie) obserwowali opor Hiszpanow przeciwko wojskom napoleonskim. Dzielo to dramatyczny komentarz do okrucienstwa wojen: biel koszuli rozstrzeliwanego kontrastuje z ciemna masa zolnierzy; postac z rozpostartymi ramionami nawiazuje do ikonografii ukrzyzowania. Goya nie gloryfikuje zwyciezcy - potopia i strach ofiar staja sie centrum narracji. Terminologia: chiaroscuro, dramatyczna kompozycja, ikonografia meczenika.\n\n**2. Rzezba / pomnik: Rodin i pomnik zlaczony z historia - lub: Picasso / Guernica jako przyklad z grafiki i malarstwa.**\nAlternatywnie: Pablo Picasso, \"Guernica\" (1937), olej na plotnie, Museo Reina Sofia, Madryt. Picasso stworzyl to monumentalne dzielo (3,49 x 7,76 m) w odpowiedzi na zbombardowanie baskijskiego miasta Guernica przez lotnictwo hitlerowskie w 1937 r. Forma: monochromatyczna paleta (biel, czen, szarosc), kubistyczna fragmentacja formy, krzyczace i konajace postacie ludzi i zwierzat. Komentarz artysty: \"Guernica\" stala sie miedzynarodowym symbolem protestu przeciwko wojnie i faszyzmowi. Terminologia: kubizm, monochromatyczny, symbolika ciernienia, estetyka protestu.\n\n**3. Grafika / plakat (lub fotografia jako dziedzina sztuk plastycznych):**\nPlakat propagandowy z lat 50. XX w. lub dziel o charakterze historycznym. Np.: Jose Clemente Orozco (meksykanskie murale) lub Honoré Daumier (rysunki satyryczne). Jesli przyjmiemy, ze \"Guernica\" to malarstwo, trzecia dziedzina to np. grafika: karikatura, plakat antyniemiecki, litografia dokumentujaca rewolucje.\n\n**ZAKONCZENIE:**\nPrzytoczone dziela pokazuja, ze artysta pelni role nie tylko estetyczna, lecz rowniez moralna i historyczna. Goya dokumentuje okrucienstwo wojen napoleonskich, Picasso komentuje barbarzynstwo faszyzmu. Jesli historia milczy lub klamie, sztuka staje sie ostatnim glosem prawdy i sumienia epoki.\n\n## Sposob 2 - TEMAT 2: Autoportrety w malarstwie\n\n**WSTEP:**\nAutoportret to jeden z najtrudniejszych i najbardziej intrygujacych gatunkow malarskich. Artysta jest jednoczesnie podmiotem i przedmiotem dziela, obserwatorem i obserwowanym. Sposob przedstawienia samego siebie zmienial sie radykalnie na przestrzeni wiekow - od reprezentacyjnej statycznosci, przez psychologiczna glebie, az po ekspresjonistyczna deformacje. Trzy autoportrety z roznych epok i nurtow illustruja te przemiany.\n\n**ROZWINICIE - trzy przyklady:**\n\n**1. Albrecht Durer, \"Autoportret\" (1500), olej na desce, Alte Pinakothek, Monachium.**\nDurer (1471-1528) namalowani siebie w ujecia frontalnym, symetrycznym, z dlugimi lokami opadajacymi na ramiona, w bogato zdobionym stroju. Pozycja i gestykulacja dloni przypominaja przedstawienie Chrystusa Pantokratora - co bylo niebywalym odwazeniem sie artysty-rzemie slnika na utorzsamnienie sie z obrazem boskim. Durer eksperymentuje z autoportretem jako forma autoprezentacji i manifestem statusu artysty jako czlowieka o boskim darze tworzenia. Terminologia: sfumato (wprawdzie Durer nie stosuje tej techniki, ale ukazuje dbalosc o szczegol), realizm nordycki, ikonografia Pantokratora, kompozycja symetryczna.\n\n**2. Rembrandt van Rijn, \"Autoportret w podeszlym wieku\" (ok. 1669), olej na plotnie, National Gallery, Londyn.**\nRembrandt (1606-1669) namalowani w ciagu zycia ok. 90 autoportretow, tworzac jedyna w dziejach sztuki kronika starzenia sie jednego czlowieka. Ostatni autoportret malowani na rok przed smiercia, gdy byl bankrutem i samotnym starcem. Technika: swobodne, grube impasto (gruby nawrot farby), ciepla tonacja, chliaroscuro; twarz starczA z glebokim rozumieniem losu. Terminologia: chiaroscuro, impasto, psychologizm, introspekcja.\n\n**3. Frida Kahlo, \"Autoportret z cierniowym naszyjnikiem i kolibrem\" (1940), olej na plotnie, Blanton Museum of Art, Austin.**\nFrida Kahlo (1907-1954) namalowala ponad 55 autoportretow, czyniajac z cierpienia i tozsamosci glowny temat swojej sztuki. Na omawianym obrazie: naszyjnik z cierniow zraniajacych szyje symbolizuje fizyczny bol (wypadek, operacje); kolibier (symbol szczescia w kulturze meksykanskiej) kontrastuje ze smiercia malpy i czarnego kota. Styl: surrealizm / realizm magiczny. Terminologia: symbolika kolorow i zwierzat, surrealizm, ikonografia meksykanska, autotematyzm.\n\n**ZAKONCZENIE:**\nAutoportret jest wyjatkowym dialogiem artysty z wlasnym \"ja\" i z widzem. Durer manifestuje boski status artysty, Rembrandt bada prawde przemijania, Kahlo przetwarza bol w symbol. Kazdy z nich odgrywa terapeutyczna, autoprezentacyjna lub filozoficzna role - autoportret staje sie oknem do duszy artysty i lustrze m epoki.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 14, max 20 pkt):\n> - **Kompozycja i uklad tresci (0-3 pkt):** wstep-rozwiecie-zakonczenie, poprawne wnioskowanie.\n> - **Tresc (0-13 pkt):** trzy dziela z roznych dziedzin (dla T1) lub trzech roznych artystow (T2), opis i analiza, konteksty epoki, brak bledow merytorycznych.\n> - **Terminologia (0-2 pkt):** bogata terminologia z historii sztuki.\n> - **Jezyk i styl (0-2 pkt):** sprawny styl, brak kolo kwializmow, poprawna ortografia nazwisk.\n\nCo zapamietac? Wypracowanie = 3 dziela z roznych dziedzin (T1) lub 3 roznych artystow (T2) + analiza formalna + kontekst epoki + terminologia + trojdzielna kompozycja. Najlepsze przyklady: Goya/Guernica/fotografia (T1) lub Durer/Rembrandt/Kahlo (T2).","image":"img/historia-sztuki-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 14. (0-20)
Napisz wypracowanie na jeden z poniższych tematów.

","answer_text_html":"

Zadanie 14. (0-20)
Wymagania egzaminacyjne 2021
Wymaganie ogólne
Wymagania szczegółowe
II. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający:
2.1) porównuje style i kierunki, uwzględniając źródła
inspiracji, wzajemne oddziaływania, wpływ mecenatu
artystycznego, wydarzeń historycznych i kulturalnych
oraz estetyki na cechy tych stylów;
2.2) rozpoznaje w dziele sztuki temat i potrafi wskazać
jego źródło ikonograficzne;
2.3) formułuje samodzielne, przejrzyste
i logiczne pisemne wypowiedzi na temat sztuki,
uwzględniając właściwą kompozycję pracy, język
i styl, opis ikonograficzny i formalny przytaczanych
przykładów dzieł.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz

\n

Wypracowanie - brak jednej poprawnej odpowiedzi. Ponizej: wzorcowy plan + przykladowe wypracowanie dla TEMATU 1 oraz TEMATU 2 (do wyboru przez ucznia).

\n

Sposob 1 - TEMAT 1: Artysta jako swiadek i komentator wydarzen historycznych

\n

WSTEP:
Stuka od najdawniejszych czasow nie pelnia jedynie funkcji dekoracyjnej, lecz rowniez dokumentarnej i komentatorskiej. Artysta jako swiadek epoki rejestruje i interpretuje wydarzenia historyczne w sposob, jaki nie jest dostepny kronikarzom ani historykom - poprzez emocje, symbolike i jezyk formy plastycznej. Trzy przykladowe dziela z roznych dziedzin sztuki dobitnie potwierdzaja ta teze.

\n

ROZWINICIE - trzy przyklady:

\n

1. Malarstwo: Francisco Goya, "Rozstrzelanie powstancow madryckich 3 maja 1808 roku" (1814), olej na plotnie, Muzeum Prado, Madryt.
Goya (1746-1828) namalowani to dzielo kilka lat po wydarzeniach, opierajac sie na wlasnych wspomnieniach. Bezposrednio (naocznie) obserwowali opor Hiszpanow przeciwko wojskom napoleonskim. Dzielo to dramatyczny komentarz do okrucienstwa wojen: biel koszuli rozstrzeliwanego kontrastuje z ciemna masa zolnierzy; postac z rozpostartymi ramionami nawiazuje do ikonografii ukrzyzowania. Goya nie gloryfikuje zwyciezcy - potopia i strach ofiar staja sie centrum narracji. Terminologia: chiaroscuro, dramatyczna kompozycja, ikonografia meczenika.

\n

2. Rzezba / pomnik: Rodin i pomnik zlaczony z historia - lub: Picasso / Guernica jako przyklad z grafiki i malarstwa.
Alternatywnie: Pablo Picasso, "Guernica" (1937), olej na plotnie, Museo Reina Sofia, Madryt. Picasso stworzyl to monumentalne dzielo (3,49 x 7,76 m) w odpowiedzi na zbombardowanie baskijskiego miasta Guernica przez lotnictwo hitlerowskie w 1937 r. Forma: monochromatyczna paleta (biel, czen, szarosc), kubistyczna fragmentacja formy, krzyczace i konajace postacie ludzi i zwierzat. Komentarz artysty: "Guernica" stala sie miedzynarodowym symbolem protestu przeciwko wojnie i faszyzmowi. Terminologia: kubizm, monochromatyczny, symbolika ciernienia, estetyka protestu.

\n

3. Grafika / plakat (lub fotografia jako dziedzina sztuk plastycznych):
Plakat propagandowy z lat 50. XX w. lub dziel o charakterze historycznym. Np.: Jose Clemente Orozco (meksykanskie murale) lub Honoré Daumier (rysunki satyryczne). Jesli przyjmiemy, ze "Guernica" to malarstwo, trzecia dziedzina to np. grafika: karikatura, plakat antyniemiecki, litografia dokumentujaca rewolucje.

\n

ZAKONCZENIE:
Przytoczone dziela pokazuja, ze artysta pelni role nie tylko estetyczna, lecz rowniez moralna i historyczna. Goya dokumentuje okrucienstwo wojen napoleonskich, Picasso komentuje barbarzynstwo faszyzmu. Jesli historia milczy lub klamie, sztuka staje sie ostatnim glosem prawdy i sumienia epoki.

\n

Sposob 2 - TEMAT 2: Autoportrety w malarstwie

\n

WSTEP:
Autoportret to jeden z najtrudniejszych i najbardziej intrygujacych gatunkow malarskich. Artysta jest jednoczesnie podmiotem i przedmiotem dziela, obserwatorem i obserwowanym. Sposob przedstawienia samego siebie zmienial sie radykalnie na przestrzeni wiekow - od reprezentacyjnej statycznosci, przez psychologiczna glebie, az po ekspresjonistyczna deformacje. Trzy autoportrety z roznych epok i nurtow illustruja te przemiany.

\n

ROZWINICIE - trzy przyklady:

\n

1. Albrecht Durer, "Autoportret" (1500), olej na desce, Alte Pinakothek, Monachium.
Durer (1471-1528) namalowani siebie w ujecia frontalnym, symetrycznym, z dlugimi lokami opadajacymi na ramiona, w bogato zdobionym stroju. Pozycja i gestykulacja dloni przypominaja przedstawienie Chrystusa Pantokratora - co bylo niebywalym odwazeniem sie artysty-rzemie slnika na utorzsamnienie sie z obrazem boskim. Durer eksperymentuje z autoportretem jako forma autoprezentacji i manifestem statusu artysty jako czlowieka o boskim darze tworzenia. Terminologia: sfumato (wprawdzie Durer nie stosuje tej techniki, ale ukazuje dbalosc o szczegol), realizm nordycki, ikonografia Pantokratora, kompozycja symetryczna.

\n

2. Rembrandt van Rijn, "Autoportret w podeszlym wieku" (ok. 1669), olej na plotnie, National Gallery, Londyn.
Rembrandt (1606-1669) namalowani w ciagu zycia ok. 90 autoportretow, tworzac jedyna w dziejach sztuki kronika starzenia sie jednego czlowieka. Ostatni autoportret malowani na rok przed smiercia, gdy byl bankrutem i samotnym starcem. Technika: swobodne, grube impasto (gruby nawrot farby), ciepla tonacja, chliaroscuro; twarz starczA z glebokim rozumieniem losu. Terminologia: chiaroscuro, impasto, psychologizm, introspekcja.

\n

3. Frida Kahlo, "Autoportret z cierniowym naszyjnikiem i kolibrem" (1940), olej na plotnie, Blanton Museum of Art, Austin.
Frida Kahlo (1907-1954) namalowala ponad 55 autoportretow, czyniajac z cierpienia i tozsamosci glowny temat swojej sztuki. Na omawianym obrazie: naszyjnik z cierniow zraniajacych szyje symbolizuje fizyczny bol (wypadek, operacje); kolibier (symbol szczescia w kulturze meksykanskiej) kontrastuje ze smiercia malpy i czarnego kota. Styl: surrealizm / realizm magiczny. Terminologia: symbolika kolorow i zwierzat, surrealizm, ikonografia meksykanska, autotematyzm.

\n

ZAKONCZENIE:
Autoportret jest wyjatkowym dialogiem artysty z wlasnym "ja" i z widzem. Durer manifestuje boski status artysty, Rembrandt bada prawde przemijania, Kahlo przetwarza bol w symbol. Kazdy z nich odgrywa terapeutyczna, autoprezentacyjna lub filozoficzna role - autoportret staje sie oknem do duszy artysty i lustrze m epoki.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 14, max 20 pkt):
- Kompozycja i uklad tresci (0-3 pkt): wstep-rozwiecie-zakonczenie, poprawne wnioskowanie.
- Tresc (0-13 pkt): trzy dziela z roznych dziedzin (dla T1) lub trzech roznych artystow (T2), opis i analiza, konteksty epoki, brak bledow merytorycznych.
- Terminologia (0-2 pkt): bogata terminologia z historii sztuki.
- Jezyk i styl (0-2 pkt): sprawny styl, brak kolo kwializmow, poprawna ortografia nazwisk.
\n

Co zapamietac? Wypracowanie = 3 dziela z roznych dziedzin (T1) lub 3 roznych artystow (T2) + analiza formalna + kontekst epoki + terminologia + trojdzielna kompozycja. Najlepsze przyklady: Goya/Guernica/fotografia (T1) lub Durer/Rembrandt/Kahlo (T2).

"}]}