{"id":"historia-sztuki-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"historia-sztuki-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-1)\nPojęcie kanonu w sztukach plastycznych pojawiło się już w sztuce starożytnej. Była to\nreguła, zasada kompozycyjna, zgodnie z którą artyści komponowali swe dzieła. Kanon\nwiązał się ściśle z nauką o proporcjach, ale także mógł być wyrazem określonych systemów\nspołeczno-religijnych.\nTriada Mykerinosa\nEchnaton z żoną i córkami\nwww.britannica.com\nwww.wikipedia.org\nNa podstawie powyższych reprodukcji i wiedzy własnej wyjaśnij, na czym polegało\nodejście od kanonu obowiązującego w sztuce starożytnego Egiptu\nw czasach panowania Echnatona.\n1.\n0-1\nMHSP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 20241\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Rozwijanie zdolności rozumienia przemian\nw dziejach sztuki w kontekście ich\nuwarunkowań kulturowych,\nśrodowiskowych, epok, kierunków, stylów\ni tendencji w sztuce.\nZdający:\nI.1) wykazuje się znajomością chronologii\ndziejów sztuki, z uwzględnieniem:\nb) starożytności (kultur: Egiptu […]).\nI.3) rozumie konteksty kulturowe\ni uwarunkowania przemian w dziejach sztuki\n(w tym historyczne, religijne, filozoficzne).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- Brak hierarchizacji postaci.\n- Ukazanie władcy w intymnej, rodzinnej scenie.\n- Brak idealizacji postaci króla (ukazanie cech fizjonomii / deformacja).\n- Ukazanie emocjonalnej więzi między osobami.\n- Postacie przedstawione zostały w swobodnej pozie, kompozycja jest bardziej dynamiczna\n(odejście od hieratyzmu przedstawienia).","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**W okresie amarnskim Echnaton zerwal z kanonami egipskiej sztuki oficjalnej: wladca zostal ukazany bez idealizacji (z wyraznymi cechami fizjonomii, np. wydluzonym czaszka), w intymnej rodzinnej scenie, bez hieratycznej sztywnosci pozy i bez hierarchizacji postaci (Echnaton i czlonkowie rodziny sa pokazani jako rowni sobie).**\n\n## Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, ikonografia)\nPorownaj dwa dziela:\n\n**Triada Mykerinosa (Stare Panstwo, ok. 2490 p.n.e.):**\n- Wladca stoi sztywno, prosto, w pozie hieratycznej (frontalna, symetryczna)\n- Postac krola jest wieksza od pozostalych (hierarchia wielkosci)\n- Twarz idealizowana, bez indywidualnych cech\n- Stroj i atrybuty wladzy podkresla status boski\n\n**Relief z Echnatonem (ok. 1345 p.n.e., okres amarnski):**\n- Rodzina ukazana w codziennej, czulej scenie (Echnaton trzyma corki, zona siedzi obok)\n- Brak hieratyzmu - postacie w swobodnych, zroznicowanych pozach\n- Fizjonomia wladcy realistyczna, wrecz zdeformowana (wydluzony nos, grube usta, szeroke biodra) - to swiadomy wybor, nie przypadek\n- Postacie dzieci i zony nie sa drastycznie mniejsze od wladcy - brak wyraznej hierarchii wielkosci\n- Ponad rodzina widnieje tarcza sloneczna Atona (nowa religia monoteistyczna)\n\nKonkluzia: reforma amarnska to nie tylko religijna zmiana (kult Atona), ale i artystyczna rewolucja - odejscie od hieratyzmu na rzecz naturalizmu i prywatnosci.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki/artysty\nEchnaton (Amenhotep IV, ok. 1353-1336 p.n.e.) przeprowadzil rewolucje religijna: zakazal kultu innych bogow, wprowadzil monoteizm atona. Ta zmiana miala odbicie w sztuce:\n- **Artysci amarscy** mieli obowiazek ukazywac wladce inaczej niz dotad - w duchu nowej ideologii, ktra podkreslala bliski, bezposredni kontakt czlowieka z Atonem (bez posrednictwa innych bogow)\n- Wladca mial byc pokazany jako czlowiek-bliskowschodni, nie boski faraon w tradycyjnym rozumieniu\n- Zmiana stylu artystycznego wiazala sie z nowym centrum wladzy - Echnaton zakladal nowa stolice Achetaton (Tel al-Amarna), a tamtejsi rzemieslnicy tworzyli nowy kanonl\n- Po smierci Echnatona kontrrewolucja: wrocono do starych kanonow, a amarnskie dziela czesto niszczono\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - poprawne wyjasnienie zawierajace jedna z podanych cech: brak hierarchizacji postaci / ukazanie wladcy w intymnej rodzinnej scenie / brak idealizacji (ukazanie cech fizjonomii lub deformacja) / ukazanie emocjonalnej wiezi / swobodna poza, odejscie od hieratyzmu\n> - **0 pkt** - odpowiedz niepoprawna albo brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** kazda odpowiedz wymieniajaca jedna z wyzej podanych cech\n\nCo zapamietac? Reforma amarnska = odejscie od hieratyzmu (sztywnosci) i idealizacji w kierunku realizmu, intymnosci i naturalizmu. Kluczowe slowa: hieratyzm, idealizacja, fizjonomia, hierarchia wielkosci, scena rodzajowa.","image":"img/historia-sztuki-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1. (0-1)<br>Pojęcie kanonu w sztukach plastycznych pojawiło się już w sztuce starożytnej. Była to<br>reguła, zasada kompozycyjna, zgodnie z którą artyści komponowali swe dzieła. Kanon<br>wiązał się ściśle z nauką o proporcjach, ale także mógł być wyrazem określonych systemów<br>społeczno-religijnych.<br>Triada Mykerinosa<br>Echnaton z żoną i córkami<br>www.britannica.com<br>www.wikipedia.org<br>Na podstawie powyższych reprodukcji i wiedzy własnej wyjaśnij, na czym polegało<br>odejście od kanonu obowiązującego w sztuce starożytnego Egiptu<br>w czasach panowania Echnatona.<br>1.<br>0-1<br>MHSP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 1. (0-1)<br>Wymagania egzaminacyjne 20241<br>Wymaganie ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Rozwijanie zdolności rozumienia przemian<br>w dziejach sztuki w kontekście ich<br>uwarunkowań kulturowych,<br>środowiskowych, epok, kierunków, stylów<br>i tendencji w sztuce.<br>Zdający:<br>I.1) wykazuje się znajomością chronologii<br>dziejów sztuki, z uwzględnieniem:<br>b) starożytności (kultur: Egiptu […]).<br>I.3) rozumie konteksty kulturowe<br>i uwarunkowania przemian w dziejach sztuki<br>(w tym historyczne, religijne, filozoficzne).<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne wyjaśnienie.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi</p>\n<ul><li>Brak hierarchizacji postaci.</li><li>Ukazanie władcy w intymnej, rodzinnej scenie.</li><li>Brak idealizacji postaci króla (ukazanie cech fizjonomii / deformacja).</li><li>Ukazanie emocjonalnej więzi między osobami.</li><li>Postacie przedstawione zostały w swobodnej pozie, kompozycja jest bardziej dynamiczna</li></ul>\n<p>(odejście od hieratyzmu przedstawienia).</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>W okresie amarnskim Echnaton zerwal z kanonami egipskiej sztuki oficjalnej: wladca zostal ukazany bez idealizacji (z wyraznymi cechami fizjonomii, np. wydluzonym czaszka), w intymnej rodzinnej scenie, bez hieratycznej sztywnosci pozy i bez hierarchizacji postaci (Echnaton i czlonkowie rodziny sa pokazani jako rowni sobie).</strong></p>\n<h4>Sposob 1 - analiza dziela (kompozycja, ikonografia)</h4>\n<p>Porownaj dwa dziela:</p>\n<p><strong>Triada Mykerinosa (Stare Panstwo, ok. 2490 p.n.e.):</strong></p>\n<ul><li>Wladca stoi sztywno, prosto, w pozie hieratycznej (frontalna, symetryczna)</li><li>Postac krola jest wieksza od pozostalych (hierarchia wielkosci)</li><li>Twarz idealizowana, bez indywidualnych cech</li><li>Stroj i atrybuty wladzy podkresla status boski</li></ul>\n<p><strong>Relief z Echnatonem (ok. 1345 p.n.e., okres amarnski):</strong></p>\n<ul><li>Rodzina ukazana w codziennej, czulej scenie (Echnaton trzyma corki, zona siedzi obok)</li><li>Brak hieratyzmu - postacie w swobodnych, zroznicowanych pozach</li><li>Fizjonomia wladcy realistyczna, wrecz zdeformowana (wydluzony nos, grube usta, szeroke biodra) - to swiadomy wybor, nie przypadek</li><li>Postacie dzieci i zony nie sa drastycznie mniejsze od wladcy - brak wyraznej hierarchii wielkosci</li><li>Ponad rodzina widnieje tarcza sloneczna Atona (nowa religia monoteistyczna)</li></ul>\n<p>Konkluzia: reforma amarnska to nie tylko religijna zmiana (kult Atona), ale i artystyczna rewolucja - odejscie od hieratyzmu na rzecz naturalizmu i prywatnosci.</p>\n<h4>Sposob 2 - kontekst epoki/artysty</h4>\n<p>Echnaton (Amenhotep IV, ok. 1353-1336 p.n.e.) przeprowadzil rewolucje religijna: zakazal kultu innych bogow, wprowadzil monoteizm atona. Ta zmiana miala odbicie w sztuce:</p>\n<ul><li><strong>Artysci amarscy</strong> mieli obowiazek ukazywac wladce inaczej niz dotad - w duchu nowej ideologii, ktra podkreslala bliski, bezposredni kontakt czlowieka z Atonem (bez posrednictwa innych bogow)</li><li>Wladca mial byc pokazany jako czlowiek-bliskowschodni, nie boski faraon w tradycyjnym rozumieniu</li><li>Zmiana stylu artystycznego wiazala sie z nowym centrum wladzy - Echnaton zakladal nowa stolice Achetaton (Tel al-Amarna), a tamtejsi rzemieslnicy tworzyli nowy kanonl</li><li>Po smierci Echnatona kontrrewolucja: wrocono do starych kanonow, a amarnskie dziela czesto niszczono</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 1, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - poprawne wyjasnienie zawierajace jedna z podanych cech: brak hierarchizacji postaci / ukazanie wladcy w intymnej rodzinnej scenie / brak idealizacji (ukazanie cech fizjonomii lub deformacja) / ukazanie emocjonalnej wiezi / swobodna poza, odejscie od hieratyzmu<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedz niepoprawna albo brak odpowiedzi<br>- <strong>Akceptowane warianty:</strong> kazda odpowiedz wymieniajaca jedna z wyzej podanych cech</blockquote>\n<p>Co zapamietac? Reforma amarnska = odejscie od hieratyzmu (sztywnosci) i idealizacji w kierunku realizmu, intymnosci i naturalizmu. Kluczowe slowa: hieratyzm, idealizacja, fizjonomia, hierarchia wielkosci, scena rodzajowa.</p>"}]}