{"id":"historia-sztuki-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"historia-sztuki-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"16","points":20,"ptype":"closed","subject":"historia-sztuki","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-20)\nWybierz jeden z poniższych tematów i napisz wypracowanie.\n• W wypracowaniu rozważ problem podany w temacie.\n• Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów.\n• Numer wybranego tematu wpisz w wyznaczone miejsce.\n• Zapisz wypracowanie w wyznaczonym miejscu, nie pisz na marginesach.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-20)\nWybierz jeden z poniższych tematów i napisz wypracowanie.","solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Zadanie esejowe (20 pkt) - dwa tematy do wyboru. Ponizej wzorcowe plany obu tematow.**\n\n## Sposob 1 - Temat 1: Motyw zwierciadla w malarstwie od sredniowiecza do XX wieku\n\n**Wstep (ok. 50 slow):**\nZwierciadlo fascynowalo artystow od wiekow - jest jednoczesnie narzedziem poznania i symbolem zlozenia rzeczywistosci. Odbicie w lustrze moze byc metafora przemijania, vanitas, prawdy ukrytej lub odkrytej. W sztuce europejskiej od sredniowiecza po XX wiek artyci wykorzystywali motyw zwierciadla na rozne sposoby, nadajac mu zmieniajace sie znaczenia.\n\n**Przyklad 1: Jan van Eyck, Portret malzonkow Arnolfini (1434)**\nW tym przelomonwym dziele flandryjskiego malarstwa gotyckiego i wczesnego renesansu lustro odgrywa kluczowa role kompozycyjna i symboliczna. Wklesle, okragle zwierciadlo na tylnej scianie pokoju odbija dwoje swiadkow sceny - prawdopodobnie samego van Eycka. Lusrto pelni funkcje dowodu prawnego (artysta jest swiadkiem zawarcia zwiazku) i symbolizuje czystosc duszy oraz wszechwiedzace oko Boga (10 scen pasyjnych wmontowanych w ramke zwierciadla). Technika: miniaturowa precyzja flandryjska, lazerunki olejne, misterny realizm detali.\n\n**Przyklad 2: Diego Velazquez, Las Meninas (ok. 1656)**\nBarokowe arcydzielo hiszpanskie operuje lustrem jako elementem wieloznacznej narracji kompozycyjnej. W tle obrazu dostrzegamy lustrzane odbicie krola Filipa IV i krolowej Marianny - czyli tych, ktorych portretuje malarz stojacy przy sztaludze. To gra z widzem: czego jestesmy swiadkami? Velazquez maluje swiadkow (krol i krolowa patrza na swoj portret), a nie sam portret. Lustro staje sie narzedziem refleksji nad natura malarstwa i rzeczywistosci - metarefleksja artystyczna. Swiatlocien barokowy, kompozycja wieloplanowa.\n\n**Przyklad 3: Edvard Munch, Autoportret z butelka wina (1906) lub Rene Magritte, Reprodukcja zabroniona (1937)**\nW XX wieku lustro staje sie narzedziem badan tozsamosci i samoswiadomosci. Magritte w Reprodukcji zabronionej (portret Edwarda Jamesa) pokazuje czlowieka stojacego przed lustrem, ktore odbija jego plecy zamiast twarzy - paradoks, zaburzenie oczekiwan, surrealistyczne pytanie o tozsamosc i poznanie. Surrealizm uzywa lustra jako metafory niepewnosci egzystencjalnej.\n\n**Zakonczenie:**\nMotyw zwierciadla ewoluowal od symbolicznego (van Eyck - Bog, czystosc) przez narracyjno-metarefleksyjny (Velazquez - natura malarstwa) po psychologiczno-surrealistyczny (XX w. - tozsamosc, ego, niepewnosc). Lustro pozostaje jednym z najglebszych symboli w historii sztuki - odbija zarowno swiat zewnetrzny, jak i wewnetrzny.\n\n## Sposob 2 - Temat 2: Inspiracje sztuka epok wczesniejszych w architekturze XIX wieku (historyzm)\n\n**Wstep (ok. 50 slow):**\nArchitektura XIX wieku to epoka historyzmu - artyci zwracali sie ku wzorcom przeszlosci: gotyku, renesansu, baroku, antyku, a nawet egzotycznych kultur orientalnych. Byl to sposob na nadanie budowlom znaczenia ideologicznego, narodowego i kulturowego. Na przykladzie trzech budowli mozna przeanalizowac te tendencje.\n\n**Przyklad 1: Neogotyk - Parlament Westminsterski w Londynie (1840-1870, Charles Barry i Augustus Pugin)**\nParlament Westminsterski to przyklad neogotyku - stylu, ktory wrosl do tradycji narodowej Anglii. Pugin i Barry zastosowali wertykalizm, ostrolukowe okna, maswerki, wiezyczki i dekoracyjne pinakle. Gotyk byl stylem kojarzonymi z chrzescijanstwem, monarchia i angielska tozsamoscia narodowa. Powrot do gotyku mial legitymizowac wartosci parlamentarne (demokracja, wiara). Technika: kamien, cegla, precyzyjna rzezba dekoracyjna.\n\n**Przyklad 2: Neorenesans - Opera Paryska (Palais Garnier, 1861-1875, Charles Garnier)**\nOpera Paryska lacy elementy renesansowe i barokowe (eklektyzm). Fasada z arkadami, pilastrami, frontonem i figurnalnymi rzezniami nawiazuje do renesansowych palacow wloskich (Palladio) i baroku francuskiego (Luwr). Rozbudowany wystroj dekoracyjny i rozeta nawiazuja do baroku. Budowla ma wyrazic przepych i prestizt kultury francuskiej okresu Drugiego Cesarstwa.\n\n**Przyklad 3: Neoklasycyzm - Altes Museum w Berlinie (1825-1828, Karl Friedrich Schinkel)**\nSchinkel stosowal wzorce greckiego i rzym. neoklasycyzmu: koryncki portyk jonski z 18 kolumnami, pozioma artykulacja elewacji, prostota i harmonia form. Nawiazanie do Panteonu i swiatyn greckich sluzylo podkresleniu wartosci kulturowych (muzeum = swiatynia kultury). Klasycyzm byl jezykiem oswieconego absolutyzmu i reform kulturalnych Prus.\n\n**Zakonczenie:**\nArchitektura XIX wieku, siegajac ku przeszlosci, zawsze robia to celowo: kazdy styl historyczny niost ze soba ladunek ideologiczny i kulturowy. Gotyk = chrzescijanstwo i tozsamosc narodowa; renesans/barok = przepych i prestizt panstwowy; klasycyzm = rozum, oswiecenie i kultura. Historyzm byl wiec nie tylkoo formalna gra z przeszloscia, lecz narzedziem polityki kulturalnej.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 16, max 20 pkt):\n> - **1. Spelnienie formalnych warunkow polecenia (0-1 pkt):** omowiono przynajmniej jeden przyklad + praca dotyczy problemu\n> - **2. Tresc (0-12 pkt):** wnikliwy opis i analiza trzech przykladow ze znajomoscia kontekstow = 12 pkt (punktacja malejaca)\n> - **3. Terminologia (0-2 pkt):** min. 8 terminow fachowych = 2 pkt; min. 5 terminow = 1 pkt\n> - **4. Kompozycja i struktura (0-3 pkt):** wstep + czesc zasadnicza + zakonczenie + podzial na akapity + wnioski = 3 pkt\n> - **5. Jezyk (0-2 pkt):** max 3 bledy = 2 pkt; 4-8 bledow = 1 pkt\n\nCo zapamietac? Wymagania kluczowe: (1) co najmniej 250 wyrazow, (2) 3 dziela z odwolaniem do problemu, (3) terminologia historii sztuki (min. 8 terminow), (4) struktura: wstep-analiza-zakonczenie. Temat 1 (lustro): van Eyck-Velazquez-Magritte. Temat 2 (historyzm XIX w.): Parlament Westminsterski (neogotyk), Opera Paryska (neorenesans/eklektyzm), Altes Museum (neoklasycyzm).","image":"img/historia-sztuki-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Historia sztuki · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Historia sztuki","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 16. (0-20)
Wybierz jeden z poniższych tematów i napisz wypracowanie.
• W wypracowaniu rozważ problem podany w temacie.
• Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów.
• Numer wybranego tematu wpisz w wyznaczone miejsce.
• Zapisz wypracowanie w wyznaczonym miejscu, nie pisz na marginesach.

","answer_text_html":"

Zadanie 16. (0-20)
Wybierz jeden z poniższych tematów i napisz wypracowanie.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz

\n

Zadanie esejowe (20 pkt) - dwa tematy do wyboru. Ponizej wzorcowe plany obu tematow.

\n

Sposob 1 - Temat 1: Motyw zwierciadla w malarstwie od sredniowiecza do XX wieku

\n

Wstep (ok. 50 slow):
Zwierciadlo fascynowalo artystow od wiekow - jest jednoczesnie narzedziem poznania i symbolem zlozenia rzeczywistosci. Odbicie w lustrze moze byc metafora przemijania, vanitas, prawdy ukrytej lub odkrytej. W sztuce europejskiej od sredniowiecza po XX wiek artyci wykorzystywali motyw zwierciadla na rozne sposoby, nadajac mu zmieniajace sie znaczenia.

\n

Przyklad 1: Jan van Eyck, Portret malzonkow Arnolfini (1434)
W tym przelomonwym dziele flandryjskiego malarstwa gotyckiego i wczesnego renesansu lustro odgrywa kluczowa role kompozycyjna i symboliczna. Wklesle, okragle zwierciadlo na tylnej scianie pokoju odbija dwoje swiadkow sceny - prawdopodobnie samego van Eycka. Lusrto pelni funkcje dowodu prawnego (artysta jest swiadkiem zawarcia zwiazku) i symbolizuje czystosc duszy oraz wszechwiedzace oko Boga (10 scen pasyjnych wmontowanych w ramke zwierciadla). Technika: miniaturowa precyzja flandryjska, lazerunki olejne, misterny realizm detali.

\n

Przyklad 2: Diego Velazquez, Las Meninas (ok. 1656)
Barokowe arcydzielo hiszpanskie operuje lustrem jako elementem wieloznacznej narracji kompozycyjnej. W tle obrazu dostrzegamy lustrzane odbicie krola Filipa IV i krolowej Marianny - czyli tych, ktorych portretuje malarz stojacy przy sztaludze. To gra z widzem: czego jestesmy swiadkami? Velazquez maluje swiadkow (krol i krolowa patrza na swoj portret), a nie sam portret. Lustro staje sie narzedziem refleksji nad natura malarstwa i rzeczywistosci - metarefleksja artystyczna. Swiatlocien barokowy, kompozycja wieloplanowa.

\n

Przyklad 3: Edvard Munch, Autoportret z butelka wina (1906) lub Rene Magritte, Reprodukcja zabroniona (1937)
W XX wieku lustro staje sie narzedziem badan tozsamosci i samoswiadomosci. Magritte w Reprodukcji zabronionej (portret Edwarda Jamesa) pokazuje czlowieka stojacego przed lustrem, ktore odbija jego plecy zamiast twarzy - paradoks, zaburzenie oczekiwan, surrealistyczne pytanie o tozsamosc i poznanie. Surrealizm uzywa lustra jako metafory niepewnosci egzystencjalnej.

\n

Zakonczenie:
Motyw zwierciadla ewoluowal od symbolicznego (van Eyck - Bog, czystosc) przez narracyjno-metarefleksyjny (Velazquez - natura malarstwa) po psychologiczno-surrealistyczny (XX w. - tozsamosc, ego, niepewnosc). Lustro pozostaje jednym z najglebszych symboli w historii sztuki - odbija zarowno swiat zewnetrzny, jak i wewnetrzny.

\n

Sposob 2 - Temat 2: Inspiracje sztuka epok wczesniejszych w architekturze XIX wieku (historyzm)

\n

Wstep (ok. 50 slow):
Architektura XIX wieku to epoka historyzmu - artyci zwracali sie ku wzorcom przeszlosci: gotyku, renesansu, baroku, antyku, a nawet egzotycznych kultur orientalnych. Byl to sposob na nadanie budowlom znaczenia ideologicznego, narodowego i kulturowego. Na przykladzie trzech budowli mozna przeanalizowac te tendencje.

\n

Przyklad 1: Neogotyk - Parlament Westminsterski w Londynie (1840-1870, Charles Barry i Augustus Pugin)
Parlament Westminsterski to przyklad neogotyku - stylu, ktory wrosl do tradycji narodowej Anglii. Pugin i Barry zastosowali wertykalizm, ostrolukowe okna, maswerki, wiezyczki i dekoracyjne pinakle. Gotyk byl stylem kojarzonymi z chrzescijanstwem, monarchia i angielska tozsamoscia narodowa. Powrot do gotyku mial legitymizowac wartosci parlamentarne (demokracja, wiara). Technika: kamien, cegla, precyzyjna rzezba dekoracyjna.

\n

Przyklad 2: Neorenesans - Opera Paryska (Palais Garnier, 1861-1875, Charles Garnier)
Opera Paryska lacy elementy renesansowe i barokowe (eklektyzm). Fasada z arkadami, pilastrami, frontonem i figurnalnymi rzezniami nawiazuje do renesansowych palacow wloskich (Palladio) i baroku francuskiego (Luwr). Rozbudowany wystroj dekoracyjny i rozeta nawiazuja do baroku. Budowla ma wyrazic przepych i prestizt kultury francuskiej okresu Drugiego Cesarstwa.

\n

Przyklad 3: Neoklasycyzm - Altes Museum w Berlinie (1825-1828, Karl Friedrich Schinkel)
Schinkel stosowal wzorce greckiego i rzym. neoklasycyzmu: koryncki portyk jonski z 18 kolumnami, pozioma artykulacja elewacji, prostota i harmonia form. Nawiazanie do Panteonu i swiatyn greckich sluzylo podkresleniu wartosci kulturowych (muzeum = swiatynia kultury). Klasycyzm byl jezykiem oswieconego absolutyzmu i reform kulturalnych Prus.

\n

Zakonczenie:
Architektura XIX wieku, siegajac ku przeszlosci, zawsze robia to celowo: kazdy styl historyczny niost ze soba ladunek ideologiczny i kulturowy. Gotyk = chrzescijanstwo i tozsamosc narodowa; renesans/barok = przepych i prestizt panstwowy; klasycyzm = rozum, oswiecenie i kultura. Historyzm byl wiec nie tylkoo formalna gra z przeszloscia, lecz narzedziem polityki kulturalnej.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 16, max 20 pkt):
- 1. Spelnienie formalnych warunkow polecenia (0-1 pkt): omowiono przynajmniej jeden przyklad + praca dotyczy problemu
- 2. Tresc (0-12 pkt): wnikliwy opis i analiza trzech przykladow ze znajomoscia kontekstow = 12 pkt (punktacja malejaca)
- 3. Terminologia (0-2 pkt): min. 8 terminow fachowych = 2 pkt; min. 5 terminow = 1 pkt
- 4. Kompozycja i struktura (0-3 pkt): wstep + czesc zasadnicza + zakonczenie + podzial na akapity + wnioski = 3 pkt
- 5. Jezyk (0-2 pkt): max 3 bledy = 2 pkt; 4-8 bledow = 1 pkt
\n

Co zapamietac? Wymagania kluczowe: (1) co najmniej 250 wyrazow, (2) 3 dziela z odwolaniem do problemu, (3) terminologia historii sztuki (min. 8 terminow), (4) struktura: wstep-analiza-zakonczenie. Temat 1 (lustro): van Eyck-Velazquez-Magritte. Temat 2 (historyzm XIX w.): Parlament Westminsterski (neogotyk), Opera Paryska (neorenesans/eklektyzm), Altes Museum (neoklasycyzm).

"}]}