{"id":"historia-sztuki-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"historia-sztuki-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":2,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-2)\nJerzy Nowosielski nie ukrywał swojej fascynacji malarstwem ikonowym. O swojej twórczości\npowiedział: Wszystko to, co później w ciągu życia realizowałem w malarstwie, było, choćby\nnawet pozornie stanowiło odejście, określone tym pierwszym zetknięciem się z ikonami\nw lwowskim muzeum.\nPoniżej przedstawiono reprodukcję XV-wiecznej ikony oraz jeden z obrazów Jerzego\nNowosielskiego.\nParaskewa Tyrnowska, ikona z XV wieku\nJerzy Nowosielski, Tajemnica\nnarzeczonych, 1977\nNa podstawie przedstawionych reprodukcji oraz wiedzy własnej uzasadnij, że artysta\nw swojej twórczości wykorzystywał środki formalne charakterystyczne dla malarstwa\nikonowego. W swojej odpowiedzi odnieś się do trzech cech formalnych dzieła Jerzego\nNowosielskiego.\n14.\n0-1-2\nMHSP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Rozwijanie zdolności rozumienia przemian\nw dziejach sztuki w kontekście ich\nuwarunkowań kulturowych,\nśrodowiskowych, epok, kierunków, stylów\ni tendencji w sztuce.\nII. Zapoznawanie z najwybitniejszymi\ndziełami w zakresie architektury i sztuk\nplastycznych.\nZdający:\nI.7) porównuje style i kierunki oraz ich\nwzajemne oddziaływania; uwzględnia źródła\ninspiracji […] oraz estetyki na cechy tych\nstylów.\nII.12) Zdający dokonuje opisu i analizy […]\ndzieł z uwzględnieniem ich cech formalnych:\nc) w malarstwie […]: kompozycji, koloru,\nsposobu ukazania iluzji przestrzeni,\nkształtowania formy przez światło […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzasadnienie uwzględniające trzy cechy formalne dzieła Jerzego\nNowosielskiego.\n1 pkt - poprawne uzasadnienie uwzględniające dwie cechy formalne dzieła Jerzego\nNowosielskiego.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nJerzy Nowosielski zaczerpnął z malarstwa ikonowego takie środki formalne jak:\n- operowanie płaską plamą barwną / kompozycja płaska\n- stosownie koloru umownego\n- graficzność modelunku światłocieniowego / szrafowanie\n- kompozycja statyczna, jednoplanowa\n- postacie i przedmioty są ukazane schematycznie\n- wydłużone proporcje\n- kształty obwiedzione wyraźnym konturem\n- układ elementów na obrazie: malowanie niewielkich samodzielnych kompozycji\numieszczonych na obramowaniu obrazu jako dopełnienie głównego tematu ukazanego na\nśrodku obrazu (klejmo).","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Trzy cechy formalne dziela Nowosielskiego zaczerpniete z malarstwa ikonowego: 1) plaska plama barwna (brak glebokiego modelunku przestrzennego, plaskie wypelnienie kolorem - jak w ikonie), 2) wydluzone proporcje postaci (smukle, hieratyczne figury jak w ikonie), 3) wyrazny kontur obwodzacy ksztalty (graficzna linia obrysu - cecha ikonograficzna).**\n\n## Sposob 1 - analiza porownawcza (ikona vs. Nowosielski)\n**Cechy malarstwa ikonowego widoczne w tworczosci Nowosielskiego:**\n\n- **Plaska plama barwna / plaska kompozycja**: ikona nie stosuje iluzji trzeciego wymiaru - kolory to jednolite, plynne plamy. U Nowosielskiego (\"Tajemnica narzeczonych\", 1977) tlo i postacie sa rowniez traktowane plaska barwa, bez swiatlocienia modelujacego bryle.\n\n- **Kolor umowny**: w ikonie kolor nie nastroju mimetyczny (np. intensywna czerwien szat Bogurodzicy) - ma znaczenie symboliczne, nie realistyczne. U Nowosielskiego intensywna czerwien (dominanta w \"Tajemnicy narzeczonych\") jest rowniez uzytkana umownie.\n\n- **Wydluzone proporcje postaci**: postacie na ikonach sa hieratyczne i smukle (manieryzm ikonograficzny). Nowosielski rowniez elonguje (wydluza) figury ludzkie - widoczne na porownaniu z reprodukcja 2.\n\n- **Ksztalty obwiedzione wyraznym konturem**: ikona uzywa wyraznych, graficznych konturow (zarysu postaci). Nowosielski rowniez obrysowywal swoje postacie gruba, wyrazna linia - to cecha graficzna, ikonograficzna.\n\n- **Kompozycja statyczna, jednoplanowa**: w ikonie nie ma rozbudowanego tla - postac wyeksponowana na zlotym lub jednolitym tle. U Nowosielskiego podobna plaskost i statycznosc przestrzeni.\n\n- **Szrafowanie / graficznosc modelunku swiatlocieniowego**: ikony stosuja charakterystyczne szrafunki (rozjasnienia) zamiast realistycznego swiatlocienia. Nowosielski przejal ta graficzna konwencje w zaznaczaniu swiatla.\n\n- **Klejmo**: malowanie malych scen na obramowaniu glownego obrazu - jak klejma (malowe sceny narracyjne wokol centralnej postaci swietego) w ikonie. Nowosielski czynil podobnie w niektorych dzielach.\n\n## Sposob 2 - kontekst artysty\nJerzy Nowosielski (1923-2011) - polski malarz, teolog, zwiazany z prawoslawie (ukrainskie korzenie). Zetknieciem z ikonami w lwowskim muzeum w dziecinstwie bylo punktem zwrotnym. Przez cale zycie laczy modernizm zachodni (abstrakcja, ekspresjonizm) z tradycja Kosciola Wschodniego (ikona, Bizancjum). Jest autorem wielu polichromii i ikonostas w kosciolach prawoslawnych i greckokatolickich w Polsce.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 14, max 2 pkt):\n> - **2 pkt** - trzy cechy formalne ikonowe w dziele Nowosielskiego\n> - **1 pkt** - dwie cechy formalne\n> - **0 pkt** - jedna lub zero cech, lub brak odwolania do formalnych srodkow\n> - **Akceptowane cechy:** plaska plama barwna; kolor umowny; graficznosc/szrafowanie; statycznosc; schematyczne postacie; wydluzone proporcje; wyrazny kontur; uklad klejm\n\nCo zapamietac? Trzy najlatwiejsze do wymienienia cechy: (1) plaska plama barwna, (2) wydluzone proporcje, (3) wyrazny kontur. Kazda musi byc powiazana z ikonami.","image":"img/historia-sztuki-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 14. (0-2)<br>Jerzy Nowosielski nie ukrywał swojej fascynacji malarstwem ikonowym. O swojej twórczości<br>powiedział: Wszystko to, co później w ciągu życia realizowałem w malarstwie, było, choćby<br>nawet pozornie stanowiło odejście, określone tym pierwszym zetknięciem się z ikonami<br>w lwowskim muzeum.<br>Poniżej przedstawiono reprodukcję XV-wiecznej ikony oraz jeden z obrazów Jerzego<br>Nowosielskiego.<br>Paraskewa Tyrnowska, ikona z XV wieku<br>Jerzy Nowosielski, Tajemnica<br>narzeczonych, 1977<br>Na podstawie przedstawionych reprodukcji oraz wiedzy własnej uzasadnij, że artysta<br>w swojej twórczości wykorzystywał środki formalne charakterystyczne dla malarstwa<br>ikonowego. W swojej odpowiedzi odnieś się do trzech cech formalnych dzieła Jerzego<br>Nowosielskiego.<br>14.<br>0-1-2<br>MHSP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 14. (0-2)<br>Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Rozwijanie zdolności rozumienia przemian<br>w dziejach sztuki w kontekście ich<br>uwarunkowań kulturowych,<br>środowiskowych, epok, kierunków, stylów<br>i tendencji w sztuce.<br>II. Zapoznawanie z najwybitniejszymi<br>dziełami w zakresie architektury i sztuk<br>plastycznych.<br>Zdający:<br>I.7) porównuje style i kierunki oraz ich<br>wzajemne oddziaływania; uwzględnia źródła<br>inspiracji […] oraz estetyki na cechy tych<br>stylów.<br>II.12) Zdający dokonuje opisu i analizy […]<br>dzieł z uwzględnieniem ich cech formalnych:<br>c) w malarstwie […]: kompozycji, koloru,<br>sposobu ukazania iluzji przestrzeni,<br>kształtowania formy przez światło […].<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne uzasadnienie uwzględniające trzy cechy formalne dzieła Jerzego<br>Nowosielskiego.<br>1 pkt - poprawne uzasadnienie uwzględniające dwie cechy formalne dzieła Jerzego<br>Nowosielskiego.<br>0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Jerzy Nowosielski zaczerpnął z malarstwa ikonowego takie środki formalne jak:</p>\n<ul><li>operowanie płaską plamą barwną / kompozycja płaska</li><li>stosownie koloru umownego</li><li>graficzność modelunku światłocieniowego / szrafowanie</li><li>kompozycja statyczna, jednoplanowa</li><li>postacie i przedmioty są ukazane schematycznie</li><li>wydłużone proporcje</li><li>kształty obwiedzione wyraźnym konturem</li><li>układ elementów na obrazie: malowanie niewielkich samodzielnych kompozycji</li></ul>\n<p>umieszczonych na obramowaniu obrazu jako dopełnienie głównego tematu ukazanego na<br>środku obrazu (klejmo).</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Trzy cechy formalne dziela Nowosielskiego zaczerpniete z malarstwa ikonowego: 1) plaska plama barwna (brak glebokiego modelunku przestrzennego, plaskie wypelnienie kolorem - jak w ikonie), 2) wydluzone proporcje postaci (smukle, hieratyczne figury jak w ikonie), 3) wyrazny kontur obwodzacy ksztalty (graficzna linia obrysu - cecha ikonograficzna).</strong></p>\n<h4>Sposob 1 - analiza porownawcza (ikona vs. Nowosielski)</h4>\n<p><strong>Cechy malarstwa ikonowego widoczne w tworczosci Nowosielskiego:</strong></p>\n<ul><li><strong>Plaska plama barwna / plaska kompozycja</strong>: ikona nie stosuje iluzji trzeciego wymiaru - kolory to jednolite, plynne plamy. U Nowosielskiego (&quot;Tajemnica narzeczonych&quot;, 1977) tlo i postacie sa rowniez traktowane plaska barwa, bez swiatlocienia modelujacego bryle.</li></ul>\n<ul><li><strong>Kolor umowny</strong>: w ikonie kolor nie nastroju mimetyczny (np. intensywna czerwien szat Bogurodzicy) - ma znaczenie symboliczne, nie realistyczne. U Nowosielskiego intensywna czerwien (dominanta w &quot;Tajemnicy narzeczonych&quot;) jest rowniez uzytkana umownie.</li></ul>\n<ul><li><strong>Wydluzone proporcje postaci</strong>: postacie na ikonach sa hieratyczne i smukle (manieryzm ikonograficzny). Nowosielski rowniez elonguje (wydluza) figury ludzkie - widoczne na porownaniu z reprodukcja 2.</li></ul>\n<ul><li><strong>Ksztalty obwiedzione wyraznym konturem</strong>: ikona uzywa wyraznych, graficznych konturow (zarysu postaci). Nowosielski rowniez obrysowywal swoje postacie gruba, wyrazna linia - to cecha graficzna, ikonograficzna.</li></ul>\n<ul><li><strong>Kompozycja statyczna, jednoplanowa</strong>: w ikonie nie ma rozbudowanego tla - postac wyeksponowana na zlotym lub jednolitym tle. U Nowosielskiego podobna plaskost i statycznosc przestrzeni.</li></ul>\n<ul><li><strong>Szrafowanie / graficznosc modelunku swiatlocieniowego</strong>: ikony stosuja charakterystyczne szrafunki (rozjasnienia) zamiast realistycznego swiatlocienia. Nowosielski przejal ta graficzna konwencje w zaznaczaniu swiatla.</li></ul>\n<ul><li><strong>Klejmo</strong>: malowanie malych scen na obramowaniu glownego obrazu - jak klejma (malowe sceny narracyjne wokol centralnej postaci swietego) w ikonie. Nowosielski czynil podobnie w niektorych dzielach.</li></ul>\n<h4>Sposob 2 - kontekst artysty</h4>\n<p>Jerzy Nowosielski (1923-2011) - polski malarz, teolog, zwiazany z prawoslawie (ukrainskie korzenie). Zetknieciem z ikonami w lwowskim muzeum w dziecinstwie bylo punktem zwrotnym. Przez cale zycie laczy modernizm zachodni (abstrakcja, ekspresjonizm) z tradycja Kosciola Wschodniego (ikona, Bizancjum). Jest autorem wielu polichromii i ikonostas w kosciolach prawoslawnych i greckokatolickich w Polsce.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 14, max 2 pkt):<br>- <strong>2 pkt</strong> - trzy cechy formalne ikonowe w dziele Nowosielskiego<br>- <strong>1 pkt</strong> - dwie cechy formalne<br>- <strong>0 pkt</strong> - jedna lub zero cech, lub brak odwolania do formalnych srodkow<br>- <strong>Akceptowane cechy:</strong> plaska plama barwna; kolor umowny; graficznosc/szrafowanie; statycznosc; schematyczne postacie; wydluzone proporcje; wyrazny kontur; uklad klejm</blockquote>\n<p>Co zapamietac? Trzy najlatwiejsze do wymienienia cechy: (1) plaska plama barwna, (2) wydluzone proporcje, (3) wyrazny kontur. Kazda musi byc powiazana z ikonami.</p>"}]}